Δέκα χρόνια inside story: ιστορίες που μας κάνουν περήφανους
Να 'μαστε λοιπόν, δέκα χρόνια μετά το ξεκίνημα ενός εγχειρήματος που κανείς μας τότε δεν ήξερε αν θα βρει ανταπόκριση στον κόσμο, αν θα κρατήσει τρεις μήνες ή τρία χρόνια, αν θα έχει επίδραση στην ελληνική κοινωνία.
Επιλέξαμε να κάνουμε 20 στάσεις στη μικρή μας ιστορία, που φωτίζουν τη συμβολή του inside story στον δημόσιο διάλογο. Διαλέξαμε άρθρα που επηρέασαν τις εξελίξεις, άλλαξαν πολιτικές, προκάλεσαν αντιδράσεις στην κοινωνία. Αλλά και θέματα που αναδείξαμε πρώτοι, τα κυνηγήσαμε ξανά και ξανά, κι ακόμα και σήμερα διαβάζονται, και μας θυμίζουν γιατί κάνουμε αυτή τη δουλειά. Εννοείται ότι αφήνουμε απ' έξω αμέτρητες έρευνες με βαρύτητα και αντίκτυπο, αλλά αυτό έχουν τα επετειακά κομμάτια. Δείχνουν αναγκαστικά ένα μέρος της εικόνας.
Μία συμβουλή μόνο πριν αρχίσουμε: σε κάθε στάση, παραθέτουμε κάποια λινκ, που είναι ενδεικτικά. Αν θέλετε να αναζητήσετε αποτελεσματικά όλα τα άρθρα της κάθε ενότητας, ο ιδανικός τρόπος είναι με λέξεις-κλειδιά, στο παράθυρο αναζήτησης της ιστοσελίδας μας.
Ξεκινάμε;
Ρωσική προπαγάνδα
Ήμασταν οι πρώτοι που γράψαμε στην Ελλάδα για τη φάρμα των ρωσικών τρολ, ήδη από το 2016. Έκτοτε έχουμε παρακολουθήσει το θέμα της ρωσικής παραπληροφόρησης από κάθε πλευρά: τον πόλεμο προπαγάνδας με εμπροσθοφυλακή νεαρούς επαγγελματίες κρυμμένους πίσω από χιλιάδες ψεύτικα προφίλ, τη μετεξέλιξή του στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ευρώπης και τους τρόπους με τους οποίους η τελευταία προσπαθεί να αμυνθεί. Στο αρχείο μας βρίσκονται ακόμα τα πλουσιότερα και βαθύτερα άρθρα που έχουμε συναντήσει για τον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό του Βλάντιμιρ Πούτιν, με όχημα την ιδέα του «ρωσικού κόσμου».
Το φιάσκο με τις τηλεοπτικές άδειες
Ένα άλλο θέμα που μας απασχόλησε πολύ τον πρώτο καιρό ήταν το φιάσκο με τις τηλεοπτικές άδειες. Για να φρεσκάρουμε τη μνήμη σας, η κυβέρνηση Σύριζα/ΑΝΕΛ είχε αποφασίσει να δώσει τέσσερις άδειες σε κανάλια εθνικής εμβέλειας, εκ των οποίων τα δύο επιθυμούσε να τα ελέγχει η ίδια – χωρίς να το λέει βέβαια. Ο διαγωνισμός ήταν τόσο κακά σχεδιασμένος νομικά και τεχνικά, που κατέρρευσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Στο inside story αποκαλύψαμε τα παρασκήνιά του.
Η μετάλλαξη της Τουρκίας
Ήταν η ίδια χρονιά που ξεκινήσαμε, όταν έγινε η αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, που ήταν η αρχή πολλών δεινών για όσους Τούρκους (και Ευρωπαίους) πίστεψαν ότι η χώρα θα άνοιγε προς την Ευρώπη, με επίκεντρο πάντα την Κων/λη που είχε αναδειχθεί σε κοσμοπολίτικο προορισμό για επιχειρηματίες, καλλιτέχνες και νέους. Καλύψαμε εκτεταμένα τη μετάλλαξη της γειτονικής χώρας και της κοινωνίας της, όταν πήρε τέλος η στροφή προς τη Δύση και ο πρόεδρος Έρντογαν φόρεσε τα πιο αυταρχικά του χρώματα. Οι διώξεις αντιφρονούντων, η επάνοδος του Ισλάμ στην πολιτική, η έξοδος των ξένων αρχικά και στη συνέχεια η μαζική μετανάστευση του πιο δυναμικού κομματιού της τουρκικής κοινωνίας είναι μερικά από τα θέματα που αναλύσαμε σε βάθος.
Οι κομπίνες του προσφυγικού
Το 2017, οι χιλιάδες πρόσφυγες που είχαν φτάσει στην Ελλάδα από τη Σύρια και συνέχιζαν να καταφτάνουν, ήταν για κάποιους μια ανθρωπιστική κρίση σε ελληνικό έδαφος, και για άλλους μια ευκαιρία να βγάλουν κάτι παραπάνω. Το ρεπορτάζ μας για τη σίτιση των ανύπαρκτων προσφύγων, με κέντρα που κλείνανε αλλά συνέχιζαν να «σιτίζουν» εκατοντάδες καθημερινά, και άλλα που διένειμαν (;) διπλάσιες μερίδες φαγητού από όσες αντιστοιχούσαν στον αριθμό των φιλοξενούμενων τους, έκανε πάταγο και ήταν το πρώτο σε μια σειρά από έρευνες που γράφτηκαν για τη διαχείριση των χρημάτων του προσφυγικού.
Τραπεζικά που καίνε
Η πικρή αλήθεια είναι ότι το ρεπορτάζ για τις τράπεζες δεν είναι από τα πιο ελκυστικά, αλλά πιστεύουμε ότι είναι από τα πιο σημαντικά. To inside story ήταν μάλλον το μοναδικό μέσο που έγραφε με στοιχεία και χωρίς υπαινιγμούς για τις τράπεζες, την ίδια στιγμή που τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης πλημμύριζαν από τραπεζικές διαφημίσεις χωρίς ολοκληρωμένο ρεπορτάζ για τα βαθιά προβλήματά τους. Γράψαμε για τα δάνεια της πάλαι ποτέ Αγροτικής, τα πεπραγμένα της διοίκησης Σάλλα στην Πειραιώς και τις συναλλαγές με εταιρείες συμφερόντων της οικογένειας Λογοθέτη, την τράπεζα Αττικής (μετέπειτα Credia) και πολλά ακόμα τέτοια τζιζ θέματα.
Μνημόνια και μεταμνημόνια
Και μιας και πιάσαμε τις τράπεζες, ας μείνουμε (για λίγο, εντάξει) στην οικονομία. Το 2016 που ξεκινήσαμε, η Ελλάδα βρισκόταν ακόμα στο τρίτο μνημόνιο, με αξιολογήσεις από την τρόικα, αυστηρούς στόχους, μεταρρυθμίσεις σε όποιον τομέα μπορεί κανείς να βάλει με το μυαλό του κλπ. Δύο χρόνια μετά, το 2018, «βγήκαμε από τα μνημόνια» και ακολούθησε η ενισχυμένη εποπτεία, με ελέγχους, δεσμεύσεις και στενό μαρκάρισμα. Κι ενώ αυτά ήταν θέματα συχνά τεχνικά που –ξανά– δεν ενδιέφεραν τους πάντες, εμείς θεωρήσαμε υποχρέωση μας να τα καλύψουμε όσο πιο λεπτομερώς γινόταν, με αποτέλεσμα να έχουμε σήμερα ένα αρχείο στο οποίο μπορεί να ανατρέξει οποιοσδήποτε, δημοσιογράφος, ερευνητής, απλός αναγνώστης και να βρει μαζεμένα τα ορόσημα των ετών εκείνων.
ΑΙ: Φίλος ή εχθρός;
Από τότε που το chatGPT έγινε απαραίτητο εργαλείο για τη ζωή των περισσότερων, δεν έχουμε σταματήσει να διαβάζουμε αναλύσεις και ρεπορτάζ για την τεχνητή νοημοσύνη. Στο inside story γράφαμε από το 2016 για τις προκλήσεις του ΑΙ, τις ευκαιρίες που γεννάει, τις ενστάσεις των δημιουργών και άλλα τέτοια, ακόμα και όταν δεν πιστεύαμε ούτε εμείς οι ίδιοι ότι θα φτάσει να μας απασχολεί στον βαθμό που το κάνει σήμερα. Οι αναγνώστες μας είστε αν μη τι άλλο πλήρως ενήμεροι και προετοιμασμένοι για την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης.
Δίπλα στο Μάτι και τους ανθρώπους του
Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2018 στο Μάτι, όπου έχασαν τη ζωή τους 104 άνθρωποι και καταστράφηκαν εκατοντάδες σπίτια, νιώσαμε την ανάγκη να γίνουμε κάτι παραπάνω από απλοί παρατηρητές και να βρεθούμε κοντά στον κόσμο για να αφουγκραστούμε τις ανάγκες του. Φτιάξαμε λοιπόν το Παρατηρητήριο για το Μάτι, που λειτούργησε για έναν χρόνο παρακολουθώντας στενά την αποκατάσταση των εγκαυματιών, των υποδομών και την αναδιοργάνωση του σχεδίου πόλης του οικισμού. Αποτέλεσμα και της δικής μας έρευνας ήταν το κράτος να αλλάξει τη νομοθεσία και για πρώτη φορά να αναγνωρίσει ότι υπάρχει η κατηγορία «εγκαυματίας» στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα.
Brief story
Μια συνάδελφος είπε ότι το μίνι πόντκαστ του Τάσου Τέλλογλου, το brief story, είχε γίνει η «πρωινή της ανάγκη» και σκάσαμε όλοι στα γέλια. Μας το λέγατε όμως συνεχεια, ότι είχατε πάθει εξάρτηση, ειδικά όταν ο Τάσος έπαθε υπερκόπωση και το πόντκαστ σταμάτησε, και μας παρακαλούσατε να το επαναφέρουμε. Δεν περιγράφεται εύκολα γιατί ήταν ένα υβρίδιο: θα λέγαμε πως ήταν μια κουταλιά από το σιρόπι «Τέλλογλου» που την παίρναμε κάθε πρωί, με inside information από τις χιλιάδες πηγές του, ένα μάζεμα του Τύπου που προλαβαίνει καθημερινά να διαβάσει σχεδόν ολόκληρο, ιδέες από τα ατελείωτα βιβλία που καταβροχθίζει, όλα αυτά μαζί με μια γερή δόση μεταδοτικής ενέργειας, αλλά και χιούμορ, για να μην παίρνουμε πολύ βαριά όλα τα σοβαρά που μας έλεγε. Αναντικατάστατος ως πόντκαστερ, μπορεί να τον πείσουμε να ασχοληθεί ξανά κάποια στιγμή.
Ειδικότητα: κοβιντολόγοι
Και μετά ήρθε ο Κόβιντ. Και ανακαλύψαμε τότε (όχι πως δεν το ξέραμε) ότι είχαμε στην ομάδα το πιο γρήγορο και ακριβές πιστόλι του επιστημονικού ρεπορτάζ, τον Γιάννη Γορανίτη, που σήκωσε στις πλάτες του το βάρος του 1,5 χρόνου κατά τον οποίον ασχοληθήκαμε σχεδόν αποκλειστικά με τον ιό και τις συνέπειες του στη ζωή μας. Τον εμπιστευόμασταν τυφλά, κι εσείς το ίδιο, και είχατε λόγο να το κάνετε, αφού μεταξύ άλλων σε κάθε άρθρο του βάζαμε τουλάχιστον τριάντα λινκ από τις νεότερες επιστημονικές έρευνες, σε βαθμό που αναρωτιόμασταν αν καθόταν όλο το βράδυ ξύπνιος για να τις διαβάζει. Μας έβγαλε ασπροπρόσωπους, και πρόσφερε, θέλουμε να πιστεύουμε, μια μεγάλη υπηρεσία στην ελληνική κοινωνία συνολικά τότε, με την ψυχραιμία της ματιάς του και την εμμονή στη λεπτομέρεια. Έγραψε δε και αυτό που θα γινόταν το πιο δημοφιλές άρθρο μας για χρόνια μετά, για τον λονγκ Κόβιντ, που το συναντούσαμε στα πιο διαβασμένα μέχρι και πρόσφατα!
Συμβάσεις δημοσίου: Κρυμμένα σε κοινή θέα
Τα χρόνια του κορονοϊού, όλα μας τα ρεπορτάζ περιστρέφονταν γύρω από τα πρωτόγνωρα που μας συνέβαιναν και τις επιπτώσεις τους όχι μόνο στην υγεία, αλλά και στην κοινωνία και την οικονομία. Δεν αργήσαμε να καταλάβουμε ότι η ευελιξία που προσέφεραν οι απευθείας αναθέσεις με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, που έδιναν και έπαιρναν τότε, μπορεί να μην ήταν προς όφελος μόνο των πολιτών, αλλά και συγκεκριμένων παικτών που είχαν πιάσει τις «καλές» θέσεις. Ξεκινήσαμε από τις συμβάσεις με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για τη θωράκιση των φυλακών της χώρας, που δόθηκαν σε εταιρείες με μηδαμινή εμπειρία στα είδη και τις υπηρεσίες που τους ανατέθηκε να παράσχουν. Εκεί είδαμε να ανοίγεται πεδίο δόξης λαμπρό καθώς η Διαύγεια, το ΚΗΜΔΗΣ και άλλες ανοικτές βάσεις δεδομένων κρύβουν θησαυρούς, αρκεί να ξέρεις να τους ψάξεις. Από τότε δεν έχουμε σταματήσει να το κάνουμε, ελέγχοντας τις διαδρομές του δημόσιου χρήματος και θέτοντας τα επίμονα ερωτήματα μας στους διαχειριστές του. Που δεν μας αγαπάνε πολύ, αλλά ελπίζουμε τουλάχιστον ότι μας εκτιμούν για τον καθαρό τροπο που κάνουμε τη δουλειά μας.
Πόλεμος στην Ουκρανία
Το inside story έκανε την πιο πλήρη και σε βάθος κάλυψη του πολέμου στην Ουκρανία από κάθε άλλο μέσο στην Ελλάδα. Καλύψαμε τον πόλεμο από κάθε πλευρά: την προπαγάνδα, τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου, τις μαζικές απαγωγές παιδιών, την προσπάθεια άρνησης και αφανισμού του ουκρανικού πολιτισμού, ό,τι μπορεί κανείς να θέλει να μάθει για τη χώρα. Μιλήσαμε με Ουκρανούς φιλοσόφους, ακτιβιστές, δικηγόρους, Νομπελιστες και άλλους, αλλά και με Ρώσους αντιφρονούντες, αναπόφευκτα κάνοντας ταυτόχρονα σε βάθος κάλυψη του ρωσικού αυταρχισμού και του βαθμού στον οποίον άλλαξε η χώρα στο ίδιο διάστημα.
Οι πληγές του ελληνικού σιδηρόδρομου
Πολύ πριν γίνει το δυστύχημα στα Τέμπη, είχαμε ασχοληθεί με τον ελληνικό σιδηρόδρομο στο πλαίσιο μιας ευρύτερης σειράς για τα τρένα, όπου κάναμε μάλιστα σαφή αναφορά στο συγκεκριμένο κενό ασφαλείας που προκάλεσε τελικά το δυστύχημα: την έλλειψη σηματοδότησης στο δίκτυο. Μετά τα Τέμπη, ήμασταν σταθερά εκεί και αναδείξαμε το χάος στη διεύθυνση της κυκλοφορίας των τρένων ως το μείζον πρόβλημα που οδήγησε στο δυστύχημα, μαζί με την καθυστέρηση στις συμβάσεις για τις υποδομές – ερχόμενοι μάλιστα σε αντίθεση με τις φωνές που ακούγονταν εκκωφαντικά τότε στην ελληνική κοινωνία για το ξυλόλιο, το φορτίο των τρένων και άλλες υποτιθέμενες αιτίες που δεν αποδείχθηκαν ποτέ.
Ευρωπαίοι πολίτες με γνώση
Πόσο Ευρωπαίοι αισθάνεστε; Είτε απαντήσετε καθόλου, λίγο ή πολύ, η αλήθεια είναι ότι είμαστε όλοι πολύ, υπό την έννοια ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καθορίζει πάρα πολλές από τις πτυχές της ζωής μας, ακόμα και τις πιο απλές και καθημερινές, εκεί που δεν θα πήγαινε το μυαλό. Θεωρούμε λοιπόν υποχρέωσή μας να καλύπτουμε αυτά που γίνονται στις Βρυξέλλες, για να βγαίνουμε λίγο από την εθνική φούσκα μας και να καταλαβαίνουμε ποια είναι τα ισχυρά λόμπι που μας επηρεάζουν, ποιες είναι οι ευρύτερες συμμαχίες και τι αποφασίζουν, τι στάση κρατάει η χώρα μας στα μεγάλα ζητήματα, ποια προβλήματα είναι κοινά και τι κάνουν οι άλλοι γι’ αυτά, τι έχουμε να χάσουμε ή να κερδίσουμε κι από ποιον εξαρτάται κάθε φορά. Ο κόσμος είναι μεγάλος και ευτυχώς δεν είμαστε μόνοι μέσα σε αυτόν.
Υποκλοπές: Ζήτημα δημοκρατίας
Οι τηλεφωνικές υποκλοπές με τη χρήση του παράνομου λογισμικού Predator είναι το πιο επιδραστικό θέμα με το οποίο έχουμε ασχοληθεί στη δεκαετή ιστορία μας και ευτυχώς, γιατί είναι αυτό στο οποίο έχουμε αφιερώσει τις περισσότερες λέξεις, τον περισσότερο χρόνο και τον μεγαλύτερο κόπο. Ο δημόσιος διάλογος που πυροδοτήσαμε με τα ρεπορτάζ για τις υποκλοπές (ακόμα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με το πόρισμα της επιτροπής PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που υιοθέτησε πάρα πολλά από τα ευρήματα της δικής μας έρευνας), οδήγησε σε αλλεπάλληλες συζητήσεις στη Βουλή των Ελλήνων, στην αλλαγή του πλαισίου για τις παρακολουθήσεις με νόμο τον Δεκέμβριο του 2022 και εν τέλει στη δικαστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών για την καταδίκη τεσσάρων προσώπων στην υπόθεση αυτή.
Κυκλάδες: Η υπεράσπιση της παιδικής μας ηλικίας
Μετά τον τραυματισμό του αρχαιολόγου Μανώλη Ψαρρού, υπαλλήλου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων που είχε υπό την εποπτεία του υποθέσεις αυθαίρετων στη Μύκονο, στρέψαμε την προσοχή μας στο νησί και αποκαλύψαμε το σύστημα παράνομης νομιμοποίησης των κτισμάτων. Δεν μπορούσαμε όμως να μείνουμε εκεί, γιατί αυτά που γίνονται στη Μύκονο ταλανίζουν τα περισσότερα νησιά του Αιγαίου, που κουβαλάνε το βάρος του ελληνικού τουρισμού με κίνδυνο να καταστραφούν ολοκληρωτικά. Έτσι φτιάξαμε τις Βιώσιμες Κυκλάδες, που στόχο είχαν να αναζητήσουν μέσα από τα ρεπορτάζ τις λύσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη που θα ωφελεί όλους και θα σέβεται τη γεωγραφία, την ιστορία και τις τοπικές κοινωνίες των νησιών. Συνεργαστήκαμε μάλιστα και με το πρώτο κανάλι της γερμανικής τηλεόρασης για να φτιάξουμε ένα ντοκιμαντέρ που απευθύνεται στους ξένους επισκέπτες των νησιών του Αιγαίου, προκειμένου να τους ευαισθητοποιήσουμε. Το είδαν εκατομμύρια τηλεθεατές.
Μαχητές του περιβάλλοντος
Και μιας και πιάσαμε τη βιωσιμότητα, δεν μπορούμε να μην πούμε πόσο περήφανοι είμαστε για τα αναρίθμητα άρθρα που έχουμε γράψει για το περιβάλλον, με το οποίο ασχολείται σταθερά όλη η ομάδα, καθώς το θεωρούμε το σημαντικότερο ζήτημα της εποχής μας: εκατοντάδες είναι τα άρθρα μας για το νερό και τη διαχείριση (ή κατασπατάληση) του, για τα ψηλά βουνά που αντιμετωπίζονται με ασέβεια, για τα ποτάμια που στερεύουν για να γίνουν έργα, για άλλα που μολύνονται ανεξέλεγκτα, όπως ο Αξιός, ή άλλα που δεν έχουν τα έργα που θα αξιοποιήσουν κάθε τελευταία σταγόνα από τα νερά τους, τώρα που όλο και λιγοστεύουν, όπως ο Έβρος και οι παραπόταμοί του, για τις πυρκαγιές και τα σχέδια διαχείρισης των δασών μας, για τη δασική υπηρεσία που πρέπει να πάρει τα πάνω της και όλα όσα πρέπει να γίνουν για να προφυλάξουμε το ένα και μοναδικό σπίτι μας: τη φύση.
Η σωτηρία του ΕΣΥ
Εκτός από το περιβάλλον, υπάρχει κάτι ακόμα που ενώνει όλη την ομάδα του inside story: ο σεβασμός για το Εθνικό Σύστημα Υγείας και αυτούς που το υπηρετούν, γιατρούς, νοσηλευτές και άλλο προσωπικό, και η επείγουσα αίσθηση ότι πρέπει να γίνουν τα αδύνατα δυνατά για να προστατευτεί, να ενισχυθεί, να επιβραβευτούν οι άξιοι ώστε να μην το εγκαταλείψουν και να τιμωρηθούν αυτοί που το πληγώνουν. Από τις ελλείψεις των φαρμάκων στην Ελλάδα, τις νοσοκομειακές λοιμώξεις, το μητρώο καρκινοπαθών που δεν υπάρχει, μέχρι τα δεκάδες ρεπορτάζ για τις πιέσεις που υφίστανται προσωπικό και ασθενείς μέσα στα νοσοκομεία, τα καλύπτουμε όλα γιατί η διάσωση του ΕΣΥ αφορά και τον τελευταίο από εμάς.
Επιδοτήσεις υπάρχουν
Το έχουμε πει πολλές φορές, ότι ο Τάσος Τέλλογλου έγραφε για τον ΟΠΕΚΕΠΕ before it was cool. Ήδη από το πρώτο του άρθρο, που έφερε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Βοσκοτόπια χωρίς ζώα», τον Ιούνιο του 2022, δείξατε μεγάλο ενδιαφέρον για το θέμα. Από τότε έγραψε άλλα 16 άρθρα που οδήγησαν, μαζί με την παρέμβαση πολιτικών δυνάμεων από την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, τη δουλειά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και την αντίδραση πολλών ανθρώπων της υπαίθρου, στην κατάργηση του αμαρτωλού οργανισμού και στην αλλαγή του τρόπου καταβολής των επιδοτήσεων της ΕΕ για την ύπαιθρο.
Περήφανοι Αθηναίοι ή μήπως όχι
Τελευταία αλλά σίγουρα όχι λιγότερο σημαντική, αν κρίνουμε από το ενδιαφέρον που δείχνετε, είναι η κατηγορία των θεμάτων μας που αφορούν την ποιότητα ζωής στην Αθήνα. Είναι πολλά αυτά που μας ταλαιπωρούν, ξεκινώντας από το πρώτο και καλύτερο, τις συγκοινωνίες και φτάνοντας στα παράλογα ενοίκια, τα τραπεζοκαθίσματα, τα κτίρια που ρημάζουν με κίνδυνο να πέσουν στο κεφάλι μας, την ηχορύπανση, τα σκουπίδια, την παράνομη μετατροπή όποιου ελεύθερου χώρου υπάρχει σε πάρκινγκ, τους λόφους που μένουν αφρόντιστοι ενώ είναι η ανάσα των Αθηναίων, τις στάσεις που καίνε και όλα αυτά που θα έπρεπε να κάνουν τη ζωή μας πιο εύκολη, αντί να τη δυσκολεύουν. Η αναζήτηση των υπεύθυνων είναι δύσκολη υπόθεση, γιατί αυτό το μπαλάκι δεν σταματάει να πετιέται από τον έναν στον άλλον και να μας ζαλίζει – οι δημοσιογράφοι μας χρειάζονται διακοπές ή εντατική ψυχοθεραπεία μετά από τέτοια θέματα. Τελικά όμως βρίσκουμε την άκρη.
Κι εδώ, στο κλείσιμο, ίσως πρέπει να πούμε αυτό για το οποίο είμαστε περισσότερο περήφανοι από όλα: όταν ψάχνουμε ένα θέμα, δεν σταματάμε την έρευνα μέχρι να βρούμε ποιος φταίει γι΄αυτό. Ακούγεται απλό και αυτονόητο, αλλά δεν είναι καθόλου και μας παίρνει ατελείωτο χρόνο. Το χάος της δημόσιας διοίκησης, η πολυνομία, τα παράθυρα του νόμου πίσω από τα οποία κρύβονται οι επιτήδειοι, οι χιλιάδες τρόποι που εφευρίσκουν για να κρύψουν τις ατασθαλίες τους, η ομερτά που επικρατεί σε πάμπολλες επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες, η αδιαφορία με την οποίαν αντιμετωπίζονται τα δημοσιογραφικά αιτήματα, μας οδηγούν σε ένα ατελείωτο κυνηγητό ευθυνών, που όμως τελικά αξίζει τον κόπο.
Γιατί, για να πάμε πίσω στην εισαγωγή, από ποιον θα ζητήσεις τον λόγο, και ποιον θα ελέγξεις, αν δεν ξέρεις ποιος φταίει;

