Ο Τραμπ θέλει να διαγράψει την ιστορία των φυλετικών διακρίσεων

Στα μέσα του περασμένου Αυγούστου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε μια εμφανώς αγανακτισμένη ανάρτηση στο Truth Social: «Τα Μουσεία παντού στην Ουάσινγκτον, αλλά και σε ολόκληρη τη Χώρα, είναι ουσιαστικά το τελευταίο εναπομείναν κομμάτι του WOKE. Το Σμιθσόνιαν είναι ΕΚΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ, όπου όλα όσα συζητούνται αφορούν το πόσο φρικτή είναι η Χώρα μας, πόσο κακή υπήρξε η Δουλεία, και πόσο λίγα έχουν πετύχει οι καταπιεσμένοι – τίποτα για την Επιτυχία, τίποτα για τη Λάμψη, τίποτα για το Μέλλον….» Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι τι γνώμη έχει, δηλαδή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ για τον θεσμό της δουλείας – πιστεύει τελικά ότι δεν ήταν και τόσο κακή; Ότι μπορεί να είχε και καλές πλευρές;

Στην ίδια ανάρτηση, ο πρόεδρος ενημέρωνε ότι είχε δώσει εντολή στους δικηγόρους του να εξετάσουν εξονυχιστικά τα εκθέματα των μουσείων του Σμιθσόνιαν, και «να ξεκινήσουν ακριβώς την ίδια διαδικασία που έχει εφαρμοστεί στα Κολέγια και τα Πανεπιστήμια, όπου έχει σημειωθεί τεράστια πρόοδος». Ο Τραμπ αναφερόταν, προφανώς, στην απαγόρευση όλων των προγραμμάτων που αφορούσαν τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη (DEI) και τις έρευνες που είχαν διαταχθεί για να διαπιστωθεί εάν οι διοικήσεις των πανεπιστημίων την εφαρμόζουν ή βρίσκουν τρόπους να την παρακάμπτουν.

Τι είναι το Σμιθσόνιαν

To Σμιθσόνιαν περιλαμβάνει συνολικά 21 μουσεία και 14 εκπαιδευτικά κι ερευνητικά κέντρα, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονται στην Ουάσιγκτον. Τα πιο γνωστά ανάμεσά τους είναι το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας, η Εθνική Πινακοθήκη, Το Μουσείο Χίρσχορν και το Εθνικό Μουσείο Αφρικανικής Αμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού.

Ιδρύθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα από τον Βρετανό Τζέιμς Σμίθσον ως ένας οργανισμός για την προαγωγή και τη διάσωση της γνώσης και δεν υπάγεται στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, από την οποία λαμβάνει το 53% της ετήσιας χρηματοδότησής του. Στη διοίκηση του ιδρύματος συμμετέχουν μέλη του Κογκρέσου και από τα δυο κόμματα, ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ (σήμερα ο Τζέι Ντι Βανς) και εννέα προσωπικότητες από τον χώρο των επιστημών, των επιχειρήσεων και του πολιτισμού.

Είναι, όμως, μέσα στις αρμοδιότητες –ή στη διακριτική ευχέρεια– του Αμερικανού προέδρου να αποφασίζει πώς θα παρουσιάσουν την ιστορία του αμερικανικού έθνους τα μουσεία της χώρας και να υποδείξει ποια εκθέματα μπορούν ή πρέπει να απομακρυνθούν; Το ερώτημα είναι ρητορικό, προφανώς, και όπως ορισμένοι σχολιαστές έχουν επισημάνει, η τελευταία φορά που κάποιο στέλεχος της αμερικανικής κυβέρνησης απαγόρευσε καλλιτεχνικά έργα με ιδεολογικά και πολιτικά κριτήρια ήταν την περίοδο του γερουσιαστή Τζόζεφ Μακάρθι τη δεκαετία του 1950.

Τον εκνευρίζει περισσότερο το Μαύρο Σμιθσόνιαν

Φαίνεται, πάντως, ότι ανάμεσα στα 21 μουσεία του ιδρύματος, αυτό που έχει περισσότερο εκνευρίσει τον Αμερικανό πρόεδρο είναι το Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού, το οποίο εγκαινιάστηκε πριν από μόλις εννέα χρόνια, τον Σεπτέμβριο του 2016, τον τελευταίο χρόνο της προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα, προκειμένου να αφηγηθεί την ιστορία και τη συνεισφορά των Αφροαμερικανών.

Ανάμεσα στα περισσότερα από 40.000 εκθέματα στο Μαύρο Σμιθσόνιαν –όπως έχει επικρατήσει να αποκαλείται– είναι από ένα ζευγάρι χειροπέδες που περνούσαν στα θύματά τους οι Βρετανοί δουλέμποροι του 19ου αιώνα, έως το καπελάκι της Ρόζα Παρκς, της ακτιβίστριας που το 1955 αρνήθηκε να δώσει τη θέση της σε έναν λευκό στο λεωφορείο όπως όριζαν οι νόμοι του Τζιμ Κρόου –οι νόμοι για το διαχωρισμό λευκών και μαύρων στον Νότο– αλλά και το φόρεμα που είχε σχεδιάσει το 1986 ο Όσκαρ ντε λα Ρέντα για την Γουίτνεϊ Χιούστον.

Image

Το πιο συγκλονιστικό, ωστόσο, αντικείμενο με το οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι επισκέπτες είναι το φέρετρο του Έμετ Τιλ, του 14χρονου αγοριού που έχασε τη ζωή του από τον άγριο ξυλοδαρμό του από δυο άντρες, στην πολιτεία του Μισισιπή το 1955. Η γυναίκα του ενός είχε ισχυριστεί ότι ο μικρός την είχε φλερτάρει. Μερικές ώρες αργότερα, ο άντρας και ο ετεροθαλής αδελφός του εισέβαλαν στο σπίτι του θείου του, όπου φιλοξενούνταν ο 14χρονος, τον έσυραν από το κρεβάτι του, τον ξυλοκόπησαν άγρια και τον πυροβόλησαν πριν πετάξουν το παραμορφωμένο πτώμα του στο ποτάμι.

Στο δικαστήριο η γυναίκα του δράστη κατέθεσε ότι ο μικρός την είχε πιάσει από τη μέση και της είχε πει χυδαία λόγια. Οι δυο άντρες αθωώθηκαν από ένα σώμα λευκών αντρών ενόρκων και αργότερα πούλησαν την ιστορία τους σε ένα περιοδικό για 4.000 δολάρια. Δεκαετίες αργότερα, η γυναίκα ομολόγησε ότι είχε πει ψέματα για το περιστατικό. Το φέρετρο του Έμετ Τιλ είχε γυάλινο καπάκι, γιατί η μητέρα του ήθελε να δει όλος ο κόσμος το παραμορφωμένο σώμα του παιδιού.

Image

Κατηγορεί το μουσείο ότι διχάζει τους Αμερικανούς

Η πρόσφατη επίθεση στο Σμιθσόνιαν από την πλατφόρμα του Truth Social δεν ήρθε από το πουθενά – αντιθέτως, αποτελεί μέρος μιας εκστρατείας αναθεώρησης της ιστορίας της χώρας συνολικά. Αυτό έγινε σαφές στο τέλος του περασμένου Μαρτίου, όταν ο Λευκός Οίκος εξέδωσε το Προεδρικό Διάταγμα με τίτλο «Αποκαθιστώντας την αλήθεια και τη λογική στην Αμερικανική ιστορία». Εκεί κατονομάζεται το ίδρυμα, για το οποίο αναφέρεται ότι «έχει υποστεί την επίδραση μιας διχαστικής, φυλετικά επικεντρωμένης ιδεολογίας», ενώ κάνει ξεχωριστή αναφορά στο Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού.

Το διάταγμα κατηγορεί το μουσείο ότι προωθεί ένα αφήγημα που διχάζει τους Αμερικανούς και ανακοινώνει ότι δεν θα διατεθούν ξανά ομοσπονδιακά κεφάλαια για «εκθέσεις ή προγράμματα που υποβαθμίζουν τις κοινές αμερικανικές αξίες, διχάζουν τους Αμερικανούς με βάση τη φυλή ή προωθούν προγράμματα ή ιδεολογίες που δεν συνάδουν με την ομοσπονδιακή νομοθεσία και πολιτική».

Image

Ποιες θα μπορούσαν να είναι οι εκθέσεις που «διχάζουν τους Αμερικανούς με βάση τη φυλή», όμως; Εύλογα μπορεί κανείς να υποθέσει ότι πρόθεση της διακυβέρνησης Τραμπ είναι να αποθαρρύνει, έως να εξαλείψει από τον χώρο της τέχνης και της ακαδημαϊκής έρευνας, τη συζήτηση για το φυλετικό ζήτημα. Πώς θα γίνει αυτό σε μια χώρα η ιστορία της οποίας είναι συνυφασμένη με τη δουλεία, τους αγώνες για τα πολιτικά δικαιώματα και τις κατακτήσεις της μαύρης κουλτούρας; Και πώς θα γίνει αυτό όταν η οικονομική ανισότητα ανάμεσα σε λευκά και μαύρα νοικοκυριά παραμένει τεράστια και το φυλετικό ζήτημα με πολλούς τρόπους επίκαιρο;

Λίγο καιρό αργότερα έγινε γνωστή η παραίτηση του διευθυντή του Εθνικού Μουσείο Αφρικανικής Αμερικανικής Ιστορίας, Κέβιν Γιανγκ. Ο Γιανγκ, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την ποίηση στο περιοδικό The New Yorker και διακεκριμένος ποιητής ο ίδιος, είχε αναλάβει τη διεύθυνση του μουσείου το 2020. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της αποχώρησής του, ο Γιανγκ επέλεξε να αφοσιωθεί στο γράψιμο – πάντως από το New Yorker δεν παραιτήθηκε. Μέχρι σήμερα, ο ίδιος δεν έχει επιβεβαιώσει ή διαψεύσει καμιά από τις ερμηνείες που έχουν δοθεί σχετικά με την απόφασή του να αποχωρήσει από το Μαύρο Σμιθσόνιαν. Έως και σήμερα δεν έχει οριστεί αντικαταστάτης του.

Έξω ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, μέσα ο στρατηγός Λι

Στο μεταξύ, μια μέρα μετά την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος και μέσα σε μια νύχτα, κυριολεκτικά, απομακρύνθηκαν από τη βιβλιοθήκη της Ναυτικής Ακαδημίας μια σειρά από βιβλία που –κατά την εκτίμηση της διακυβέρνησης Τραμπ– προωθούν τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη. Ποια ήταν αυτά; Βιβλία όπως η αυτοβιογραφία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τα εμβληματικά απομνημονεύματα της Μάγια Άγγέλου, μελέτες για την ιστορία του ρατσισμού και πολλά βιβλία για το Ολοκαύτωμα, τον φεμινισμό και τους ΛΟΑΤΚΙ. Δεν απομακρύνθηκαν, ωστόσο, δυο αντίτυπα του βιβλίου του Χίτλερ, Ο αγών μου.

Στο προεδρικό διάταγμα του Μαρτίου, αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διακυβέρνησης αφαιρέθηκαν από τον δημόσιο χώρο μνημεία, αγάλματα και πινακίδες προκειμένου για τη «διατήρηση μιας ψευδούς αναπαράστασης της αμερικανικής ιστορίας, την ακατάλληλη υποβάθμιση της αξίας ορισμένων ιστορικών γεγονότων ή προσώπων ή την προώθηση οποιασδήποτε άλλης ακατάλληλης κομματικής ιδεολογίας».

Ο Τραμπ αναφερόταν στα δημόσια μνημεία που τιμούσαν ηγέτες της Συνομοσπονδίας των Νοτίων και ειδικά τον στρατηγό Ρόμπερτ Λι, για τον οποίον έχει επανειλημμένα στο παρελθόν εκφράσει τον θαυμασμό του. Ο ηγέτης του στρατού των Νοτίων στον Αμερικανικό Εμφύλιο, πίστευε στο τέλος της ζωής του ότι η τύχη εκατομμυρίων σκλάβων θα ήταν καλύτερο να αφεθεί στα χέρια του Θεού. «Η απελευθέρωσή τους θα προέλθει νωρίτερα από την ήπια και λυτρωτική επιρροή του Χριστιανισμού», έλεγε.

Ποιοι είναι τα «woke λέμινγκ»;

Τον περασμένο Ιούνιο, το υπουργείο Στρατού [τότε ακόμη Άμυνας] ανακοίνωσε ότι επτά στρατιωτικές βάσεις των οποίων τα ονόματα είχαν αλλάξει το 2023 επειδή τιμούσαν ηγέτες της Συνομοσπονδίας των Νοτίων, θα ξαναπάρουν τα αρχικά τους ονόματα. Τον ίδιο μήνα, ο υπουργός Ο Πιτ Χέγκσεθ ανακοίνωσε ότι θα αποκατασταθεί το Μνημείο της Συνομοσπονδίας που είχε απομακρυνθεί από το Εθνικό Νεκροταφείο του Άρλινγκτον, τον Δεκέμβριο του 2023. Σε μια ανάρτηση στο X, ο Χέγκσεθ έλεγε ότι το μνημείο που τιμά τους νεκρούς της Συνομοσπονδίας στον Εμφύλιο Πόλεμο, είχε αφαιρεθεί από αυτούς που ο ίδιος αποκάλεσε «woke λέμινγκ».

Την απομάκρυνση του συγκεκριμένου μνημείου στο Άρλιγκτον είχε αποφασίσει ανεξάρτητη επιτροπή του Κονγκρέσου, όχι η κυβέρνηση Μπάιντεν. «Σε αντίθεση με τους αριστερούς, εμείς δεν πιστεύουμε στη διαγραφή της αμερικανικής ιστορίας, την τιμούμε», έγραφε ο Χέγκσεθ. Δεν πρόκειται για λίγα μεμονωμένα μνημεία, αλλά για συστηματική πολιτική που αφορά συνολικά τον δημόσιο χώρο. Ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ εξειδίκευσε τις οδηγίες του προεδρικού διατάγματος και προειδοποίησε ότι τα Εθνικά Πάρκα έχουν προθεσμία έως τα μέσα Σεπτεμβρίου να απομακρύνουν οποιουδήποτε τύπου απεικονίσεις που «δυσφημίζουν απρεπώς τους Αμερικανούς του παρελθόντος ή του παρόντος». Δεν πρέπει, με άλλα λόγια, να μείνει όρθιο οτιδήποτε θυμίζει σκοτεινές πτυχές του παρελθόντος.

Τον περασμένο Αύγουστο η Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων ανακοίνωσε ότι θα επιστρέψει στη θέση του το άγαλμα του Άλμπερτ Πάικ, στρατηγού της Συνομοσπονδίας των Νοτίων. Το άγαλμα έστεκε έως το 2020 στην Πλατεία Δικαιοσύνης της Ουάσιγκτον, λίγα τετράγωνα μακριά από το Καπιτώλιο. Ήταν ένα από τα αγάλματα που ανέτρεψαν διαδηλωτές τον Ιούνιο του 2020, μετά τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικό στη Μινεάπολη.

Image

Τα μνημεία, πάντως, είναι και αυτά ένα έργο των καιρών τους – εκφράζουν είτε το δημόσια αίσθημα, είτε την κυρίαρχη ιδεολογία μιας εποχής. Δεν ενσωματώνουν αξιώσεις ιστορικής αλήθειας, ούτε προορίζονται να μείνουν απαραιτήτως ακλόνητα και άθικτα στον χρόνο.

Ο πρόεδρος των αδικημένων λευκών

Όλα μαρτυρούν πως η ματιά του Τραμπ στην Αμερικανική ιστορία δείχνει να κοιτάζει με μεγάλη συμπάθεια προς τη μεριά του αλλοτινού Νότου – ίσως έχει αξία να θυμηθεί κανείς τις σημαίες και τα σύμβολα που έφεραν οι εισβολείς στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021. Σε αυτούς επρόκειτο μερικά χρόνια αργότερα, ως πρόεδρος πάλι, να απονείμει χάρη.

Έχει επίσης σημασία ότι ο Τραμπ είχε αποκαλέσει το κίνημα Black Lives Matter «σύμβολο μίσους», ενώ τον Σεπτέμβριο του 2020, στον απόηχο των διαδηλώσεων που ακολούθησαν τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, είχε δώσει εντολή να σταματήσει η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση προγραμμάτων για την εκπαίδευση φυλετικής ευαισθητοποίησης των εργαζομένων σε δημόσιες υπηρεσίες. Στο μεταξύ, οι μαύροι Αμερικανοί εξακολουθούν να πεθαίνουν από σφαίρες αστυνομικών σε δυσανάλογα υψηλούς αριθμούς. Αλλά τα γεγονότα και τα νούμερα δεν τον αφορούν· στη δεύτερη αυτή προεδρία του, ο Τραμπ συνεχίζει ό,τι είχε ήδη αρχίσει, χτίζοντας πάνω στο προφίλ του υπερασπιστή των αδικημένων λευκών – κόντρα, πάντα, στα στοιχεία γύρω από την κατανομή του πλούτου, τη δημόσια υγεία και τις ευκαιρίες στην εκπαίδευση.

Image

Στις 12 Αυγούστου, λίγες μέρες πριν την επίθεση του Τραμπ στο ίδρυμα μέσω της πλατφόρμας του, ο Λευκός Οίκος είχε στείλει στον ιστορικό Λόνι Μπαντς –τον πρώτο μαύρο επικεφαλής του Σμιθσόνιαν στην ιστορία του ιδρύματος– μια επιστολή με την οποία τον ενημέρωνε ότι θα ξεκινούσε μια ολοκληρωμένη εσωτερική αναθεώρηση των εκθέσεων, των συλλογών, των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, των συνεργασιών, των επιχορηγήσεων, των αποφάσεων και άλλων θεμάτων σε οκτώ από τα μουσεία που υπάγονται στο Σμιθσόνιαν: το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας, το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού, το Εθνικό Μουσείο Αμερικανών Ινδιάνων, το Εθνικό Μουσείο Αεροπορίας και Διαστήματος, το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης, την Εθνική Πινακοθήκη και το Μουσείο και Κήπο Γλυπτών Χίρσχορν. Η τελική έκθεση των συμπερασμάτων της επιτροπής που θα κάνει αυτήν την «εσωτερική αναθεώρηση» θα εκδοθεί στις αρχές του 2026, ώστε «να διασφαλιστεί η ευθυγράμμιση με την οδηγία του προέδρου για τον εορτασμό του Αμερικανικού εξαιρετισμού, να απομακρυνθούν διχαστικές ή κομματικές αφηγήσεις και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στους κοινούς πολιτιστικούς μας θεσμούς».

Την επιστολή υπογράφει η ειδική σύμβουλος του προέδρου Τραμπ Λίντσεϊ Χάλιγκαν. Η 35χρονη νομικός ήταν εκείνη που προέτρεψε τον πρόεδρο να εξετάσει τα εκθέματα στα μουσεία του Σμιθσόνιαν – είχε επισκεφθεί τα μουσεία, όπου είδε πράγματα τα οποία δεν αντανακλούσαν την Αμερική που γνωρίζει και αγαπά. Γι’ αυτό μίλησε, είπε, στον πρόεδρο, οποίος της έδωσε την ευλογία του για να προχωρήσει σε αλλαγές.

Woke είναι ό,τι δεν αρέσει στον Τραμπ

Η επίθεση του Τραμπ στο ίδρυμα Σμιθσόνιαν, που έρχεται μετά την επίθεση στα πανεπιστήμια και την επιστημονική έρευνα, είναι μέρος του πολέμου που έχει εξαπολύσει ενάντια στα γεγονότα και την αλήθεια. Το 2026 οι ΗΠΑ γιορτάζουν τα 250 χρόνια τους. Καθώς ο Τραμπ παίρνει υπό τον έλεγχό του τον έναν μετά τον άλλον τους ανεξάρτητους θεσμούς, προσπαθεί επίμονα όχι απλώς να υποβαθμίσει την ιστορία των φυλετικών διακρίσεων και του αγώνα για τα πολιτικά δικαιώματα, αλλά να επιβάλει μια αποκαθαρμένη εκδοχή της ιστορίας που θα είναι ταιριαστή στις ιδεολογικές εμμονές και στα πολιτικά του σχέδια.

«Αυτή η Χώρα δεν μπορεί να είναι WOKE, γιατί το WOKE ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΩΜΕΝΟ. Έχουμε την ΠΙΟ HOT Xώρα στον Kόσμο, και θέλουμε οι άνθρωποι να μιλούν γι’ αυτήν, συμπεριλαμβανομένων και των Mουσείων μας», έγραφε σε εκείνη την ανάρτηση της 19ης Αυγούστου, όπου έκανε την επίθεση στο Μαύρο Σμιθσόνιαν.

Η ταμπέλα του woke έχει φτάσει να περιλαμβάνει οτιδήποτε δεν είναι αρεστό στον Αμερικανό πρόεδρο. Και δεν του είναι αρεστές οι αναφορές στο φυλετικό ζήτημα. Διότι τι σχέση έχει το woke με την αφήγηση της ιστορίας της δουλείας και του αγώνα για τα πολιτικά δικαιώματα στις ΗΠΑ; Εάν είναι woke τα εκθέματα του Σμιθσόνιαν για την ιστορία των μαύρων Αμερικάνων, τότε γιατί να μην βαφτιστούν σύντομα woke και τα τραγούδια της Νίνα Σιμόν, τα μυθιστορήματα της Τόνι Μόρισον και του Κόλσον Γουάιτχεντ ή οι ταινίες του Σπάικ Λι;