Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το άρθρο αυτό σας το προσφέρει ο συνδρομητής Σέτα Ζακιάν.

Γίνετε συνδρομητής για να μπορείτε να τα μοιραστείτε και εσείς.

Χρόνος ανάγνωσης:
8'
Κείμενο:
envelopes1.jpg
Φάκελοι από το project Do Not Open, σχεδιασμένοι από τον Erik Marinovitch.

Mail Art

Ο φάκελος αλληλογραφίας ως εργαλείο καλλιτεχνικής έκφρασης.
Φάκελοι από το project Do Not Open, σχεδιασμένοι από τον Erik Marinovitch.

Με την πλειοψηφία της αλληλογραφίας μας να γίνεται πια ψηφιακά, είναι πραγματικά πολύ ιδιαίτερο να λαμβάνεις έναν όμορφο φάκελο στο γραμματοκιβώτιο σου. Ειδικά δε, όταν έχει το όνομα και την διεύθυνση γραμμένα ολογράφως και με προσεγμένο τρόπο, ξέρεις ότι κάποιος μπήκε σε ιδιαίτερο κόπο για να τα γράψει και να στο στείλει.

Image
ladyfingers-letterpress-osbp7.jpg
Φάκελος σχεδιασμένος από την Ladyfingers Letterpress.
Image
ladyfingers-letterpress-osbp8.jpg
Φάκελος σχεδιασμένος από την Ladyfingers Letterpress.
Image
ladyfingers-letterpress-osbp10.jpg
Φάκελος σχεδιασμένος από την Ladyfingers Letterpress.
Image
oh-so-beautiful-paper5.jpg
Φάκελος σχεδιασμένος από την Ladyfingers Letterpress.

Προσκλητήρια γάμου

Στις μέρες μας, μόνο εάν έχουμε να ετοιμάσουμε προσκλητήρια γάμου ή βάπτισης, μπαίνουμε στον κόπο να στείλουμε ένα προσεγμένο φάκελο με καλλιγραφικά γράμματα. Ξέρουμε ότι ο καλεσμένος μας θα εκτιμήσει ένα άψογο προσκλητήριο και θα πειστεί ότι το ετοιμάσαμε με αγάπη και σεβασμό.

Κατά την Martha Stewart, την Αμερικανίδα βασίλισσα του lifestyle, υπάρχουν κάποια εθιμοτυπικά στη διαδικασία αποστολής των προσκλητηρίων: Οι ετοιματζίδικες, τυπωμένες από υπολογιστή, ετικέτες είναι ακατάλληλες και τα ονόματα και η διεύθυνση στον φάκελο οφείλουν να είναι χειρόγραφα. Ακόμα καλύτερα, αν το κόστος το επιτρέπει, είναι προτιμότερο να απευθυνθούμε σε επαγγελματία καλλιγράφο. Στόχος είναι τα ονόματα να είναι γραμμένα με όμορφα και ευανάγνωστα γράμματα χωρίς ορθογραφικά λάθη και διορθώσεις.

Image
wed.jpg
Κλασικά σετ προσκλητηρίου και φακέλου από την ιστοσελίδα marthastewartweddings.com.
Image
blackdressdesert-0080.jpg
Προσκλητήρια από την επαγγελματία καλλιγράφο Schin Loong. [openinkstand.com]

Όσον αφορά στις προσφωνήσεις, το πρωτόκολλο είναι πια πιο χαλαρό, αλλά υπάρχουν ακόμα κάποιοι κανόνες:

  • Τα ονόματα των καλεσμένων θα πρέπει να γραφτούν ολόκληρα χωρίς την χρήση αρχικών ή υποκοριστικών.
  • Χρησιμοποιούμε τους σωστούς τίτλους στα ονόματα, ανάλογα με την περίσταση. Έχουμε διαφορετικές προσφωνήσεις αν ο παραλήπτης ζει μόνος του, αν ένα ζευγάρι είναι παντρεμένο, αν θέλουμε να προσφωνήσουμε τα ονόματα με κλασικό τρόπο (Κύριο και Κυρία Δημήτρη Παπαδόπουλου) ή είμαστε λιγότεροι τυπικοί, αν η γυναίκα έχει κρατήσει το επώνυμο της (Κύριο Δημήτρη Παπαδόπουλο και Κυρία Μαρία Γκίκα), αν είναι διαζευγμένη, αν το ζευγάρι έχει παιδιά, αν τα παιδιά είναι ανήλικα ή αν είναι πάνω από 18 κ.λπ.
  • Στις διευθύνσεις αναφέρουμε όλες τις ονομασίες χωρίς συντομεύσεις (Θεσσαλονίκη αντί για Θεσ/νίκη, Λεωφόρος αντί για Λεωφ.). Αν ο αριθμός της οικίας είναι μικρότερος από 20, είναι πιο κομψό να γραφτεί ολογράφως (επτά αντί για 7).
  • Γράφουμε τη διεύθυνση του αποστολέα στην πίσω πλευρά του φακέλου με τον ίδιο χειρόγραφο χαρακτήρα με τον οποίο γράψαμε στην μπροστινή πλευρά.
  • Είναι πιο όμορφο και ταιριαστό να χρησιμοποιήσουμε γραμματόσημα, αντί της σφραγίδας μαζικής αποστολής του ταχυδρομείου.

Image
ecru_copy2.jpg
Ονόματα και διευθύνσεις γραμμένα με καλλιγραφία.

Εάν θέλουμε τέλειο αποτέλεσμα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και παλαιότερες εκδόσεις γραμματοσήμων και να τα συνδυάσουμε θεματικά ή χρωματικά στον φάκελο μας. Για παράδειγμα, για μια πρόσκληση σε άσπρο-μαύρο, θα μπορούσαμε εύκολα να βρούμε μόνο ασπρόμαυρα γραμματόσημα, ή για μια πρόσκληση γάμου να προσπαθήσουμε να βρούμε γραμματόσημα με σχετικό θέμα.

Image
59b39de4be8a07f9.jpg

Κάποια γραμματόσημα δείχνουν καλύτερα όταν είναι όλα σε μια γραμμή, ...

Image
invitations-img_3536.jpg
Διακρίνεται το Love, ένα δημοφιλές vintage γραμματόσημο από το 1981.

ενώ άλλα δείχνουν καλύτερα διατεταγμένα σαν παζλ στην γωνία.

Image
vintage3.jpg
Δημιουργική σύνθεση από vintage γραμματόσημα.

Στην Αμερική (όπου δεν έχουν κανέναν περιορισμό, λόγω του ότι το νόμισμά τους δεν έχει αλλάξει, σε αντιδιαστολή με την Ελλάδα όπου μόνο τα γραμματόσημα μετά το 2002 ισχύουν), υπάρχει η δυνατότητα αγοράς ασφράγιστων vintage γραμματοσήμων σε όμορφα και ποικίλα σχέδια. Αν βέβαια είναι συλλεκτικά, πωλούνται σε τιμή μεγαλύτερη της ονομαστικής τους αξίας. Αν θέλεις πραγματικά να το ψάξεις, στο eBay και σε online shops πωλούνται καταπληκτικά vintage γραμματόσημα, όπως για παράδειγμα το Love, ένα πολύ δημοφιλές σχέδιο για προσκλητήρια γάμου.

Image
vintage1.jpeg
Συνδυασμοί από παλιά γραμματόσημα, με βάση το θέμα αλλά και το χρώμα του φακέλου.

DIY

Η Lindsey Bugbee, σχεδιάστρια και δημιουργός του μπλογκ The postman knocks, έχει πάει την τέχνη του mail art ένα βήμα πιο μακριά. Στην ιστοσελίδα της έχει αναλυτικές οδηγίες για το πώς να φτιάχνουμε περίτεχνους φακέλους με καλλιγραφία. Πολλές φορές καλύπτει ολόκληρο τον φάκελο με σπέσιαλ γυαλιστερά μελάνια, μαξιμαλιστικά αυτοκόλλητα και ειδική εικονογράφηση ενώ παίζει με τα ονόματα και τη διεύθυνση.

Image
card.jpg
Βήμα-βήμα οδηγίες για Χριστουγεννιάτικο φάκελο από την Lindsey Bugbee
Image
unique_ways.jpg
Δημιουργικοί τρόποι να προσφωνήσετε έναν φάκελο. Aπό το μπλογκ The Postman Knocks.
Image
how_to_draw_lace_tulin.jpg
Φάκελος με εικονογράφηση δαντέλας, σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.
Image
1rent_twig_fig-5-of-5-1.jpg
Φάκελος με μολύβια, σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.
Image
1black_ink_part_i-4.jpg
Φάκελος με λουλούδια, σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.
Image
halloween_mail_art_spider.jpg
Φάκελος με ρετρό αράχνη, σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.

Από την άλλη, μας δίνει και συμβουλές προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι τα μικρά αυτά έργα τέχνης θα μπορέσουν να φτάσουν στον προορισμό τους, όπως να βάζουμε πάντα επιπλέον ταχυδρομικά τέλη για σιγουριά, γιατί οι πιθανότητες είναι ο φάκελος μας να πρέπει να επεξεργαστεί στο χέρι και όχι σε αυτόματο μηχάνημα.

Image
stamps-meredith_thank_you-5.jpg
Έξτρα γραμματόσημα για παν ενδεχόμενο. Μπορούμε να παίξουμε με τη θέση τους. Φάκελος σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.

Επίσης θα πρέπει να σιγουρευτούμε ότι, τουλάχιστον, η διεύθυνση του παραλήπτη είναι ευανάγνωστη!

Image
legible-robinson_modified.jpg
Φάκελος με καθαρά και ευανάγνωστα γράμματα, σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.

Τέλος, θα πρέπει πάντα να δεχτούμε την πιθανότητα ότι το γράμμα μας μπορεί να μην τα καταφέρει τελικά να φτάσει στον παραλήπτη του. Οι διάφοροι ταχυδρομικοί υπάλληλοι μπορεί να αντιδράσουν διαφορετικά και τον φάκελο που εμείς θεωρούμε αριστούργημα, ο ταχυδρόμος μπορεί να τον βρει υπερφορτωμένο και δυσανάγνωστο και να μην κάνει την έξτρα προσπάθεια να “βγάλει” τα γράμματα.

Image
readableok-typography_envelope-13-of-15.jpg
Η διεύθυνση πρέπει να διαβάζεται καθαρά. Φάκελος σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.
Image
addresszipcode-brush_pen.jpg
Ο ταχυδρομικός κώδικας πρέπει να φαίνεται καθαρά. Φάκελος σχεδιασμένος από την Lindsey Bugbee.

Αλλά πότε ένας φάκελος δεν έχει πια τις προϋποθέσεις να φτάσει στον παραλήπτη του; Πώς μπορούμε να ανακαλύψουμε πόσο μακριά μπορούμε να το τραβήξουμε με την διακόσμηση ενός φακέλου, πριν ο ταχυδρόμος σηκώσει τα χέρια ψηλά;

Image
halloween.jpg
Μαξιμαλιστικός φάκελος για το Halloween σχεδιασμένος από την Schin Loong.

Η Αμερικανίδα Schin Loong αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα, το οποίο ονόμασε «Annoy a Postman»: Ζήτησε από εθελοντές από διάφορα σημεία του κόσμου να της στείλουν το όνομα και τη διεύθυνσή τους μαζί με κάποια γραμματόσημα. Η ίδια δημιούργησε έναν σπέσιαλ φάκελο για κάθε παραλήπτη, επίτηδες φορτωμένο οριακά με καλλιγραφίες, ζωγραφιές και αυτοκόλλητα, και αφού τον απαθανάτισε, τον ταχυδρόμησε. Αφού περίμενε δέκα μέρες, είδε εάν οι φάκελοί της έφτασαν στον προορισμό τους και αν έφτασαν άθικτοι ή με σημάδια ή σκισίματα. Στη συνέχεια πόσταρε στο μπλογκ της τα αποτελέσματα του πειράματος.

Image
mckinney.jpg
Πριν & Μετά. Αυτός ο φάκελος κατάφερε να φτάσει στον προορισμό του με μερικές απώλειες. [Schin Loong/Annoy a Postman]

Image
haddonfield2.png
Αυτός ο φάκελος κατάφερε να φτάσει στον προορισμό του, παρόλο που είχε (ήδη χρησιμοποιημένα) αυστραλέζικα γραμματόσημα. [Schin Loong/Annoy A Postman]

 

Image
spokane2.jpg
Αυτός ο φάκελος περιέργως κατάφερε να φτάσει στον προορισμό καθώς ο φιλότιμος ταχυδρόμος προσπάθησε να αποκρυπτογραφήσει τη διεύθυνση σε ένα Post-it. [Schin Loong/Annoy A Postman]

Image
california2.jpg
Αυτός ο φάκελος δεν έφτασε στον προορισμό του, μάλλον λόγω του ανοιχτόχρωμου μελανιού. [Schin Loong/Annoy A Postman]

To mail art ως τέχνη

Η ταχυδρομική τέχνη, το mail art σαν κίνημα, εμφανίστηκε στις αρχές του 1960 στην Νέα Υόρκη με εμπνευστή τον Ray Johnson, ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται και ως «ο πιο διάσημος άγνωστος καλλιτέχνης της Αμερικής». Ο Johnson ξεκίνησε το λεγόμενο New York Correspondence School, ένα δίκτυο ταχυδρομικής τέχνης, το οποίο επικεντρώθηκε στο να στέλνει ταχυδρομικά, μικρής διάστασης έργα.

Image
whitney_19701.jpg
Πρόσκληση για έκθεση Correspondence Art του Ray Johnson το 1970 στο Whitney Museum of American Art.
Image
ma1520.jpg
Mail art του Ray Johnson. [The Ray Johnson Estate]
Image
ray-johnson-ex_2.jpg
Mail art του Ray Johnson. [The Ray Johnson Estate]
Image
e70.jpg
Mail art φάκελος με παραλήπτη τον Ray Johnson.

Το κίνημα είναι δραστήριο ακόμα μέχρι και σήμερα. Όπως αναφέρει ο Κώστας Ευαγγελάτος, «το κίνημά της mail art βασιζόμενο κυρίως στην επαφή και στην ελεύθερη ανταλλαγή τέχνης και ιδεών, μεταξύ των καλλιτεχνών, εξελίχθηκε σε παγκόσμια δίκτυο. Σήμερα είναι ίσως και το μεγαλύτερο σε έκταση και αριθμό συμμετεχόντων κίνημα που δημιουργήθηκε ποτέ στην ιστορία της τέχνης. Είναι ένα δίκτυο ζωντανό, πολύμορφο, που καθημερινά εξελίσσεται και αυξάνεται. Η καινοτομία βασίζεται στην ακύρωση της απόστασης και των περιορισμών στην επικοινωνία κοινού και καλλιτεχνών ακόμη και μεταξύ των ίδιων των δημιουργών, με αποτέλεσμα χιλιάδες καλλιτέχνες ανά τον κόσμο να συνεργάζονται και να ανταλλάσσουν ιδέες».

Image
ggalantai-mailartworkc.1989.jpg
Mail art από τον Ούγγρο György Galántai, 1981. [Collection of Keith Bates/Wikimedia Commons]
Image
crackerjackkid_envelope1984.jpg
Mail art σφραγίδα και φάκελος από τον Chuck Welch, aka Cracker Jack Kid, 1984. [Wikimedia Commons]

Image
envelope_hrfricker1990.jpg
Mail art φάκελος από τον H.R. Fricker, 1990. [Wikimedia Commons]

Σε λιγότερο τέχνη και περισσότερο εικονογράφηση, στην Αμερική διοργανώνεται εδώ και 24 χρόνια ο διαγωνισμός The Graceful Envelope, με διαφορετικό θέμα κάθε χρονιά, στον οποίο συμμετάσχουν καλλιτέχνες και καλλιγράφοι από όλο τον κόσμο.

Image
ge4.jpg
Έργο της Carol DuBosch, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2014 (θέμα: Το τελικό S).
Image
ge5.jpg
Έργο της Janet Kasper, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2016 (θέμα: Επικοινωνία).

Παρατηρούμε ότι συχνά ο καλλιγράφος χρησιμοποιεί γραμματόσημα σχετικά με το θέμα του.

Image
ge1.jpg
Το έργο της Christy Robb που κατέκτησε τον τίτλο Best in Show του The Graceful Envelope 2017 (θέμα: Pushing the Envelope).
Image
ge2.jpg
Έργο της Debbie Ruggles, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2017. (θέμα: Pushing the Envelope).
Image
27438987275_f15b6778c8_b.jpg
Έργο της Susan Gale Welch, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2016 (θέμα: Επικοινωνία).
Image
17686421304_e9c5d8f211_o.jpg
Έργο της Christy Robb, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2015 (θέμα: Σπίτι μου, σπιτάκι μου).

Άλλες φορές ενσωματώνει πλήρως τα γραμματόσημα στην τέχνη.

Image
27340031562_18529ebbc9_o.jpg
Έργο του Gerry Jackson Kerdok, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2016 (θέμα: Επικοινωνία).
Image
26831610643_4a629fd444_b.jpg
Έργο της Julie Gray, από τους νικητές του Graceful Envelope 2016 (θεμα: Επικοινωνία).
Image
forsyth_jpg.jpg
Έργο της Jo Forsyth, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2011 (θέμα: Time Flies).
Image
18121235988_13e0d91436_o.jpg
Έργο της Amy Neubauer, από τους νικητές του The Graceful Envelope 2015 (θέμα: Σπίτι μου, σπιτάκι μου).

Ένα καταπληκτικό πρότζεκτ που συνδυάζει mail art και lettering πάνω σε μεγάλους ταχυδρομικούς φακέλους ήταν το πρότζεκτ Do Not Open του Erik Marinovitch. Όποιος ήθελε, έστελνε την διεύθυνση του στον Marinovitch και εκείνος, με κάποιο τίμημα, ετοίμαζε έναν μοναδικό φάκελο, ζωγραφισμένο στο χέρι με lettering, το οποίο και ταχυδρομούσε στον ενδιαφερόμενο. To πρότζεκτ περιορίστηκε σε 250 τεμάχια και οι παραλήπτες ήταν από όλον τον κόσμο. Ο ίδιος εξηγούσε ότι ήθελε να φέρει στο ευρύ κοινό κάτι που έως τότε ήταν διαθέσιμο μόνο σε συγγενείς και φίλους.

Image
marinovitch_contino.jpg
Από το πρότζεκτ Do Not Open του Erik Marinovitch.
Image
marinovitch_fuzzco.jpg
Από το πρότζεκτ Do Not Open του Erik Marinovitch.
Image
marinovitch_do-not-open-erik-marinovich.jpg
Από το πρότζεκτ Do Not Open του Erik Marinovitch.

Στον ανταγωνιστικό χώρο του design, οι πρώτες εντυπώσεις μετράνε και η Αμερικανίδα Roxy Torres τράβηξε την προσοχή από υποψήφιους εργοδότες με τη σειρά Snail Mail.

Η Torres δημιούργησε και έστειλε σε δημιουργικά γραφεία ή διαφημιστικές εταιρίες τις οποίες ήθελε να προσεγγίσει για να της δώσουν ενδεχομένως δουλειά, μια σειρά από μεγάλους φακέλους, πάνω στους οποίους σχεδίασε ονόματα και διευθύνσεις με χειροποίητο lettering. Κάθε φάκελος αποτελεί διαφορετικό τυπογραφικό concept, ισορροπώντας μεγάλα bold γράμματα μαζί με μικρότερα, πιο ιδιαίτερα, δευτερεύοντα γράμματα, με πολύ καθαρές γραμμές, σαν να είναι ψηφιακά τυπωμένα.

Τέτοιοι φάκελοι είναι δύσκολο να αγνοηθούν και το πρότζεκτ βοήθησε την Torres να αναδείξει τις ικανότητες της, να χτίσει το portfolio της και να βρει την πρώτη της δουλειά (στην Pentagram).

Image
all_copy.jpg
Οι φάκελοι από το πρότζεκτ Snail Mail της Roxy Torres.

Όλα αυτά δείχνουν πραγματικά πόσο δημιουργικοί μπορούμε να γίνουμε με μερικούς απλούς μεγάλους φακέλους. Πλέον, το να λαμβάνουμε χειροποίητα γράμματα στο ταχυδρομείο είναι από μόνο του συναρπαστικό, αλλά είναι ακόμα πιο καταπληκτικό να είμαστε παραλήπτες ενός μικρού έργου τέχνης. Ίσως αξίζει να προσθέσουμε λίγο περισσότερο design στο γραμματοκιβώτιό μας.

Profile picture for user zakian
Σπούδασε γραφιστική στην Aθήνα και το Λονδίνο. Αφού εργάστηκε ως art director στην Adel/Saatchi & Saatchi, ξεκίνησε το δημιουργικό της γραφείο Setaprint. Σήμερα επιπλέον, κάνει εικονογραφήσεις με lettering και παράλληλα ενημερώνει καθημερινά το design blog της setaprint.net.

Newsletter
Τετάρτη 22.05.2024