Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το άρθρο αυτό σας το προσφέρει ο συνδρομητής Χαρά Καπότου.

Γίνετε συνδρομητής για να μπορείτε να τα μοιραστείτε και εσείς.

Χρόνος ανάγνωσης:
10'
Κείμενο:
[Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]
[Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]

Το ελληνικό καλοκαίρι δεν θα είναι πια τόσο ανέμελο

Οι υψηλές θερμοκρασίες ξεκινούν όλο και νωρίτερα και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνονται συνεχώς. Τι σημαίνει όμως αυτό για την τουριστική σεζόν και τα καλοκαίρια μας;
[Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]

Θυμάστε τότε που φορούσαμε ανοιξιάτικα ρούχα; Τώρα, από τον Απρίλιο έχουμε ήδη κατεβάσει τα αμάνικα. Μοιάζει σαν το όνειρο των παιδικών μας χρόνων για «λίγο παραπάνω καλοκαίρι» να έγινε πραγματικότητα. Μαζί όμως με τις ζέστες που θέλαμε για παιχνίδια στη θάλασσα, η κλιματική αλλαγή φέρνει και αύξηση της στάθμης της. Μαζί με την παρατεταμένη τουριστική σεζόν, παίρνουμε δώρο ακραία καιρικά φαινόμενα και σφοδρότερες πυρκαγιές. Μήπως τελικά δεν μιλάμε για όνειρο, αλλά για έναν εφιάλτη;

Μεγαλύτερη τουριστική σεζόν: ένα δίκοπο μαχαίρι

Τα δεδομένα –και οι αισθήσεις μας– δείχνουν ότι τα καλοκαίρια έρχονται πλέον νωρίτερα.

Όσο πιο πρόσφατη η δεκαετία, τόσο πιο υψηλή η θερμοκρασία που σημειώνεται κατά τους περισσότερους μήνες. Οι θερμοί μήνες μοιάζουν να απλώνονται μέσα στη χρονιά. Το 2023 θα μπορούσαμε να πούμε ότι το καλοκαίρι κράτησε μέχρι και τον Οκτώβριο, με το θερμόμετρο κάποιες μέρες να δείχνει 20ρια. 

Ένα παρατεταμένο καλοκαίρι

Αδιαμφισβήτητα ο Μάρτιος και Απρίλιος που πέρασαν ήταν πολύ πιο θερμοί από άλλους που θυμόμαστε κι αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Όπως εξηγεί ο μετεωρολόγος, Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και συνιδρυτής του climatebook, Κώστας Λαγουβάρδος, «επεκτείνονται οι περίοδοι που έχουμε υψηλές θερμοκρασίες πέρα από τους κλασικά καλοκαιρινούς μήνες». Σημειώνει βέβαια ότι κάποιες χρονιές θα είναι εξαίρεση και τονίζει ότι «όλο και πιο συχνά οι μήνες μας θα είναι πιο θερμοί από τις κανονικές τιμές, όμως θα υπάρχουν και μήνες που θα είναι πιο ψυχροί – αλλά θα είναι συνεχώς μειοψηφία».

Άλλωστε μελετώντας την τελευταία τριακονταετία, οι επιστήμονες ξέρουν ότι η θερμοκρασία στη χώρα μας έχει ανέβει περίπου 1,5 βαθμό κατά μέσο όρο, «κάτι που σημαίνει ότι οι περισσότεροι μήνες έχουν πλέον θερμοκρασία πάνω από τα κανονικά», εξηγεί ο Λαγουβάρδος.

Image
Στις 16 Απρίλη είχαμε +4 βαθμούς πάνω από τις συνήθεις θερμοκρασίες για την εποχή. [Πηγή https://meteo.gr/climate/ ]
Στις 16 Απριλίου 2024 είχαμε +4 βαθμούς από τις συνήθεις θερμοκρασίες για την εποχή. [Πηγή https://meteo.gr/climate/

Η Ελλάδα, όπως δείχνουν τα κλιματικά δεδομένα που συγκέντρωσε η ομάδα του climatebook, καταρρίπτει πληθώρα ρεκόρ. Το 2023 ήταν η πιο θερμή χρονιά στην χώρα μας. «Οι κλιματικοί μέσοι όροι είναι δυσοίωνοι. Το καλοκαίρι έχουμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες με περισσότερους καύσωνες» μου λέει ο Σταύρος Ντάφης, μετεωρολόγος και συνιδρυτής του climatebook. «Έχουμε αύξηση της συχνότητας των τιμών πάνω από 40 βαθμούς Κελσίου και αναμένουμε μέσα στην επόμενη δεκαετία να ξεπεραστεί το εθνικό ρεκόρ μας (οι 48 βαθμοί στην Ελευσίνα το 1977) και να φτάσουμε τους 50 βαθμούς Kελσίου. Τον φετινό Μάρτιο, ξεπεράσαμε πάρα πολλά ρεκόρ θερμοκρασίας, έως και 5 βαθμούς από πέρσι. Δεν μιλάμε για 0,5 ή 0,2 βαθμούς πάνω από το προηγούμενο ρεκόρ, μιλάμε για ακραίες τιμές» λέει ο ίδιος.

Image
Ο χάρτης αποτυπώνει τις μέγιστες θερμοκρασίες της 23ης Ιουλίου 2023, ημέρα όπου πάνω από 150 περιοχές της χώρας είχαν μέγιστες τιμές θερμοκρασίας που ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς. [Πηγή: Έκθεση Climatebook 2023]
Ο χάρτης αποτυπώνει τις μέγιστες θερμοκρασίες της 23ης Ιουλίου 2023, ημέρα κατά την οποία πάνω από 150 περιοχές της χώρας είχαν μέγιστες τιμές θερμοκρασίας που ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς. [Πηγή: Έκθεση Climatebook 2023]

Δεν θα ήταν παράλογο να σκεφτεί κανείς ότι οι νέες κλιματικές συνθήκες θα μπορούσαν να ωφελήσουν την ελληνική οικονομία και να είναι μια σημαντική επιχειρηματική ευκαιρία. Σκεφτείτε πόσοι παραπάνω τουρίστες θα μπορούσαν να έρθουν τους μήνες εκτός καλοκαιριού, πόσες παραπάνω διανυκτερεύσεις μέσα στον χρόνο θα κάνουν, πόσες παραπάνω εκδρομές και ξεναγήσεις θα γίνουν λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών που θα έχουμε άνοιξη και φθινόπωρο. Άλλωστε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανέφερε σε συνέντευξή του στο Bloomberg το 2023 ότι η κλιματική κρίση είναι μία ευκαιρία για τον τουρισμό, καθώς όλο και περισσότεροι έρχονται στην χώρα μας τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι όσοι αποφεύγουν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το κάνουν όχι λόγω των ακραίων θερμοκρασιών ή των πυρκαγιών, αλλά εξαιτίας του συνωστισμού που σημειώνεται εκείνους τους μήνες.

Δεν φαίνεται να μοιράζονται όλοι τις απόψεις του πρωθυπουργού. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε πρόφατη έκθεσή του σημείωσε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την Ελλάδα, αφού το 90% των τουριστικών υποδομών βρίσκονται σε περιοχές που εκτίθενται σε υψηλούς κλιματικούς κινδύνους. Και αυτό, όπως δείχνουν έρευνες, είναι κάτι που απασχολεί τους τουρίστες. Όλο και περισσότεροι θα είναι αυτοί που, αναγνωρίζοντας ότι οι χώρες της Μεσογείου θα υποστούν τις σημαντικότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, θα στραφούν σε βορειότερους και άρα πιο ευχάριστους κλιματικά προορισμούς το καλοκαίρι.

Θα έρχονται οι τουρίστες στη Μεσόγειο;

Ένα 8% των ταξιδιωτών που ερωτήθηκαν σε έρευνα του European Travel Commission (ETC) ανέφεραν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν τη βασική ανησυχία τους για ταξίδια στην Ευρώπη από τον Ιούνιο έως τον Νοέμβριο. Οι χώρες της Μεσογείου, αν και εξακολουθούν να είναι οι δημοφιλέστεροι ταξιδιωτικοί προορισμοί, σημείωσαν μείωση της επισκεψιμότητάς τους κατά 10% το 2023. Την ίδια στιγμή χώρες όπως η Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ιρλανδία και η Δανία έχουν αυξήσει τον τουρισμό τους. «Αν και οι οικονομικοί παράγοντες έχουν σημαντικό αντίκτυπο, η ανησυχία για τις καιρικές συνθήκες επηρεάζει και αυτή το πού επιλέγουν οι Ευρωπαίοι να πάνε διακοπές» είπε στο BBC o Εδουάρδο Σανταντέρ, εκτελεστικός διευθυντής του ETC.

Έρευνα από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαπίστωσε ότι στο σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 4 βαθμούς Κελσίου, η Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη πρόκειται να γίνει πιο ελκυστική για τουριστικές δραστηριότητες όλον τον χρόνο. «52 ευρωπαϊκές περιοχές στη Βουλγαρία, Ελλάδα, Κύπρο, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ρουμανία αναμένεται να χάσουν τουριστικές ροές σε σχέση με σήμερα» αναφέρει η έκθεση, σημειώνοντας ότι οι μεγαλύτερες απώλειες προβλέπονται στις περιοχές της Κύπρου, Ελλάδας, Ισπανίας, Ιταλίας και Πορτογαλίας. Ορισμένα πιο συγκεκριμένα αφορούν π.χ. τα νησιά του Ιονίου, που θα βλέπουν μείωση των επισκεπτών κατά 9% ετησίως, ενώ η ετήσια αύξηση του τουρισμού στην δυτική Ουαλία θα είναι 16%.

Τι σημαίνει όμως πρακτικά το μεγαλύτερο καλοκαίρι για τους ίδιους τους κατοίκους της χώρας; «Θα χρειαστεί να καταναλώνουμε περισσότερη ενέργεια, που δεν θα μπορούμε να παράγουμε σαν χώρα για τόσο μεγάλο πληθυσμό το καλοκαίρι. Αυτό σημαίνει περισσότερες ώρες δυσφορίας για τους κατοίκους των πόλεων» μου εξηγεί ο Ντάφης, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα δεν θα το ζουν μόνο οι Αθηναίοι και Θεσσαλονικείς, αλλά και οι κάτοικοι στις μικρότερες πόλεις όπως η Πάτρα και τα Γιάννενα, «που το καλοκαίρι ήδη βιώνουν μεγάλη δυσφορία». Όσο κάποιοι θα προσπαθούν να βρουν λίγη δροσιά στις παραλίες, κάποιοι άλλοι θα υποφέρουν από αναπνευστικά προβλήματα, λοιμώξεις, προβλήματα στο δέρμα, ακόμη και στο πάγκρεας κ.ά.

Δυσοίωνοι καιροί με ακραία καιρικά φαινόμενα και άνοδο της στάθμης της θάλασσας

Οι επιστήμονες του κλίματος έχουν μελετήσει την τρωτότητα κάθε περιοχής και πολλές από τις τουριστικές περιοχές μας δεν βρίσκονται στην καλύτερη θέση. Όπως μου εξηγεί ο Ντάφης, η ανατολική ηπειρωτική χώρα, οι Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα, και η Κρήτη είναι τα μέρη όπου θα δούμε τις μεγαλύτερες επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας, «κυρίως όσον αφορά τη συχνότητα εμφάνισης ξηρών περιόδων και επιπέδων δυσφορίας». Επιπλέον, υπάρχει μια συνεχής πτωτική τάση στις βροχοπτώσεις σε αυτές τις περιοχές, ενώ από την άλλη σημειώνονται ολοένα πιο συχνά ακραία ύψη βροχής, τα οποία προκαλούν πλημμυρικά φαινόμενα, διάβρωση του εδάφους και άλλες καταστροφές. Η παρατεταμένη ξηρασία, όπως λέει, οδηγεί σε υποβάθμιση του εδάφους, ειδικά σε περιοχές όπου σημειώνονται πάνω από μία δασική πυρκαγιά σε λιγότερο από μια δεκαετία. «Ο όρος “ερημοποίηση” που ίσως έχετε ακούσει, είναι ακριβώς αυτό. Δεν θα γίνουμε έρημος, αλλά το έδαφος στις προαναφερθείσες περιοχές παρουσιάζει σημαντική υποβάθμιση και διάβρωση, και δεν είναι πια αξιοποιήσιμο», λέει. Η ξηρασία θα έχει και άλλες επιπτώσεις, αφού «στις Κυκλάδες πλέον το πηγαίο νερό απουσιάζει από πολλά νησιά και στην Κρήτη οι υπάρχοντες ταμιευτήρες νερού μετά βίας καλύπτουν τις ανάγκες του νησιού το καλοκαίρι» προσθέτει ο Ντάφης.

Image
Κατά τη διάρκεια του Ιουλίου του 2023, σημειώθηκε στη χώρα μας ο μεγαλύτερος σε διάρκεια καύσωνας που έχει σημειωθεί ποτέ.  Η διάρκεια του φαινομένου αφορούσε στην περίοδο από 12 έως 26 Ιουλίου.
Κατά τη διάρκεια του Ιουλίου του 2023, σημειώθηκε στη χώρα μας ο μεγαλύτερος σε διάρκεια καύσωνας που έχει σημειωθεί ποτέ. Η διάρκεια του φαινομένου αφορούσε στην περίοδο από 12 έως 26 Ιουλίου. Στη φωτογραφία, πατέρας παίζει με το παιδί του σε σιντριβάνι πάρκου της Αθήνας, στις 26 Ιουλίου 2023. [Τατιάνα Μπόλαρη/Eurokinissi]

Αύξηση της στάθμης της θάλασσας

Όπως τονίζει ο Ντάφης, οι πιο τρωτές περιοχές είναι αυτές που βλέπουν και τις περισσότερες επιπτώσεις της –μικρής, προς το παρόν– ανόδου της στάθμης της θάλασσας. «Η Ελλάδα είναι 4η στην κατάταξη των ευάλωτων χωρών της Ευρώπης όσον αφορά τη διάβρωση των ακτών από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και από πλημμυρικά επεισόδια. Το 20% των ακτών είναι ευάλωτο, σχεδόν εξ ολοκλήρου στη Νότια Ελλάδα».

Image
 χάρτης που έφτιαξε η επιτροπή μελέτης επιπτώσεων κλιματικής αλλαγής της τράπεζας της Ελλάδος το 2011 (χαρτης2) και δείχνει την τρωτότητα των περιοχών στην άνοδο της θάλασσας
Χάρτης που έφτιαξε η Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής της Τράπεζας της Ελλάδος το 2011 και δείχνει την τρωτότητα των περιοχών της Ελλάδας στην άνοδο της θάλασσας.

Καθώς οι διαστάσεις των παραλιών καθορίζουν την φέρουσα ικανότητα κάθε παραλίας, δηλαδή πόσους ανθρώπους μπορεί να χωρέσει και να φιλοξενήσει, αν αυτός ο χώρος μικρύνει λόγω διάβρωσης, θα υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις στο παράκτιο ανθρώπινο περιβάλλον, στην αναψυχή και τον τουρισμό. Οι προβλέψεις δεν είναι θετικές. Για παράδειγμα, ερευνητικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αιγαίου που έχει μελετήσει τις παραλίες της Σαντορίνης, καταλήγει ότι στην πλειονότητά τους αναμένεται να δουν μείωση σε ποσοστά μεταξύ 20-50% του μέγιστου πλάτους τους. Δηλαδή αν μια παραλία είχε πλάτος 20 μέτρα, μέχρι το 2050-2100 μπορεί να έχει μειωθεί στα 10 μέτρα.

Η αποδιοργάνωση που φέρνει η κλιματική αλλαγή είναι ήδη σημαντική. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Θεσσαλίας, όπου η ζωή των κατοίκων παρέλυσε για ολόκληρους μήνες με τεράστιες καταστροφές στις υποδομές και τη ζωή τους. Εκτάσεις στη λίμνη Κάρλα και γύρω από αυτήν εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το νερό. «Αυτό συμβαίνει γιατί το ακραίο φαινόμενο συνέβη στην αρχή του φθινοπώρου και του χειμώνα, με τις βροχοπτώσεις να συνεχίζονται μέχρι και πρόσφατα. Τους επόμενους μήνες που η θερμοκρασία θα ανέβει σημαντικά και οι βροχές θα είναι πιο τοπικές, η στάθμη του νερού θα αρχίσει να πέφτει με γρηγορότερο ρυθμό» λέει ο Ντάφης. Η περίπτωση της Θεσσαλίας ανέδειξε περίτρανα το χάος που δημιουργούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα και που θα συναντάμε όλο και πιο συχνά. Δεν θα αφορά όμως μόνο τους κατοίκους.

Image
Στιγμιότυπο από την λίμνη Κάρλα την οποία τόσο η κακοκαιρία "Daniel" όσο και η κακοκαιρία "Elias" που έπληξαν τη Θεσσαλία κατά τον Σεπτέμβριο, έχουν προκαλέσει την άνοδο της στάθμης του νερού. Η λίμνη Κάρλα, η οποία έχει μεγαλώσει και έχει φτάσει στο μέγεθος που είχε πριν από την αποξήρανσή της στη δεκαετία του '60, με αποτέλεσμα να έχει γίνει η μεγαλύτερη, σε έκταση λίμνη, στην Ελλάδα. (ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΖΕΚΑΣ/EUROKINISSI)
H λίμνη Κάρλα στις 6 Οκτωβρίου 2023. [Λεωνίδας Τζέκας/Eurokinissi]

Φανταστείτε να είστε τουρίστας και στην περιοχή που μένετε να γίνει μια μεγάλη πλημμύρα ή να ξεσπάσει μια τεράστια φωτιά, να μην ξέρετε πού να πάτε ή να μην μπορείτε να φύγετε επειδή έχουν καταρρεύσει όλοι οι δρόμοι. Κάτι αντίστοιχο βίωσαν πέρυσι τουρίστες στο Πήλιο, όπου εξαιτίας των πλημμυρών κατέρρευσαν οι δρόμοι και οι ίδιοι εγκλωβίστηκαν, περνώντας τρεις μέρες χωρίς ρεύμα, νερό, τρόφιμα. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο γεγονός, αφού τα φαινόμενα συνεχώς αυξάνονται· το ερώτημα είναι σε ποια περιοχή κάθε φορά θα κάτσει η μπίλια και αν θα είναι την τουριστική σεζόν.

Image
Το 2023 καταγράφηκαν 34 έντονα καιρικά γεγονότα με έντονες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις (25 γεγονότα σχετίζονταν με πλημμύρες, 11 με ισχυρούς ανέμους). Ο αριθμός αυτός είναι υψηλότερος από τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2000-2023. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν συνολικά 25 ανθρώπινες απώλειες. Πηγη: Κλιματική αποτίμηση 2023
Το 2023 καταγράφηκαν 34 έντονα καιρικά γεγονότα με έντονες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις (25 γεγονότα σχετίζονταν με πλημμύρες, 11 με ισχυρούς ανέμους). Ο αριθμός αυτός είναι υψηλότερος από τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2000-2023. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν συνολικά 25 ανθρώπινες απώλειες. [Πηγη: Κλιματική αποτίμηση 2023/Φωτογραφία: Μιχάλης Καραγιάννης/Eurokinissi]

Τι είναι το πιο ανησυχητικό που θα ζήσουμε τα επόμενα καλοκαίρια; «Είναι πολύ προβληματικό που βλέπουμε τόσο νωρίς πυρκαγιές φέτος», μου λέει ο Ντάφης. «Πρόκειται για κάτι που περιμέναμε δύο μήνες μετά. Φοβάμαι ότι ακόμα και αν δεν έχουμε τους καύσωνες των προηγούμενων ετών το καλοκαίρι, εξαιτίας της ξηρασίας που συνεχίζεται και των βροχοπτώσεων που δεν έχουμε, θα υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες».

Πυρκαγιές όλο και πιο νωρίς

Οι θερμότεροι και ξηρότεροι μήνες και οι παρατεταμένοι καύσωνες δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για τη γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών, όταν υπάρχει σπίθα. Τρανταχτά παραδείγματα ήταν οι εξαιρετικά ξηρές και θερμές συνθήκες που προηγήθηκαν των μέγα-πυρκαγιών στη Βόρεια Εύβοια το 2021 και στον Έβρο το 2023. «Οι φωτιές που πλέον αντιμετωπίζουμε είναι διαφορετικές από αυτές του παρελθόντος. Και λέμε ότι η φωτιά έχει αλλάξει, γιατί εμείς έχουμε αλλάξει μέσω της κλιματικής αλλαγής το περιβάλλον στο οποίο αυτή ξεκινάει και εξαπλώνεται» μου λέει ο Θοδωρής Γιάνναρος, πυρομετεωρολόγος και Διευθυντής στο Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Τον Γιάνναρο ανησυχεί και το γεγονός ότι έχουμε όλο και νωρίτερα πυρκαγιές. «Αυτό που μπορώ να πω με μεγάλη βεβαιότητα είναι, ότι τα τελευταία 5-7 χρόνια περίπου που το μελετάμε, δεν θυμάμαι συνθήκες σαν αυτές που είχαμε τον Απρίλιο. Δεν θυμάμαι άλλη χρονιά να έχουμε τόσο νωρίς, τόσο υψηλές τιμές στον δείκτη επικινδυνότητας».

Image
ατεβαίνοντας από το 2000 προς το 2023, τα χρώμα σκουραίνουν τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο, υποδεικνύοντας ότι έχουμε αύξηση των συμβάντων. Κατεβαίνοντας από το 2000 προς το 2023, τα χρώματα γίνονται πιο ανοιχτά το καλοκαίρι, υποδεικνύονται μείωση των συμβάντων. Ο ΓΙΑΝΝΑΡΟΣ ΜΕ ΠΑΡΑΚΑΛΕΣΕ ΑΝ ΒΑΛΟΥΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΦΙΚΆ ΠΟΥ ΜΟΥ ΕΣΤΕΙΛΕ ΝΑ ΠΡΟΣΘΕΣΟΥΜΕ ΟΤΙ: Η ανάλυση των δεδομένων του Πυροσβεστικού Σώματος έγινε στα πλαίσια του ερευνητικού έργου FLAME, το υποστηρίχθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτο
Πηγαίνοντας από το 2000 προς το 2023, τα χρώματα σκουραίνουν τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο, υποδεικνύοντας αύξηση των συμβάντων και γίνονται πιο ανοιχτά το καλοκαίρι, υποδεικνύοντας μείωση των συμβάντων. [Η ανάλυση των δεδομένων του Πυροσβεστικού Σώματος έγινε στα πλαίσια του ερευνητικού έργου FLAME, που υποστηρίχθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) στο πλαίσιο της Δράσης «2η Προκήρυξη ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την ενίσχυση των Μεταδιδακτορικών Ερευνητών/τριών» (Αριθμός Έργου: 00559)]

Από το 2000 μέχρι το 2023 ο αριθμός των πυρκαγιών που εκδηλώνονται κατά την άνοιξη –και κυρίως τον Απρίλιο– αυξάνεται. Όμως την ίδια στιγμή, όπως μου εξηγεί ο πυρομετεωρολόγος, το καλοκαίρι μειώνεται – αν και καίγονται όλο και περισσότερες εκτάσεις. «Βλέπουμε ότι το καλοκαίρι, λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο κόσμος αντιλαμβάνεται πολύ πιο εύκολα ότι οι συνθήκες είναι πολύ πιο βεβαρυμένες: έχουμε κύματα καύσωνα, πολύ ξηρή ατμόσφαιρα και ισχυρούς ανέμους. Έτσι λοιπόν είναι πολύ πιο προσεκτικοί. Μέσα στην άνοιξη όμως, που αρχίζουμε και βλέπουμε πλέον και το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής –όπως τον Απρίλιο που είχαμε θερμοκρασίες που θα έπρεπε να βιώνουμε περίπου στις αρχές Ιουνίου– ο κόσμος δεν έχει αυτήν την επαγρύπνηση. Από τη μία λοιπόν έχουμε τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες που γίνονται περισσότερο ευνοϊκές για να έχουμε μια φωτιά που θα εξαπλωθεί, κι από την άλλη, επειδή ακριβώς είμαστε εκτός αντιπυρικής περιόδου, ο κόσμος νιώθει ασφάλεια και θεωρεί ότι μπορεί να τιθασεύσει τη φωτιά, οπότε κάνει τις εργασίες τις οποίες έχει προγραμματίσει, όπως για παράδειγμα να καίει κλαδιά». Για τον ίδιο, το συμπέρασμα είναι ότι θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην επαγρύπνηση των πολιτών για την επικινδυνότητα των συνθηκών.

Ανάγκη για επιμήκυνση της αντιπυρικής περιόδου

Όπως τονίζει ο Γιάνναρος, θα πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για την επιμήκυνση της αντιπυρικής περιόδου «αφού πρώτα κάνουμε μια πιο εμπεριστατωμένη μελέτη και δούμε ακριβώς πότε θα πρέπει να την ξεκινάμε. Πιθανότατα μάλιστα ίσως χρειαστεί να υπάρχουν και διαφοροποιήσεις ανάλογα με τις περιοχές της χώρας. Για παράδειγμα, άλλη στιγμή μπορεί να ξεκινάει στην Κρήτη και άλλη στιγμή να ξεκινάει στις βορειότερες περιοχές της χώρας μας. Θα βοηθούσε σίγουρα στο να αποτραπούν κάποιες από τις ενάρξεις που έχουμε το τελευταίο χρονικό διάστημα».

Επιπλέον θεωρεί αναγκαία την «ολοκληρωμένη διαχείριση των πυρκαγιών» και εξηγεί τους πέντε πυλώνες που περιλαμβάνει:

  • Ανασκόπηση και ανάλυση δεδομένων πυρκαγιών

  • Περιορισμός του κινδύνου – με διαχείριση των δασών και ενημέρωση πολιτών

  • Ετοιμότητα – με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, συστήματα ανίχνευσης καπνού, συστήματα παρακολούθησης πυρομετεωρολογικών συνθηκών, ενημέρωση για επικινδυνότητα

  • Απόκριση - καταστολή της πυρκαγιάς

  • Αποκατάσταση του οικοσυστήματος

Οι περιοχές που βρίσκονται περισσότερο σε κίνδυνο για πυρκαγιές είναι η νότια και η ανατολική ηπειρωτική χώρα και ο Έβρος, όπως λέει ο πυρομετεωρολόγος. Πολύ προσοχή θέλουν κατά τον ίδιο τα δάση της βόρειας χώρας. «Είναι δάση τα οποία γενικά δεν είναι τόσο ευάλωτα στη φωτιά, αλλά λόγω του ότι βλέπουμε ότι έχουμε πιο γρήγορη θέρμανση στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη, ενδεχομένως στο μέλλον, όχι στο πολύ μακρινό, να καταστούν το ίδιο ευάλωτα με τα δάση που έχει η νότια χώρα» μου λέει.

Όλα τα παραπάνω μοιάζουν κάπως ζοφερά: μήνες της άνοιξης που θα μοιάζουν καλοκαίρια και μήνες του καλοκαιριού με αβίωτες θερμοκρασίες, πυρκαγιές που καταστρέφουν τη φυσική ομορφιά, έκτακτα έντονα καιρικά φαινόμενα που θα αφήνουν ένα χάος στον διάβα τους και τραυματικές εμπειρίες. Οι επιστήμονες επιμένουν ότι υπάρχει ελπίδα: «Δεν μπορούμε να πούμε ότι κάθε καλοκαίρι θα είναι ένα χάος, γεμάτο πυρκαγιές και καταστροφές. Θα υπάρξουν και καλοκαίρια που θα περάσουμε με ηρεμία, καιρού επιτρέποντος. Απλά αυτά τα ήρεμα καλοκαίρια θα μειώνονται δυσάρεστα, χρόνο με τον χρόνο, δεκαετία με τη δεκαετία» λέει ο Ντάφης, τονίζοντας ότι το κλειδί βρίσκεται στην προσαρμοστικότητα. «Υπάρχει χρόνος και μπορούμε να μειώσουμε αυτόν τον κίνδυνο και τον φόβο. Όλα είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης, καθώς πρέπει να επενδύσουμε στις υποδομές και στην έγκαιρη προειδοποίηση. Όταν έχεις σωστές υποδομές και ο κόσμος προειδοποιείται, τότε μπορείς να τους σώσεις, μόνο έτσι».

Profile picture for user tsaliki
Είναι απόφοιτη του τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο ΕΚΠΑ όπου εισήχθη με την ελπίδα να μάθει τι εστί δημοσιογραφία. Τελικά, το μεγαλύτερο σχολείο για εκείνη είναι το inside story από όπου ξεκίνησε με πρακτική. Έχει δουλέψει και στην εκπομπή «Πρωταγωνιστές».

Newsletter
Τετάρτη 24.07.2024