Κώδικας κίπου: το μυστήριο των τρισδιάστατων αρχείων των Ίνκα

Η Αυτοκρατορία των Ίνκα (1400-1532 μ.Χ.) είναι ένας από τους ελάχιστους αρχαίους πολιτισμούς που μας μιλούν σε πολλαπλές διαστάσεις. Αντί για λέξεις ή εικονογράμματα, οι Ίνκα χρησιμοποιούσαν τα κίπου, συστήματα από σχοινιά με κόμπους, προκειμένου να επικοινωνούν εξαιρετικά πολύπλοκες μαθηματικές και αφηγηματικές πληροφορίες. Όμως, μετά από περισσότερο από έναν αιώνα μελέτης, δεν έχουμε καταφέρει ακόμα να σπάσουμε ολοκληρωτικά τον κώδικά τους.

Η δυσκολία δεν οφείλεται στην έλλειψη αντικειμένων μελέτης (περισσότερα από 1.000 κίπου μας είναι γνωστά σήμερα), αλλά στην ποικιλία και την πολυπλοκότητά τους. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δεκάδες χιλιάδες κόμπους που έχουν δημιουργηθεί από διαφορετικούς ανθρώπους, για διαφορετικούς λόγους και σε διαφορετικές περιοχές της αυτοκρατορίας. Η αποκωδικοποίηση των κίπου ισοδυναμεί με την εύρεση ενός μοτίβου στη μπερδεμένη θημωνιά της ιστορίας.

Χρησιμοποιώντας τα υλικά που ήταν διαθέσιμα στην περιοχή τους, όπως τρίχες καμηλοειδών και βαμβάκι, οι κιπουκαμάγιουκ (στη γλώσσα Κέτσουα σημαίνει «εκείνος που φτιάχνει/ζωντανεύει τους κόμπους») εισήγαγαν στους στριφογυριστούς σπάγκους αυτών των αρχαίων υπολογιστικών φύλλων κωδικοποιημένα διοικητικά δεδομένα