Οι «αόρατοι» Ρομά της Νέας Ζωής και η πανδημία

Στη σκιά της χωματερής της Φυλής, οι Ρομά ζουν μέσα στα σκουπίδια και χάρη σε αυτά. Τώρα όμως, με τους περιορισμούς στις μετακινήσεις λόγω κορονοϊού, δεν βγαίνουν για να μαζέψουν παλιοσίδερα κι άλλα ανακυκλώσιμα, με αποτέλεσμα να έχουν πρόβλημα επιβίωσης. Προς το παρόν ο δήμος Ασπροπύργου δεν έχει δείξει ενδιαφέρον.
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'
Παρέμβαση της ΜΚΟ Κλίμακα στον οικισμό Νέα Ζωή. [Αλεξία Τσαγκάρη]

Λίγο πριν τις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας 13 Απριλίου, ο Μπάμπης Μπέκος φόρεσε την μαύρη υφασμάτινη μάσκα του, μπήκε βιαστικά στο λευκό αγροτικό Volkswagen και ξεκίνησε την 30λεπτη διαδρομή προς το κέντρο της Αθήνας. Στο κάθισμα του συνοδηγού άφησε τη βεβαίωση της κατ’ εξαίρεση μετακίνησης πολιτών που είχε αγοράσει το προηγούμενο βράδυ από το μίνι μάρκετ της περιοχής, πληρώνοντας ένα ευρώ. Εάν ήταν τυχερός, θα έβρισκε κάποιον που ξέρει να γράφει, για να συμπληρώσει τα στοιχεία του. Διαφορετικά, θα πλήρωνε ένα ευρώ επιπλέον για να γράψουν το όνομά του, την ημερομηνία γέννησης, να βάλουν ένα X στον λόγο μετακίνησης. «Β2. Μετάβαση σε εν λειτουργία κατάστημα προμηθειών αγαθών πρώτης ανάγκης, όπου δεν είναι δυνατή η αποστολή τους.» Και διεύθυνση κατοικίας; «Εκεί που μένω δεν υπάρχουν δρόμοι και διευθύνσεις. Γράψε απλά Νέα Ζωή Ασπροπύργου».

 

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΣπίτι: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

22 μόλις χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της Αθήνας βρίσκεται ο συνοικισμός της Νέας Ζωής Ασπροπύργου. Εδώ, δίπλα στη χωματερή της Φυλής, επιβιώνουν κυρίως Έλληνες και Αλβανοί Ρομά, σε μία παραγκούπολη πνιγμένη στα σκουπίδια και περιτριγυρισμένη από εργοστάσια και εγκαταλελειμμένες βιοτεχνίες, οι ιδιοκτήτες των οποίων τα τελευταία χρόνια εγκατέστησαν συναγερμούς και κάμερες ασφαλείας και ύψωσαν ψηλές μάντρες με αγκαθωτά συρματοπλέγματα, για να κρατήσουν τους επίδοξους εισβολείς μακριά.

Η κατάσταση ωστόσο δεν ήταν πάντα έτσι. Σύμφωνα με μαρτυρίες των ντόπιων, πριν από αρκετές δεκαετίες η Νέα Ζωή ήταν ένας επίγειος παράδεισος, με πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις και ελάχιστα χαμόσπιτα. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 εγκαταστάθηκαν εδώ μετανάστες από το Πακιστάν, την Ινδία και το Μπαγκλαντές, συμβάλλοντας και αυτοί μαζί με τους Έλληνες εσωτερικούς μετανάστες στη βιομηχανική ανάπτυξη της περιοχής. Τρεις δεκαετίες αργότερα ήρθαν οι Ελληνοπόντιοι και οι Ρομά από τις βαλκανικές χώρες.

Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει επίσημη καταγραφή του πληθυσμού και έτσι κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια πόσοι είναι οι άνθρωποι που ζουν κάτω από την σκιά της χωματερής της Φυλής και επιβιώνουν μέσα στα σκουπίδια και χάρη σε αυτά. Οι κάτοικοι της Νέας Ζωής ζουν ξεχασμένοι στο περιθώριο της πόλης και είναι καταδικασμένοι να τριγυρίζουν στους δρόμους της Αθήνας ψάχνοντας για παλιοσίδερα ή να μπαίνουν παράνομα στη χωματερή, ξεδιαλέγοντας τα σκουπίδια με κίνδυνο της ζωής τους. Η άλλοτε πολύβουη λεωφόρος ΝΑΤΟ στην άκρη του συνοικισμού μοιάζει σαν το φυσικό σύνορο, το οποίο δύσκολα διασχίζει κανείς.

Δυσεύρετο το καθημερινό ψωμί

Το αγροτικό αυτοκίνητο βγαίνει για λίγο στην έρημη λεωφόρο ΝΑΤΟ και ξαναμπαίνει με ταχύτητα στους χωματοδρόμους γύρω από τον ΧΥΤΑ, με τελικό προορισμό το κέντρο της Αθήνας. Εκεί ο Μπάμπης θα συναντήσει τον αδερφικό του φίλο, τον Αρίστο, ο οποίος θα του δώσει το ψωμί που δεν πουλήθηκε τις προηγούμενες ημέρες στον φούρνο του. «Εάν με σταματήσει η αστυνομία για έλεγχο, τι θα τους πω; Ότι πάω για ψώνια τα ξημερώματα; Πώς να τους εξηγήσω, ότι πάω από τον Ασπρόπυργο στην Αθήνα για να πάρω δυο τσουβάλια ψωμί; Εδώ εμείς τον τελευταίο μήνα πεινάμε. Ξέρεις, τι θα πει πείνα; Έχω εφτά παιδιά και 28 εγγόνια και τα περισσότερα μένουν στην παράγκα μου. Το 2012 έπαθα έμφραγμα και με έσωσαν την τελευταία στιγμή στο Θριάσειο νοσοκομείο. Μετά από δυο μήνες μου είπαν ότι έχω και διαβήτη. Διαβήτη έχει και η κόρη μου».

«Αλλά, πριν τον ιό αυτό, δεν θυμάμαι και πώς ακριβώς τον λένε, πηγαίναμε για παλιοσίδερα και βγάζαμε 10 με 20 ευρώ την ημέρα. Τον τελευταίο μήνα πεθαίνουμε κάθε μέρα κλεισμένοι εδώ μέσα. Πήγαμε στο Δημαρχείο για να ζητήσουμε βοήθεια και μας έδιωξαν. Ακούσαμε από την τηλεόραση για το 1110, τηλεφωνήσαμε κι εκεί, τους είπαμε ότι δεν μπορούμε να πάμε για δουλειά και θέλουμε τρόφιμα. Έδωσα το ΑΜΚΑ μου, έκανα την αίτηση και μου είπαν ότι θα με πάρουν τηλέφωνο από τον δήμο για να μου δώσουν βοήθεια. Αυτό έγινε πριν ένα μήνα περίπου, αλλά μέχρι σήμερα δεν με έχει πάρει κανείς. Δεν περιμένω από κανέναν βοήθεια πια. Έτσι, αναγκάζομαι να βγω μέσα στη νύχτα που δεν κυκλοφορεί ψυχή για να πάρω το ψωμί. Και ξέρεις κάτι; Δεν φοβάμαι μόνο το πρόστιμο και την αστυνομία. Φοβάμαι και για τη ζωή μου. Περνάω μόνος μου την άδεια λεωφόρο. Είμαι σίγουρος ότι θα ξαναγυρίσω εδώ;».

Το 1110 που αναφέρει ο κ. Μπέκος είναι το τετραψήφιο τηλεφωνικό κέντρο που ενεργοποιήθηκε στις 18 Μαρτίου από την Περιφέρεια Αττικής και τον ΙΣΑ, στο οποίο οι πολίτες μπορούν χωρίς χρέωση να καταγγέλλουν φαινόμενα αισχροκέρδειας, να ζητούν ενημέρωση για τον κορονοϊό, αλλά και βοήθεια και υποστήριξη, με στόχο τη χαρτογράφηση των αναγκών των ευπαθών ομάδων. Παρόλα αυτά, ενώ το αίτημα των κατοίκων της Νέας Ζωής για τρόφιμα και φάρμακα έχει σταλεί, όπως ισχυρίζονται, στον δήμο, οι ίδιοι δεν έχουν πάρει μέχρι σήμερα καμία βοήθεια ούτε έχουν σχετική ενημέρωση.

Τα χρήματα της απολύμανσης

Στις 27 Μαρτίου το υπουργείο Εσωτερικών αποφάσισε την έκτακτη κατανομή του ποσού των 2.255.000 ευρώ από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους του έτους 2020 σε 98 δήμους της χώρας, προς κάλυψη αναγκών για την αποφυγή της διάδοσης του κορονοϊού σε οικισμούς και καταυλισμούς Ρομά. Με αυτό το ποσό οι δήμοι μπορούν να χρηματοδοτήσουν την ανάθεση υπηρεσιών απολύμανσης εντός και πέριξ των καταυλισμών Ρομά, την ενημέρωση του πληθυσμού Ρομά για τις επιπτώσεις του κορονοϊού, την παροχή πόσιμου εμφιαλωμένου νερού και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο που κρίνει σκόπιμο ο οικείος ΟΤΑ, για τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας εντός και πέριξ των καταυλισμών. Σημειώνεται δε, ότι τυχόν αδιάθετα ποσά μπορούν να διατεθούν προς κάλυψη των λειτουργικών δαπανών των δήμων.

Στον δήμο Ασπροπύργου δόθηκαν 40.000 ευρώ. Στις 10 Απριλίου ο δήμος ενέκρινε την απευθείας ανάθεση για την απολύμανση των περιοχών Νέα Ζωή και Νεόκτιστα Ασπροπύργου, όπου διαβιούν Ρομά, στον οικονομικό φορέα Γρηγοράκη Παντ. Σπυρίδωνα, ο οποίος προσκόμισε οικονομική προσφορά ποσού 14.880 ευρώ. Σύμφωνα με τον κ. Γρηγοράκη «στις απολυμάνσεις χρησιμοποιήθηκε το DALCO-100, ένα διάλυμα εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ. Στη Νέα Ζωή μείναμε περίπου πέντε ώρες και απολυμάναμε με μορφή υδρονέφωσης όλους τους δρόμους και τα οικόπεδα, όπου υπάρχουν σκουπίδια. Είχαμε εντολή να ψεκάσουμε σε όλο τον οικισμό. Σε τέτοιες καταστάσεις καλύπτεται το 95%, διότι τεχνικά είναι δύσκολο να γίνει απολύμανση μέσα στον καταυλισμό καθώς οι Ρομά δεν συνεργάζονταν για να μας βοηθήσουν στους ψεκασμούς».

Βέβαια, η απολύμανση δεν αποτελεί πανάκεια σε μια περιοχή πνιγμένη στα σκουπίδια. Σύμφωνα με την Όλγα Θεοδωρικάκου, υπεύθυνη έργων και στρατηγικής στην ΜΚΟ Κλίμακα, θα πρέπει να υπάρξει ένα σχέδιο δράσης στους οικισμούς αυτούς. «Εάν μιλάμε για περιοχές στις οποίες τα σκουπίδια δεν έχουν μαζευτεί εδώ και μήνες, για περιοχές που δεν έχουν ούτε κάδους, είναι αστείο να μιλάμε για απολύμανση. Δυστυχώς εδώ φαίνεται ότι δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική παρέμβαση από την τοπική αυτοδιοίκηση. Δεν έχει υπάρξει ακόμα σωστή ενημέρωση για το τι ακριβώς συμβαίνει και πόσο επικίνδυνη είναι η κατάσταση. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την προμήθεια τροφίμων στους καταυλισμούς, στους οποίους αυτή την περίοδο υπάρχουν αυξημένες ανάγκες. Εμείς έχουμε ενημερώσει τον δήμο για την δική μας δράση, αλλά δεν έχει υπάρξει κάποια ανταπόκριση. Δεν πρέπει να περιμένουμε να προκύψει κρούσμα και μετά να πούμε ότι οι περίπου 4.000 άνθρωποι που μένουν εδώ πρέπει να μπουν σε καραντίνα. Θα έπρεπε πρώτα εμείς, οι μπαλαμοί που είμαστε γείτονές τους, να απαιτήσουμε από την τοπική αυτοδιοίκηση να πάρει αποτελεσματικά μέτρα. Μας αφορά άμεσα, γιατί είμαστε δίπλα και κοντά τους».

Οι καταγγελίες ενάντια στον δήμο Ασπροπύργου

Δίπλα ακριβώς σε ένα από τα πολλά εργοστάσια της περιοχής βρίσκεται η παράγκα του Τάσου Αναστασόπουλου. Ο ίδιος, 56 χρονών σήμερα, έχει εφτά παιδιά και 15 εγγόνια. Εδώ και χρόνια κάνει ενέσεις ινσουλίνης και δυσκολεύεται να πάει για δουλειά. Για να επιβιώσει, αυτός και η γυναίκα του γυρίζουν στην Αθήνα και μαζεύουν τα ληγμένα τρόφιμα από τους κάδους των μεγάλων σούπερ μάρκετ. «Ζούμε 30 χρόνια στη Νέα Ζωή κι ενώ έχουμε έτοιμα εδώ και χρόνια τα χαρτιά μας από τη Θήβα, ο Δήμος δεν μας τα δέχεται. Δεν είναι παράνομο αυτό; Γιατί να μην έχω δικαιώματα στον δήμο που μένω τόσα χρόνια; Ζήτησα βοήθεια από τον δήμο Ασπροπύργου και μου είπαν ότι τρόφιμα και βοήθεια παίρνουν μόνο οι δημότες».

Πράγματι, όπως επιβεβαιώνει και ο Βασίλης Πάντζος, πρόεδρος της Πανελλαδικής Συνομοσπονδίας Ελλήνων Τσιγγάνων, «έχουμε καταγγελίες από Ρομά που θέλουν να μεταφέρουν τα χαρτιά τους και να γίνουν δημότες Ασπροπύργου, ώστε να μπορούν να παίρνουν το όποιο κοινωνικό βοήθημα δικαιούνται, αλλά δεν δέχονται τα χαρτιά τους. Αυτή την στιγμή υπάρχουν άνθρωποι χωρίς ταυτότητα, υπάρχουν αόρατοι πολίτες, ξεχασμένοι άνθρωποι. Αυτό είναι θεσμικός αποκλεισμός, αδιαφορία και υπάρχει ευθύνη σε αυτό. Η απολύμανση στη Νέα Ζωή δεν προσφέρει τίποτα, ακόμα κι αν έμπαιναν σε όλο τον καταυλισμό. Ποιο είναι το νόημα να ψεκάζεις τα σκουπίδια; Εδώ και χρόνια ζητάμε να γίνει καταγραφή των ανθρώπων που μένουν εδώ, ώστε να εντοπιστούν και σε δεύτερο χρόνο να ικανοποιηθούν οι ανάγκες τους. Αυτοί οι άνθρωποι είναι σαν να μην υπάρχουν».

Σύμφωνα με έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για τις μεταδημοτεύσεις, «...η απόδειξη της μόνιμης κατοικίας, εν όψει των συγκεκριμένων περιστάσεων διαβίωσης των Ρομά, δεν επιτρέπεται να βαρύνει αποκλειστικά τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους. Εφ’ όσον η σχετική απόδειξη δεν είναι ευχερής με την προσκόμιση των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την πραγματική εγκατάσταση του αιτούντος, αποδεικτικά μέσα που εμπίπτουν στη αρμοδιότητα των δημοσίων αρχών, όπως λ.χ. η αυτοψία από υπαλλήλους του Δήμου ή βεβαιώσεις άλλων αρχών, όπως του διευθυντή του σχολείου όπου φοιτούν τέκνα Ρομά κτλ., αλλά και ένορκες ή απλές υπεύθυνες δηλώσεις άλλων προσώπων γνωστής κατοικίας, θα πρέπει οπωσδήποτε να γίνονται αποδεκτά». Τα παραπάνω κριτήρια απαντώνται και σε οδηγίες δήμων ανά τη χώρα για τις μεταδημοτεύσεις.

Ο Περιφερειάρχης Αττικής Γιώργος Πατούλης σε σχετική επιστολή του ζητά να ενημερωθεί άμεσα για τις ενέργειες καθώς και για τα αντίστοιχα μέτρα τα οποία έχουν λάβει ή πρόκειται, κατά απόλυτη προτεραιότητα, να λάβουν οι δήμοι για την προστασία των Ρομά. Η Μαρία Ζέρβα, εντεταλμένη Περιφερειακή Σύμβουλος Ανάπτυξης Προγραμμάτων και Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων των Ρομά, τονίζει στο inside story την ανάγκη ενημερωτικών δράσεων και παροχής συσσιτίου και περίθαλψης στους Ρομά, ενώ έχει ήδη μιλήσει με όλους τους Δημάρχους, ανάμεσά τους και με τον Δήμαρχο Ασπροπύργου Νίκο Μελετίου, ο οποίος την διαβεβαίωσε ότι «έχει προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες εκτός του καταυλισμού και χρειάζεται την συνδρομή της Περιφέρειας για τη βοήθεια των Ρομά του δήμου Ασπροπύργου».

«Το Μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα μοιράσαμε σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής 1.375 μερίδες φαγητού σε Ρομά που διαμένουν στον Ασπρόπυργο. Αλλά αυτό βέβαια δεν είναι αρκετό. Υπολογίζουμε, ότι είναι πάνω από 4.500 άνθρωποι που μένουν στον καταυλισμό. Ποιος θα πρωτοφάει; Ο κόσμος εδώ πεινάει και έχει άμεση ανάγκη σε τρόφιμα όπως μακαρόνια, όσπρια, αλεύρι, λάδι», λέει ο κ. Πάντζος.

Στην άκρη του οικισμού, λίγα μόλις μέτρα μακριά από τη λεωφόρο ΝΑΤΟ, ακούγονται μόνο κάποια φορτηγά και τα απορριμματοφόρα που κατεβαίνουν άδεια από τη χωματερή. Ο Μπάμπης κάθεται στην παράγκα του φορώντας πάντα την ίδια μαύρη υφασμάτινη μάσκα. Τριγύρω τα εγγόνια του παίζουν, τρέχουν και γελάνε χωρίς να καταλαβαίνουν ακριβώς τι συμβαίνει. Μέσα στο ψυγείο έχει στριμώξει δύο σακιά ψωμί και λίγα μπαγιάτικα κουλούρια. «Αυτό θα είναι το φαγητό μας για τις επόμενες ημέρες. Εδώ δεν θα πεθάνουμε από αυτή την αρρώστια, θα πεθάνουμε από την πείνα. Την ξέρω καλά την μοίρα μας. Αλλά να σου πω κάτι; Βλέπω τα μικρά μου και κάτι μέσα μου λέει “Μίλα! Πάλεψε! Πάλεψε! Πάλεψε!”».

Σημείωση: Ο Δήμος Ασπροπύργου δεν απάντησε στα γραπτά και τηλεφωνικά αιτήματα του inside story για συνέντευξη.

Το inside story στον οικισμό της Νέας Ζωής

Μετά τις σπουδές της στο Πάντειο Πανεπιστήμιο εργάστηκε στον Ταχυδρόμο, ΤΑ ΝΕΑ, τη Liberation, το RT, το VICE Greece, το VICE News ενώ ρεπορτάζ και ντοκιμαντέρ της έχουν δημοσιευτεί στα Global Post, VICE on HBO, Mediapart, Internazionale, Handelsblatt & Le Monde Diplomatique.

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
6

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.