Το μεγάλο στοίχημα του Σκλαβενίτη

Στις οκτώ χθες το βράδυ υπογράφτηκε μετά από τρίμηνη “κύηση” η μεγαλύτερη συμφωνία διάσωσης μιας ελληνικής επιχείρησης από μιαν άλλη. Το εγχείρημα της απορρόφησης του Μαρινόπουλου από τον Σκλαβενίτη είναι τόσο πολύπλοκο, που η εγχείρηση μπορεί να πετύχει, ο ασθενής όμως θα ζήσει; Η εταιρεία Σκλαβενίτης είναι αποφασισμένη να το τολμήσει.
Χρόνος ανάγνωσης: 
9
'
Ο Στέλιος Σκλαβενίτης. [Panayiotis Tzamaros/FOSPHOTOS]

Ο δικαστικός κλητήρας χτύπησε την πόρτα του σπιτιού του Δημήτρη Μαρινόπουλου και στη συνέχεια αποφάσισε, προκειμένου να υλοποιήσει τη διαταγή πληρωμής που κρατούσε στα χέρια του, από γνωστή εταιρεία καλλυντικών στην οποία χρωστούσε το σούπερ μάρκετ, να χρησιμοποιήσει μια μάλλον ασυνήθιστη μέθοδο: έσπασε με μία καρέκλα την εξώπορτα και μπήκε στο σπίτι, την ώρα που η έντρομη σύζυγός του προσπαθούσε να καταλάβει τι συμβαίνει. Ο κλητήρας άρχισε να φορτώνει πράγματα, μέχρι την ώρα που έφτασε η αστυνομία.

Ήταν η τελευταία στροφή του δρόμου για το μεγαλύτερο ντηλ στην ιστορία του ελληνικού εμπορίου, για τη διάσωση μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ που έκανε τζίρο το 1% του ΑΕΠ της χώρας. Ο λόγος βέβαια για τον Μαρινόπουλο. Και η “αρένα” είχε τα πάντα. Εισβολή κλητήρων σε σπίτια, δέσμευση προσωπικών περιουσιακών στοιχείων των μετόχων (σ.σ. είχαν δώσει προσωπικές εγγυήσεις), αλλεπάλληλους γύρους διαπραγματεύσεων που διαρκούσαν ως τις πέντε το πρωί, δικηγόρους που διαπραγματεύονταν επί ώρες για μία φράση, προμηθευτές που συμπλήρωναν όρους στη συμφωνία εξυγίανσης, δημόσιο που συμφωνούσε σε επίπεδο γραφείου πρωθυπουργού αλλά διαφωνούσε σε επίπεδο διευθυντή ΔΟΥ, Γάλλους, Καταριανούς και Κύπριους όλους μπλεγμένους στη διαπραγμάτευση και φυσικά τράπεζες, που άλλες συμφωνούσαν και άλλες διαφωνούσαν με το ντηλ, αλλά όλες προχωρήσαν, για να μην κατηγορηθούν ότι το τορπιλίζουν.

Άγριες νύχτες στον Άλιμο

Μέχρι πριν λίγες ώρες, οι δύο πλευρές ήταν συγκεντρωμένες στο στρατηγείο της εταιρείας Μαρινόπουλος στη λεωφόρο Αλίμου, όπου προσπαθούσαν από το βράδυ της Τρίτης 27 Σεπτεμβρίου να ξεπεράσουν τα δύο τελευταία εμπόδια που είχαν απομείνει: να συναινέσουν στη συμφωνία οι Καταριανοί της εταιρείας διαχείρισης ακινήτων Helens και οι Γάλλοι της Carrefour.

Από τους Γάλλους και τους Καταριανούς εξαρτιόταν ο μαγικός αριθμός του 60%. Αυτό είναι το ποσοστό των πιστωτών που έπρεπε να συμφωνήσει με το κείμενο του ντηλ, προκειμένου να “δώσει φτερά” στη συμφωνία εξυγίανσης Μαρινόπουλου, Σκλαβενίτη και τραπεζών, ώστε να πάνε παρακάτω με τη διάσωση της μεγαλύτερης ελληνικής αλυσίδας.

Οι Καταριανοί, που είναι ιδιοκτήτες κάποιων από τα καταστήματα του Μαρινόπουλου, ζητούσαν μέχρι την τελευταία στιγμή να διατηρηθούν στη συμφωνία οι προσωπικές εγγυήσεις που τους είχαν δώσει οι Μαρινόπουλοι ή, για να δεχθούν την άρση τους, να πάρουν χρήματα. Οι Μαρινόπουλοι δεν το συζητούσαν μετά από τα επεισόδια με τις καρέκλες και τους κλητήρες, όπως δεν συζητούσαν και τη δέσμευση της προσωπικής περιουσίας των μετόχων, την οποία ζητούσε ένας προμηθευτής στον οποίον χρωστάνε 300.000 ευρώ. Ήταν ανένδοτοι.

Και έπειτα ήταν οι Γάλλοι, το δεύτερο εμπόδιο. H Carrefour, φεύγοντας από τη Μαρινόπουλος μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2012, έδωσε μέσω της εταιρείας της Southmed Investments ένα δάνειο 140 εκατομμυρίων ευρώ στον Μαρινόπουλο. Ήταν το τίμημα που πλήρωσαν οι Γάλλοι για να βγουν από την ελληνική αγορά. Για να συναινέσουν στη χθεσινή συμφωνία, ζητούσαν να αποπληρώσει η Σκλαβενίτης ένα μικρό μέρος του δανείου, κάπου 10%.

Το ζήτημα με τους Γάλλους έκλεισε. Το δάνειο θα διαγραφεί και η Σκλαβενίτης θα πληρώσει ένα πολύ μικρό ποσοστό του. Το θέμα της εταιρείας ακινήτων του Κατάρ είναι πιο πολύπλοκο. Η συμφωνία που είχαν υπογράψει με τους Μαρινόπουλους θα αντικατασταθεί από μια νέα, με την εταιρεία Σκλαβενίτης και το ζήτημα των προσωπικών εγγυήσεων παραμένει εκκρεμές.

Η “κληρονομιά”

Τα σούπερ μάρκετ Σκλαβενίτης, η αλυσίδα της Αθήνας που ταυτίζεται στη συνείδηση των καταναλωτών με τη νοικοκυρεμένη επιχείρηση, είχαν το 2005 πρόταση από την Carrefour να πουληθούν για μισό δισεκατομμύριο. Αλλά οι σημερινοί μέτοχοι αποφάσισαν να κρατήσουν τη δουλειά που αγαπάνε και το 2006, μετά τον θάνατο του πατέρα Σπύρου Σκλαβενίτη, να κάνουν εξαγορά της πλειοψηφίας των μετοχών, αναπτύσσοντας το δίκτυο καταστημάτων από τα 36 στα 110. Παρά τη μεγέθυνση, οι Σκλαβενίτηδες «διατήρησαν τη σχέση με όλους τους εμπλεκόμενους στα καταστήματα, προμηθευτές, εργαζόμενους και πελάτες», μας είπε ένας άνθρωπος πολύ κοντά στο ντηλ.

Oι συζητήσεις τους με την Μαρινόπουλος ξεκίνησαν μέσα στην άνοιξη, όταν ο ανταγωνιστής τους είχε ήδη πάψει να πληρώνει τους προμηθευτές του και αναζητούσε μια λύση που θα του έδινε ρευστότητα. Όμως η συζήτηση τότε αφορούσε συνεργασία μεταξύ τους –μάλιστα οι Μαρινόπουλοι ήθελαν να συμμετέχουν και στη διοίκηση της νέας εταιρείας.

Πηγές κοντά στις συνομιλίες είπαν στο inside story ότι στο χρονικό αυτό σημείο ούτε η Σκλαβενίτης ούτε και η Μαρινόπουλος είχαν συνειδητοποιήσει πόσο κοντά ήταν το... τέλος για τη Μαρινόπουλος. Όταν άρχισαν οι κλητήρες να κατάσχουν από υποκαταστήματα της αλυσίδας αιρκοντίσιον και προϊόντα, οι συνομιλίες για ισότιμη συγχώνευση έγιναν πολύ απλά συνομιλίες για τη διάσωση της Μαρινόπουλος, που απειλούνταν με κατάρρευση και οι μέτοχοί της βρίσκονταν αντιμέτωποι με αστικές και ίσως ποινικές ευθύνες.

Ο Λεωνίδας Μαρινόπουλος έβαλε μπροστά τον γιo του Δημήτρη, έναν τρίτης γενιάς Μαρινόπουλο που δούλευε στη φαρμακοβιομηχανία ΦΑΜΑΡ της οικογένειας και δεν έχει προσωπική ευθύνη για το φιάσκο της Μαρινόπουλος. Γι' αυτήν την κίνηση του Λεωνίδα, πολλοί από τους ανθρώπους που πήραν μέρος στη διαπραγμάτευση του χρεώνουν ότι έβαλε το παιδί του μπροστά για να γλιτώσει ο ίδιος. Αλλά η αλήθεια είναι ότι το κλίμα που είχε δημιουργηθεί στους απλήρωτους και θυμωμένους από την αλαζονική στάση της Μαρινόπουλος προμηθευτές επέβαλε όχι ένα, αλλά πολλά καινούρια πρόσωπα. Και ο Δημήτρης Μαρινόπουλος ήταν τελικά ένας από τους ανθρώπους που έπαιξαν θετικό ρόλο προς την κατεύθυνση της επίτευξης της τελικής συμφωνίας.

Τελικά τον Ιούλιο η εταιρεία ζήτησε προστασία από τους πιστωτές της και μέσα στο καλοκαίρι ξεκίνησε ένας τρελός γύρος συζητήσεων με τη Σκλαβενίτης και τις πιστώτριες τράπεζες, με βάση το άρθρο 106β και 106θ του πτωχευτικού κώδικα και τη διαδικασία που ονομάζεται “εξυγίανση εν λειτουργία”. Σύμφωνα με το άρθρο, «μπορεί να γίνει μεταβίβαση του συνόλου ή μέρους της επιχείρησης του οφειλέτη σε τρίτο ή σε εταιρεία πιστωτών» και ο αγοραστής αναλαμβάνει μέρος των υποχρεώσεων, ενώ οι υπόλοιπες εξοφλούνται από το τίμημα της πώλησης της επιχείρησης ή ενός μέρους της.

Στην αιτιολογική έκθεση του νόμου με τον οποίον κυρώθηκε το άρθρο αναφέρεται ότι «η διάσωση της επιχείρησης δεν σημαίνει αναγκαία και τη διάσωση του φορέα της, του επιχειρηματία». Δηλαδή ο διάδοχος Σκλαβενίτης δεν είναι υποχρεωμένος να αναλάβει όλα τα βάρη του προκατόχου του, αλλά μπορεί να επιλέξει μέσα στα πλαίσια των οικονομικών του δυνατοτήτων ποια περιουσιακά στοιχεία της Μαρινόπουλος θα αγοράσει και ποιες από τις υποχρεώσεις της θα αναλάβει. Τα υπόλοιπα μένουν στην υπό εκκαθάριση εταιρεία, στην περίπτωσή μας τη Μαρινόπουλος, η οποία πρέπει να τα εξοφλήσει από την περιουσία της. Έτσι, η διαδικασία του άρθρου 106β και 106 δεν συνιστά καθολική “κληρονομιά” της Μαρινόπουλος στη Σκλαβενίτης, αλλά επιλογή της Σκλαβενίτης για το τι θα πάρει και τι θα αφήσει.

Εδώ αξίζει να σταθούμε λιγάκι. Διότι ο νομοθέτης διαχωρίζει την επιχείρηση που θέλει να διασώσει μαζί με τα δίκτυα, τους εργαζομένους και την πελατεία της (όση είχε απομείνει στον Μαρινόπουλο) από το φυσικό πρόσωπο του επιχειρηματία. Το θέμα μπορεί να μοιάζει αυτονόητο για όλη την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου οι ανώνυμες εταιρείες είναι απρόσωπες, στην Ελλάδα όμως που οι αποφάσεις των μεγάλων εταιρειών λαμβάνονται στο οικογενειακό τραπέζι της Κυριακής, αυτή η ρητή πρόνοια του νόμου αποτέλεσε μια μικρή επανάσταση. Μια επανάσταση, τις συνέπειες της οποίας οι Μαρινόπουλοι δεν ήθελαν να δεχτούν (χωρίς αυτό να ισχύει για όλα τα μέλη της οικογένειας). Έτσι, ενώ για ένα μέρος των χρεών της εταιρείας έχουν βάλει προσωπικές εγγυήσεις δικά τους περιουσιακά στοιχεία, μέχρι την τελευταία στιγμή πίεζαν να μην επιβαρυνθούν οι ίδιοι με τις εγγυήσεις αυτές στη νέα συμφωνία. Ήθελαν να φύγουν χωρίς πολλές γρατζουνιές. 

Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αυτό το “παιχνίδι” του τι θα φορτωθεί ο Σκλαβενίτης παίχθηκε πολλές φορές, και όχι μόνο με αντικείμενο τις προσωπικές εγγυήσεις. Στην πραγματικότητα, με βάση το άρθρο 106β και 106θ ο Σκλαβενίτης μπορούσε θεωρητικά να επιλέξει όλα τα στοιχεία που του δίνουν εν δυνάμει συγκριτικό πλεονέκτημα και μόνο αυτά. Μέχρι την τελευταία στιγμή όμως, οι Μαρινόπουλοι επέμεναν να φορτωθεί η Σκλαβενίτης τυχόν φόρους που θα προέκυπταν από πέντε ανέλεγκτες χρήσεις (2010-2015) και όχι μόνο εκείνους που είχαν βεβαιωθεί στις ελεγμένες, να αναλάβει η Σκλαβενίτης το βάρος των απαιτήσεων του βορειοελλαδίτικου σούπερ μάρκετ ΚΑΡΥΠΙΔΗΣ, που ξεκίνησε να ζητάει έναν διψήφιο αριθμό εκατομμυρίων για να κατέβει στα τέσσερα με πέντε πρόσφατα, και ακόμα να συμπεριλάβει τις απαιτήσεις των εργαζομένων που είχαν παραιτηθεί πριν τις 30/6.

«Τα χρήματα όμως για το ντηλ είναι συγκεκριμένα και με αυτά μπορούμε να αγοράσουμε μόνο κάποια μέρη της περιουσίας της Μαρινόπουλος», είπε πηγή κοντά στο ντηλ προτού επιτευχθεί η συμφωνία.

Τι αναλαμβάνει ο Σκλαβενίτης

Πριν από λίγες ώρες τελείωσε η αγωνία των χιλιάδων προμηθευτών σε όλη τη χώρα, που περίμεναν επί εβδομάδες το κείμενο της συμφωνίας για να το διαβάσουν. Ένα αρχικό σχέδιο που κυκλοφόρησε την περασμένη Δευτέρα βρήκε σύμφωνο το 90% των προμηθευτών, με αντίθετο μόλις το 10%. Σε εναν πίνακα πιστωτών που είδε το inside story με ημερομηνία 30/6/2016, ο συνολικός όγκος των χρεών της Μαρινόπουλος προς τους πιστωτές της, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, δίνει ένα άθροισμα 1,46 δισ. οφειλών. Από τον όγκο αυτό, η Σκλαβενίτης έχει δηλώσει πως έχει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στην αποπληρωμή του 1,1 δισ. ευρώ. Για να συμβεί αυτό, έχει αποφασιστεί να κουρευτούν οι απαιτήσεις των προμηθευτών κατά 50%. Στις απαιτήσεις αυτές περιλαμβάνονται και οι πολύ μικροί προμηθευτές (αρχικά είχε αποφασισθεί να μην κουρευτούν οι απαιτήσεις κάτω από 100.000 ευρώ, αλλά επειδή σύμφωνα με τον νόμο μια τέτοια ρύθμιση θα έπρεπε να επεκταθεί και στους μεγάλους πιστωτές, το κούρεμα των χρεών των οποίων θα έπρεπε να ξεκινά από τα 100.000 ευρώ και πάνω, το ποσό που θα έμενε εκτός κουρέματος θα γινόταν τετραπλάσιο του αρχικού και ως εκ τούτου δυσβάσταχτο για το συνολικό ντηλ).

Η Σκλαβενίτης αναλαμβάνει με τη συμφωνία που υπέγραψε να υποστηρίξει 280 μαγαζιά με προϊόντα και ταυτόχρονα να περάσει σε ένα “εχθρικό” με τη δική της κουλτούρα δίκτυο μηνύματα μιας άλλης προσέγγισης προς τον πελάτη και τον προμηθευτή (η Μαρινόπουλος αντιμετώπιζε τους προμηθευτές σαν εχθρούς σε πόλεμο). Οι τράπεζες θα χρηματοδοτήσουν το ντηλ αυτό με 360 εκατομμύρια σε δάνεια και ένα φοβερά ελκυστικό επιτόκιο (1,5%), που όμως μπορούν να το αυξήσουν αν τα πράγματα πάνε καλύτερα από άποψη τζίρου για τη νέα αλυσίδα Σκλαβενίτη. Τα χρέη στο δημόσιο θα πληρωθούν σε 250 δόσεις, στην ίδια λογική με το σχέδιο εξυγίανσης της κατασκευαστικής εταιρείας Βωβός, κάτι με το οποίο διαφωνούν πολλοί διευθυντές ΔΟΥ που απειλούν να τινάξουν τη συμφωνία στον αέρα, διότι δεν θέλουν να πάρουν την ευθύνη της υπογραφής τους.

Αλλά και οι τράπεζες, δεν βλέπουν όλες τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο: H Alpha Bank, που θα μπορούσε να ελεγχθεί και ποινικά για τα δάνεια που έδωσε μέχρι σήμερα στη Μαρινόπουλος, θέλει τη συμφωνία, ενώ η Eurobank θα προτιμούσε να οδηγηθεί η Μαρινόπουλος στη ρευστοποίηση και να πουληθούν ένα πρός ένα τα περιουσιακά της στοιχεία.

Ευνοϊκή μεταχείριση;

Οι ανταγωνιστές της Σκλαβενίτης θεωρούν ότι οι όροι χρηματοδότησης από τις τράπεζες και ειδικά το χαμηλό επιτόκιο συνιστούν ένα είδος ενίσχυσης που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Στην αντίστοιχη περίπτωση της διάσωσης της εταιρείας Βερόπουλος από την Metro ΑΕΒΕ, στις αρχές του 2016, το επιτόκιο που έδωσαν οι τράπεζες στους ιδιοκτήτες της Metro ήταν τρεις φορές υψηλότερο. Όμως, πηγή κοντά στην ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού είπε στο inside story ότι το χαμηλό επιτόκιο πολύ δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί παράνομη κρατική ενίσχυση.

Και η αποπληρωμή των χρεών προς το δημόσιο σε 250 δόσεις είναι αιτία γκρίνιας των ανταγωνιστών της αλυσίδας του Σκλαβενίτη. Αντίθετα με τα επιτόκια, το θέμα των οφειλών προς το δημόσιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ενίσχυση που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα σούπερ μάρκετ, σύμφωνα με την ίδια πηγή στην ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Μια νέα αρχή με αβεβαιότητες

Τώρα που υπάρχει συμφωνία, θα πρέπει να απαντηθούν ορισμένα ερωτήματα έως ότου το δικαστήριο –με απώτατο όριο τον Φεβρουάριο– την επικυρώσει.

Τα ερωτήματα αυτά είναι:

  • Θα μπορέσει η Σκλαβενίτης στους 4,5 μήνες που θα μεσολαβήσουν μέχρι το δικαστήριο να επικυρώσει τη συμφωνία να κρατήσει όρθιο ένα δίκτυο καταστημάτων στο οποίο η επισκεψιμότητα είναι ελάχιστη και η φήμη “καμμένη”; Εμπορεύματα 55 εκατομμυρίων πρέπει να διακινούνται κάθε μήνα ώστε να υλοποιηθεί το σενάριο της ενδιάμεσης τραπεζικής χρηματοδότησης. Τι θα συμβεί αν το εγχείρημα καταρρεύσει πριν από τον Φεβρουάριο;
  • Οι αδελφοί Μαρινόπουλοι θέλουν να απεκδυθούν κάθε ποινική και αστική ευθύνη με τη συμφωνία. Θα το καταφέρουν; Ήδη η Τράπεζα της Ελλάδος έχει υπογραμμίσει ότι θα διατάξει διαχειριστικό έλεγχο για τα δάνεια που έλαβαν μέχρι σήμερα. Η εποπτική αρχή είχε ισχυρή παρέμβαση στην επιχείρηση διάσωσης και έγινε δέκτης του προβληματισμού άλλων τραπεζών (κυρίως της Eurobank και λιγότερο της Εθνικής) που πίεζαν για τη ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Μαρινόπουλος και δεν ήθελαν τη συμφωνία εξυγίανσης.
  • Τέλος, οι δύο οργανισμοί που θα συγχωνευθούν είναι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους όσο το νερό και η φωτιά. Θα μπορέσουν να χαράξουν μια κοινή πορεία; Αξίζει να σημειωθεί ότι για να μην απολύσει κόσμο, καθώς θα αναγκαστεί να κλείσει κάποια καταστήματα του Μαρινόπουλου, η Σκλαβενίτης θα στείλει το πλεονάζον προσωπικό στα μαγαζιά της Μαρινόπουλος που θα παραμείνουν ανοικτά, τα οποία έτσι κι αλλιώς έχουν πολύ λίγο προσωπικό σε σχέση με εκείνο που διατηρεί η Σκλαβενίτης στα δικά της καταστήματα. Όμως οι υπάλληλοι που προέρχονται από τη Μαρινόπουλος θα συνεχίσουν να έχουν τις δικές τους αμοιβές που διαφέρουν –είναι κατά κανόνα χαμηλότερες –από εκείνες της Σκλαβενίτης, που απασχολεί επί πολλές δεκαετίες τους ίδιους υπαλλήλους.

Όταν το inside story βρέθηκε τον περασμένο Ιούλιο στο δικαστήριο της σχολής Ευελπίδων όπου εκδικαζόταν η αίτηση προστασίας της Μαρινόπουλος από τους πιστωτές της, κανείς δεν είχε να πει κάτι καλό για τους υπεύθυνους της αλυσίδας, ενώ πολλοί προμηθευτές απέρριπταν κάθε ιδέα για κούρεμα. Σήμερα, τρεις μήνες αργότερα, το κλίμα έχει αλλάξει. Αρκετοί προμηθευτές που θα υποστούν οικονομική αιμορραγία τη θεωρούν, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, μια ευκαιρία για να αντικαταστήσουν τη σχέση που είχαν με τον Μαρινόπουλο με μια νέα, καλύτερη σχέση με μιαν άλλη εταιρεία με εξαιρετική φήμη. Το στοίχημα για τη Σκλαβενίτης είναι να ανταποκριθεί σε αυτήν την προσδοκία.

Από το 2016 δημοσιογραφεί στον ΣΚΑΪ, την Καθημερινή και το inside story. Πέρασε 7 χρόνια ως ανταποκριτής για ελληνικά μέσα ενημέρωσης στη Γερμανία, κι όταν έπληξε γύρισε για να συμπαρουσιάσει την εκπομπή Μαύρο Κουτί. Από το 2004 ως το 2007 ήταν αρχισυντάκτης της εκπομπής Φάκελοι.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.