Αν η πανδημία σού προκαλεί άγχος, αυτοί οι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν

Οι ειδικοί ψυχικής υγείας που εργάζονται στις γραμμές τηλεφωνικής υποστήριξης διαπιστώνουν ότι αυτά που ζούμε φέρνουν στην επιφάνεια ό,τι έχουμε αφήσει πίσω: ανεπεξέργαστους φόβους, μη αποδεκτές ανεπάρκειες, απομάκρυνση από ανθρώπινες αξίες.
Χρόνος ανάγνωσης: 
10
'

Εδώ και μήνες ζούμε μία ανεξέλεγκτη και πρωτόγνωρη κατάσταση, εν δυνάμει απειλητική για τη ζωή μας, χωρίς σαφές περίγραμμα αρχής, μέσης και τέλους. Πολλοί ανησυχούν για ένα δεύτερο κύμα όσο αυξάνονται τα καταγεγραμμένα κρούσματα στη χώρα, μετά από μία σύντομη ανάσα που πήραμε από την προσωρινή ανάσχεση της εξάπλωσης. Όπως εξηγούν στο inside story ειδικοί σε θέματα ψυχικής υγείας, η παρούσα συνθήκη κινητοποιεί φόβους και αγωνίες μη διαχειρίσιμες τις περισσότερες φορές. Μας κάνει να παλινδρομούμε σε πρώιμα άγχη που ακινητοποιούν το σύστημα αμυνών μας, με το οποίο έχουμε μάθει να επιβιώνουμε και να είμαστε λειτουργικοί και φέρνει στην επιφάνεια προβλήματα που προϋπήρχαν και είχαμε κουκουλώσει.

Σε αυτό το στρεσογόνο πλαίσιο, «σωσίβιο» για πολλούς αποτελούν οι γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης που στήθηκαν εν μέσω πανδημίας και συνεχίζουν να λειτουργούν έως σήμερα ή προϋπήρχαν της τρέχουσας υγειονομικής κρίσης. Άνθρωποι που δεν είχαν ζητήσει ποτέ βοήθεια στο παρελθόν, έγιναν σταθεροί «πελάτες» των γραμμών αυτών και άρχισαν να φροντίζουν τον εαυτό τους πιο ενεργά, ξεκινώντας ψυχοθεραπεία.

Στην προσπάθειά μας να σκιαγραφήσουμε τις προεκτάσεις της πανδημίας στην ψυχολογία των ατόμων, απευθυνθήκαμε σε τρεις ειδικούς σε θέματα ψυχικής υγείας που βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» της ψυχολογικής υποστήριξης συμπολιτών μας.

Ειδικότερα, επικοινωνήσαμε με:

  • Την ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια Δώρα Σκαλή, μέλος του Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού του τμήματος Ψυχολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της συντονιστικής και επιστημονικής επιτροπής και υπεύθυνη οργάνωσης της εποπτείας της τηλεφωνικής γραμμής ψυχοκοινωνικής υποστήριξης 10306
  • Την Όλγα Θεοδωρικάκου, συντονίστρια ψυχίατρο στον κοινωνικό φορέα «Κλίμακα», μη κερδοσκοπικό οργανισμό που δραστηριοποιείται από το 2000 και μεταξύ άλλων παρέχει υπηρεσίες ψυχικής υγείας και λειτουργεί τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018
  • Την ψυχολόγο Κατερίνα Ζούπα, μία εκ των υπεύθυνων επιστημόνων (μαζί με τη Σμαράγδα Χρηστάκη) για την ψυχολογική στήριξη όσων καλούν στο 1110, τον τετραψήφιο αριθμό που ξεκίνησε μετά από πρωτοβουλία του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής.
  • Η γραμμή ψυχοκοινωνικής στήριξης 10306

Στις 17 Μαρτίου, μέλη της Α’ Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου με τη στήριξη των Πρυτανικών Αρχών του ΕΚΠΑ, ανέλαβαν εθελοντικά την πρωτοβουλία για την οργάνωση και λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας, συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης συμπολιτών μας για την αντιμετώπιση του ψυχολογικού αβοήθητου. Η ιδέα ανήκει στην καθηγήτρια Ψυχιατρικής Μαρίνα Οικονόμου, που είχε προηγούμενη εμπειρία στη Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη. Εκτός από το προσωπικό του Πανεπιστημίου και του Νοσοκομείου, εθελοντική εργασία προσφέρουν ειδικευόμενοι ψυχίατροι και νευρολόγοι, μεταπτυχιακοί φοιτητές ψυχολογίας αλλά και εξωτερικοί συνεργάτες. Τις πρώτες ημέρες η ψυχοκοινωνική υποστήριξη βασιζόταν σε μία μόνο κεντρική τηλεφωνική γραμμή που λειτουργούσε επτά ημέρες την εβδομάδα. Από τις 4 Απριλίου μετατράπηκε στο πενταψήφιο νούμερο 10306, διευρύνθηκε και συστηματοποιήθηκε ως προς τις παρεχόμενες υπηρεσίες και το ωράριο λειτουργίας επεκτάθηκε. Η βασική ομάδα πλήθυνε και εμπλουτίστηκε από εργαζόμενους διαφόρων δομών ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης από όλη την Ελλάδα, μέσω της Ομοσπονδίας Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας «ΑΡΓΩ» και υπάχθηκε στο υπουργείο Υγείας.

  • Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018

Η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 λειτουργεί από το 2007 και εντάσσεται στο πλαίσιο του Κέντρου Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας που λειτουργεί από την «Κλίμακα». Απευθύνεται σε άτομα που σκέφτονται να αυτοκτονήσουν ή που έχουν αποπειραθεί να αυτοκτονήσουν στο παρελθόν, σε άτομα με αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και άτομα που βιώνουν την απώλεια ή ανησυχούν για κάποιον δικό τους άνθρωπο.

  • Το τηλεφωνικό κέντρο 1110

Ο τετραψήφιος αριθμός 1110 ενεργοποιήθηκε στις 18 Μαρτίου, με πρωτοβουλία του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών και Περιφερειάρχη Αττικής Γιώργου Πατούλη. Το τηλεφωνικό κέντρο απευθύνεται σε όσους θέλουν να αναζητήσουν ιατρικές συμβουλές και ενημέρωση αναφορικά με τον κορονοϊό, να λάβουν ψυχολογική και συμβουλευτική υποστήριξη ή να καταγγείλουν κάποιο φαινόμενο αισχροκέρδειας (σε είδη ατομικής προστασίας που ήταν σε έλλειψη στην αρχή της πανδημίας). Σύμφωνα με τον υπεύθυνο ιατρό του τηλεφωνικού κέντρου Πάνο Ευσταθίου, μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 90.000 κλήσεις. Σχεδόν το 20% εξ αυτών αφορούσε σε αιτήματα για ψυχολογική υποστήριξη.

Τι (δεν) είναι οι τηλεφωνικές γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης

Όπως διευκρινίζει η Δώρα Σκαλή, μία γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης δεν είναι γραμμή ψυχοθεραπείας, γιατί δεν ισχύει η συνθήκη: πάντα το ίδιο πρόσωπο παροχής βοήθειας κάθε εβδομάδα. «Δηλαδή, ακόμη και αν έχεις χρόνο στη διάθεσή σου, πχ [για να κάνεις] μόνο μια κλήση στη βάρδια, το να αφιερώνεις πάρα πολύ χρόνο δημιουργεί ψευδαίσθηση ψυχοθεραπευτικής σχέσης και δέσμευσης και αυτό δεν είναι πραγματικό. Είναι γραμμή στήριξης και αποφόρτισης συναισθημάτων που απορρέουν από τη συνθήκη του κορονοϊού, με όποιο περιεχόμενο και αν παρουσιάζεται – που πιθανώς ως περιεχόμενο προϋπήρχε. Αν το χρειάζεται, ενθαρρύνουμε τον εξυπηρετούμενο να ξανακαλέσει, ενισχύοντας όμως τον δεσμό με τη γραμμή και όχι με το πρόσωπό μας».

«Πρόκειται για μία γραμμή βραχείας παρέμβασης» λέει από την πλευρά της η ψυχολόγος Κατερίνα Ζούπα από το 1110. «Συνήθως μας παίρνουν άτομα σε κρίση άγχους ή πανικού και παρεμβαίνουμε καθοδηγώντας, ηρεμώντας και υποστηρίζοντας. Δεν κάνουμε ψυχοθεραπεία, αν κρίνουμε ότι χρειάζεται το προτείνουμε ή συστήνουμε την επαφή με ψυχίατρο, κάποιον δημόσιο φορέα ή νοσοκομείο. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη διάρκεια των κλήσεων, αναλόγως το περιστατικό και την ανάγκη που κρίνουμε ότι υπάρχει. Συνήθως διαρκούν 15-20 λεπτά, αλλά εννοείται ότι αν κρίνουμε ότι ένας άνθρωπος είναι σε έντονη κρίση και πίεση θα δώσουμε λίγο παραπάνω χρόνο».

Τα προβλήματα και το προφίλ των καλούντων

«Κατά την πρώτη φάση της γραμμής (σ.σ.: 17 Μαρτίου - 4 Απριλίου) τα αιτήματα αφορούσαν μόνο στην πανδημία και τα συνακόλουθα συναισθήματα άγχους, αγωνίας, αβοηθητότητας, απελπισίας, στεναχώριας και φόβου. Κυριαρχούσε η αγχώδης συμπτωματολογία, αλλά και κάποια καταθλιπτικά συμπτώματα, για παράδειγμα, δυσκολία να χαλαρώσουν, διαρκής ανησυχία, ανησυχία για την υγεία, απελπισία, νευρικότητα, χαμηλά επίπεδα ενέργειας, κρίσεις πανικού» αναφέρει η Δώρα Σκαλή. Σύμφωνα με την ίδια υπήρχε αύξηση των κλήσεων α) μετά τις καθημερινές ενημερώσεις του λοιμωξιολόγου Σωτήρη Τσιόδρα, β) όταν υπήρχαν διεθνείς εξελίξεις για τον κορονοϊό και γ) όποτε γινόταν αναφορά σε εκπομπές της τηλεόρασης για τη γραμμή 10306.

Τα ζητήματα που απασχολούσαν τους καλούντες –εξηγεί η ίδια– ακολούθησαν μία εξελικτική πορεία. «Στην αρχή ήταν ο φόβος και η ανησυχία, η αγωνία για την αρρώστια: Θα αρρωστήσω; Πώς κολλάς; Θα πεθάνω; Είμαι ευπαθής ομάδα; Θα πεθάνουν οι γονείς μου;. Μετά εξελίχθηκε σε αγωνίες και ανησυχίες για τις συνθήκες εγκλεισμού: Τι είναι αυτό; Πότε θα τελειώσει; Θα τελειώσει; Πώς να βγω έξω; Να βγω; Κινδυνεύω; Κατόπιν, η προσοχή στράφηκε σε πιο πραγματικά θέματα: Τα σχολεία, τις δουλειές, την οικονομία και οι άνθρωποι μετατοπίστηκαν από συναισθήματα αβοηθησίας και αγωνίες φροντίδας σε πιο πραγματικές και “του χεριού τους” ανησυχίες». «Αρκετά συχνή είναι και η κατάθλιψη», αναφέρει η Κατερίνα Ζούπα από το 1110, «είτε κλινική κατάθλιψη που έχει διαγνωστεί από κάποιον ψυχίατρο είτε καταθλιπτικά συναισθήματα και συμπτώματα».

Ως προς το προφίλ των καλούντων στο 10306, η Δώρα Σκαλή αναφέρει ότι «η πλειοψηφία ήταν γυναίκες, μέσης ηλικίας 50 ετών, έγγαμοι ή/και άγαμοι, με ενήλικα παιδιά, ο ένας στους δύο έχει ολοκληρώσει προπτυχιακές/μεταπτυχιακές σπουδές και εργάζεται στην παρούσα φάση».

Αιτήματα στο φάσμα της αυτοκτονικότητας

Όπως αναφέρει από την πλευρά της η Όλγα Θεοδωρικάκου από την Κλίμακα, «σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτουμε για το χρονικό διάστημα ισχύος των περιοριστικών μέτρων για την αποτροπή της μετάδοσης του SARS-COV-2 (lockdown), υπήρξε αισθητή αύξηση, ουσιαστικά διπλασιασμός, του αριθμού κλήσεων στην Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Στο 1018 απαντήθηκαν 4.152 κλήσεις την αναφερόμενη περίοδο. Η πλειοψηφία των καλούντων ήταν γυναίκες και οι ηλικιακές ομάδες από τις οποίες λήφθηκαν οι περισσότερες κλήσεις ήταν άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας από 50 έως 59 ετών και ακολουθούν νεαρές ηλικίες από 20 έως 29 ετών. Οι πιο συχνοί αναφερόμενοι λόγοι κλήσης στην γραμμή αφορούν την επιδείνωση προϋπάρχοντων ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων (πχ διαταραχές της διάθεσης, αγχώδεις διαταραχές), την ύπαρξη σοβαρής σωματικής νόσου ή αναπηρίας, τη δυσκολία πρόσβασης σε πηγές βοήθειας και συνηθισμένοι εκλυτικοί παράγοντες όπως η απώλεια ή ενδοοικογενειακά ζητήματα». Ωστόσο όπως τονίζει, «λόγω της τρέχουσας κατάστασης και εξαιτίας πληθώρας παραπομπών καλούντων από διάφορες πηγές, πολλές φορές το αίτημα των καλούντων δεν εντάσσεται στο φάσμα της αυτοκτονικότητας». Ακόμη η Όλγα Θεοδωρικάκου διευκρινίζει ότι ο διπλασιασμός των κλήσεων σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει αύξηση του αριθμού των αυτοκτονιών που καταγράφηκαν στην Ελλάδα. Με βάση τα στοιχεία που συλλέγει σε τρέχοντα χρόνο και δημοσιεύει κάθε μήνα το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της Κλίμακας, δεν παρουσιάζεται κάποια ουσιαστική διαφοροποίηση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

«Η αυτοκτονία είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα με πολλαπλές αιτίες και για αυτόν τον λόγο κρίνεται αναγκαία η αποφυγή οποιασδήποτε συσχέτισής της αποκλειστικά με την πανδημία. Οποιαδήποτε αναφορά σε άμεση σύνδεση της πανδημίας με την αυτοκτονία θα μπορούσε να θεωρηθεί εσφαλμένη και να απλοποιήσει υπερβολικά ένα τέτοιο πολυδιάστατο ζήτημα», επισημαίνει.

Οι ανάγκες και τα κενά

Σύμφωνα με τη Δώρα Σκαλή, μετά τον Μάιο, που κόπασε το θέμα της πανδημίας και έγινε άρση των περιοριστικών μέτρων, οι καλούντες ήταν κυρίως ηλικιωμένοι, μοναχικά άτομα, ψυχωσικοί και άνθρωποι από απομακρυσμένες γεωγραφικά περιοχές της Ελλάδας που έμαθαν για τη γραμμή – άνθρωποι που πρώτη φορά ήρθαν σε επαφή με ψυχολόγο. «Οπότε και τα αιτήματα άλλαξαν. Αφορούσαν χρόνια νοσήματα και προβλήματα αλλά και υπαρξιακά θέματα ευρύτερα του κορονοϊού».

Ακόμη, από τους σχεδόν πέντε μήνες λειτουργίας της γραμμής αναδείχθηκε «ότι υπάρχουν γεωγραφικές περιοχές της χώρας χωρίς ψυχοκοινωνική υποστήριξη, δομές και ειδικούς. Ότι τα μοναχικά άτομα έχουν επίσης και παραμελημένη ψυχοκοινωνική υγεία και ότι δεν υπάρχει διασύνδεση με τις υπάρχουσες δομές που είναι αρκετές και πολύ υψηλού επιπέδου στελέχωσης και παροχής υπηρεσιών».

Έτσι η λειτουργία της γραμμής, πέραν των αιτημάτων συναφών με τον κορονοϊό, ανέδειξε ανάγκες ψυχοκοινωνικής φύσεως ανά την Ελλάδα, οπότε η συντονιστική και επιστημονική επιτροπή, όπως αναφέρει η Δώρα Σκαλή, άδραξε την ευκαιρία για εκπόνηση μελέτης μετεξέλιξης της υπάρχουσας γραμμής σε γραμμή κάλυψης τέτοιων αναγκών.

Η γραμμή ψυχοκοινωνικής στήριξης για τον κορονοϊό 10306 θα παραμείνει σε λειτουργία τουλάχιστον έως τον Οκτώβριο (θα εξαρτηθεί και από την εξέλιξη της πανδημίας) και ο χαρακτήρας της συνεχίζει να είναι ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για κάθε αίτημα που έρχεται. «Δεν είναι γραμμή ψυχοθεραπείας», υπενθυμίζει η Δώρα Σκαλή, «συνεχίζει να είναι όμως γραμμή ψυχικής ενδυνάμωσης των καλούντων και "πύλης εισόδου" στο σύστημα υγείας, ατόμων που ουδέποτε θα αναζητούσαν βοήθεια, αν και η φύση των προβλημάτων τους το απαιτεί».

Σύμφωνα με την ίδια, παρά την αύξηση των κρουσμάτων τις τελευταίες εβδομάδες και την επαναφορά ορισμένων μέτρων, δεν έχει υπάρξει αύξηση των κλήσεων και αυτό σύμφωνα με την ίδια ερμηνεύεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχει η συνθήκη του πρώτου σοκ. «Οι άνθρωποι ξέρουν πώς να προστατευτούν και επίσης δεν υπάρχει lockdown», προσθέτει.

«Στην παρούσα φάση, η προσπάθεια που κάνουμε όλοι μόνοι μας σε σχέση με το σύνθημα "Μένω ασφαλής, προσέχω", είναι ίσως ακόμη πιο δύσκολη από κάθε προηγούμενη, γιατί οι κανόνες προστασίας επαφίενται στον καθένα μας, και η γραμμή έχει πολλά να προσφέρει στην ατομική ευθύνη και τις αγωνίες που έχει αυτό», σημειώνει η Δώρα Σκαλή σε επιστολή προς τους συναδέλφους της στα τέλη Ιουνίου.

Αρκετά ενεργός εξακολουθεί να είναι και φόβος του στίγματος, αναφέρει η Κατερίνα Ζούπα. «Το θέμα της ευθύνης: Θα κολλήσω τους δικούς μου; Φοβάμαι να πω ότι έχω κορονοϊό, φοβάμαι να κάνω το τεστ μην βγει θετικό και πώς θα το πω; Μήπως να μην το πω;» Όπως παρατηρεί η ίδια, έντονες είναι και οι οικονομικές ανησυχίες των καλούντων, κάτι που «οδηγεί σαν μια αλυσίδα και στην ψυχολογική εξουθένωση». Παράλληλα, υπάρχουν άνθρωποι ειδικά μεγαλύτερων ηλικιών ή ευπαθείς ομάδες που, ενώ χρειάζονται πιο εντατική βοήθεια από κάποιον ψυχολόγο ή ψυχίατρο, φοβούνται να βγουν έξω για να μην κολλήσουν. «Πολλοί δεν έχουν χρήματα να πάνε σε έναν ιδιωτικό ψυχίατρο ή ψυχολόγο, οπότε εμείς έχουμε μία λίστα που προτείνουμε δημόσιες υπηρεσίες. Υπάρχουν καλούντες που μου λένε: δεν νιώθω καλά, είμαι χάλια και η πρώτη μου σκέψη είναι “δεν μπορώ να πάω”».

«Γνωρίζουμε πως ο φόβος, η οικονομική ανασφάλεια, η αβεβαιότητα, μπορούν να κινητοποιήσουν αύξηση των συναισθηματικών διαταραχών. Σ’ αυτήν τη βάση, απαιτείται η κατάρτιση ενός στρατηγικού σχεδίου δράσης για την προστασία των πιο ευάλωτων στους άξονες όχι μόνο της πολιτικής της υγείας, αλλά και της κοινωνικής πολιτικής, της οικονομικής, και της εργασιακής» σημειώνει από την πλευρά της η Όλγα Θεοδωρικάκου.

ΔΟΕ: «Αστρονομικές» οι επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία των νέων
Έρευνα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας που δημοσιεύθηκε στις 11 Αυγούστου δείχνει ότι περίπου των 42% των νέων σε όλο τον κόσμο που εξακολουθούσαν να εργάζονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας είδαν πτώση στο εισόδημά τους ως αποτέλεσμα της κρίσης του κορονοϊού. Η έρευνα διεξήχθη μεταξύ Απριλίου και Μαΐου και σε αυτήν συμμετείχαν 11.000 άτομα ηλικίας 18-29 ετών από 112 χώρες. Όπως αναφέρει, ο αντίκτυπος της πανδημίας στους νέους είναι συνεχιζόμενος, βαθύς και δυσανάλογος. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στην ψυχική υγεία τους. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι πιθανόν υποφέρουν από άγχος ή κατάθλιψη. Οι γυναίκες και οι νέοι που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών είναι σε χειρότερη κατάσταση. Επίσης οι νέοι των οποίων η εκπαίδευση ή η εργασία διακόπηκε προσωρινά ή σταμάτησε εντελώς έχουν τις διπλάσιες πιθανότητες να υποφέρουν από άγχος ή κατάθλιψη, σε σχέση με τους συνομηλίκους τους που συνέχισαν την εργασία και την εκπαίδευσή τους.
Τα προβλήματα «κάτω από το χαλί»

Όπως λέει η Δώρα Σκαλή, η συνθήκη που ζούμε έφερε στην επιφάνεια «ό,τι έχουμε αφήσει πίσω: ανεπεξέργαστους φόβους, μη αποδεκτές ανεπάρκειες, απομάκρυνση από ανθρώπινες αξίες».

«Σε ψυχοπιεστικές συνθήκες τα ήδη υπάρχοντα θέματα εντείνονται», αναφέρει από την πλευρά της η Κατερίνα Ζούπα.

Σύμφωνα με την Όλγα Θεοδωρικάκου «οι ανθρώπινες κοινωνίες έχουν μάθει να είναι ανθεκτικές σε καταστάσεις και εμπειρίες που έχουν αντιμετωπίσει ξανά στο παρελθόν. Σε αντίθεση με τους πρωτόγονους ανθρώπους που είχαν μάθει να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα στο “εδώ και τώρα”, η ταχύτητα της σύγχρονης κοινωνίας, η καταναλωτική ορμή και το “κυνήγι του μέλλοντος” δεν επιτρέπουν στον σύγχρονο άνθρωπο να έχει τον χρόνο της αφομοίωσης, της ουσιαστικής και διδαγμένης εμπειρίας, διαδικασίες που έχουν τη δυνατότητα να παράγουν την τόσο απαραίτητη ανθεκτικότητα. Άλλωστε, όχι μόνο η ψυχιατρική, αλλά η ιατρική συνολικότερα, εστιάζει στο να γίνει η ανθρωπότητα περισσότερο ανθεκτική, όχι μόνο στην αντιμετώπιση των πάσης φύσεως κρίσεων αλλά και των εσωτερικών διεργασιών».

«Η καραντίνα, λοιπόν, ήρθε, να ανατρέψει αυτή τη σταθερή συνθήκη, της ταχύτητας και της εξωστρέφειας, αναγκάζοντάς μας να βρεθούμε απέναντι στον εαυτό μας, να ξανασκεφτούμε το συνεχόμενο, χωρίς όρια “κυνήγι” και να βρεθούμε ενώπιον των ευθυνών μας αναφορικά με τη ζωή. Η κατάσταση αυτή κάθε άλλο παρά αρνητική θα μπορούσε να είναι. Ωστόσο, τα άτομα με δύσκολες σχέσεις με τον ίδιο τους τον εαυτό, αδυνατώντας να καλύψουν αυτήν την εσωτερική τους πίεση, δημιουργούν προβλήματα στον εαυτό τους, την οικογένειά τους, το περιβάλλον τους. Η υγειονομική κρίση, όμως, μας έμαθε και τι σημαίνει κοινωνική απόσταση. Μάθαμε ότι υπάρχουν κάποια όρια, μετρήσιμα και προσδιορισμένα και εκεί που κυνηγούσαμε τα αποτελέσματα και τον εξωτερικό χρόνο, σκεφτόμαστε περισσότερο, βρεθήκαμε στον εσωτερικό χρόνο, αντιμετωπίζοντας τις ευθύνες μας».

Ρωτήσαμε την Όλγα Θεοδωρικάκου αν η όλη κατάσταση ανασφάλειας που ζούμε σήμερα πρόκειται να αφήσει κάποιο μακροχρόνιο ψυχικό αποτύπωμα. «Αν η πλειοψηφία βίωνε με παρόμοιους τρόπους την κρίση, θα μπορούσαμε να μιλάμε για ένα συλλογικό ψυχικό τραύμα. Δεδομένου ότι αυτό δεν συμβαίνει και μακριά από λογικοφανή πρότυπα, θα μπορούσαμε ίσως καλύτερα να μιλήσουμε για ένα συλλογικό μετατραυματικό στρες, η διάρκεια των επιπτώσεων του οποίου θα εξαρτηθεί από την ατομική ανθεκτικότητα, αλλά και τις συλλογικές επιπτώσεις των ενεργειών της πολιτείας και το κατά πόσον αυτές θα επιφέρουν το βίωμα της ασφάλειας. Η ψυχική ανθεκτικότητα αποτελεί το βασικό ζητούμενο της σύγχρονης ψυχιατρικής και προκειμένου να διαφυλαχθεί η ψυχική υγεία του ατόμου, πρέπει αυτό να έχει επίγνωση των εξωτερικών ερεθισμάτων, αποτρέποντάς τα από το να έχουν έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στη σκέψη του. Η ανθεκτικότητα μπορεί να επιτευχθεί όχι μόνο με εξειδικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις και γνώσεις, αλλά και με την ενδυνάμωση των ευάλωτων ατόμων μέσω οριζόντιων παρεμβάσεων που θα διατρέχουν την εκπαίδευση, την εργασία, την κοινωνία συνολικά».

Εικόνα etriantafillou
Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.