Το κουβαδάκι σου και σ’ άλλη παραλία: Τι αλλάζει ο νέος τουριστικός νόμος

Η χρήση του αιγιαλού και των παραλιών από ξενοδοχεία, σύνθετα τουριστικά καταλύματα, εστιατόρια και καφετέριες αλλάζει. Πόσος χώρος μένει τελικά για τους «ανεξάρτητους» λουόμενους στην παραλία; Οι ενστάσεις, οι προβληματισμοί και το σκεπτικό του νομοθέτη.
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'
[Aris Messinis/AFP]

Πριν από λίγες ημέρες ψηφίσθηκε από τη Βουλή νομοσχέδιο του υπουργείου Τουρισμού, βασικός κορμός του οποίου αποτελούσε η θέσπιση πλαισίου για την ανάπτυξη, ανάδειξη και προώθηση του καταδυτικού τουρισμού στην Ελλάδα, με ταυτόχρονη διασφάλιση της προστασίας, διατήρησης και αξιοποίησης του φυσικού και πολιτιστικού υποθαλάσσιου περιβάλλοντος της χώρας με βάση τις αρχές της αειφορίας. Όμως μέσω του συγκεκριμένου νόμου, πλέον, πέρασαν και αρκετές διατάξεις που αφορούν το πώς θα γίνεται η χρήση και εκμετάλλευση του αιγιαλού και των παραλιών, όχι μόνο από τα ξενοδοχεία αλλά και από τα camping και τις επιχειρήσεις θαλάσσιων μέσων αναψυχής. Συγκεκριμένα, οι διατάξεις αφορούν την παραχώρηση της απλής χρήσης για την άσκηση δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν τους λουόμενους ή την αναψυχή του κοινού – ιδίως την εκμίσθωση θαλάσσιων μέσων αναψυχής, ξαπλωστρών, ομπρελών, λειτουργία αυτοκινούμενου ή ρυμουλκούμενου τροχήλατου αναψυκτηρίου καθώς και τραπεζοκαθισμάτων.

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΑσφαλείς: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

Οι ρυθμίσεις για την παραλία δεν προήλθαν μόνο από τον νόμο 4688/2020

Εκτός από τον πρόσφατο νόμο του υπουργείου Τουρισμού,

  • Πριν από αυτόν, στις 15 Μαΐου 2020, δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Οικονομικών, Εσωτερικών και Περιβάλλοντος-Ενέργειας με την οποία καθορίζονταν οι όροι και προϋποθέσεις για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης, υδάτινου στοιχείου θάλασσας, λιμνοθάλασσας, μεγάλων λιμνών και πλεύσιμων ποταμών.
  • Μετά την ψήφιση του νόμου, με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 30 Μαΐου καθορίσθηκαν έκτακτες ρυθμίσεις για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας αποκλειστικά για το έτος 2020, λόγω της πανδημίας.
Τι αλλαγές φέρνει στα μπάνια του λαού ο νέος νόμος

Με βάση τον νέο νόμο περιορίζεται η κοινοχρησία των παραλιών, με την επέκταση του ανώτατου ορίου μίσθωσης μιας παραλίας από 40% σε 50% της έκτασής της, έως και 100% σε περίπτωση ξενοδοχείων επάνω στον αιγιαλό.

Τι όμως αλλάζει ακριβώς;

  • Αυξάνεται κατά 200 τ.μ. (από 300 τ.μ. που ίσχυε, πηγαίνει στα 500 τ.μ.) το ανώτατο όριο σε εμβαδόν κάθε παραχώρησης της απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, όχθης, παρόχθιας ζώνης, υδάτινου στοιχείου θάλασσας, λιμνοθάλασσας, λίμνης και πλεύσιμου ποταμού, για την αύξηση δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν τους λουόμενους ή την αναψυχή του κοινού, εφόσον εξασφαλίζεται η ελεύθερη διέλευση του κοινού και ανάλογα με τη σύσταση του εδάφους του αιγιαλού.
  • Ορίζεται ότι δεν ισχύει ο περιορισμός σε 500 τ.μ. του εμβαδού κάθε παραχώρησης της απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, όχθης ή παρόχθιας ζώνης για τις ειδικότερες περιπτώσεις παραχώρησης σε ξενοδοχεία και σύνθετα τουριστικά καταλύματα, που δραστηριοποιούνται σε χώρο όμορο του κοινοχρήστου και λειτουργούν νόμιμα. Με απλά λόγια, για τα ξενοδοχεία που γειτνιάζουν με την παραλία, δεν υπάρχει κανένας περιορισμός.
  • Μειώνεται κατά 10% (από 60% πηγαίνει στο 50%) το ελάχιστο ποσοστό της έκτασης του αιγιαλού που πρέπει να παραμένει ελεύθερη, από τις επιχειρήσεις που τον νοικιάζουν για απλή χρήση, μη υπολογιζόμενου του χώρου που είναι δυσπρόσιτος και μη αξιοποιήσιμος και με τους περιορισμούς ως προς το ποσοστό κάλυψης.
  • Επιτρέπεται, με απόφαση του Προϊσταμένου της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας, η άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση τμημάτων του αιγιαλού και της παραλίας προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α' βαθμού για την τοποθέτηση επ’ αυτών, μη μονίμως πακτωμένων στο έδαφος και μέγιστου εμβαδού 10 τ.μ. ειδικών κατασκευών, οι οποίες προορίζονται για τη διεξαγωγή ενημερωτικών εκπαιδευτικών εκδηλώσεων σχετικά με την ασφάλεια του κοινού και την πρόληψη ατυχημάτων στη θάλασσα.
  • Ακόμα, εάν στον ίδιο αιγιαλό υπάρχουν περισσότερες παραχωρήσεις για την εκμίσθωση ομπρελών και καθισμάτων, πρέπει το 50% του συνολικού εμβαδού της παραλίας που θα μείνει ελεύθερο να είναι ισοκατανεμημένο σε όλο το μήκος του αιγιαλού, ώστε οι ανεξάρτητοι λουόμενοι να έχουν πρόσβαση στην παραλία από αρκετά σημεία και όχι μόνο από ένα.

Ο νομοθέτης επικαλείται την έννοια του εξορθολογισμού και της λειτουργικότητας για να αιτιολογήσει τις αλλαγές. Αντίθετη άποψη έχει η Θεοδότα Νάντσου, υπεύθυνη πολιτικής του WWF Ελλάς, σύμφωνα με την οποία πρόκειται για απαράδεκτη ρύθμιση που μειώνει αδικαιολόγητα το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στην παραλία. Ευνοεί, όπως λέει, παράλογα και υπερβολικά τις μεγάλες τουριστικές μονάδες που καταλαμβάνουν παράκτιο χώρο εις βάρος επισκεπτών που δεν είναι πελάτες των τουριστικών επιχειρήσεων που τον εκμεταλλεύονται. Κατά την ίδια, «στο ζωτικής σημασίας κεφάλαιο της διαχείρισης της παράκτιας ζώνης, κεντρική στόχευση θα πρέπει να είναι η προστασία αυτής της κρίσιμης προστατευτικής για τους ανθρώπους υποδομής που μας προσφέρει η φύση, ειδικά σε καιρό κλιματικής κρίσης».

Αντιδράσεις και για τις «μαλακότερες» κυρώσεις

Προηγουμένως, όσοι πιάνονταν για δεύτερη φορά (υπότροποι) να είναι κάτοχοι αυθαίρετης κατασκευής στην παραλία, αποκλείονταν οι ίδιοι αλλά και ένας ευρύτατος κύκλος φυσικών και νομικών προσώπων (εφόσον αυτοί είχαν συγγενική σχέση πρώτου ή δεύτερου βαθμού με τον κάτοχο) από κάθε παραχώρηση από τον οικείο δήμο της συγκεκριμένης κατασκευής επί μακρό χρονικό διάστημα. Η πρόβλεψη αυτή αφαιρέθηκε από τον νέο νόμο, καθώς όπως επισημαίνεται από τον νομοθέτη διαφαίνεται ιδιαίτερα επαχθής. Για τον λόγο αυτό το χρονικό διάστημα αποκλεισμού περιορίζεται σε ένα έτος από πέντε που ίσχυαν, κι επίσης οι μόνοι που μπορούν να αποκλειστούν από την παραχώρηση είναι ο υπότροπος κάτοχος του αυθαιρέτου και η σύζυγός του.

Σύμφωνα με την κ. Νάντσου, μέσω αυτής της ρύθμισης «βλέπουμε μια τυπική περίπτωση διαστρέβλωσης της έννοιας του εξορθολογισμού, που καταλήγει τελικά να ερμηνεύεται ως συνώνυμη της ελάφρυνσης των προστατευτικών για το περιβάλλον κυρώσεων».

Glamping σε περιοχές Natura και νέα δεδομένα για τα γήπεδα του γκολφ

Ο νόμος φέρνει αλλαγές και στην ανάπτυξη γηπέδων γκολφ αλλά και της νέας μορφής τουρισμού, του glamping (glamorous camping). Με βάση τις διατάξεις, ο εφαρμοζόμενος συντελεστής δόμησης για γήπεδα γκολφ ορίζεται στο 0,05, υπολογιζόμενο επί του 10% της συνολικά δεσμευόμενης έκτασης για την οποία εγκρίνεται η επέμβαση. Ενώ για το glamping δίνεται η δυνατότητα, μετά από γνωμοδότηση του ειδικού συλλογικού οργάνου, να χορηγείται «Σήμα Glamping», σε επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να υλοποιήσουν έργα κατά παρέκκλιση των ισχυουσών τεχνικών και λειτουργικών προδιαγραφών σε προστατευόμενες περιοχές, όπως εντός δικτύου Natura, υπό προϋποθέσεις που ορίζει η κείμενη νομοθεσία κατά περίπτωση για κάθε προστατευόμενη περιοχή.

Για το glamping, σύμφωνα την κυρία Νάντσου δημιουργείται επί της ουσίας δυνατότητα για μόνιμες υποδομές σε δάση, δασικές εκτάσεις και προστατευόμενες περιοχές. Η ίδια υποστηρίζει πως μπορεί να συνδυαστεί με ξενοδοχεία συνιδιοκτησίας και σύνθετα τουριστικά καταλύματα, οδηγώντας στη δημιουργία παρόμοιων ιδιόμορφων «πυκνώσεων», οι οποίες θα έχουν μόνιμο, και όχι «ημι-μόνιμο» χαρακτήρα.

Διευκολύνσεις για Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης

Αντιδράσεις όμως έχουν προκαλέσει και άλλα άρθρα του νέου νόμου, όπως είναι οι αλλαγές του πλαισίου για τις Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α). Σύμφωνα με τον νομοθέτη, οι αλλαγές αυτές έχουν στόχο την απλούστευση και επιτάχυνση της διοικητικής διαδικασίας για την ανάπτυξη ΠΟΤΑ, προκειμένου για την ενίσχυση της τουριστικής επενδυτικής δραστηριότητας.

Τι είναι οι ΠΟΤΑ

Ως Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης χαρακτηρίζονται, σύμφωνα με το άρθρο 29 του νόμου 2545/97 «Βιομηχανικές και Επιχειρηματικές Περιοχές και άλλες διατάξεις», δημόσιες ή ιδιωτικές εκτάσεις, στις οποίες δημιουργείται ένα σύνολο τουριστικών εγκαταστάσεων αποτελούμενο από ξενοδοχεία διαφόρων λειτουργικών μορφών, εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής, συμπληρωματικές εγκαταστάσεις αναψυχής, άθλησης και γενικά υπηρεσιών διάθεσης του ελεύθερου χρόνου των τουριστών.

Οι ΠΟΤΑ σχεδιάστηκαν για τουριστικές επενδύσεις κυρίως σε εξωαστικούς χώρους, αφήνοντας στην πράξη ελάχιστες περιοχές της επικράτειας που να αποκλείονται παντελώς, αφού «η περιοχή της ΠΟΤΑ δύναται να περιλαμβάνει δασικές εκτάσεις αλλά και αρχαιολογικούς χώρους, αφού σε τέτοια περίπτωση εφαρμόζονται επ' αυτών οι οικείες διατάξεις». Στις ΠΟΤΑ δόθηκε η δυνατότητα μη πολεοδόμησης. Στην περίπτωση αυτή επιτρέπεται η σύσταση οριζόντιων ιδιοκτησιών στις μη αμιγώς τουριστικές εγκαταστάσεις, και συνακόλουθα η δυνατότητα σύναψης πωλήσεων, με χρήσεις άμεσα αποδοτικές, όπως η παραθεριστική κατοικία, οι οποίες μπορεί να φτάνουν έως και το 20% της συνολικής νόμιμης εκμετάλλευσης.

Πηγή: Τουριστικές εγκαταστάσεις και χωρικός σχεδιασμός στην Ελλάδα. Η περίπτωση των Περιοχών Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης. Ε. Αθανασοπούλου και Φ. Μάραντος.

Μεταξύ άλλων, ο νομοθέτης ορίζει ότι ένα ή περισσότερα τμήματα ήδη εγκεκριμένης Π.Ο.Τ.Α., που έχει οριοθετηθεί και χαρακτηρισθεί, μπορούν να αποσπώνται, να χαρακτηρίζονται και να οριοθετούνται ως νέα αυτοτελής Π.Ο.Τ.Α., εφόσον τόσο στα αποσπώμενα όσο και στα απομένοντα τμήματα της αρχικώς χαρακτηρισθείσας και οριοθετηθείσας Π.Ο.Τ.Α. απομένουν ενιαίες εκτάσεις με ελάχιστη επιφάνεια 800 στρεμμάτων.

Σύμφωνα όμως με την πρόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ), Σοφία Αυγερινού-Κολώνια, «η πρόβλεψη της δυνατότητας να αποσπώνται τμήματα ήδη χαρακτηρισμένης και εγκεκριμένης ΠΟΤΑ, συνιστά εκ των υστέρων κατάτμηση μιας οριοθετημένης περιοχής η οποία ακυρώνει τον σχεδιασμό και συνακόλουθα ακυρώνει και αλλοιώνει τον προορισμό τους με βάση τον οποίο εγκρίθηκαν».

Εισάγονται, επίσης, ρυθμίσεις για τουριστικές εγκαταστάσεις σε εκτάσεις μεικτού χαρακτήρα (αγροτικές και δασικές, εντός των οποίων δημιουργούνται τουριστικές επενδύσεις). Επιτρέπεται ακόμα η επέκταση («μεταβολή ορίων») ΠΟΤΑ με:

α) αύξηση του ορίου μεταβολής από 10% σε 15% χωρίς τήρηση της διαδικασίας ίδρυσης ΠΟΤΑ και

β) κατάργηση του περιορισμού της «μεταβολής ορίων χωρίς τήρηση της διαδικασίας ίδρυσης μόνο για μία φορά».

Σύμφωνα με την κ. Νάντσου της WWF Ελλάς, η πρόβλεψη αυτή δίνει τη δυνατότητα μεγάλων επεκτάσεων (π.χ. μέχρι 30% με δύο επεκτάσεις) χωρίς τήρηση της διαδικασίας και στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση. Παράλληλα, η ίδια επισημαίνει ως εξαιρετικά δυσμενή εξέλιξη την κατάργηση, με τον πρόσφατο νόμο 4685/2020 του υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος, της προστατευτικής πρόνοιας του νόμου για τη βιοποικιλότητα 3937/2011, η οποία απαγόρευε την ίδρυση ΠΟΤΑ εντός εθνικών πάρκων.

Τα έκτακτα μέτρα λόγω πανδημίας

Εκτός από τις αλλαγές που επέρχονται στη χρήση του αιγιαλού με βάση τον νέο νόμο, υπάρχουν και αυτές που φέρνει η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων συνεπειών της πανδημίας του κορονοϊού COVID-19, που έπληξε το σύνολο της εθνικής οικονομίας, ιδίως δε τον τουρισμό και τις επιχειρήσεις που ασκούν συναφείς με αυτόν δραστηριότητες.

Με βάση την ΠΝΠ, προβλέπεται ότι η απλή παραχώρηση χρήσης αιγιαλού και παραλίας θα δίδεται µόνο για τη φετινή χρονιά και αυστηρώς μέχρι τις 31 Οκτωβρίου του 2020, όχι μόνο σε κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως ήδη προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία, αλλά και σε ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια, για λόγους αμιγώς οικονομικής ενίσχυσης των τουριστικών αυτών επιχειρήσεων. Ισχύουν βεβαίως οι περιορισμοί που ισχύουν και για τα ξενοδοχειακά καταλύματα, όπως το ποσοστό παραχωρούμενης έκτασης επί του συνόλου του αιγιαλού ή παραλίας, οι ελεύθερες ζώνες κ.ά., πλην όμως αυστηροποιούνται οι περιορισμοί σε σχέση με τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, καθώς στα ενοικιαζόμενα η μέγιστη παραχωρούμενη έκταση δεν μπορεί να ξεπερνά τα 100 τ.μ.

Αποκλειστικά για τη φετινή χρονιά, λόγω της πανδημίας και των οικονομικών επιπτώσεων σε όλους τους επαγγελματικούς κλάδους, θεσπίζεται αύξηση του ποσοστού που λαμβάνουν οι ΟΤΑ από το αντάλλαγμα παραχώρησης (ενοίκιο) απλής χρήσης αιγιαλού παραλίας από 60% σε 70%, με παράλληλη μείωση του ποσοστού που λαμβάνει το Δημόσιο, από 40% σε 30%.

Επίσης ορίζεται ότι το ύψος του καταβαλλόμενου ανταλλάγματος, ειδικά για το έτος 2020, θα ανέρχεται σε ποσοστό 40% επί του αρχικώς υπολογισθέντος ανταλλάγματος. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνονται οι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, την αναψυχή και την εστίαση να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές δυσχέρειες που επέφερε η πανδημία.

Και η περίπτωση της Σαντορίνης

Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές παγκοσμίως, που ξεπερνά τα 13.600 χλμ., οπότε για όλους υπάρχει χώρος για να κάνουν τα μπάνια τους χωρίς να ενοχλούν ή να ενοχλούνται. Θεωρητικά επίσης όλοι μπορούν να αναπτύξουν τις επαγγελματικές τους δραστηριότητές, π.χ. ξενοδοχεία, camping, ομπρέλες, καφετέριες, εστιατόρια κ.λπ. χωρίς να δημιουργούν πρόβλημα στο περιβάλλον και να εμποδίζουν τους «ανεξάρτητους» λουόμενους να χρησιμοποιήσουν την παραλία. Όμως η ιστορία έχει αποδείξει ότι αρκετοί από τους δραστηριοποιούμενους επιχειρηματίες δεν σέβονται το περιβάλλον. Αντιθέτως καταλαμβάνουν παράνομα πολύ μεγαλύτερο χώρο της παραλίας από αυτόν που επιτρέπεται, με κακόγουστες κατασκευές, χωρίς να αφήνουν ούτε μια σπιθαμή άμμου για τους λουόμενους. Ο καθένας έχει τα δικά του παραδείγματα, κι εμείς κλείνουμε με ένα από αυτά, την παραλία στο Καμάρι της Σαντορίνης. Μέσα στις τελευταίες τρεις δεκαετίες η συγκεκριμένη –μοναδική λόγω της μορφολογίας της– παραλία έχει καταστραφεί, αφού έχει καταληφθεί κυριολεκτικά από κάθε λογής ξαπλώστρες, κατασκευές, τραπεζάκια, που έχουν αφήσει ελάχιστο χώρο ελεύθερο για όσους δεν αγαπούν την οργάνωση στο μπάνιο (ή δεν μπορούν να την πληρώσουν).

Έχει αρθρογραφήσει στα: Τρόφιμα & Ποτά, Εξουσία, Τα Νέα, Fortune, Κεφάλαιο, Βιομηχανική Επιθεώρηση, Επένδυση κ.ά.. Η διαδικτυακή της καριέρα ξεκίνησε από τον ‪flash.gr, συνέχισε στο Euro2day.gr και από το 2016 βρίσκεται στον διαδικτυακό αέρα του Capital.gr.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.