Ανταπόκριση από τα νοσοκομεία: Ο πόλεμος του οξυγόνου

Με 5.000 νοσηλευόμενους για Covid-19, οι ανάγκες των κρατικών νοσοκομείων σε οξυγόνο αυξάνονται επτά και οκτώ φορές. Αλλά τα δίκτυά τους δεν επαρκούν, ούτε μπορούν πάντα να ανακαινισθούν. Χρειάζεται προγραμματισμός και χρήματα και τίποτα εκ των δύο δεν είναι διαθέσιμο σε μια χρονιά πανδημίας.
Χρόνος ανάγνωσης: 
6
'
[Johan Ordonez/AFP]

15 Νοεμβρίου 2020: η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο αποκορύφωμα του δευτέρου κύματος της πανδημίας, με 203 κλίνες ΜΕΘ γεμάτες στις 153 – στην πραγματικότητα τα νοσοκομεία της, για να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες ανάγκες, επεξέτειναν τις κλίνες ΜΕΘ, προσθέτοντας χειρουργεία και άλλα τμήματα. Την ίδια ώρα στην Κρήτη, που το δεύτερο κύμα είναι πιο ελεγχόμενο, η ΜΕΘ του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου έχει μόλις επτά κλίνες γεμάτες στις 14.

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΑσφαλείς: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ.

Υψηλή ροή

Μία από τις αιτίες που τον Νοέμβριο υπάρχουν στο Ηράκλειο πολύ περισσότερες ελεύθερες κλίνες ΜΕΘ από ό,τι στη Θεσσαλονίκη, είναι πως εκεί εφαρμόζεται η μέθοδος της χορήγησης υψηλής ροής οξυγόνου (high flow), που γίνεται εκτός ΜΕΘ. Τα μηχανήματα αυτά ψυχραίνουν και θερμαίνουν τον αέρα, συμβάλλοντας στο να «καθαρίσουν» οι αναπνευστικές οδοί του ασθενή από τα φλέματα. Δεν είναι μεγαλύτερα από έναν σταθεροποιητή ρεύματος και «τραβάνε» οξυγόνο από την επιτοίχια παροχή αλλά και από τον αέρα.

Τον Νοέμβριο του 2020, ο διευθυντής της ΜΕΘ του Ηρακλείου, καθηγητής Δημήτρης Γεωργόπουλoς, είχε τροφοδοτήσει τις κλινικές Covid-19 του νοσοκομείου του με τα μηχανήματα υψηλής ροής οξυγόνου. Έτσι οι κλινικές αυτές συγκρατούσαν τη ροή ασθενών προς τις ΜΕΘ, ενώ ταυτόχρονα όσοι έμπαιναν στις ΜΕΘ έβγαιναν στη συνέχεια πιο γρήγορα, καθώς μπορούσαν να συνεχίσουν τη νοσηλεία τους στις κλινικές που είχαν αυτά ακριβώς τα μηχανήματα.

Σήμερα αυτά τα μηχανήματα είναι σε κάθε σχεδόν νοσοκομείο της χώρας, αν και όπως πληροφορηθήκαμε στο inside story, 400 περίπου από τα 900 που δώρισε στο ελληνικό κράτος το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος βρίσκονται στoκαρισμένα στις αποθήκες του υπουργείου Υγείας. Προτού χρειαστεί να δοθεί σε έναν ασθενή οξυγόνο από το μηχάνημα υψηλής ροής, μπορεί να εφαρμοσθεί μάσκα στο πρόσωπό του, η οποία αυξάνει την πρόσληψη του οξυγόνου, κάνοντας το 21% του οξυγόνου που υπάρχει στην ατμόσφαιρα 50% η 80%, ανάλογα με την εφαρμογή της μάσκας. Το μηχάνημα υψηλής ροής οξυγόνου πάει ένα βήμα παρακάτω, καθώς παίρνει αέρα από την επιτοίχια παροχή και δίνει στον ασθενή 100% οξυγόνο.

Στο τέλος Μαρτίου 2021, ο φωτογράφος Μάριος Λόλος περιγράφει τις μέρες και τις νύχτες του σε μια κλινική Covid-19 στον Ευαγγελισμό: «Τελικά κάνω εισαγωγή. Χαλαρός εγώ, οκ λέω μια χαρά θα είσαι. Τέταρτη τα οξυγόνα μου πήγανε στα τάρταρα. Ο Αλέξανδρος μαζί με την Ήβη, γιατροί, προσπαθούν να με ακροαστούν αλλά έλα που δεν μπορώ να πάρω ανάσα. Βλέπω τον Αλέξανδρο να μου έχει το οξύμετρο στο χέρι και να κόβει βόλτες ξεφυσώντας. Νομίζω ότι παίζω σε ταινία. Και αυτοί οι δυο μαγικοί γιατροί, στο και πέντε βρίσκουν το τούρμπο μηχάνημα οξυγόνου “High Flow Oxygen” που μου γεμίζει οξυγόνο τα πνευμόνια και πάει στο 96 με 97. Με συνδέουν και με μόνιτορ να βλέπουν συνέχεια πώς πάει. Η αγωνία του μόνιτορ. Να πετάγεσαι την νύχτα και να το κοιτάς» γράφει ο Λόλος σε ανάρτησή του.

Την περασμένη εβδομάδα ένας 60χρονος ασθενής που μόλις πήρε εξιτήριο από το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας τηλεφώνησε την εταιρεία που αντιπροσωπεύει τα μηχανήματα αυτά, καθώς και το νοσοκομείο, με σκοπό να «χαρίσει» ένα, επειδή «τον έσωσε δίνοντάς του πίσω την αναπνοή του». Αυτό που δεν γνώριζε αυτός ο ασθενής είναι πως το να «κρεμάσεις» απεριόριστο αριθμό τέτοιων μηχανημάτων στα επιτοίχια δίκτυα οξυγόνου των νοσοκομείων μπορεί να τα οδηγήσει σε κατάρρευση. «Αν βάλουμε παντού high flow», μου είχε πει τον Δεκέμβριο του 2020 ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας, «τα δίκτυα ιδιαίτερα σε παλιά κτίρια νοσοκομείων δεν θα αντέξουν». Ένας άλλος παράγοντας του υπουργείου Υγείας μου είπε ότι πολλά νεότερα νοσοκομεία της επαρχίας και της Θεσσαλονίκης, που έχουν ηλικία 20ετίας, ανταποκρίνονται καλύτερα σε τέτοιες ανακαινίσεις. «Τα μηχανοστάσια παλιών νοσοκομείων είναι σε τραγική κατάσταση, όπως και τα δικτυά τους, καθώς όλες οι ανακαινίσεις του παρελθόντος ήταν επιφανειακές».

Πρέπει το νοσοκομείο να σταματήσει να λειτουργεί

Όλο το καλοκαίρι τα νοσοκομεία δούλευαν στο ρελαντί, αλλά σχετικά λίγες διοικήσεις αξιοποίησαν τον αργό ρυθμό εισαγωγών για να αναβαθμίσουν τα δίκτυα οξυγόνου τους. Στην Αθήνα αυτό έγινε στο Σισμανόγλειο και σε μικρότερο βαθμό στο Σωτήρια. Στο δεύτερο αυξήθηκε η πίεση του οξυγόνου που φθάνει στα κτίρια των κλινικών, καθώς ταυτόχρονα η διοίκηση κινητοποιούσε δωρεές για να πάρει όσο το δυνατόν περισσότερα μηχανήματα υψηλής ροής οξυγόνου.

Ένας αξιωματούχος του υπουργείου Υγείας είπε στο inside story την περασμένη εβδομάδα ότι για να γίνουν εργασίες αναβάθμισης των δικτύων που τροφοδοτούν τα δωμάτια ενός νοσοκομείου με οξυγόνο «το πρόβλημα δεν είναι τόσο τα κονδύλια που απαιτούνται, όσο το γεγονός ότι το νοσοκομείο πρέπει να είναι άδειο για να τρυπήσουν τοίχοι και να περαστούν δίκτυα. Αυτό απλά δεν ήταν πάντα δυνατόν την περσινή χρονιά».

«Το να κάνεις κάτι τέτοιο ενώ το νοσοκομείο είναι εν λειτουργία, είναι πρακτικά αδύνατο» μου λέει o επικεφαλής μεγάλης Υγειονομικής Περιφέρειας (ΥΠΕ) στη Βόρεια Ελλάδα, που θέλησε να παραμείνει ανώνυμος, καθώς δεν είχε την εξουσιοδότηση να μιλήσει. «Το βασικό πρόβλημα», συνεχίζει, «είναι ότι δεν υπήρχε καθαρή εικόνα για το πόσο οξυγόνο θα χρειασθούν τα νοσοκομεία για να αντιμετωπίσουν μια μαζική εισαγωγή ασθενών με Covid-19 που έχουν μεγάλες ανάγκες οξυγόνου».

Στην πρώτη φάση της πανδημίας, η χώρα δεν αντιμετώπισε τόσο μεγάλο πρόβλημα καθώς η ζήτηση σε οξυγόνο ήταν μικρή. Στο Αττικό Νοσοκομείο οι ιατρικές πράξεις πριν την πανδημία απαιτούσαν 80 κυβικά μέτρα οξυγόνου κάθε ώρα. Τώρα στο τρίτο κύμα, με την αύξηση των αναγκών των ασθενών σε οξυγόνο, χρειάζεται η πενταπλάσια ποσότητα, κάπου 400 κυβικά μέτρα οξυγόνου για κάθε ώρα. «Κάθε παρέμβαση απαιτεί χρήματα και χρήματα δεν υπήρχαν, ούτε είχε γίνει σαφές πόσο κρίσιμο είναι το ζήτημα του οξυγόνου τότε», λέει στο inside story ένας από τους προμηθευτές των νοσοκομείων, που η δουλειά του είναι να εφοδιάσει κατάλληλα τα νοσοκομεία ώστε να πάρει σάρκα και οστά μία άλλη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για την ανακαίνιση μιας σειράς νοσοκομείων.

Η παρέμβαση σε ένα παλιό νοσοκομείο όπως ο Ευαγγελισμός είναι απείρως δυσκολότερη σε σχέση με ένα νεότερο νοσοκομείο όπως το Αττικόν. Και τα δύο όμως την έχουν μεγάλη ανάγκη. «Σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκασθήκαμε να βάλουμε τους ασθενείς πολύ μακριά από άλλους ασθενείς, με αποτέλεσμα να είναι μακριά και από τα δίκτυα του οξυγόνου», μου είπαν από το Αττικόν. Την προπερασμένη εβδομάδα το προσωπικό του νοσοκομείου επιχειρούσε για πολλοστή φορά να μεταφέρει ασθενείς από όροφο σε όροφο πάνω σε καρέκλες, ώστε να τους πάει εκεί που υπήρχαν άδεια κρεβάτια κοντά σε κάποιο ευνοϊκό σημείο του δικτύου. «Αυτό συμβαίνει σε όλα τα νοσοκομεία που έχουν “μεικτή” χρήση, ενώ η διαχείριση είναι πιο εύκολη στα αποκλειστικά νοσοκομεία Covid-19».

Ένα τέτοιο νοσοκομείο είναι και το Σιμανόγλειο, που με το δίδυμο «αδελφάκι» του, το Αμαλία Φλέμινγκ, αποφασίσθηκε ήδη από το δεύτερο κύμα να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά ως νοσοκομείο Covid-19, εξαιτίας του μεγάλου πραγματικά αριθμού των πνευμονολόγων που διαθέτει.

Ανάχωμα στην αθρόα εισαγωγή σε ΜΕΘ

Ο διοικητής του Σισμανογλείου, Ηλίας Δαλαΐνας, ειδοποίησε τότε την κορυφαία ελληνική επιχείρηση ιατρικής τεχνολογίας στον τομέα των εγκαταστάσεων οξυγόνου, που εδρεύει στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, για να εγκαταστήσει 300 επιστόμια, αντλίες για να φτάνει το οξυγόνο στους τοίχους των θαλάμων και δίκτυο. Μια τέτοια εγκατάσταση κοστίζει 50-60.000 ευρώ, αλλά μπορεί να σώσει πάρα πολλές ζωές. Ο λόγος είναι απλός: Τα μηχανήματα υψηλής ροής οξυγόνου λειτουργούν ως αναχώματα έναντι των ΜΕΘ, συγκρατώντας την ορμητική ροή των ασθενών προς αυτές.

Μετά τα διδάγματα του δεύτερου κύματος της πανδημίας, όλες λίγο πολύ οι μονάδες του ΕΣΥ ακολούθησαν τις εμπειρίες του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου για να εμποδίζουν την κατάληξη των ασθενών με Covid-19 στις ΜΕΘ. Στο νοσοκομείο Σωτηρία το ποσοστό θνητότητας στις ΜΕΘ φθάνει το 38,5% – 4 στους 10 μπαίνουν και δεν ξαναβγαίνουν. Αλλά ακόμα και για όσους μπαίνουν τελικά στις ΜΕΘ, τα μηχανήματα υψηλής ροής οδηγούν στη δυνατότητα πιο γρήγορης αποσωλήνωσης. «Μας βοηθούν να τους βγάζουμε πιο γρήγορα από τις μονάδες εντατικής θεραπείας», μου είπε στα τέλη Μαρτίου η διευθύντρια της ιατρικής υπηρεσίας του Σισμανογλείου, Ξανθή Τσιαφάκη. Έτσι οι κλίνες ΜΕΘ τίθενται στη διάθεση των επόμενων ασθενών. «Αν δεν βγουν μέσα στην εβδομάδα, βγαίνουν μετά από έναν μήνα, αν βγουν» λέει επικεφαλής κλινικής του Σωτηρία που δεν ήθελε να μιλήσει επώνυμα για το θέμα.

Εικόνα telloglou
Σπούδασε νομικά κι από το 1986 εργάζεται σε εφημερίδες και κανάλια ως δημοσιογράφος. Εκπομπές-σταθμοί ήταν «Το μαύρο κουτί» (Mega), οι «Φάκελοι» (Mega), οι «Νέοι Φάκελοι» (ΣΚΑΪ), και οι «Ιστορίες» (ΣΚΑΪ). Τώρα παρουσιάζει την εκπομπή «Special Report» με τον Αντώνη Φουρλή (Ant1).

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.