Λίγα εμβόλια για πολλούς που τα ζητούν

Οι εμβολιασμοί προχωρούν με αργούς ρυθμούς σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο στην Ελλάδα, καθώς ακόμα η ζήτηση υπερτερεί της προσφοράς. Ποιες είναι οι αιτίες και γιατί στην Ελλάδα δεν μαθαίνουμε τα κριτήρια για την προτεραιοποίηση στον εμβολιασμό; Υπάρχει φως στο τούνελ;
Χρόνος ανάγνωσης: 
6
'
Η νοσοκόμα που έκανε το πρώτο εμβόλιο της BioNTech/Pfizer στην Ελλάδα. [Yorgos Karahalis/POOL/AFP]

Στις αρχές Απριλίου 2020, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε μαζί με τον Ηλία Μόσιαλο την εξαγορά από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις των πατεντών των εμβολίων και των τεστ για την αντιμετώπιση του κορονοϊού. Ο λόγος προφανής: προκειμένου να μπορέσουν να παραχθούν γρήγορα όσο το δυνατόν περισσότερα τεστ και εμβόλια, για να έχουν επάρκεια οι ευρωπαϊκές χώρες. Ήδη στο χρονικό αυτό σημείο η ηγετική ομάδα της BioNTech είχε έρθει σε επαφή με την Pfizer, προετοιμάζοντας την παραγωγή του πρώτου εμβολίου κατά του κορονοϊού.

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΑσφαλείς: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ.

Αρκετούς μήνες μετά, στις 16 Δεκεμβρίου, έγινε συζήτηση στη γερμανική Βουλή για την «εμβολιαστική στρατηγική» της γερμανικής κυβέρνησης. Σε αυτήν ουδείς συμπολιτευόμενος ή αντιπολιτευόμενος βουλευτής μίλησε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο: Στη χώρα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, είχαν ανοίξει χιλιάδες εμβολιαστικά κέντρα με γιατρούς και πολίτες πρόθυμους να εμβολιασθούν, αλλά τα εμβόλια …έλειπαν. Δώδεκα μέρες αργότερα, όταν πλέον γίνεται φανερή η έλλειψη εμβολίων, το κόμμα Die Linke («Η Aριστερά») δια τριών βουλευτών της προτείνει στον υπουργό Υγείας της χώρας Γενς Σπαν (που βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με την ελληνική κυβέρνηση – στην τελευταία επίσκεψή του στο Βερολίνο ο κ. Μητσοτάκης συνάντησε τον κ. Σπαν) να κρατικοποιήσει την πατέντα του πρώτου εμβολίου κατά του κορονοϊού, για το οποίο πήρε προσωρινή άδεια κυκλοφορίας η κοινοπραξία Pfizer/BioNTech.

 

 

Ο κ. Σπαν απέκρουσε την λογική της Linke, λέγοντας ότι δεν υπάρχει τρόπος να παραχθεί σε άλλα εργοστάσια το εμβόλιο της κοινοπραξίας, λόγω έλλειψης τεχνογνωσίας (θα έπρεπε να αγοράσουν μηχανές που δεν είχαν) και πρώτων υλών. Με τον ίδιο τρόπο αντέδρασε και στην Αθήνα ένα από τα ευφυέστερα στελέχη του κλάδου των φαρμακευτικών επιχειρήσεων, ο Θόδωρος Τρύφωνας, όταν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ έκανε την ίδια πρόταση βγαίνοντας από το προεδρικό μέγαρο μετά τη συνάντησή του με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Όμως στη Γερμανία η κατάσταση πήγε και λίγο παρακάτω· μία μέρα μετά την πρόταση της Linke, ο κ. Σπαν έβαλε τον υφυπουργό του Τόμας Στέφεν να γράψει σε πέντε συνδέσμους φαρμακευτικών επιχειρήσεων ζητώντας τους βοήθεια εξ αιτίας της «τεταμένης κατάστασης με την έλλειψη του εμβολίου». Ο κ. Στέφεν αναρωτήθηκε στην επιστολή του αν «υπάρχουν στον σύνδεσμό σας μέλη που είναι σε θέση να συμβάλλουν στην επιτάχυνση της παραγωγής του εμβολίου ή ήδη το κάνουν».

Όπως έγκαιρα έγραψε το inside story, με βάση και τη συμφωνία της με την Pfizer/BioNTech και τη Moderna, «η γερμανική κυβέρνηση έχει διασφαλίσει 136,6 εκατομμύρια δόσεων, δηλαδή μπορεί να εμβολιάσει 68 από τα 83 εκατομμύρια των κατοίκων της χώρας, ενώ η ανοσία της αγέλης διασφαλίζεται με τον εμβολιασμό 56 εκατομμυρίων κατοίκων (70% του συνολικού πληθυσμού)». Αλλά ακόμα και εκείνη, που έχει χρηματοδοτήσει με 800 εκατομμύρια ευρώ γερμανικές επιχειρήσεις για την ανάπτυξη του εμβολίου, δεν γνωρίζει αν θα καταφέρει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2021 να έχει αρκετά εμβόλια ώστε να εμβολιάσει ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της.

Μόλις το Σάββατο 9 Ιανουαρίου 2021 παραδέχθηκε το γεγονός αυτό ο υπουργός Υγείας Γενς Σπαν, μιλώντας σε livestreaming προς τους επαγγελματίες υγείας (ιατρούς, φαρμακοποιούς, νοσηλευτές). Ο κ. Σπαν ομολόγησε ότι η ζήτηση στη Γερμανία είναι μεγαλύτερη από την προσφορά. Μία μέρα πριν, ο εκπρόσωπός του είχε αποκαλύψει πως η Γερμανία παίρνει, επιπλέον των ευρωπαϊκών παραγγελιών, 30 εκατομμύρια δόσεις (15 εκατομμύρια εμβόλια επί 2 δόσεις το καθένα) από τη BioNTech/Pfizer και επιβεβαίωσε ότι έχει εθνική συμφωνία και με την εταιρεία Curevac, για «εθνικές ποσότητες» του εμβολίου.

Στις δύο αυτές εταιρείες το Βερολίνο είχε βάλει 650 εκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη του εμβολίου.

H Γερμανία θα πάρει τα επιπλέον εμβόλιά της από το εργοστάσιο της BioNTech στο Μάρμπουργκ, έξω από την Φρανκφούρτη. Η επιλογή του τόπου παραγωγής στο Μάρμπουργκ, σε ένα παλιό εργοστάσιο της Novartis, έγινε και για τον λόγο ότι βρίσκεται πολύ κοντά σε μεγάλα εμβολιαστικά κέντρα της χώρας. Παρά την πλεονεκτική της θέση όμως, η χώρα πιθανότατα θα αρχίσει να παραλαμβάνει τα έξτρα εμβόλια μετά το Πάσχα, όταν η ΕΕ θα έχει καλυφθεί με πολύ πιο φθηνά και ευκολότερα να συντηρηθούν προϊόντα.

Έτσι πάντως λύθηκε το μυστήριο για το αν υπήρξαν ή όχι «εθνικές παραγγελίες» του εμβολίου –το inside story έγραψε έγκαιρα ότι υπήρξαν. O Σπαν σημείωσε ακόμα ότι το πρόβλημα του εμβολίου είναι πρόβλημα παραγωγής του και αποκάλυψε ότι χωρίς την παρέμβαση της γερμανικής κυβέρνησης πιθανά να μην είχε αγορασθεί από την ΕΕ σε αυτές τις ποσότητες το «πρώτο εμβόλιο που έκοψε το νήμα», της BioNTech/Pfizer, που εφευρέθηκε στο Μάιντς.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Η Ελλάδα και η Γερμανία συνεργάζονται στενά στον τομέα της πολιτικής για τα εμβόλια, στα πλαίσια των οργάνων της ΕΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, αυτό όμως δεν σημαίνει πως η ελληνική κυβέρνηση ακολουθεί τη γερμανική πολιτική, που είναι και η ευρωπαϊκή, σε όλα τα ζητήματα – αυτό ισχύει ιδιαίτερα στο θέμα της προτεραιοποίησης για τον εμβολιασμό.

Η γερμανική εμβολιαστική επιτροπή έχει εκδώσει μια σχετικά άκαμπτη στρατηγική προτεραιοτήτων (μέχρι και οι υγειονομικοί έχουν χωρισθεί σε πέντε ομάδες κλάστερ, καθώς είναι 5 εκατομμύρια άνθρωποι), καθώς υπάρχουν «λίγα εμβόλια για πολλούς που τα ζητούν». Στην Ελλάδα η Επιτροπή Εμβολιασμών δεν έχει δώσει ακόμα στη δημοσιότητα τα ακριβή κριτήρια για τις ομάδες που θα εμβολιασθούν κατά προτεραιότητα, με αποτέλεσμα η πολιτική ηγεσία να ανακοινώνει τμηματικά αυτές τις ομάδες. «Έχουμε επιλέξει να γίνεται αυτό για λόγους ευελιξίας» είπε στο inside story κυβερνητικός αξιωματούχος που ήθελε να παραμείνει ανώνυμος, καθώς δεν είχε εξουσιοδοτηθεί να μιλήσει για το θέμα. Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών παρέδωσε σύμφωνα με πληροφορίες του inside story το κείμενο στην επιτροπή επιδημιολόγων του Σωτήρη Τσιόδρα πριν από δύο εβδομάδες. Η ηγεσία του υπουργείου παρακάλεσε τους επιδημιολόγους να μην κάνουν πολλές παρατηρήσεις, ώστε να προχωρήσει. Αλλά το κείμενο ουδέποτε δημοσιεύθηκε. Αντίθετα, στις πολύ καλές οδηγίες της Επιτροπής που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο στις 5 Ιανουαρίου 2021, στη διαφάνεια 11 υπάρχει μια γενική κατεύθυνση για την ομαδοποίηση εκείνων που θα εμβολιάζονται κατά προτεραιότητα:


ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΟΜΑΔΩΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ

Σε αρχικό στάδιο και με βάση τη διαθεσιμότητα των εμβολίων, ο εμβολιασμός θα διενεργηθεί σύμφωνα με κριτήρια προτεραιοποίησης και θα απευθύνεται σε ομάδες πληθυσμού που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο επαγγελματικής έκθεσης, σοβαρής νόσησης και αυξημένης θνητότητας.

Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται:

  • Υγειονομικοί και προσωπικό κοινωνικών υπηρεσιών
  • Διαμένοντες και προσωπικό μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων, δομών φροντίδας χρονίως πασχόντων και κέντρων αποκατάστασης
  • Άτομα >60 ετών
  • Ενήλικες <60 ετών με υποκείμενα νοσήματα

Σε τελική φάση, στόχος είναι να εμβολιαστεί όλος ο ενήλικος πληθυσμός.


Η προτεραιοποίηση με την αυστηρή γερμανική έννοια θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη διαφάνεια των κριτηρίων εμβολιασμού, όπως παραδέχονται κυβερνητικά στελέχη. Από την άλλη όμως, όπως εξομολογήθηκαν στο inside story μέλη της Εθνικής Αρχής Εμβολιασμών, «περιορίζουν τη δυνατότητα ευελιξίας. Τι θα συμβεί πχ αν αποφασίσουμε, ενώ έχουμε τον ίδιο αριθμό εμβολίων, να πάρουν προτεραιότητα οι εκπαιδευτικοί με βεβαρυμένο ιστορικό υγείας ή ηλικία κοντά ή πάνω από τα 60; Θα χρειασθούμε ξαφνικά τουλάχιστον 120.000 δόσεις εμβολίου που τώρα τις έχουμε υποσχεθεί σε άλλους».

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Το αντιμετωπίζουν και στη Γερμανία και στις ΗΠΑ. Στο Γκίσεν της Γερμανίας, ο επικεφαλής της ιατρικής υπηρεσίας του τοπικού εμβολιαστικού κέντρου δρ Τόμας Γκέρκε μού είπε τον Δεκέμβριο του 2020 ότι «αν κάποιος χάσει τη σειρά του και δεν κάνει το εμβόλιο, τότε έχουμε σκεφτεί για να μην πεταχτούν τα υπερπολύτιμα εμβόλια να πάμε σε κοντινούς σταθμούς πυροσβεστικής ή στρατόπεδα για να κάνουμε τις δόσεις σε άτομα που δεν έχουν προτεραιότητα. Πρέπει να είναι κοντά οι εναλλακτικοί αποδέκτες του εμβολίου, δεν έχουμε την πολυτέλεια για μεγάλες διαδρομές με ένα εμβόλιο που χρειάζεται βαθειά κατάψυξη και να είναι αρκετοί, ακόμα και αν είναι νεότεροι». Αντίστοιχες πρακτικές ακολουθήθηκαν και στα νοσοκομεία της Νέας Υόρκης, όταν εμφανίσθηκαν περιπτώσεις ανθρώπων που δεν τήρησαν τα ραντεβού τους.

Φως στο τούνελ

Η κυβέρνηση ελπίζει ότι το πρόβλημα του ρυθμού των εμβολιασμών θα λυθεί με δύο gamechangers: Το εμβόλιο της AstraZeneca/Οξφόρδης, που είναι πολύ πιο φθηνό, και το μονοδοσικό εμβόλιο της Johnson & Johnson που παράγεται από τη θυγατρική της στο Βέλγιο και βρίσκεται στην τελική ευθεία της φάσης 3 (τέλος κλινικών δοκιμών πριν την υποβολή της αίτησης στους ρυθμιστικούς οργανισμούς). Με την έγκριση αυτών των δύο θα σταματήσει οριστικά ο «χειμώνας» στη διακίνηση των εμβολίων και η εκστρατεία θα αρχίσει, σε κρατικά εμβολιαστικά κέντρα. Με την πάροδο του χρόνου και καθώς θα αυξάνεται ο ρυθμός των παραδόσεων, το κέντρο βάρους των εμβολιασμών αναμένεται να μεταφερθεί σε φαρμακεία και ιδιωτικά ιατρεία, καθώς τα δύο αυτά εμβόλια μπορούν να διατηρηθούν σε συνθήκες δωματίου. Βεβαίως τότε δεν θα ισχύει κανενός είδους προτεραιοποίηση και αν ισχύει –όπως μας απέδειξε το τελευταίο εμβόλιο της γρίπης– δεν θα τηρηθεί. Δεν θα έχει εξ άλλου νόημα, καθώς πιθανά η προσφορά θα ξεπερνάει, πλέον, τη ζήτηση.

Εικόνα telloglou
Σπούδασε νομικά κι από το 1986 εργάζεται σε εφημερίδες και κανάλια ως δημοσιογράφος. Εκπομπές-σταθμοί ήταν «Το μαύρο κουτί» (Mega), οι «Φάκελοι» (Mega), οι «Νέοι Φάκελοι» (ΣΚΑΪ), και οι «Ιστορίες» (ΣΚΑΪ). Τώρα παρουσιάζει την εκπομπή «Special Report» με τον Αντώνη Φουρλή (Ant1).

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.