Κορονοϊός: Η πανδημία των fake news

Η επέλαση του νέου τύπου κορονοϊού συνεχίζεται στην επαρχία Χουμπέι της Κίνας, και κρούσματα καταγράφονται σε αρκετές χώρες ανά τον κόσμο. Πριν όμως ο ιός πάρει πανδημικές διαστάσεις, έχει ξεσπάσει μια ανεξέλεγκτη πανδημία ψευδών ειδήσεων και θεωριών συνωμοσίας.
Χρόνος ανάγνωσης: 
13
'
Χονγκ Κονγκ, 5 Φεβρουαρίου 2020. [ANTHONY WALLACE / AFP]

Έξω από το νοσοκομείο Σωτηρία επικρατεί αναστάτωση. Καμεραμάν και δημοσιογράφοι ετοιμάζονται για ζωντανές συνδέσεις, την ώρα που ασθενείς και επισκέπτες αναρωτιούνται τι συμβαίνει. Μία περαστική, που σημειωτέον φοράει χειρουργική μάσκα, τους ενημερώνει ότι μόλις διαγνώστηκε κρούσμα κορονοϊού στο νοσοκομείο. Η ανησυχία στα πρόσωπα των συγκεντρωμένων είναι εμφανής.

 

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα ώστε όλοι οι αναγνώστες να έχουν πρόσβαση στις έρευνες μας για τον κορονοϊό.

#ΜένουμεΣπίτι: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

Ένας γιατρός που εκείνη την ώρα εξέρχεται από το νοσοκομείο αντιλαμβάνεται την αναστάτωση αλλά τους διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει κανένα θέμα. Ουδείς όμως μοιάζει διατεθειμένος να τον ακούσει. Σε λίγα λεπτά τα ψευδή νέα κάνουν τον γύρο του νοσοκομείου. Κάποιο μάλιστα κάνουν λόγο για θύμα. Άλλο που όπως αποδείχτηκε ο λόγος ήταν η προληπτική καραντίνα δύο υγιέστατων και πλήρως ασυμπτωματικών Ελλήνων που είχαν ταξιδέψει στην Κίνα.

Δεν είναι βέβαια η μοναδική ψευδής ιστορία που διακινείται. Την περασμένη εβδομάδα, σε ένα από τα δεκάδες σχολεία που έμειναν κλειστά λόγω απανωτών κρουσμάτων εποχικής γρίπης, γονείς εξέφρασαν φόβους ότι υπάρχει κρούσμα και τους «το κρύβουν». Ορισμένοι μάλιστα τηλεφώνησαν στον ΕΟΔΥ (πρώην ΚΕΕΛΠΝΟ) για να μάθουν αν πραγματικά υπάρχει κρούσμα κορονοϊού. Παρότι έλαβαν τις διαβεβαιώσεις ότι όχι μόνο στην περιοχή τους, αλλά πουθενά σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν έχει διαγνωστεί επίσημα κρούσμα κορονοϊού, οι αστήρικτες φήμες συνέχισαν να διακινούνται. Ο λόγος ήταν, όπως μάθαμε από γονείς, ότι ένας από τους μαθητές του σχολείου που ασθένησαν από γρίπη, είναι κινεζικής καταγωγής. Το γεγονός βέβαια ότι ούτε ο μαθητής ούτε οι γονείς του έχουν ταξιδέψει στην Κίνα εδώ και αρκετά χρόνια, δεν πτόησε τους διακινητές των φημών.

Κι αν αυτές οι φήμες είναι σχετικά εύκολο να διαψευστούν, δεν ισχύει το ίδιο με τα αναρίθμητα κακόβουλα και εξωφρενικά fake news που διακινούνται online. Όπως δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τεντρος Αντχάνομ Γκεμπρεγιέσους, «Δεν πολεμάμε μόνο τον ιό, αλλά πολεμάμε τα τρόλς και τις θεωρίες συνωμοσίας που υπονομεύουν τις προσπάθειές μας». Το Facebook, το Twitter και το YouTube όπως και η μηχανή αναζήτησης της Google συνεργάζονται με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για να ανακόψουν τη διάδοση των ψευδών ειδήσεων, αλλά τα hoaxes και οι θεωρίες συνωμοσίας συνεχίζουν να διαδίδονται όπως και οι πανδημίες. Και μπορεί να μη σκοτώνουν, αλλά δηλητηριάζουν…

Τι ισχύει όμως και το όχι για τον ιό Covid-19 (αυτό είναι το επίσημο όνομά του) απ’ όσα διακινούνται τις τελευταίες εβδομάδες;

Το επεξηγηματικό βίντεο του ΠΟΥ συνοψίζει όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον COVID-19.

Ο κορονοϊός είναι βιολογικό όπλο που κατασκευάστηκε σε εργαστήριο

Δεκάδες διαφορετικές παραλλαγές μιας άκρως πιασάρικης θεωρίας που συνδέει τον κορονοϊό με βιολογικές επιθέσεις, κυκλοφορούν σε κάθε γωνιά του διαδικτύου. Αναρίθμητα δημοσιεύματα, κυρίως ρωσικής προέλευσης ή ρωσικών συμφερόντων, επιμένουν ότι ο ιός κατασκευάστηκε σε εργαστήριο, όπως και οι άλλοι ιοί της ίδιας οικογένειας (π.χ. ο SARS και ο MERS), αλλά και ο Έμπολα. Κινέζοι και Ρώσοι «επιστήμονες» μιλούν ανοιχτά για βιολογικό πόλεμο, χωρίς πάντως να παρουσιάζουν οποιαδήποτε πειστική απόδειξη (ο ίδιος επιστήμονας πάντως είχε ισχυριστεί ότι ο πρώην Ρώσος κατάσκοπος Σκρίπαλ είχε δηλητηριαστεί από Αμερικανούς και όχι από Ρώσους). Τις απόψεις περί «σαμποτάζ» ξένων δυνάμεων που θέλουν να πλήξουν την Κίνα, διακινεί και το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti.

Οι Αμερικανοί συνωμοσιολόγοι δεν πηγαίνουν πίσω, καθώς ισχυρίζονται ότι πρόκειται για βιολογικό όπλο της κινεζικής κυβέρνησης. Τα σχετικά βίντεο έχουν εκατομμύρια προβολές.

Η θεωρία καταρρίπτεται από μόνη της, αφού έως τώρα τα θύματα εντοπίζονται κατά 99% εντός συνόρων, οπότε οι συνωμοσιολόγοι σπεύδουν να προσθέσουν στη θεωρία το στοιχείο του ατυχήματος σε εργαστήριο της περιοχής, κάτι που επίσης διαψεύδεται.

Τα ψεύτικα βίντεο και η επίδραση του 5G

Αρκετά δημοφιλές έγινε ένα ψευδές βίντεο με μια Κινέζα νοσοκόμα που υποτίθεται ότι αποκαλύπτει όλη την «αλήθεια», δηλαδή μια συρραφή φαιδρών και αναπόδεικτων ισχυρισμών. Η υποτιτλισμένη εκδοχή του βίντεο στα ρωσικά γνώρισε αναπάντεχη διάδοση με εκατοντάδες χιλιάδες προβολές.

Δεν ήταν το μοναδικό, παρά τις προσπάθειες του YouTube να κατεβάζει τα ψευδή και κατασκευασμένα βίντεο. Ένα από τα πλέον διαδεδομένα δείχνει ανθρώπους που πεθαίνουν στον δρόμο, το οποίο αποδείχτηκε σκηνοθετημένο.

Αξιοσημείωτο είναι ότι εκτός από τους Ρώσους τα διαδίδουν ευρέως οι «ψεκασμένοι» (στο group Chemtrails) αλλά και οι πολέμιοι του 5G.

Ποια σχέση μπορεί να έχει το 5G θα αναρωτηθείτε, αλλά και σε αυτό υπάρχει απάντηση. Σύμφωνα με το NewsWars (παρακλάδι της ακροδεξιάς πηγής παραπληροφόρησης InfoWars), το λανσάρισμα του εμπορικού δικτύου 5G λίγες εβδομάδες πριν το ξέσπασμα της επιδημίας συνδέεται ευθέως με τις επιπτώσεις του ιού στον πληθυσμό. Δεν εξηγούν βέβαια τον λόγο, αλλά επικαλούνται έρευνες που επιστρατεύουν και οι δικοί μας ψεκασμένοι ότι δήθεν η ακτινοβολία εξασθενεί το ανοσοποιητικό.

Αντίστοιχες φήμες διαδίδονται και σε ευρωπαϊκές χώρες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ουγγαρία, όπου οι συνωμοσιολόγοι συνδέουν την εξάπλωση του ιού (υποτιθέμενη εξάπλωση, αφού δεν υπάρχει ούτε ένα κρούσμα) με την απόφαση της κυβέρνησης να συνεργαστεί με κινεζικές εταιρείες για την ανάπτυξη του δικτύου νέας γενιάς. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο να κάνουν λόγο για νεκρούς από τον κορονοϊό, προκαλώντας την αντίδραση της κυβέρνησης την οποία ακολούθησαν οι συλλήψεις των εγκεφάλων του δικτύου διάδοσης των ψευδών ειδήσεων.

Ο ιός κατασκευάστηκε στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αγγλία ή στη Βαλτική

Όσον αφορά την προέλευση του ιού οι διακινητές των ψευδών ειδήσεων δεν έχουν καταλήξει ακόμη: Κατασκευάστηκε άραγε στις ΗΠΑ, στην Αγγλία, στον Καναδά, στη Γεωργία ή σε ένα μυστικό εργαστήριο κάπου στη Βαλτική;

Η θεωρία για το εργαστήριο του Καναδά διαδόθηκε με γεωμετρική πρόοδο μέσω του Reddit και υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το Whatsapp, βασισμένη σε δημοσιεύματα του ZeroHedge και αρκετών άλλων «ενημερωτικών» websites.

Αυτή η θεωρία συνωμοσίας ισχυρίζεται ότι Κινέζοι επιστήμονες έκλεψαν τον ιό που κατασκευάζεται σε ένα καναδικό εργαστήριο και είναι εξίσου αστήρικτη με όλες τις προηγούμενες.

Εξίσου αβάσιμη ήταν και η φημολογία για σύνδεση του ιού με τον HIV που ξεκίνησε μάλιστα από μια σχετική αναφορά σε υπό δημοσίευση μελέτη Ινδών επιστημόνων (τα μάλλον αυθαίρετα συμπεράσματά τους συνοψίζονται εδώ).

Ο ρόλος του Μπιλ Γκέιτς

Άλλοι ισχυρίζονται ότι δεν εντόπισαν απλώς τα εργαστήρια όπου αναπτύχθηκε ο ιός, αλλά και τον χρηματοδότη του που δεν είναι άλλος από τον Μπιλ Γκέιτς (κι αν δεν τη χρηματοδότησε, την προέβλεψε εγκαίρως).

Οι φαιδροί ισχυρισμοί αναπαράγονται με μικρές ή μεγάλες παραλλαγές σε κινεζικά, ρωσικά και αμερικανικά μέσα, και βέβαια σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα, όπου ο αντίλογος συχνά είναι ανύπαρκτος. Μόνο στο TikTok ένα σχετικό βίντεο έχει κοινοποιηθεί από εκατομμύρια χρήστες.

Μια ακόμη αστήρικτη φημολογία διακινείται τις τελευταίες ώρες μέσω κοινωνικών δικτύων στην Κίνα. Σύμφωνα με αυτή, οι δυνατοί άνεμοι που φυσούν ήδη στην περιοχή Χουμπέι, θα μεταφέρουν τον ιό σε νοτιότερες περιοχές της χώρας, ακόμη και στο Χονγκ Κονγκ το οποίο απέχει περίπου 900 χιλιόμετρα. Κάτι ανάλογο ισχυρίζονται ότι συμβαίνει ήδη με τους καπνούς που εκλύονται από την καύση των «χιλιάδων νεκρών» στη Γουχάν. Αν συνεχίζετε να αναρωτιέστε ποιος επωφελείται από τη διάδοση των θεωριών συνωμοσίας, διαβάστε εδώ για την καταναλωτική φρενίτιδα που έχει προκληθεί σε αρκετές περιοχές της Ασίας, ακόμη και στην Ινδονησία όπου δεν υπάρχει ακόμη κρούσμα. Δεν είναι μόνο οι προστατευτικές μάσκες και τα αντισηπτικά. Από τα ράφια εξαφανίζονται τα (υπερτιμολογημένα) σκόρδα, μελιτζάνες και αυγά. Στο Χονγκ Κονγκ πριν δύο μέρες έγινε ένοπλη ληστεία με λεία χαρτιά υγείας.

Ένας ιός σχεδιασμένος για να εξολοθρεύσει τους Κινέζους;

Αφού διέδωσαν τη θεωρία του κατασκευασμένου ιού, οι συνωμοσιολόγοι πήγαν και ένα βήμα πιο πέρα. Αρχικά στην Πράβδα και εν συνεχεία σε δεκάδες φιλικά προς το Κρεμλίνο sites και blogs γράφτηκε ότι ο 2019-nCoV είναι γενετικά σχεδιασμένος ώστε να πλήττει κυρίως την κινεζική φυλή.

Άλλοι βέβαια (κατά σύμπτωση ρωσόφωνοι κι αυτοί) διακινούν τη φήμη ότι ο ιός στοχεύει αποκλειστικά τους Μογγόλους. Είναι μάλιστα κατασκευασμένος σε εργαστήριο που χρηματοδοτείται από τον Σόρος και έχει την έδρα του μέσα στην πόλη της Γουχάν. Ενδεχομένως και τους Ρώσους όπως πιθανολογούν κάποιοι, ή βεβαιώνουν κάποιοι άλλοι συμπατριώτες τους.

Μια ματιά στις εθνικότητες όσων νοσούν αρκεί για να καταρριφθεί και αυτή η θεωρία. Οι επιστήμονες αναγκάζονται να υπογραμμίσουν ότι οι ιοί δεν έχουν φυλετικές, εθνικές ή θρησκευτικές «προτιμήσεις». Εν έτει 2020. Τα συμπεράσματα για την ανθρώπινη νοημοσύνη, είναι αρκετά άβολα…

Χρήσιμη υποσημείωση: Ο ρόλος των φιλορωσικών sites και λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης στην εξάπλωση των σχετικών φημών και θεωριών συνωμοσίας είναι για ακόμη μια φορά κομβικός. Αυτό άλλωστε συμβαίνει συστηματικά και σε άλλες επιδημίες και υγειονομικές κρίσεις, όπως με τον SARS και τον Έμπολα, αλλά και πριν την εποχή του διαδικτύου, όταν για παράδειγμα ξέσπασε ο HIV. Πλέον όμως ξεπερνά κάθε όριο.

Μήπως όμως κατασκευάστηκε για να «ξεπαστρέψει» τους γέρους;

Μια θεωρία που είναι ιδανική για ταινία επιστημονικής φαντασίας, αλλά απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα, υποδεικνύει ότι ο ιός σχεδιάστηκε για να αφανίσει τους ηλικιωμένους που αποτελούν βαρίδι για τα συστήματα υγείας και τα ασφαλιστικά των περισσότερων χωρών – και ειδικά της Κίνας. Τι κι αν η απόσταση από το συνταξιοδοτικό σύστημα μέχρι τη διάδοση ενός ιού είναι χαώδης; Η θεωρία τους βασίζεται στη στατιστική, καθώς η πλειονότητα των θυμάτων ανήκει στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65. Η στατιστική, ως γνωστό, είναι ο καλύτερος τρόπος για να πεις ψέματα. Ο COVID-19 πράγματι πλήττει τους ηλικιωμένους, όπως όλοι οι κορονοϊοί, αλλά και η εποχική γρίπη. Ο λόγος είναι απλός: Οι ηλικιωμένοι είναι πιθανότερο να υποφέρουν από άλλα υποκείμενα νοσήματα (διαβήτη, καρδιακές και αναπνευστικές παθήσεις) και επομένως να είναι πιο ευάλωτοι στη νόσο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η μέση ηλικία όσων νοσούν είναι να τα 53 έτη, και βέβαια υπάρχουν και αρκετά θύματα νεότερης ηλικίας.

Το έτερο επιχείρημα των συνωμοσιολόγων ότι κανένα παιδί δεν νοσεί, επίσης δεν ευσταθεί. Πράγματι, είναι ελάχιστα τα καταγεγραμμένα κρούσματα σε παιδιά και εξαιρετικά σπάνια σε βρέφη (πάντως, το πρώτο κρούσμα σε νεογέννητο καταγράφηκε ήδη). Το γεγονός αποδίδεται στην ισχυρότερη άμυνα του οργανισμού των παιδιών. Ενδέχεται επίσης τα παιδιά να είναι φορείς του ιού και να τον μεταδίδουν, αλλά τα ίδια να μην έχουν καν συμπτώματα.

Προήλθε από τη σούπα με τις νυχτερίδες;

Το γεγονός ότι τα πρώτα κρούσματα ανιχνεύθηκαν στην υπαίθρια αγορά της πόλης Γουχάν όπου ομολογουμένως οι συνθήκες υγιεινής απέχουν από το επιθυμητό, έδωσε αφορμή για πολλές σχετικές (και άσχετες) διαδόσεις. Αρκετοί έσπευσαν να συνδέσουν τον ιό με την κατανάλωση σούπας με νυχτερίδες. Κυκλοφόρησαν μάλιστα σχετικά βίντεο και φωτογραφίες. Το πιο viral που προβλήθηκε από πολλά δυτικά (μεταξύ των οποίων και ελληνικά) μέσα απεικονίζει το πρώτο υποτιθέμενο θύμα: μια γυναίκα να τρώει τη σούπα της. Το πρόβλημα με τον συγκεκριμένο ισχυρισμό είναι ότι η γυναίκα (μια γνωστή travel blogger) που δεν ζει στην Κίνα, παραμένει υγιέστατη. Αφήστε που είχε τραβήξει το βίντεο στο Παλάου πριν από τέσσερα χρόνια.

Ακόμη και το γνωστό βίντεο που κυκλοφορεί από την αγορά του Γουχάν, έχει τραβηχτεί σε μια αγορά της Ινδονησίας, όπως ανέδειξαν τα Ellinika Hoaxes.

Οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να καταλήξουν με βεβαιότητα αν ο νέος τύπος κορονοϊού συνδέεται με τις νυχτερίδες όπως και ο SARS, αλλά το πιθανολογούν με ισχυρά ποσοστά βεβαιότητας. Ύποπτος ως ξενιστής του ιού θεωρείται και ο φολιδωτός μυρμηγκοφάγος, αλλά για να βεβαιωθούμε θα απαιτηθεί η εργαστηριακή αποκρυπτογράφηση του DNA του που έχει ήδη ξεκινήσει.

Αυτό που μπορούν να πουν με βεβαιότητα είναι ότι δεν συνδέεται με παράσιτα που ενδημούν στα παγωτά και στα milkshakes όπως υποδεικνύει μία ακόμη viral φημολογία.

Yπήρχε πατέντα για το εμβόλιο πριν ξεσπάσει η επιδημία;

Δεν είναι έκπληξη αν πούμε ότι διακινούνται ψευδείς ειδήσεις που συνδέουν (και) τον συγκεκριμένο ιό με τα συμφέροντα των φαρμακευτικών εταιρειών. Ο Ρώσος γιατρός Αλεξάντερ Μιασνίκοφ απέδωσε τον πανικό στα συμφέροντα των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίες όπως εκτίμησε θα κερδίσουν περί τα 100 δισ. δολάρια (χωρίς να εξηγήσει πώς θα συμβεί αυτό όταν προς το παρόν δεν διατίθενται στην αγορά φάρμακα ή εμβόλια).

Δεν είμαι μόνο τα blogs των ψεκασμένων και τα ρωσικά trolls που διακινούν τις σχετικές φήμες.Ο Ρεπουμπλικάνος Γερουσιαστής της Αριζόνα Toμ Κότον ισχυρίζεται ότι ο ιός δημιουργήθηκε σε κινεζικά εργαστήρια

ενώ ένας Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος Γερουσιαστής δημοσίευσε μια υποτιθέμενη πατέντα για το εμβόλιο που κατατέθηκε το 2015 από το Pirbright Institute.

Η πατέντα βέβαια δεν έχει ουδεμία σχέση με το νέο στέλεχος. Ακόμη όμως κι αν είχε κατοχυρωθεί η πατέντα από το 2015, γιατί δεν λανσάρεται στην αγορά το εμβόλιο τώρα που όλος ο πλανήτης το περιμένει; Αυτό βέβαια δεν κάμπτει όσους διακινούν τη φήμη σε διεθνή μέσα.

Η συγκεκριμένη φήμη αναδημοσιεύτηκε στο Zougla.gr στη στήλη του ιατρού Κλεάνθη Γρίβα με τη συμπληρωματική πληροφορία ότι το εν λόγω ινστιτούτο θα συνεργαστεί με το Ίδρυμα Gates για την ανάπτυξη του εμβολίου. Προς επίρρωση των λεγομένων μάλιστα, ο κ. Γρίβας αναφέρει την «άσκηση 201» (μια προσομοίωση αντιμετώπισης πανδημίας) που «κατά σύμπτωση χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Γκέιτς». Αντί άλλη απάντησης παραθέτουμε τη σχετική ανακοίνωση του Πανεπιστημίου John Hopkins.

Δεν έχουμε λοιπόν εμβόλιο;

Όσο κι αν επιμένουν οι συνωμοσιολόγοι, δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο για τον COVID-19. Είναι δεδομένο ότι η δημιουργία ενός εμβολίου είναι μια αργή διαδικασία που απαιτεί πολλαπλά στάδια έρευνας και ανάπτυξης αλλά και γραφειοκρατικών διαδικασιών και εγκρίσεων.

Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε από την πρώτη στιγμή ότι θα χρηματοδοτήσει τις προσπάθειες ανάπτυξης εμβολίου, ενώ πρόσφατα ανακοίνωσε την ενεργή υποστήριξη του υπερφιλόδοξου προγράμματος της Johnson & Johnson.

Το Ηνωμένο Βασίλειο διέθεσε ήδη 20 εκατ. λίρες για να ενισχύσει τις επιστημονικές προσπάθειες ανάπτυξης εμβολίου, ενώ η ΕΕ ανακοίνωσε ότι επενδύει €10 εκατ. στην έρευνα.

Παρά τις άοκνες προσπάθειες των επιστημόνων, όλα δείχνουν ότι το εμβόλιο θα αργήσει. Η αισιόδοξη οπτική υποδεικνύει ότι οι επιστημονικές προσπάθειες δεν θα αποδειχθούν μάταιες, καθώς θα αποτελέσουν πρόπλασμα για την αντιμετώπιση αντίστοιχων επιδημιών στο μέλλον.

Κάποιοι άλλοι επιστήμονες ισχυρίζονται βέβαια ότι υπάρχει κι άλλος, συντομότερος δρόμος για την ανάπτυξη εμβολίου. Θα πρέπει βέβαια να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους στο εργαστήριο και όχι στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα.

Το Dettol σε ετοιμότητα από πέρυσι. Τι μας κρύβουν;

Στα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα κυκλοφόρησε ευρέως ένα φαιδρό ποστ με οδηγίες αντιμετώπισης του ιού – όπου μεταξύ άλλων συστήνονταν οι γαργάρες κάθε λίγα λεπτά προκειμένου να μη μείνει ξηρός ο λαιμός, η υπερκατανάλωση βιταμίνης C, αλλά και η αποφυγή κατανάλωσης πικάντικων τροφίμων. Το post διέδωσαν και (αυτοαποκαλούμενοι) επιστήμονες, αναδεικνύοντας το μέγεθος του προβλήματος των fake news.

Όπως άλλωστε έγινε και με τον ψευδή ισχυρισμό ότι η βιομηχανία των καθαριστικών γνώριζε προ πολλού τον νέο ιό. Τα Ελληνικά Hoaxes διέψευσαν και αυτή τη φήμη που έλαβε viral διαστάσεις στα ελληνικά δίκτυα. Το γεγονός ότι ο κορονοϊός αναφέρεται εδώ και χρόνια στη συσκευασία του Dettol συνδέεται με το γεγονός ότι ανήκει στην προ πολλού γνωστή οικογένεια των κορονοϊών.

Αυξάνονται τα κρούσματα κατά 600% κάθε μέρα;

Η απότομη αύξηση των καταγεγραμμένων κρουσμάτων της τάξης του 600% (15.152 νέα κρούσματα) που ανακοινώθηκε στις 12 Φεβρουαρίου, πυροδότησε νέο γύρο φημολογιών για τις πραγματικές διαστάσεις της επιδημίας.

Τι συνέβη όμως; Όπως επιβεβαίωσαν και οι αρμόδιοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η εντυπωσιακή αύξηση σχετίζεται με τον νέο τρόπο καταγραφής. Πρακτικά, η πλειονότητα των κρουσμάτων αυτών (τα 13.330) έχουν επιβεβαιωθεί κλινικά και όχι εργαστηριακά, και ως τότε καταγράφονταν ως «πιθανές» ή «ύποπτες» περιπτώσεις. Σχεδόν όλα εντοπίζονται στην επαρχία Χουμπέι, γνωστή και ως επίκεντρο του ιού. Η αλλαγή στην καταμέτρηση είναι στην πράξη ένα επιπλέον μέτρο καταπολέμησης της διάδοσης αλλά και της έγκαιρης θεραπείας, καθώς θα αρκεί η κλινική διάγνωση ενός γιατρού χωρίς να αναμένεται η εργαστηριακή επιβεβαίωση εργαστηρίου.

Άλλοι πάλι εικάζουν ότι τα δυτικά μέσα ενημέρωσης υπερβάλλουν στην κάλυψη του ζητήματος μόνο και μόνο για να πλήξουν την Κίνα.

Στον αντίποδα, διαδίδονται τερατώδη ψεύδη που ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών σε εκατοντάδες χιλιάδες και τους φορείς του ιού σε δεκάδες εκατομμύρια. Ακόμη και η μυστικοπαθής κυβέρνηση της Κίνας όμως, δεν θα μπορούσε να αποκρύψει αυτά τα μεγέθη.

Οι αριθμοί των κρουσμάτων και των θανάτων όπως ανακοινώνονται από τον ΠΟΥ αναδημοσιεύονται εδώ σε πραγματικό χρόνο.

Μπορεί η ομοιοπαθητική να δώσει τη λύση; Ή μήπως τα σκόρδα, η λαδορίγανη και αιθέρια έλαια;

Όπως σε παλαιότερες επιδημίες, οι κάθε λογής επιτήδειοι βρήκαν αφορμή να διαλαλήσουν την πραμάτεια τους. Οι «εναλλακτικές θεραπείες» επανήλθαν στο προσκήνιο ως μέτρο θεραπείας αλλά και πρόληψης.

Στην Ινδία μάλιστα κυβερνητικά στελέχη υπαινίχθηκαν ότι η ομοιοπαθητική και παραδοσιακές τακτικές όπως η Αγιουρβέδα μπορούν να αναχαιτίσουν την εξάπλωση του ιού. Μετά την επιστημονική κατακραυγή, βέβαια, υποχρεώθηκαν να ανασκευάσουν. Αυτός που δεν ανασκεύασε είναι ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν ο οποίος προ ημερών ισχυρίστηκε ότι η μυστική του συταγή προστασίας από τον ιό είναι το πετιμέζι. 

Κατά τα λοιπά, οι fact-checkers και οι ειδικοί δεν προλαβαίνουν να καταρρίπτουν τη μία ψευδή (και επικίνδυνη) θεωρία μετά την άλλη. Όχι λοιπόν: Το σκόρδο δεν προστατεύει από τον κορονοϊό. Ούτε τα βότανα. Πόσο μάλλον τα αιθέρια έλαια. Για να μην πούμε για τη λαδορίγανη.

Και ασφαλώς όχι η χλωρίνη

Μία από τις πιο επικίνδυνες διαδικτυακές φημολογίες, είναι ότι ο ιός καταπολεμάται με τη χλωρίνη. Δεν εννοούν βέβαια να τη χρησιμοποιήσεις για να απολυμάνεις χώρους και αντικείμενα, αλλά το ίδιο το σώμα σου.

Οι συνωμοσιολόγοι συστήνουν την κατάποση ενός επικίνδυνου βιομηχανικού καθαριστικού (γνωστού ως MMS) με στόχο την καταπολέμηση, αλλά και την πρόληψη από τον COVID-19. Κι αυτή η θεωρία θα ήταν απλώς ένα εξωφρενικό ανέκδοτο, αν δεν είχε γνωρίσει τόσο μαζική αποδοχή, κυρίως στις ΗΠΑ, λαμβάνοντας viral διαστάσεις. Όπως αποδεικνύεται, υποκινείται από τις ίδιες πηγές που ισχυρίζονται ότι τα σκευάσματα αυτά καταπολεμούν τον HIV και σχεδόν οποιονδήποτε ιό, ενώ αναπαράγονται στα fora των αντιεμβολιαστών.

Ο ΠΟΥ υποχρεώθηκε να κυκλοφορήσει ανακοίνωση που αποτρέπει τους πολίτες από το να ψεκάζονται με χλωριούχα σκευάσματα και άλλα υποτίθεται μικροβιοκτόνα. Αλλά και από το να αλείφουν το σώμα τους με σησαμέλαιο και χλωροφόρμιο.

Η διαχρονικά αήττητη βλακεία

Δεν είναι όμως μόνο οι ψευδείς και οι κακόβουλες ειδήσεις. Η παραπληροφόρηση και ο συνεπόμενος πανικός συνδέονται συχνά και με την ατόφια ανθρώπινη βλακεία. Ό,τι κι αν λένε οι ειδικοί, θα βρεθεί πάντα κάποιος που άκουσε/ έμαθε/ διάβασε κάτι που ανατρέπει τα δεδομένα.

Όπως για παράδειγμα ότι ο κορονoιός (Corona-virus) διαδίδεται μέσω της μπίρας Corona. Οι σχετικές αναζητήσεις στο Google χτύπησαν κόκκινο τις πρώτες εβδομάδες από το ξέσπασμα της πανδημίας, με αποτέλεσμα την κάμψη πωλήσεων της συγκεκριμένης μπίρας. Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι «εμπιστεύονται τους καταναλωτές ότι δεν θα συνδέσουν το προϊόν τους με τον ιό».

Τουλάχιστον δεν αναγκάστηκε να απαντήσει και σε όσους συστήνουν την προσθήκη απολυμαντικού πριν την κατανάλωση της μπίρας.

Και για να τελειώνουμε, όχι δεν κινδυνεύουμε αν τρώμε κινέζικο φαγητό.

Προς το παρόν, κινδυνεύουμε από τους ανεγκέφαλους που σε κάθε ευκαιρία μας αποκαλύπτουν αυτό που κάποιοι «θέλουν να μας κρύψουν».

 

Γράφει για τεχνολογία, επιστήμη και ψηφιακή κουλτούρα σε περιοδικά, εφημερίδες και websites. Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ και πρόσφατα ξεκίνησε ένα εντελώς άσχετο μεταπτυχιακό. Η συλλογή διηγημάτων «24» (Εκδόσεις Πατάκη) είναι το πρώτο του βιβλίο.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.