Οι γυναίκες του Δικτύου Μέλισσα συμμετέχουν στο #YourStory

Το #[email protected] είναι το φετινό πρότζεκτ του #YourStory. Μιλήσαμε με τα μέλη του Δικτύου Μέλισσα, γυναίκες από όλον τον κόσμο που ζουν στην Ελλάδα, και μάθαμε ποια είναι τα θέματα που τις απασχολούν.
Χρόνος ανάγνωσης: 
9
'
[melissanetwork.org]

Τα τελευταία τρία χρόνια το inside story πραγματοποιεί το #YourStory, ένα project συμμετοχικής δημοσιογραφίας όπου αναγνώστες και δημοσιογράφοι ενώνουν τις δυνάμεις τους για να αναδείξουν θέματα που τους απασχολούν και να συνδημιουργήσουν άρθρα.

Φέτος, στην τέταρτη χρονιά του, οι ειδικές συνθήκες που έχει επιβάλλει η πανδημία του κορονοϊού δεν επέτρεψαν το καθιερωμένο ραντεβού, όμως προέκυψε κάτι καινούριο: το #[email protected]!

To Project

Η δημοσιογραφική ομάδα του inside story, εφαρμόζοντας τις μεθοδολογίες και την τεχνογνωσία που έχει εισαχθεί και βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια μέσω του #YourStory, στόχευσε να αναδείξει κρίσιμα θέματα που απασχολούν τις γυναίκες του Δικτύου. Σκοπός των συναντήσεων ήταν η υποστήριξη και ενθάρρυνση της κοινότητας των γυναικών που εργάζονται στη Μέλισσα στην προσπάθειά τους να συνεισφέρουν σε λύσεις, ώστε να συνδιαμορφώσουν την αλλαγή που επιθυμούν οι ίδιες για τον εαυτό τους.

Η Μέλισσα είναι ένα δίκτυο για γυναικες πρόσφυγες και μετανάστριες που ζουν στην Ελλάδα. Δημιουργήθηκε το 2014 και έχει μέλη από τουλάχιστον 45 χώρες. Λειτουργεί σαν ένας κόμβος δράσης, επικοινωνίας και εκπαίδευσης, με στόχο την υποστήριξη και την ενδυνάμωσή των γυναικών καθώς και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής.

Το έργο υλοποιήθηκε με δωρεά από το Ίδρυμα Μποδοσάκη και συντόνισε η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Πρωτοβουλία για τη Δημοσιογραφία» σε συνεργασία με το Δίκτυο Μέλισσα. Καθοριστικό ρόλο στην διαδικασία έπαιξε η Μπέττυ Τσακαρέστου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, επικεφαλής του εργαστηρίου Διαφήμισης και Δημοσίων Σχέσεων. Η κ. Τσακαρέστου είχε εισαγάγει και στα προηγούμενα #YourStory τις καινοτόμες μεθοδολογίες του design thinking (συμμετοχικός ανθρωποκεντρικός σχεδιασμός) και του co-creation (συν-δημιουργία) με στόχο την ενίσχυση της εμπλοκής των αναγνωστών στις δημοσιογραφικές πρακτικές: «Εφαρμόζουμε αυτήν τη μεθοδολογία, που από τη σύλληψή της και την φιλοσοφία της έχει σαν στόχο να ακούσει κανείς πολύ καλά τους ανθρώπους με τους οποίους συνομιλεί. Εμείς εν προκειμένω θέλαμε να ακούσουμε πολύ καλά και να αφουγκραστούμε τα ζητήματα που θέτει αυτή η κοινότητα και τα μέλη της και να εντοπίσουμε τα σημεία εκείνα που είναι σημαντικά» μας αναφέρει.

Οι συναντήσεις

Οι συναντήσεις μας έγιναν με πολλούς τρόπους: διαδικτυακά, δια ζώσης και υβριδικά. Τον Ιούλιο που μας πέρασε, κάποιοι από εμάς επισκεφθήκαμε τον χώρο της Μέλισσας, όπου οι γυναίκες-μετανάστριες/πρόσφυγες-συνιδρύτριες του Δικτύου Μέλισσα μας συστήθηκαν με ένα μεγάλο χαμόγελο και μια ζεστή αγκαλιά (εικονική, διότι τηρούσαμε τα απαραίτητα μέτρα προστασίας). Εκεί μάθαμε τι είναι η Μέλισσα, σε τι στοχεύει και τι περιμένουν από τη συνεργασία μας.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν αρκετές ακόμη συναντήσεις μέσα από τις οποίες δόθηκε ο χρόνος για προσεκτική ακρόαση ώστε να δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές και να εντοπιστούν τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν το Δίκτυο Μέλισσα. Ο τρόπος με τον οποίον ήταν σχεδιασμένες οι συζητήσεις έδωσε τον χώρο ώστε οι φωνές των συμμετεχουσών να βρεθούν στο κέντρο της αφήγησης και να διερευνηθούν σε βάθος οι διαφορετικές προεκτάσεις και σημασιοδοτήσεις που δίνουν οι ίδιες στα ζητήματα που αναδεικνύουν.

Τι μάθαμε;

Μέσα από τις συναντήσεις είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε οκτώ γυναίκες. Καθε μία κουβαλάει μια διαφορετική ιστορία, όμως όλες τις ενώνει κάτι κοινό: είναι δυναμικές γυναίκες, μετανάστριες ή πρόσφυγες, ενεργά μέλη του Δικτύου Μέλισσα, που θέλουν να υποστηρίξουν η μία την άλλη, να κάνουν ακόμα καλύτερη τη δουλειά της Μέλισσας, τις ζωές των μεταναστριών ή προσφύγων που βρίσκονται στην χώρα μας και της ίδιας της κοινωνίας που τους φιλοξενεί.

Αν και όλα όσα αναφέρθηκαν ήταν σημαντικά, αποφασίσαμε να σας παρουσιάσουμε ορισμένα σημεία τα οποία τράβηξαν την προσοχή μας, μας συγκίνησαν ή μας εξέπληξαν.

Ο ρόλος των κοινοτήτων

«Όταν πηγαίνεις σε ένα ξένο μέρος είναι σαν να σου κόβουν τα φτερά και σου λένε ότι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα» μας λέει η Χάνα Ολίινιτς (Hanna Oliynych), οικονομολόγος από την Ουκρανία που δουλεύει στη Μέλισσα, τονίζοντας τον σημαντικό ρόλο που έχουν οι κοινότητες μεταναστών σε χώρες υποδοχής για την υποστήριξη των μελών τους. Η κ. Ολίινιτς είναι ιδιαίτερα ενεργή στην ουκρανική κοινότητα και μας αναφέρει ότι συχνά οργανώνουν γιορτές στις οποίες τραγουδούν σκοπούς από την πατρίδα τους και μαγειρεύουν παραδοσιακά εδέσματα. Έτσι, συνεχίζουν να κρατούν τις παραδόσεις τους, προσπαθώντας μάλιστα να τις μαθαίνουν και στα παιδιά τους. Αυτό είναι μια παρηγοριά για τους ίδιους και ένα σημαντικό στήριγμα, αφού ο ένας μπορεί να βοηθήσει τον άλλον ακόμα και στα πιο απλά καθημερινά προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσουν: από κάποια μετάφραση που χρειάζονται για να καταλάβουν ένα επίσημο έγγραφο, μέχρι πληροφορίες για το πού μπορούν να βρουν δικηγόρο για ένα διαζύγιο.

Στις κοινότητες, οι γυναίκες με τις οποίες συνομιλήσαμε νιώθουν σαν στο σπίτι τους. Η Μέλισσα έχει βασιστεί στην ιδέα αυτή, ξεχωρίζοντας για το έργο της. Η Ντέμπορα Βαλένσια (Deborah Carlos Valencia) από τις Φιλιππίνες, μια από τις συνιδρύτριες της Μέλισσας και ενεργό μέλος της κοινότητας των Φιλιππινέζων, μας εξηγεί το μοντέλο που ακολουθεί το δίκτυο: «Στις υπόλοιπες ΜΚΟ υπάρχει ένας τοίχος ανάμεσα στους μετανάστες, τους πρόσφυγες και το προσωπικό. Η Μέλισσα είναι σαν ένα σπίτι, δεν μοιάζει με γραφείο. Έχει αυτή τη ζεστασιά και τη φιλόξενη ατμόσφαιρα. Ακόμα και ο τρόπος με τον οποίον διακοσμούμε τον χώρο μας είναι πολύ σημαντικός, γιατί πρόκειται για δημιουργίες των γυναικών, που τις εκθέτουν εδώ. Όταν οι συμμετέχουσες βλέπουν ότι η δουλειά τους τοποθετείται στον χώρο, νιώθουν ότι είναι κομμάτι της κοινότητας. Το προσωπικό αποτελείται, τουλάχιστον κατά ένα 85%, από μετανάστες ή άτομα που έχουν κάποια καταγωγή από το εξωτερικό και αυτό δίνει μια αίσθηση εμπιστοσύνης. Είμαστε όλες εδώ σε έναν ασφαλή χώρο, είμαστε όλες γυναίκες και δεν ανταγωνιζόμαστε η μία την άλλη, αλλά αντιθέτως υποστηρίζει η μία την άλλη. Τα προγράμματα που προσφέρονται και οι δράσεις δεν είναι κάτι που επιβλήθηκε, άλλα προήλθε από τους ανθρώπους, από τα κάτω προς τα πάνω και ωφελούν τους ίδιους. Άρα νιώθουν ότι αυτό είμαστε εμείς, αυτό προήλθε από εμάς και το σεβόμαστε και συμμετέχουμε τόσο στο να το συλλάβουμε σαν ιδέα, όσο και στο να εφαρμόσουμε. Αυτό δίνει μια αίσθηση ενδυνάμωσης στις γυναίκες».

Οι γλώσσες που ενώνουν...ή και όχι

Το έργο του Δικτύου Μέλισσα όμως είναι σημαντικό και γιατί δεν είναι τόσο εύκολο για όλους τους μετανάστες να δημιουργήσουν μια κοινότητα με τους συμπατριώτες τους. Όπως αναφέρει η Κλικ Νγκουέρε (Click Ngwere), δασκάλα και συνιδρύτρια της Μέλισσας από τη Ζιμπάμπουε, ακόμα και στην ίδια τους τη χώρα οι διαφορές ανάμεσα στους κατοίκους είναι τεράστιες. Για παράδειγμα οι γλώσσες είναι τόσο πολλές και τόσο διαφορετικές η μία από την άλλη, που σε ορισμένες περιπτώσεις οι φυλές δεν μπορούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους. Αυτό το χάσμα διατηρείται και όταν βρίσκονται στο εξωτερικό, κάνοντας κάποιους Αφρικανούς να μην μπορούν να δημιουργήσουν δεσμούς με ομογενείς τους. Όπως μας λέει η ίδια «είχα προσπαθήσει κάποτε να φτιάξω μια οργάνωση για τα άτομα από τη Ζιμπάμπουε, αλλά δεν κράτησε πολύ γιατί υπάρχει ο φυλετισμός. Στη Ζιμπάμπουε υπάρχουν 12 φυλές. Εγώ είμαι συνέχεια με άτομα από την Νότιο Αφρική επειδή και αυτοί μιλούν τη γλώσσα click, όπως μιλάω κι εγώ. Οπότε μπορούμε να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον».

Στην αντιπέρα όχθη βρίσκεται η περίπτωση των αραβόφωνων μεταναστών, όπως μας ενημερώνει η Μάριεμ Σέφεν (Mariem Seffen), μέλος της Μέλισσας με καταγωγή από την Αίγυπτο, οι οποίοι αν και προέρχονται από πληθώρα διαφορετικών χωρών έχουν την κοινή γλώσσα, που τους βοηθάει να έρθουν πιο κοντά και να καταλάβουν ο ένας τον άλλον.

Βέβαια αυτή είναι και η ιδιαιτερότητα της Μέλισσας – ένα δίκτυο αποτελούμενο από γυναίκες που προέρχονται από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, οι οποίες δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, όμως παρόλα αυτά καταφέρνουν να συνεννοούνται. Η Ίβα Σαντεντίνι (Iva Sadedini), ψυχολόγος από την Αλβανία, μας αφηγήθηκε το παράδειγμα δύο πολύ καλών φιλενάδων, μίας γυναίκας από το Κονγκό και μίας από το Νεπάλ, οι οποίες δεν μιλούσαν την ίδια γλώσσα, όμως έβρισκαν τον τρόπο μέσω του google translate και των κινήσεων που έκαναν να επικοινωνούν. «Επίσης, έχω παρατηρήσει ότι οι μητέρες μικρών παιδιών μοιράζονται συμβουλές μεταξύ τους χρησιμοποιώντας κινήσεις, δείχνοντας αντικείμενα, πιάνοντας η μία το μωρό της άλλης και προσπαθώντας να δείξουν κάτι. Είναι ένας πολύ άμεσος τρόπος επικοινωνίας. Χρησιμοποιούν όλα όσα μπορούν. Χρησιμοποιούν μη λεκτική επικοινωνία» προσθέτει.

Όλες διαφορετικές όλες ίσες

«Στη Μέλισσα συναντήσαμε κοπέλες από άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα το Αφγανιστάν» μας λέει η κ. Σέφεν. «Εγώ δεν ήξερα κάτι για το Αφγανιστάν. Δεν ήξερα τι φοράνε, πώς μιλάνε κ.λπ. Πριν δουλέψω στην Μέλισσα, όταν τους συναντούσα στον δρόμο δεν ήξερα ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, μερικές φορές μπορεί να τους φοβόμουν γιατί ήταν κάτι που δεν γνώριζα. Αλλά όταν τους συναντήσαμε στην Μέλισσα άλλαξαν τα πράγματα… τώρα όταν τους βλέπω στο δρόμο δεν έχω αυτόν τον φόβο που είχα πριν. Τώρα νιώθω ότι τους γνωρίζω. Η Μέλισσα είναι σαν ένας ουρανός και στον ουρανό είμαστε όλοι στον ίδιο χώρο, από όλες τις χώρες».

Σε αυτό που συμφωνούν όλες οι συνομιλήτριές μας είναι ότι, παρά τις διαφορές ανάμεσά τους και παρότι ο ρατσισμός συχνά έρχεται από εκεί που δεν τον περιμένεις, στη Μέλισσα δεν υπάρχει τόπος γι' αυτά. Ο κοινός χώρος δίνει την ευκαιρία στις γυναίκες να έρθουν σε επαφή η μία με την άλλη και να συνειδητοποιήσουν τις ομοιότητές τους, αφήνοντας πίσω τους φόβους και τα στερεότυπα που κουβαλούσαν στο παρελθόν.

H ενδυνάμωση των γυναικών

Πίσω τους όμως άφησαν και πολλές από τις βεβαιότητες που είχαν στις χώρες τους. Τα περισσότερα μέλη της Μέλισσας προέρχονται από κράτη όπου η θέση της γυναίκας είναι κατώτερη από του άντρα· καταφτάνοντας σε μια δυτική χώρα, όπως η Ελλάδα, άρχισαν να αντιλαμβάνονται αυτά που τόσον καιρό αγνοούσαν. Όπως αναφέρει η κ. Σαντεντίνι, οι ρόλοι σε ορισμένες οικογένειες αντιστρέφονται :«Έχουμε δει από την εμπειρία μας ότι υπάρχουν μερικές γυναίκες που είναι αυτές που συνεισφέρουν οικονομικά στο σπίτι για την οικογένειά τους».

Δεν ανατρέπεται βέβαια η ιεραρχία σε όλες τις οικογένειες. Η Ιρίνα Στεπάνοβα (Irina Stepanova) από τη Ρωσία, δημοσιογράφος και μία από τις συνιδρύτριες της Μέλισσας, μας λέει ότι όλα αυτά τα χρόνια «υπάρχουν γυναίκες που όταν είναι να γραφτούν έρχονται με τον σύζυγο, για να βεβαιωθεί ο σύζυγος ότι ήρθαν στην Μέλισσα. Κάποιες περιπτώσεις σταματούν στην εγγραφή, όταν βλέπει ο σύζυγος ότι κάτι δεν του αρέσει. Έτσι υπάρχουν γυναίκες που δεν ξαναέρχονται».

Η Γιασαμάν Χεϊνταρπούρ (Yasaman Heydarpour) είναι μεταφράστρια στη Μέλισσα, κατάγεται από το Ιράν και αποτελεί ένα παράδειγμα γυναίκας που από τότε που έφτασε στην Ελλάδα άλλαξε εξ' ολοκλήρου τη ζωή της. Αυτή η αλλαγή δεν περιορίζεται μόνο στις ενδυματολογικές της επιλογές, καθώς δεν φοράει πια χιτζάμπ, αλλά έχει να κάνει με το γεγονός ότι γνωρίζει τα δικαιώματά της και, όπως τονίζει πολλές φορές στη συζήτησή μας, νιώθει ελεύθερη. «Οι γυναίκες μάς λένε ότι καταφέρνουν να παίρνουν τις ζωές στα χέρια τους και ξέρουν ότι μπορούν να πετύχουν όσα ονειρεύονται».

Τεράστιο ρόλο στην εν λόγω ενδυνάμωση παίζουν οι υπόλοιπες γυναίκες που τις παρατηρούν και στα μάτια τους γίνονται πρότυπα προς μίμηση. «Εφόσον το έκανε εκείνη, μπορώ και εγώ να το κάνω» μας λέει η Χριστίνα Συμεωνίδη, που είναι μισή από τον Λίβανο και μεταφράστρια στη Μέλισσα. Η επιρροή που έχει μια γυναίκα στη Μέλισσα επάνω σε μίαν άλλη είναι τεράστια. Βλέποντας η μία τα επιτεύγματα της άλλης την θαυμάζει, εμπνέεται και παίρνει δύναμη για να πετύχει τους δικούς της στόχους και όνειρα. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως αυτή της Γιασαμάν, θέλουν να γίνουν πρότυπα για το κοντινό τους περιβάλλον προκειμένου να βοηθήσουν και άλλες γυναίκες να ενημερωθούν για τα δικαιώματα και τις ευκαιρίες που υπάρχουν εκεί έξω για εκείνες.

Κυρίαρχες των ιστοριών τους

Ένα θέμα που τονίστηκε ιδιαίτερα από τις συμμετέχουσες ήταν η σημασία που έχει για τις ίδιες να διαχειρίζονται τις ιστορίες τους με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην θυματοποιούνται. Συνήθως, όπως μας ανέφεραν σε μία από τις συζητήσεις μας, οι δημοσιογράφοι τις προσεγγίζουν θέλοντας να αποσπάσουν δηλώσεις για να «ντύσουν» το άρθρο που γράφουν και δεν ενδιαφέρονται να τις ακούσουν πραγματικά. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες πλαισιώνονται από τον χαρακτηρισμό της μετανάστριας/πρόσφυγα και ξεχνιούνται όλες οι υπόλοιπες ιδιότητές τους, όπως για παράδειγμα το επάγγελμά τους. Η κ. Στεπάνοβα, που ήταν υπεύθυνη για κάποια από τα media workshop του Δικτύου Μέλισσα, μας αναφέρει ότι είχε παρατηρήσει ότι οι γυναίκες πρόσφυγες ένιωθαν «έναν φόβο και μια υποχρέωση να απαντήσουν στον δημοσιογράφο και αυτό που προσπαθούσαμε να τους μάθουμε είναι ότι δεν χρειάζεται να απαντήσουν σε ό,τι τους ρωτάνε γιατί δεν είναι αστυνομικός που κάνει ανάκριση». Και συμπληρώνει: «το ζήτημα είναι να μάθει ο κόσμος πώς είναι η ζωή τους εδώ. Κάτι πιο θετικό για τους ανθρώπους, να είναι πιο καλές οι εικόνες» τονίζοντας ότι δεν θέλουν να κάνουν λόγο μόνο για τις τραυματικές εμπειρίες που είχαν στην ζωή τους και να εκπέμπουν μόνο αρνητικές εικόνες.

Ο εποικοδομητικός διάλογος που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους συμμετέχοντες του προγράμματος πιστεύουμε ότι οδήγησε στο να πετύχουμε τους στόχους που είχαν τεθεί. Ικανοποιημένες ήταν και οι συμμετέχουσες, αφού στο τέλος μας ανέφεραν ότι μέσα από αυτήν τη διαδικασία ένιωσαν ότι είχαν την ευκαιρία να αναστοχαστούν, να επικοινωνήσουν τις σκέψεις τους και να σκεφτούν ποιες μπορεί να είναι οι κινήσεις που πρέπει να κάνουν για να λύσουν ορισμένα από τα προβλήματα τους. Όπως είπε χαρακτηριστικά η κ. Συμεωνίδη: «Έμαθα πολλά περισσότερα για τις γυναίκες που ήδη γνώριζα και μπόρεσα να μοιραστώ πράγματα τα οποία δεν είχα αναφέρει ποτέ. Ήταν μια πολύ καλή εμπειρία!».

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.