Ο τυχαίος θάνατος ενός ντελιβερά

Πριν από λίγες μέρες σκοτώθηκε στον δρόμο ένας «ντελιβεράς» σε ώρα δουλειάς. Κανείς δεν εξεπλάγη με το τραγικό γεγονός. Τα τροχαία αποτελούν το 53% του συνόλου των ατυχημάτων στην εστίαση. Ο κλάδος των διανομών είναι το βασίλειο της αυθαιρεσίας και της απόλυτης αναίρεσης όποιας προστασίας έχει απομείνει στην εργατική νομοθεσία.
Χρόνος ανάγνωσης: 
11
'

«Φυσικά δεν μπορούμε να καταλάβουμε γιατί ο φουκαράς έπεσε από το παράθυρο αλλά αυτό προς το παρόν δεν έχει σημασία. Μας φτάνει που εσείς είστε αθώοι».

Ντάριο Φο, Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού

Στις 10 Μαρτίου διέτρεξε φευγαλέα τα “ψιλά” της εαρινής ειδησεογραφίας η ανακοίνωση του θανάτου του Μέμου. Δεν ήταν εντελώς κατανοητό γιατί ένας 22χρονος έχασε τη ζωή του, αλλά δεν είχε και τόσο μεγάλη σημασία. Έτσι, η δημοσιότητά του δεν διάρκεσε ούτε τα 15 λεπτά που έταζε ο Αντι Γουόρχολ. Εξάλλου, τόσο η αξία της ζωής, όσο και η αξία του πένθους έχουν αποτινάξει προ πολλού από πάνω τους την επίφαση καθολικότητας και ισότητας. Δεν τους εμπερικλείουν όλους και όλες με την ίδια ένταση και προσήλωση. Συγκροτούνται με εξαιρέσεις και διαβαθμίσεις, ταξικές, εθνοτικές, φυλετικές και έμφυλες. Για τις “αόρατες” ζωές υπάρχουν “αόρατοι” θάνατοι.

Ο Μέμο, λοιπόν, ήταν ένας ντελιβεράς, από αυτές τις διάφανες σιλουέτες που αλωνίζουν κάθε μέρα τους δρόμους της Αθήνας σε ένα δίκυκλο στους -5 βαθμούς Κελσίου και στους +42, στο τσουχτερό κρύο και τον καλοκαιρινό καυτό ήλιο, με ένα τηλέφωνο που κουδουνίζει ασταμάτητα γυρεύοντάς τους πάντα να φτάσουν μερικά λεπτά γρηγορότερα. Σε ένα τέτοιο δρομολόγιο ο Μέμο, εργαζόμενος στην εταιρεία Mikel, τραυματίστηκε θανάσιμα και στις 9 Μαρτίου υπέκυψε στα τραύματά του. Όσοι έχουν επιθανάτιες εμπειρίες αναφέρουν συχνά ένα ιλιγγιώδες πέρασμα της ζωής τους σαν κινηματογραφικό καρέ και τη θέαση μιας στοάς που οδηγεί σε μία πηγή φωτός.

Δεν ξέρουμε τι κατάφερε να δει ο Μέμο. Η δική του ταινία ήταν εξαιρετικά σύντομη. Δεν πρόλαβε να μαζέψει πολλά καρέ. Το φως της εντατικής, από την άλλη, ήταν άτονο και αχνό. Ίσως να άκουσε μια νότα, έναν στίχο, κάτι που γράφτηκε γι’ αυτόν ή για πολλούς σαν κι αυτόν: «Χάθηκα σ’ έναν δρόμο που πήγαινα πάντα» (Σταμάτης Κραουνάκης, τραγούδι «Delivery»).

Τα «παιδιά» πάνω στα παπιά

Ο Μέμο δεν είναι ο μοναδικός που έπεσε σε μια σχεδόν προδιαγεγραμμένη παγίδα θανάτου. Θα ήταν ίσως πολύ βολικό αυτό, για να μην ανασκουμπωθεί ένα πολύπλοκο και καλά θεμελιωμένο σύστημα αδικίας και αδράνειας. Είναι πολλοί που είχαν ή κινδυνεύουν να έχουν το ίδιο πεπρωμένο. Είναι εργαζόμενοι –οδηγοί δικύκλων, διανομείς και ταχυμεταφορείς. Μεταφέρουν σε δύο ρόδες τα πάντα, πίτσες, καφέδες, σουβλάκια, φακέλους. Απαρτίζουν και συντηρούν ένα απέραντο και χαοτικό δίκτυο δοσοληψιών στις πόλεις. Εμφανίζονται πάντα αγχωμένοι με κοφτές ανάσες και εξαφανίζονται αστραπιαία πίσω από τον συνεχή αντίλαλο μιας εξάτμισης. Καταπίνουν χιλιόμετρα καθημερινά βουτηγμένοι στο αστικό νέφος, με καύσωνα ή καταρρακτώδη βροχή, νωρίς το πρωί ή αργά τη νύχτα.

Το μυαλό τους είναι ένας νοητός χάρτης που χωράει μεγάλες λεωφόρους, καμουφλαρισμένα μικροσκοπικά στενάκια, απότομες στροφές, γιγάντιες ανηφόρες και αποκρυπτογραφεί κάθε τετραγωνικό κακοτεχνίας και λακούβας του οδοστρώματος. Το σώμα τους είναι σημαδεμένο από εκδορές, θλάσεις, κατάγματα και μυοσκελετικές κακώσεις. Στη δημόσια συζήτηση συναρθρώνονται κάτω από την υποτιμητική ταμπέλα «παιδιά», λες και είναι ένα απρόσωπο, απροσδιόριστο και υπόρρητα απαξιωμένο συλλογικό υποκείμενο. Στην πραγματικότητα είναι κομμάτι ενός φθηνού, επισφαλούς και αναλώσιμου εργατικού δυναμικού.

Σαν τον συνομιλητή μας. Είναι ένας νέος άνθρωπος κάτω των 30 ετών, που εργάζεται τα τελευταία δύο χρόνια ως διανομέας φαγητού και αφηγείται στο inside story την εμπειρία του. Για λόγους προστασίας θα διατηρηθεί η ανωνυμία του. «Κοίτα, σ’ αυτήν τη δουλειά είσαι εντελώς μετέωρος. Το 90% των ντελιβεράδων αμείβεται με την ώρα και παίρνει τρία ευρώ. Εγώ παίρνω τέσσερα αλλά έχω συμφωνήσει ότι δεν θα παίρνω δώρα και άδειες. Καταλαβαίνεις, είναι κι αυτός ένας έμμεσος εκβιασμός. Σε καμία περίπτωση αυτά τα λεφτά δεν φτάνουν για να ζήσεις. Εγώ κάνω και δεύτερη δουλειά για να αντεπεξέλθω. Ο πελάτης θέλει η παραγγελία του να πάει σε ένα τέταρτο και το αφεντικό θέλει να είναι εντάξει με τον πελάτη, όχι με τον εργαζόμενο. Ε, το κόστος το πληρώνει ο διανομέας. Εάν έχεις 10 λεπτά να παραδώσεις βγαίνεις έξω και τρέχεις, περνάς κόκκινα, περνάς stop, πας ανάποδα. Δεν λέω ότι είναι σωστό, αλλά ξέρεις, δεν πιεζόμαστε μόνοι μας. Κάποιος μας πιέζει. Και ο συνάδελφος στα Mikel που πέθανε, δούλευε στην Καβάλας χωρίς φρένα, έκανε μια αναστροφή και τον παρέσυρε μια νταλίκα.

Το μηχανάκι και η συντήρησή του είναι δικά σου έξοδα. Αν όμως κάνεις 150 χιλιόμετρα τη μέρα, το μηχανάκι θέλει service κάθε μήνα για να είναι ασφαλές. Εμένα τώρα πάλι θέλει επισκευή 450 ευρώ που πρέπει να τα βάλω από την τσέπη μου. Στα κενά μεταξύ δύο παραδόσεων σου ζητάνε να σφουγγαρίσεις τις τουαλέτες ή να φτιάξεις την κάβα. Είσαι κάτι σαν το παιδί για όλες τις δουλειές. Κι αν γκρινιάξεις και διεκδικήσεις κάτι παραπάνω σε διώχνουν. Σου λένε “φύγε αν δεν σ’ αρέσει, περιμένουν άλλοι 20 άνεργοι στην ουρά”. Για τα αφεντικά είμαστε εντελώς αναλώσιμοι. Οι πελάτες από την άλλη είναι αδιάφοροι. Τους νοιάζει μόνο να πάρουν άμεσα την παραγγελία τους. Δεν υπάρχει αλληλεγγύη. Εμένα μου 'χει τύχει να καθυστερήσω λίγο με δυνατή βροχή έξω, να με βλέπει ο άλλος μούσκεμα μ’ ένα ψευτοαδιάβροχο και παρόλα αυτά να με προσβάλλει επειδή άργησα».

«Εμείς μονίμως κυνηγάμε τον χρόνο μας»

Τον προηγούμενο μήνα, στις 14 Φεβρουαρίου το 2017, ένας άλλος οδηγός δικύκλου, εργαζόμενος στη Speedex, ο Παναγιώτης Βρέτταρος, πατέρας δύο παιδιών, άφησε την τελευταία του πνοή στην οδό Βουλιαγμένης κατά τη διάρκεια ενός πάντα βιαστικού δρομολογίου, σαν αυτά που εκτελούσε καθημερινά τα τελευταία 16 χρόνια. Οι εργαζόμενοι στις διανομές και τις ταχυμεταφορές ρισκάρουν συνεχώς τη σωματική τους ακεραιότητα στον δρόμο.

Πρόκειται για έναν κλάδο με αυξημένα τροχαία εργατικά ατυχήματα. Πρόσφατη έρευνα του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για τις συνθήκες εργασίας των επαγγελματιών δικυκλιστών, σε δείγμα 367 ατόμων ανέδειξε ότι το 75% έχει εμπλακεί σε τροχαίο συμβάν κατά την εργασία του με το 60% να έχει υποστεί συνέπειες που περιλαμβάνουν από μικρές σωματικές βλάβες έως νοσηλεία για πάνω από δύο μέρες.

Το 58% δηλώνει ότι δεν του παρέχεται κανένα μέσο προστασίας από την επιχείρηση για την οποίαν εργάζεται (κράνος, μπουφάν, γάντια, μπότες, επιγονατίδες κ.λπ.). Σχεδόν οι μισοί διανύουν πάνω από 400 χιλιόμετρα την εβδομάδα. Το 50% επιβαρύνεται εξ’ ολοκλήρου ακόμα και με τα έξοδα της βενζίνης. Πέρα από όλα αυτά, αναμετρώνται τακτικά με το αποκρουστικό πρόσωπο της κοινωνικής αγένειας. Αυτό το στοιχείο δεν προκύπτει μόνο από την εμπειρική παρατήρηση. Καταγράφεται με σαφήνεια στην έρευνα. Στην αξιολόγηση βαθμού δυσκολίας κατά την εργασία με κλίμακα 1-5, φιγουράρει στην κορυφή των απαντήσεων η συμπεριφορά των πελατών.

«Εμείς μονίμως κυνηγάμε τον χρόνο μας, από τη στιγμή που θα πατήσουμε το πόδι μας στη δουλειά. Φαντάσου ότι εγώ δουλεύω 22 χρόνια ως κούριερ και γνωρίζω πλέον πολύ καλά το δρομολόγιό μου και πάλι όμως διαπιστώνω στον εαυτό μου σημάδια ανησυχίας και στρες. Υπάρχει ένας πολύ μεγάλος όγκος παραδόσεων και πολύ ασφυκτικά standards, για παράδειγμα να φύγεις από τη Νέα Ιωνία και σε μισή ώρα να είσαι στη Γλυφάδα. Υπάρχουν δύσκολες καιρικές συνθήκες, προβλήματα στο δρόμο, μποτιλιαρίσματα και εντάσεις αλλά και πολλή κόπωση. Σκέψου ότι περνάς περίπου το 1/3 της μέρας σου πάνω στο μηχανάκι. Κουράζεσαι, πιάνεσαι, πονάς. Αλλιώς αντιδράς σε κάτι ξαφνικό και απρόβλεπτο που μπορεί να συμβεί την πρώτη ώρα δουλειάς, αλλιώς στις 5 το απόγευμα. Μειώνονται τα αντανακλαστικά σου εκ των πραγμάτων», αναφέρει ο γραμματέας του Σωματείου Εργαζομένων Ταχυδρομικών Ταχυμεταφορικών Επιχειρήσεων Αττικής (ΣΕΤΤΕΑ), Γιώργος Παπαδημητρίου.

Και συνεχίζει: «Ο κίνδυνος είναι καθημερινός. Εγώ πρόσφατα σταμάτησα στην Γ’ Σεπτεμβρίου, κατέβηκα, παρέδωσα και μόλις επέστρεψα ένα αυτοκίνητο είχε πέσει πάνω στο μηχανάκι. Από τύχη δεν ήμουν πάνω. Δεν αρκεί να προσέχεις μόνο εσύ, πρέπει να προσέχουν και οι άλλοι. Κι όλα αυτά για αρκετά χαμηλούς μισθούς, που κυμαίνονται στα 500-600 ευρώ το μήνα για πλήρες ωράριο και με το μεγαλύτερο ποσοστό των λειτουργικών εξόδων να καλύπτεται από εμάς τους ίδιους, παρότι ο κλάδος των ταχυμεταφορών είναι κερδοφόρος και στις μεγάλες εταιρείες τα κέρδη μπορεί να φτάσουν και το 1 εκατομμύριο ετησίως. Σε μας δίνουν ένα μικρό ποσό για επισκευές το μήνα, επίσης μας παρέχουν μπουφάν και παντελόνι. Στις περισσότερες επιχειρήσεις, όμως, δεν δίνουν τίποτα. Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι τα καταστήματα franchise. Υπάρχουν περιπτώσεις εργοδοτών που κλείνουν τα καταστήματά τους σ’ ένα βράδυ, αφήνοντας χρέη σε εργαζομένους και ασφαλιστικά ταμεία και οι μητρικές εταιρείες δεν τα αναγνωρίζουν. Πετάει ο ένας το μπαλάκι στον άλλον».

Τα στοιχεία του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας που έχει στη διάθεσή του το inside story είναι αποκαλυπτικά για τους κινδύνους που διατρέχουν οι εργαζόμενοι δικυκλιστές. Στον κλάδο της εστίασης, το 2010 καταγράφηκαν 67 τροχαία ατυχήματα και το 2016 υπερδιπλασιάστηκαν σε 140, εκ των οποίων τα 3 ήταν θανατηφόρα. Τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν το 53,1% του συνόλου των ατυχημάτων στην εστίαση. Και αυτή είναι μία μόνο και ίσως η πιο οφθαλμοφανής παράμετρος της επικινδυνότητας. Υπάρχουν πολλές ακόμα.

Σώμα και ψυχή σε κίνδυνο

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Υγεία των Εργαζομένων EU-OSHA, στην ετήσια έκθεσή του σχετικά με τη διαμόρφωση ορθών πρακτικών για τη διανομή με ποδήλατα και μοτοσυκλέτες, αναφέρει ως πηγές κινδύνου για τη συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων τη μοναχική φύση της εργασίας, την επαφή με τους πελάτες όταν αυτή οδηγεί σε φαινόμενα εκφοβισμού, την εργασία κατά τις νυχτερινές ώρες και τον θόρυβο.

Οι διανομείς και οι κούριερ εκτίθενται σε πολύ υψηλά επίπεδα ηχορρύπανσης, αφού δουλεύουν κυρίως έξω σε πολυσύχναστους και πολύβουους δρόμους, με το τακτικό τους ηχόχρωμα να ενσωματώνει τη διόλου μελωδική φασαρία της πόλης, από την κάθε κόρνα μέχρι τα κομπρεσέρ των δημόσιων έργων. Αυτό προκαλεί επιδράσεις στην ακουστική λειτουργία και σε ορισμένες λειτουργίες του νευρικού συστήματος, όπως το κυκλοφορικό και το ενδοκρινικό, προκαλώντας πονοκεφάλους, υπέρταση, ταχυκαρδία, αδυναμία συγκέντρωσης και διαταραχές ύπνου. Επίσης, εκτίθενται στην ατμοσφαιρική ρύπανση που μακροχρόνια μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην αναπνευστική λειτουργία.

Σε ενδεικτική μελέτη που έγινε το 2014 για λογαριασμό της επιστημονικής έκδοσης της Ελληνικής Εταιρείας Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος, στον νομό Σερρών το 70% των συμμετεχόντων διανομέων δήλωσε πως η πίεση χρόνου για την παράδοση μπορεί να συμβάλει στην υιοθέτηση από μέρους τους επικίνδυνης οδηγητικής συμπεριφοράς. Τους τελευταίους δώδεκα μήνες δήλωσαν πως αντιμετώπισαν προβλήματα υγείας που οφείλονταν στην εργασία τους, όπως λοιμώξεις του αναπνευστικού σε ποσοστό 22%, αλλεργίες στα μάτια και το δέρμα 20%, κρυοπαγήματα και θερμοπληξίες 18%, σωματική εξάντληση-κόπωση 26%, διαταραχές ύπνου 14%, συχνούς πονοκεφάλους και αδυναμία συγκέντρωσης 12%.

«Υπάρχουν περιπτώσεις που αμείβονται ακόμα και με δύο ευρώ την ώρα στα delivery. Αυτά τα λεφτά δεν επαρκούν με κανέναν τρόπο για τη διαβίωση, πόσο μάλλον να κάνεις τα service που απαιτούν τα μηχανάκια με τέτοια κατάχρηση. Τρώμε καυσαέριο συνέχεια και όλοι εμφανίζουμε προβλήματα στο αναπνευστικό. Περνάμε ώρες ολόκληρες σε μια άβολη στάση πάνω στο μηχανάκι. Εμένα το γόνατό μου πλέον έχει πρόβλημα. Μετά από κάποιες ώρες το μυαλό δεν μπορεί να δουλέψει καθαρά, μπορεί να περάσεις ένα stop χωρίς να το καταλάβεις. Κι έχεις τον κανιβαλισμό του πελάτη που πάντα θα πάρει να παραπονεθεί αν αργήσεις και θα ξεσπάσει πάνω σου. Μιλάμε για αληθινά δύσκολες συνθήκες και άπειρες παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας. Τα αφεντικά σκαρφίζονται άπειρους τρόπους να μειώσουν το κόστος. Πέρσι το καλοκαίρι στον Κορυδαλλό σκοτώθηκε εν ώρα εργασίας ένας 18χρονος ντελιβεράς, αδήλωτος και ανασφάλιστος. Ο εργοδότης έτρεξε μετά το ατύχημα στο σημείο να αφαιρέσει το κουτί με τη φίρμα της εταιρείας από το μηχανάκι για να μη δηλωθεί ως εργατικό ατύχημα», υποστηρίζει ένας εργαζόμενος του κλάδου που τοποθετήθηκε ανώνυμα.

Τρεις ενδεικτικές καταγγελίες

Χιλιάδες εργαζόμενοι, νέοι στην πλειονότητα τους, που δουλεύουν παράλληλα με τις σπουδές ή μετά την αποφοίτησή τους, αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας άτομα που αντιμετώπισαν το φάσμα της ανεργίας ή χρειάστηκαν μια δεύτερη δουλειά για να καλύψουν τις ανάγκες τους, παλεύουν για τα μεροκάματα του τρόμου, σωματοποιούν την κοινωνική ένταση και τη γενικευμένη αδιαφορία που εισπράττουν σε κάθε χτύπημα κουδουνιού, απορροφούν όλους τους κραδασμούς του κακοσυντηρημένου οδικού δικτύου και βρίσκονται εντελώς ευάλωτοι απέναντι στον εργοδοτικό αυταρχισμό. Ο κλάδος των διανομών είναι το βασίλειο της αυθαιρεσίας και της απόλυτης αναίρεσης αυτού του κουτσουρεμένου προστατευτικού πλαισίου που έχει απομείνει στην εργατική νομοθεσία.

Από τη Συνέλευση Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου (ΣΒΕΟΔ) παραθέτουμε ενδεικτικά τρεις καταγγελίες δηλωτικές της κατάστασης που επικρατεί στον κλάδο: Εστιατόριο ιταλικής κουζίνας στα βόρεια προάστια που υποχρεώνει τους εργαζόμενους να δουλεύουν ακόμα και χωρίς ρεπό όλη την εβδομάδα, δεν καλύπτει τα έξοδα κίνησης και τον εξοπλισμό ατομικής προστασίας, δεν καταβάλλει υπερωρίες, κυριακάτικες και νυχτερινές προσαυξήσεις ούτε επιδόματα Χριστουγέννων και Πάσχα, το Σεπτέμβριο του 2016 ζήτησε από τον διανομέα να φορέσει ένα βρώμικο και φθαρμένο αδιάβροχο με το σήμα της επιχείρησης, ενώ δεν έβρεχε. Εκείνος αρνήθηκε και ζήτησε ένα καθαρό. Πολύ κυνικά απολύθηκε γι’ αυτήν του την «απειθαρχία».

Δεύτερη καταγγελία, κατάστημα επισιτισμού στο κέντρο της Αθήνας προσέλαβε τον Μάιο του 2016 διανομέα φαγητού χωρίς έξοδα κίνησης, επιδόματα, καταβολές υπερωριών και με εικονική ασφάλιση που αντιστοιχούσε στις μισές ώρες εργασίας του. Στο χρονικό διάστημα ανάμεσα σε δύο παραγγελίες αναγκαζόταν να κάνει άσχετες δουλειές, όπως ψώνια στο σούπερ μάρκετ ή πακετάρισμα σως. Σ’ ένα δρομολόγιο Κολωνάκι-Παγκράτι-Κυψέλη απολύθηκε, γιατί θεωρήθηκε ότι καθυστέρησε την παράδοση και γιατί δεν σήκωνε το τηλέφωνο ενώ ήταν πάνω στο μηχανάκι και οδηγούσε. Με απλά λόγια απολύθηκε, επειδή δεν παραβίασε τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.

Τρίτη περίπτωση, σε ψητοπωλείο των δυτικών προαστίων με παρόμοιες συνθήκες, όπου οι διανομείς αναγκάζονταν να υπογράφουν εικονικές αποδείξεις καταβολής επιδομάτων που ουδέποτε εισέπραξαν, διανομέας απολύθηκε γιατί αρνήθηκε να προσέλθει στην εργασία μετά από τηλεφώνημα της τελευταίας στιγμής σε μέρα ρεπό.

Ένας άναρχος κλάδος, χωρίς καμία προστασία

Ο Γιώργος Στεφανάκης είναι αντιπρόεδρος του Συνδικάτου Επισιτισμού, Τουρισμού και Ξενοδοχείων Αττικής που έκανε την ανακοίνωση για τον θάνατο του Μέμο. Ο ίδιος, όπως εξηγεί, δεν αντιλαμβάνεται το συγκεκριμένο εργατικό ατύχημα ως μεμονωμένο αλλά ως έκφανση ενός ευρύτερου πλαισίου ασυδοσίας και μειωμένης εποπτείας: «Υπάρχει ευρύτερο πρόβλημα με τους ελέγχους υγιεινής και ασφαλείας στις επιχειρήσεις. Μάλιστα με διάταξη που ψηφίστηκε πρόσφατα από την κυβέρνηση, εκχωρείται ένα κομμάτι της τεχνικής επιθεώρησης σε ιδιωτικές εταιρείες με σαφείς κινδύνους για νέα κρούσματα αδιαφάνειας και παρατυπιών. Οι εκδικητικές απολύσεις σε όσους αντιδρούν είναι καθημερινό φαινόμενο και συχνά δεν τους καταβάλλονται οι νόμιμες αποζημιώσεις. Τα δώρα καταβάλλονται σπανίως στους διανομείς. Εμείς έχουμε κάνει επίσημες καταγγελίες για μη καταβολή δώρου που είναι ποινικό αδίκημα, αλλά δεν έχει εφαρμοστεί ο νόμος. Αν ενεργοποιηθεί ο νόμος θα γεμίσουν τα κρατητήρια», λέει.

Πρόκειται για έναν αδόμητο και άναρχο κλάδο, με μια αίσθηση προσωρινότητας που συχνά οδηγεί στην κανονικοποίηση της επισφάλειας. Αντανάκλαση των νέων μορφών εργασίας, απογυμνωμένων από οποιοδήποτε προστατευτικό κέλυφος και εξωθημένων στη σφαίρα της ελαστικοποίησης. Η κοινωνιολόγος Laurie Linhart εισήγαγε από το 2009 τον όρο «υποκειμενική επισφάλεια» για να περιγράψει το συναίσθημα απώλειας ελέγχου της εργασίας μέσα από άτυπες συχνά νόρμες εντατικοποίησης και αξιολόγησης, όπου ο εργαζόμενος βιώνει την απομόνωση και τον φόβο μήπως τεθεί εκτός αγοράς.

Ο Guy Standing προέκρινε τον όρο «πρεκαριάτο» για να συμπυκνώσει τις κατακερματισμένες και ελαστικοποιημένες σχέσεις εργασίας του 21ου αιώνα, εννοώντας τους ανθρώπους που διαφέρουν ριζικά από τους μισθωτούς υπαλλήλους, καθώς δεν απολαμβάνουν τις κοινωνικές ασφαλίσεις του παρελθόντος, δεν έχουν προοπτικές σταδιοδρομίας και παραδόσεις κοινωνικής μνήμης, έχουν ασυγκρότητους ή διαρρηγμένους δεσμούς εμπιστοσύνης με το κράτος και ένα ακρωτηριασμένο status.

Οι εργαζόμενοι στις διανομές και τις ταχυμεταφορές εγκολπώνουν πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά. Αν εξαιρέσει κανείς τους κούριερ που δουλεύουν στις μεγάλες εταιρείες και έχουν ορισμένες δυνατότητες αλληλεπίδρασης με τους συναδέλφους τους και συλλογικής οργάνωσης, όλοι οι υπόλοιποι δουλεύουν σε επιχειρήσεις επισιτισμού με μικρό προσωπικό, διασκορπισμένοι σε χιλιάδες διαφορετικά σημεία του ορίζοντα και είναι επί της ουσίας μόνοι με το παπί τους. Αυτό εκ των πραγμάτων πολλαπλασιάζει τα επίπεδα τρωτότητας απέναντι στον κάθε εργοδότη και γεννά μια αίσθηση αποξένωσης και εργαλειοποίησης του ίδιου του εαυτού. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν αξιόλογες προσπάθειες παρέμβασης και σωματειακής-συλλογικής διεκδίκησης (ΣΒΕΟΔ, Attack στην ανεργία και την επισφάλεια, ΣΕΤΤΕΑ κ.λπ.) αλλά δεν μπορούν ακόμα να υποκαταστήσουν τη θεσμική ανεπάρκεια και τις βαθιά ριζωμένες κοινωνικές αντιλήψεις της απάθειας και της εξατομίκευσης.

Ειδικά στην ελληνική δυστοπία της κατάρρευσης της εργατικής νομοθεσίας και των εποπτικών μηχανισμών, με έναν απελπισμένο στρατό ανέργων να χρησιμοποιείται ακουσίως και ξεδιάντροπα ως επιχείρημα εκφοβισμού και αυτοματισμού, η βιωμένη πραγματικότητα ενός ντελιβερά είναι ανυπόφορη. Μετριέται σε λίγα ευρώ στην τσέπη, πολλά χιλιόμετρα στο δρόμο, υψηλά ντεσιμπέλ, τόνους ατμοσφαιρικής σκόνης, ουλές στο σώμα και θλιβερές στατιστικές απεικονίσεις τροχαίων εργατικών ατυχημάτων.

Και αυτοί οι άνθρωποι αργά το βράδυ που θα γυρίσουν σπίτι τους, αφού περάσουν κάμποση ώρα στην ασάλευτη σιωπή για να συνέλθουν από το βουητό στα αυτιά τους, να ισιώσουν το κορμί τους και να ξεπλύνουν από τη μνήμη τους όλη τη γκρίνια και την πίεση της μέρας, όταν ανοίξουν την τηλεόρασή τους θα ακούσουν έναν απρόσιτο και βλοσυρό ευρωπαίο αξιωματούχο να τους κατηγορεί με νοοτροπία νεοαποικιοκρατικής έπαρσης ότι «χάλασαν όλα τα λεφτά τους στα ποτά και τις γυναίκες». Ενδεχομένως θα εξοργιστούν ή θα γελάσουν με πίκρα για να προστατεύσουν τη συσκευή τους.

Γεννήθηκε (1977) στην Ελευσίνα. Σπούδασε φωτογραφία στη Focus. Οι φωτογραφίες του έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικές και διεθνείς εκδόσεις (Spiegel, Die Zeit, Rolling Stones Magazine, Le Monde, Washington Post, International NY Times). Έχει κάνει αποστολές σε πολλές χώρες.
Έχει συνεργαστεί με το VICE, το Έψιλον της Ελευθεροτυπίας, το protagon.gr και από το 2012 με το ΒΗΜΑgazino. Συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα για τα ντοκιμαντέρ Φυλές της Αθήνας (ΕΡΤ) και Beyond Gender Greece (ANT1). Τιμήθηκε με το Δημοσιογραφικό Βραβείο «Ελένη Βλάχου» 2013.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.