Συνεργάζεται κόμμα της ελληνικής Βουλής με το Κρεμλίνο;

Απόρρητα ρωσικά έγγραφα που διέρρευσαν σε δυτικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν με λεπτομέρειες πολυάριθμες επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και προβοκάτσιες, καμπάνιες επηρεασμού σε εθνικές εκλογές ξένων κρατών υπέρ φιλορώσων υποψηφίων –ειδικότερα στις επικείμενες εκλογές στην Αρμενία– και κάνουν λόγο για «γνωσιακό πόλεμο» [cognitive warfare] εναντίον της Δύσης.

Τα εμπιστευτικά εσωτερικά έγγραφα –που παρουσιάζουν και ελληνικό ενδιαφέρον– διέρρευσαν στο εσθονικό σάιτ Delfi Estonia, που τα μοιράστηκε με τα μέσα ενημέρωσης που συμμετέχουν στο Οrganized Crime and Reporting Project (OCCRP), μεταξύ των οποίων είναι και το inside story.

Τα έγγραφα προέρχονται από την ρωσική εταιρεία Social Design Agency (SDA). Πρόκειται για τη ρωσική εταιρεία που βρίσκεται πίσω από τη μεγαλύτερη οργανωμένη καμπάνια ρωσικής παραπληροφόρησης και προπαγάνδας των τελευταίων χρόνων: την επιχείρηση «Doppelgänger» – που θα μπορούσε να μεταφραστεί ως σωσίας.

Ποια είναι η Social Design Agency

Τον Μάιο του 2022 –τρεις μήνες μετά τη μεγάλης κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία– η SDA δημιούργησε πάνω από 15 κλώνους γνωστών δυτικών μέσων ενημέρωσης, μαζί με αντίστοιχες πλατφόρμες στα σόσιαλ μίντια, κορυφώνοντας μια εκστρατεία παραπληροφόρησης που είχε ξεκινήσει το 2013. Αυτά τα πλαστά ειδησεογραφικά σάιτ ξεγελούσαν τους χρήστες του διαδικτύου, οι οποίοι νόμιζαν, για παράδειγμα, ότι διαβάζουν την Washington Post.

Τα πλαστά δημοσιεύματα και βίντεο με τα οποία πλημμύρισαν το διαδίκτυο παρουσίαζαν τους Ουκρανούς ως ναζί μέσα από επινοημένα εγκλήματα, εμφάνιζαν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας ως μέτρο αποτυχημένο που στρεφόταν εναντίον των συμφερόντων των Ευρωπαίων πολιτών και διέδιδαν ότι υπήρχε κλίμα ρωσοφοβίας στη Δύση. Ανάμεσα στα δυτικά μέσα ενημέρωσης που κλωνοποιήθηκαν κακόβουλα από τη ρωσική εταιρεία ήταν το αμερικανικό δίκτυο Fox News, η αμερικανική εφημερίδα Washington Post, η βρετανική εφημερίδα Guardian, το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel και οι γερμανικές εφημερίδες Bild και Süddeutsche Zeitung, η οποία και ήταν ανάμεσα στα μέσα που έφεραν στο φως τη λαθροχειρία του Κρεμλίνου. Αποτέλεσμα της αποκάλυψης ήταν να επιβληθούν στην SDA κυρώσεις, από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τη Βρετανία.

Image

Το 2024, δημοσιογράφοι από το Delfi Estonia, τη Süddeutsche Zeitung και άλλα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης απέκτησαν πρόσβαση σε άλλο ένα πακέτο αρχείων που αποκάλυπτε τις προσπάθειες της SDA να περιορίσει τη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία και να ενισχύσει τα ακροδεξιά κόμματα στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Την ίδια χρονιά, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης έδωσε στη δημοσιότητα την ένορκη κατάθεση πράκτορα του FBI ο οποίος κατέθεσε ότι η εταιρεία βρισκόταν υπό την «καθοδήγηση και τον έλεγχο» της ρωσικής προεδρικής διοίκησης. Αυτό, στο μεταξύ, τεκμηριώνεται και από τα πιο πρόσφατα αρχεία.

Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί την SDA ως την εξέλιξη της διαβόητης Internet Research Agency (IRA), που έκανε την εμφάνισή της το 2013 και είναι γνωστότερη ως φάμπρικα των τρολ της Αγίας Πετρούπολης. Η σύγχρονη ενσάρκωσή της συνεχίζει και επεκτείνει τις δραστηριότητές της, συμμετέχοντας στον υβριδικό πόλεμο του Κρεμλίνου εναντίον της Ευρώπης.

Το ελληνικό ενδιαφέρον

Μαζί με τα έγγραφα έχουν διαρρεύσει και σκρίνσοτ από συνομιλίες ανάμεσα σε υπαλλήλους της SDA και στελέχη της Ρωσικής Προεδρικής Διοίκησης, που επιβλέπει τη λειτουργία της SDA.

Μια από τις συνομιλίες στο whatsapp, από τον Ιανουάριο του 2025, είναι ανάμεσα στη Σοφία Ζαχάροβα, ανώτατη αξιωματούχο της Ρωσικής Προεδρικής Διοίκησης και την Μαργκαρίτα Κλιμάνοβα, σύμβουλο στο Γραφείο του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας για την Ανάπτυξη των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών και των Υποδομών Επικοινωνίας. Να σημειώσουμε ότι το 2024, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις στη Ζαχάροβα λόγω της συνεργασίας της με την SDA. Στην ανακοίνωση της επιβολής κυρώσεων η Ζαχάροβα περιγράφεται ως επικεφαλής τμήματος επικοινωνίας.

Στη διάρκεια αυτής της συνομιλίας, η Ζαχάροβα κάνει αναφορά σε συνεργασία της SDA με ένα ελληνικό κι ένα βουλγαρικό κοινοβουλευτικό κόμμα, τα οποία δεν κατονομάζονται. Συγκεκριμένα, το μήνυμα αναφέρει:

«Συμμετοχή στο κίνημα κατά των κυρώσεων: τα κοινοβουλευτικά κόμματα (Ελλάδα και Βουλγαρία) είναι έτοιμα να συμμετάσχουν. Δεν πρόκειται για ΜΚΟ ή άλλους κοινωνικούς ακτιβιστές, αλλά για πολιτικά κόμματα που εκπροσωπούνται στα εθνικά κοινοβούλια. Δεξιά κόμματα. Η συμμετοχή τους θα φαινόταν λογική. Εργαζόμαστε στο δεσμευτικό πλαίσιο: Υπογραφή συμφωνιών, κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης».

Το γεγονός ότι υπάρχει μια επιβεβαιωμένα αυθεντική συνομιλία δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι υπάρχει πράγματι συμφωνία συνεργασίας ανάμεσα στην SDA ή την Ρωσική Προεδρική Διοίκηση και κάποιο ελληνικό κοινοβουλευτικό κόμμα. Ωστόσο, ήταν κάτι που θέσαμε υπόψη των δεξιών κομμάτων – εξαιρώντας προφανώς το κυβερνών κόμμα, καθώς η κυβέρνηση της ΝΔ υποστηρίζει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Στείλαμε μηνύματα στο κόμμα της «Ελληνικής Λύσης», το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα «Νίκη» και τους βουλευτές που ανήκαν στο κόμματων Σπαρτιατών. Ζητήσαμε να μάθουμε εάν έχουν υπογράψει κάποιο συμφωνητικό συνεργασίας με την SDA ή κάποια άλλη ρωσική εταιρεία δημοσίων σχέσεων, εάν έχουν έρθει σε οποιαδήποτε στιγμή σε επαφή με την SDA ή άλλη ρωσική εταιρεία δημοσίων σχέσεων, εάν έχουν σε οποιαδήποτε στιγμή έρθει σε επαφή με την Σοφία Ζαχάροβα ή άλλον Ρώσο αξιωματούχο. Τέλος, ζητήσαμε να μάθουμε εάν είναι υπέρ ή κατά των ευρωπαϊκών κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας.

Η «Ελληνική Λύση» απάντησε ότι το κόμμα «ουδέποτε έχει έλθει σε οποιαδήποτε επαφή με την συγκεκριμένη ή οποιαδήποτε άλλη εταιρεία «δημοσίων σχέσεων», είτε της ημεδαπής είτε της αλλοδαπής, πολλώ δε να έχει υπογράψει και «συμφωνητικό» (!!) Ομοίως η Ελληνική Λύση δεν έχει έλθει ποτέ σε επαφή με το συγκεκριμένο πρόσωπο που αναφέρετε ή με άλλον αξιωματούχο». Όσο για τις κυρώσεις, απαντούν ότι τις θεωρούν «εθνική αυτοχειρία».

Image

Το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα «Νίκη» μας απάντησε ότι «ουδέποτε υπέγραψε συμφωνητικό συνεργασίας με την SDA ή κάποια άλλη ρωσική εταιρεία δημοσίων σχέσεων» και ότι δεν έχει έρθει ποτέ σε επαφή με την SDA, άλλη ρωσική εταιρεία δημοσίων σχέσεων ή την Σοφία Ζαχάροβα. Σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις, το κόμμα τάσσεται εναντίον τους, καθώς τις θεωρεί «αδιέξοδες αλλά κυρίως επιζήμιες για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες».

Image

Οι ανεξάρτητοι βουλευτές Ιωάννης Κόντος, Γιώργος Μανούσος και Κωνσταντίνος Φλώρος που ανήκαν για ένα διάστημα στην κοινοβουλευτική ομάδα των Σπαρτιατών μας έστειλαν απαντήσεις στις οποίες λένε ότι ουδέποτε είχαν επαφές με ρωσική εταιρεία δημοσίων σχέσεων και δεν γνωρίζουν να υπογράφηκε συμφωνητικό το διάστημα που ήταν μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας.

Μπορείτε να διαβάσετε όλες τις απαντήσεις των κομμάτων και βουλευτών εδώ.

Η wannabe Κριστίν Κίλερ

Στα chat ανάμεσα στους ανθρώπους της SDA και την Προεδρική Διοίκηση, οι χρήστες εμφανίζονται με –συνήθως αγγλικά– ψευδώνυμα. Ορισμένα είναι πολύ κοινά ονόματα, για παράδειγμα Σαμ Σπένσερ, αλλά ορισμένα μαρτυρούν μια πιο παιγνιώδη διάθεση ή μπορεί και μια ματαιωμένη φιλοδοξία: Υπάρχει πχ ένας Ιμάνουελ Καντ κι ένας Μπρους Λι.

Η Σοφία Ζαχάροβα, όμως, είναι αυτή που όπως όλα δείχνουν έχει διαλέξει το όνομα «Κριστίν Κίλερ» – σε μια πολύ κραυγαλέα αναφορά στην πρωταγωνίστρια του σκανδάλου Προφιούμο, τη δεκαετία του ‘60. Η πραγματική Κριστίν Κίλερ ήταν μια Βρετανίδα χορεύτρια η οποία διατηρούσε ταυτόχρονα δεσμό με τον υπουργό Τζον Προφιούμο και με τον ναυτικό ακόλουθο της σοβιετικής πρεσβείας στο Λονδίνο Γεβγκένι Ιβανόφ.

Όπως προκύπτει από τις συνομιλίες που διέρρευσαν, η Ζαχάροβα δείχνει να επιβλέπει θέματα που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση, ενώ σε μία περίπτωση φαίνεται να αναφέρεται σε ανώτερο αξιωματούχο. «Περιμένουμε το πράσινο φως από τον SVK», γράφει – αυτά τα αρχικά αντιστοιχούν στο πλήρες όνομα του Σεργκέι Κιριένκο. Ο Κιριένκο, εκτός από αναπληρωτής επικεφαλής του Γραφείου της Προεδρικής Διοίκησης, είναι ένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα στο Κρεμλίνο και θεωρείται ο ιθύνων νους της ρωσικής παρέμβασης σε εκλογικές διαδικασίες ξένων χωρών. Το OCCRP έστειλε στην Σοφία Ζαχάροβα αίτημα για σχόλιο, το οποίο ωστόσο έμεινε αναπάντητο.

Image

Όσα περιέχονται στις αναφορές, δίνουν –ή σωστότερα– επιβεβαιώνουν, την εικόνα που ήδη έχουμε σε ό,τι αφορά τη στόχευση του ρωσικού γνωσιακού πολέμου. Σε ένα από τα αρχεία, που περιγράφει μια επιχείρηση άσκησης επιρροής για την ενίσχυση της ρωσικής πολιτικής, εξηγείται ότι «σκοπεύουμε να επιτύχουμε αυτόν τον στόχο κυρίως με την ενίσχυση των εσωτερικών αντιθέσεων μεταξύ των [δυτικών] κυβερνώντων ελίτ, την ενθάρρυνση των διαδηλώσεων μεταξύ των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, την κλιμάκωση των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και την “σύγχυση” του αναποφάσιστου τμήματος του εκλογικού σώματος στις χώρες του ΝΑΤΟ και στους δορυφόρους τους». Σύμφωνα με τα meta data του αρχείου, συντάχθηκε τον Μάιο του 2023.

Το ενδιαφέρον είναι πως το κείμενο προτείνει την «εκτέλεση διαδοχικών γνωσιακών επιθέσεων» εναντίον δυτικού κοινού «στις διαδικτυακές πλατφόρμες που ελέγχουν» με μη συμβατικό τρόπο, μεταξύ άλλων «αποφεύγοντας τα ανοιχτά φιλορωσικά μηνύματα». «Θεωρούμε ότι η οργάνωση μαζικών διαδηλώσεων διαμαρτυρίας στις χώρες του ΝΑΤΟ αποτελεί σημαντικό υποστηρικτικό μέτρο», γράφουν. «Διαθέτουμε τις απαραίτητες δυνατότητες για να εμπλέξουμε σε τέτοιες εκδηλώσεις ειδικό απόσπασμα που διαμένει μόνιμα στο εξωτερικό».

Προβοκάτσια στο Παρίσι

Τον Σεπτέμβριο του 2025, έξω από εννέα μουσουλμανικά τεμένη και πολιτιστικά κέντρα στο Παρίσι και στα περίχωρά του, κάποιοι είχαν τοποθετήσει αιματοβαμμένα κομμένα κεφάλια χοίρων. Πάνω σε κάθε ακρωτηριασμένο κεφάλι είχαν γράψει με μπλε μελάνι «Μακρόν».

Image

Την πράξη έμελλε να ομολογήσουν, λίγους μήνες αργότερα, τρεις Σέρβοι, οι οποίοι είπαν ότι είχαν δράσει με οδηγίες από «δομές των μυστικών υπηρεσιών της Ρωσικής Ομοσπονδίας» σε μια προσπάθεια να υποκινήσουν ταραχές και να καλλιεργήσουν κλίμα μισαλλοδοξίας στη Γαλλία. Όπως προέκυψε, ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που είχαν ρίξει πράσινη μπογιά στο Μνημείο του Ολοκαυτώματος στο Παρίσι και σε αρκετές συναγωγές.

Ανάμεσα στα έγγραφα που διέρρευσαν βρίσκεται και ένα με τον τίτλο «Αναφορά για την Επιχείρηση Pig’s Head». Σε αυτό περιγράφονται λεπτομερώς οι επιθέσεις στα γαλλικά τεμένη. Όπως προκύπτει, έξι άτομα έφτασαν στις 7 Σεπτεμβρίου στο Παρίσι. Την επόμενη μέρα έκαναν μια αναγνωριστική περιήγηση ώστε να επιλέξουν τους στόχους τους και το επόμενο βράδυ τοποθέτησαν τα κεφάλια. Στον φάκελο βρίσκει κανείς ακόμη και τις φωτογραφίες από τα κομμένα κεφάλια των ζώων, που αργότερα θα τοποθετούνταν στα διάφορα σημεία. Αμέσως μετά, λέει η αναφορά, «έφυγαν με επιτυχία από τη χώρα». Στο αρχείο συμπεριλαμβάνεται και μακρύς κατάλογος με δημοσιεύματα του γαλλικού, βρετανικού και ρωσικού τύπου. «Η επιχείρηση έτυχε ευρείας κάλυψης από τα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης», σημειώνουν.

«Το γεγονός έγινε πρωτοσέλιδο στα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης»

Η κάλυψη της δράσης τους από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης θεωρείται, όπως είναι αναμενόμενο, υψηλής προτεραιότητας. Σε μια συνομιλία της «Κριστίν Κίλερ» με κάποιον που χρησιμοποιεί το εύγλωττο ψευδώνυμο Έντουαρντ Μπερνέιζ (διάσημος Αυστρο-αμερικανός ειδικός στην προπαγάνδα), μιλάει για το πρότζεκτ «Πράσινες Συναγωγές». Αναφέρεται, δηλαδή, στη δολιοφθορά που είχε γίνει σε συναγωγές του Παρισιού.

«Το γεγονός έγινε πρωτοσέλιδο στα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης», γράφει. «Στόχος της δράσης [είναι] να δυσφημιστούν οι γαλλικές αρχές, οι οποίες δεν κατάφεραν να σταματήσουν το κύμα του ισλαμικού αντισημιτισμού στο Παρίσι. Ένα πλήγμα για την εικόνα του Μακρόν, ο οποίος επέτρεψε στον εαυτό του να επικρίνει το Ισραήλ».

Image

Μια άλλη προβοκάτσια που περιγράφεται στα αρχεία που περιήλθαν στα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, αφορά την δολιοφθορά σε αυτοκίνητα Γερμανών πολιτών, λίγο πριν τις τελευταίες ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία. Τότε άγνωστοι ακινητοποίησαν εκατοντάδες αυτοκίνητα, βάζοντας στην εξάτμιση κατασκευαστικό αφρό και είχαν κολλήσει αυτοκόλλητα με τη φράση «Γίνε Πράσινος!» και μια φωτογραφία του τότε υπουργού Οικονομίας, του «πράσινου» Ρόμπερτ Χάμπεκ.

Για την ενέργεια συνελήφθησαν αργότερα νεαροί άντρες και γυναίκες, οι οποίοι φέρονται να έλαβαν οδηγίες από το Κρεμλίνο. Στις συνομιλίες μεταξύ υπαλλήλων της SDΑ, αυτή η εκδοχή ενισχύεται. «Η Deutsche Welle γράφει για εμάς αναφερόμενη στη Μπέρμποκ», γράφουν σε ένα ομαδικό chat όπου σχολιάζουν το σαμποτάζ και τις συλλήψεις – η «πράσινη» Αναλίνα Μπέρμποκ ήταν εκείνη την περίοδο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας.

Μπορεί να χρειαστούν χρόνια μέχρι να γίνουν πλήρως ορατά τα αποτελέσματα

Σε ένα από τα μηνύματα που περιλαμβάνονται στο σύνολο των αρχείων που έχουν διαρρεύσει, αναφέρεται ότι ένας από τους στόχους του πολέμου παραπληροφόρησης και προπαγάνδας είναι να συμβάλει ώστε η Ρωσία να «διατηρήσει την εικόνα μιας υπερδύναμης» στη διεθνή σκηνή. «Όσο περισσότερο συμμετέχει η Ρωσία σε ενεργές εκστρατείες επιρροής σε όλο τον κόσμο, τόσο ισχυρότερη είναι η εικόνα της ως παγκόσμιας δύναμης».

Image

Στα έγγραφα περιλαμβάνεται κι ένα αρχείο με τίτλο «Πρότζεκτ 2026». Σε αυτό βρίσκει κανείς αναφορές σε οκτώ πρότζεκτ. Ανάμεσά τους, ένα έχει ήδη ξεκινήσει. Πρόκειται για ένα σάιτ που για την ώρα λειτουργεί στα αγγλικά, αλλά είναι προγραμματισμένο να λειτουργήσει επίσης σε γερμανικά, γαλλικά και ισπανικά. Και μοιάζει να αποσκοπεί να ασκήσει επιρροή σε δυτικά think tank. Ένα screenshot που περιλαμβάνεται στη διαρροή δείχνει έναν ιστότοπο με την ονομασία World Center for Strategic Studies [Παγκόσμιο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών], ο οποίος καταχωρήθηκε στις 30 Μαρτίου 2026 και παρουσιάζει αναλύσεις που δημοσιεύονται χωρίς να αναφέρονται τα ονόματα των συγγραφέων.

Ο Τζέιμς Πάμεντ, ειδικός σε θέματα ξένων εχθρικών παρεμβάσεων και διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Ψυχολογικής Άμυνας στο Πανεπιστήμιο Λουντ της Σουηδίας, δήλωσε ότι τα έγγραφα μαρτυρούν «ένα μοτίβο απερίσκεπτης κλιμάκωσης». Ο Πάμεντ, ο οποίος έχει διεξαγάγει εκτενή έρευνα σχετικά με την SDA, εκτιμά ότι αυτό που επιδιώκουν είναι να προκαλέσουν συγκρούσεις στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών κοινωνιών. «Γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο εύκολο είναι να πυροδοτηθούν οι υπάρχουσες εντάσεις στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή, ιδίως γύρω από ζητήματα όπως η μετανάστευση ή οι θρησκευτικές εντάσεις. Είναι επικίνδυνο».

Ένας αναλυτής της Hybrid CoE, μιας οργάνωσης εμπειρογνωμόνων σε θέματα ασφάλειας με έδρα το Ελσίνκι που βοηθά τις κυβερνήσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ να αντιμετωπίσουν τις «υβριδικές απειλές», δήλωσε στο OCCRP ότι ο κίνδυνος από το έργο της SDA έγκειται στις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειές του.

«Μπορεί να χρειαστούν χρόνια μέχρι να γίνουν πλήρως ορατά τα αποτελέσματα, και όταν αυτό συμβεί, μπορεί να είναι ήδη πολύ αργά για να αντιδράσουμε αποτελεσματικά», δήλωσε ο αναλυτής, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του σύμφωνα με την πολιτική του οργανισμού. «Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικό να αντιμετωπίσουμε αυτές τις επιχειρήσεις τώρα και να αποτρέψουμε την περαιτέρω εξάπλωσή τους».