Τα παραπλανητικά SMS από πενταψήφιους με τις τσουχτερές χρεώσεις

Πώς γίνεται να χρεωνόμαστε για τη λήψη ενός SMS στο κινητό μας, ενώ έχουμε συνηθίσει να πληρώνουμε μόνο όταν στέλνουμε οι ίδιοι μήνυμα; Κι όμως, είναι μια απολύτως νόμιμη υπηρεσία, αν και οι πρακτικές των συγκεκριμένων εταιρειών συχνά αγγίζουν τα όρια της εξαπάτησης.
Χρόνος ανάγνωσης: 
15
'

«Βρες τώρα που είναι ο σύντροφός σου!», «Μάθε πότε θα πεθάνεις», «Πόσο είναι το IQ σου;», «Κέρδισε ένα ολοκαίνουριο iPhone 7», «Πόσο σε αγαπάει ο σύντροφός σου; Κάνε το τεστ!», «Διεκδίκησε ένα κουπόνι 300 ευρώ για τα ψώνια σου από το σούπερ μάρκετ».

Αυτά τα SMS είναι ορισμένα μόνο από τα “δολώματα” που χρησιμοποιούν επιτήδειοι για να δελεάσουν ανυποψίαστους καταναλωτές, προκειμένου να απαντήσουν, εγγραφόμενοι εν αγνοία τους σε συνδρομητικές υπηρεσίες. Σύντομα οι καταναλωτές αυτοί θα αρχίσουν να λαμβάνουν στο κινητό τους SMS για τα οποία χρεώνονται υψηλά ποσά, με αποστολέα κάποιον πενταψήφιο αριθμό.

Οι Υπηρεσίες Πολυμεσικής Πληροφόρησης

Το εργαλείο που χρησιμοποιείται για την παραπλάνηση είναι οι λεγόμενες Υπηρεσίες Πολυμεσικής Πληροφόρησης (ΥΠΠ). Έτσι λέγονται οι υπηρεσίες μετάδοσης πληροφοριών ή άλλου περιεχομένου μέσα από δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, με αυξημένη χρέωση. Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν οι ψηφοφορίες (π.χ. ψηφοφορία για τη Eurovision, ή κάποιο talent show στην τηλεόραση), οι ραδιοφωνικοί διαγωνισμοί, η αγορά (downloading) ringtones, logos, videos, παιχνιδιών μέσω SMS, η παροχή τεχνικής υποστήριξης, τα παιχνίδια από τη τηλεόραση στα οποία συμμετέχουν οι χρήστες τηλεφωνικά, οι υπηρεσίες πληροφόρησης (π.χ. καιρός), οι αστρολογικές προβλέψεις και η χαρτομαντεία μέσω τηλεφώνου, οι υπηρεσίες ενηλίκων (π.χ. γνωριμιών) κ.ά.

Φυσικά, οι ΥΠΠ παρέχονται και από εταιρείες με απόλυτα νόμιμους σκοπούς. Βάσει του μητρώου της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), υπάρχουν 248 αδειοδοτημένες εταιρείες και φορείς που παρέχουν υπηρεσίες μέσω πενταψήφιων αριθμών στην ελληνική αγορά. Στη λίστα μεταξύ άλλων, βρίσκονται σχεδόν όλες οι εταιρείες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η ΔΕΠΑ, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, η Viva, η Χρυσή Ευκαιρία, αλλά και η UNICEF.

Η πρόσβαση στις ΥΠΠ δεν γίνεται μόνο με τη λήψη και αποστολή SMS και MMS υψηλής χρέωσης, αλλά και μέσω κλήσεων από και προς αριθμούς που ξεκινούν από 901, 909, 806, 812, 825, 850, 875, 14, 190-195 και 54.

Η ΕΕΤΤ εκχωρεί τους συγκεκριμένους πενταψήφιους αριθμούς στους παρόχους ΥΠΠ έναντι ενός εφάπαξ τιμήματος ανά νούμερο (300 ευρώ στην περίπτωση των πενταψήφιων αυξημένης χρέωσης) και εισπράττει ετήσια τέλη χρήσης (1.000 ευρώ) ανά αριθμό. Προϋπόθεση για την εκχώρηση σύντομου κωδικού αυξημένης χρέωσης είναι η εταιρεία να έχει λάβει από την ΕΕΤΤ γενική άδεια για παροχή υπηρεσιών πολυμεσικής πληροφόρησης. Για την απόκτηση της άδειας αρκεί η συμπλήρωση μίας φόρμας, εν είδει υπεύθυνης δήλωσης. Δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία κάποιος έλεγχος, νομικός ή οικονομικός, προκειμένου να γίνει η εκχώρηση, πέρα από την τυχόν οφειλή τελών προς την ΕΕΤΤ.

Πόσο κοστίζουν οι ΥΠΠ

Η χρέωση για τη χρήση ΥΠΠ δεν περιλαμβάνεται στον δωρεάν χρόνο ομιλίας/αριθμό SMS που έχει κανείς στο πρόγραμμά του και είναι υψηλότερη από τις βασικές υπηρεσίες. Η τιμολόγηση πραγματοποιείται με χρέωση στο λογαριασμό του κινητού ή του σταθερού και το κόστος, που μπορεί να ξεπερνά ακόμη και τα 5 ευρώ ανά μήνυμα με ΦΠΑ, καθορίζεται από τις εταιρείες παροχής ΥΠΠ.

Ειδικά στην περίπτωση των συνδρομητικών υπηρεσιών σύντομων μηνυμάτων που εξετάζουμε εδώ, καθώς είναι οι πιο διαδεδομένες, απαιτείται εγγραφή –με ή χωρίς κόστος. Η εγγραφή συνήθως γίνεται μέσω διαδικτύου. O χρήστης καταχωρεί τον αριθμό του κινητού του σε μία ιστοσελίδα και λαμβάνει είτε ένα σύντομο μήνυμα με κωδικό (PIN), τον οποίον πρέπει να εισαγάγει στο σχετικό πεδίο της online φόρμας, είτε ένα σύντομο μήνυμα στο οποίο θα πρέπει να απαντήσει στην περίπτωση που αποδέχεται την εγγραφή στην υπηρεσία. Η χρέωση για τις συνδρομητικές υπηρεσίες γίνεται συνήθως σε εβδομαδιαία βάση, ενώ σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας το μηνιαίο κόστος (συνδρομή) ανά υπηρεσία δεν μπορεί να ξεπερνά τα 20 ευρώ το μήνα.

Όπως αναφέρει η ΕΕΤΤ, τα χρήματα που καταβάλλει ο χρήστης για τις ΥΠΠ επιμερίζονται ανάμεσα στις εταιρείες που συνεργάζονται για την παροχή αυτών των υπηρεσιών, δηλαδή μέρος των χρημάτων πάει και στους παρόχους κινητής τηλεφωνίας. Πάντως, την αστική και ποινική ευθύνη για την ασφάλεια, το σύννομο και την εγκυρότητα του περιεχομένου των ΥΠΠ φέρουν οι ίδιες οι εταιρείες ΥΠΠ, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία.

Μέγεθος αγοράς και βασικοί παίκτες

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΕΤΤ, το 2015 τα έσοδα από τις υπηρεσίες SMS από πενταψήφιους που ξεκινούν από 54, 19 ή 195, τα οποία αντιστοιχούν στο 21,8% της συνολικής αξίας της αγοράς υπηρεσιών πολυμεσικής πληροφόρησης και καταλόγου, ανήλθαν στα 27 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από τις αριθμοσειρές αυξημένης χρέωσης 14ΧΧΧ, που κατέχουν μερίδιο 19,6%, διαμορφώθηκαν κατ’ εκτίμηση στα 24,4 εκατ. ευρώ.

Στην παροχή συνδρομητικών υπηρεσιών ΥΠΠ μέσω SMS τη μερίδα του λέοντος έχουν οι εταιρείες Dimoco, Amaze, Netsmart (Telebox), Buongiorno, Mobando, Bob Mobile και μέχρι πρότινος βασικός παίκτης ήταν και η WIN (η οποία πλέον δεν βρίσκεται στη λίστα των αδειοδοτημένων εταιρειών). Σχεδόν όλες οι προαναφερθείσες εταιρείες έχουν κληθεί σε ακρόαση από την ΕΕΤΤ μετά από καταγγελίες καταναλωτών, ενώ σε αρκετές εξ αυτών έχουν επιβληθεί πρόστιμα πολλών εκατοντάδων ευρώ, αφού διαπιστώθηκε κατ' εξακολούθηση παράβαση της νομοθεσίας.

Πώς “ψαρεύουν” συνδρομητές

Όπως προκύπτει από ενδεικτικές υποθέσεις με τις οποίες ασχολήθηκαν πέρυσι οι αρμόδιες Αρχές, συνήθως η ενεργοποίηση υπηρεσίας πολυμεσικής πληροφόρησης γίνεται μετά από παραπλανητική πρόσκληση του καταναλωτή είτε να συμμετάσχει σε διαγωνισμό με έπαθλο μία συσκευή iPhone π.χ., είτε να προστατέψει το κινητό του από ιούς και κακόβουλο λογισμικό κατασκοπίας (spyware), προτρέποντάς τον να δώσει τον αριθμό του προκειμένου να αρχίσει να κατεβάζει antivirus για την προστασία της συσκευής του. Eν τέλει αντί για antivirus, αρχίζει να λαμβάνει στο κινητό του SMS για παιχνίδια, εφαρμογές και ringtones.

Στο παρελθόν υπήρχαν καμπάνιες που καλούσαν τους καταναλωτές να καταχωρήσουν το κινητό τους για να κατεβάσουν «το δεύτερο DVD της Τζούλιας Αλεξανδράτου». Όσοι ανταποκρίνονταν στο “κάλεσμα”, βρίσκονταν συνδρομητές σε ΥΠΠ, καθώς εν αγνοία τους είχαν συνάψει ηλεκτρονική σύμβαση με την εταιρεία.

Ουσιαστικά αυτό που γίνεται είναι το εξής: Οι εταιρείες ΥΠΠ καταχωρούν διαφημίσεις για διαγωνισμούς, σε site με υψηλή επισκεψιμότητα και στα social media, “τάζοντας” ως έπαθλα από κινητά έως δωροεπιταγές σούπερ μάρκετ. Άλλες προτρέπουν τους καταναλωτές να κάνουν κάποιο τεστ (νοημοσύνης, οράσεως, ιδανικού βάρους κ.ά.) και να λάβουν στο κινητό τους τα αποτελέσματα. Όσοι κλικάρουν τις διαφημίσεις ανακατευθύνονται σε site που έχουν στηθεί από τις ίδιες εταιρείες, αφού απαντήσουν σε ορισμένες ερωτήσεις, προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία, καλούνται να καταχωρήσουν το κινητό τους και να τικάρουν τους όρους συμμετοχής. Σχεδόν πάντα, στο κάτω-κάτω μέρος της φόρμας, αναγράφονται με ψιλά γράμματα οι χρεώσεις και διευκρινίζεται ότι πρόκειται για συνδρομητική υπηρεσία, ωστόσο σπανίως το παρατηρούν οι παραπλανημένοι καταναλωτές. Όπως διευκρινίζεται ξεκάθαρα στον Κώδικα Δεοντολογίας, το περιεχόμενο της ΥΠΠ πρέπει να είναι σχετικό με το τεστ/παιχνίδι/διαγωνισμό που διενεργεί η εκάστοτε εταιρεία.

Μία από τι πιο πρόσφατες απόπειρες οικονομικής εξαπάτησης είναι οι κατ' επίφαση διαγωνισμοί για δωροεπιταγές που εξαργυρώνονται σε γνωστά σούπερ μάρκετ. Στις 29 Σεπτεμβρίου του 2016 η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ανακοίνωσε ότι έχει γίνει «μεγάλος αριθμός καταγγελιών από πολίτες σχετικά με δραστηριότητα που εξελίσσεται στο διαδίκτυο και παρουσιάζεται ως «έρευνα αγοράς», με εμφανιζόμενη σε αυτήν το λογότυπο αλυσίδας καταστημάτων-σουπερμάρκετ».

Συμμετέχοντας στην έρευνα ο ανυποψίαστος καταναλωτής, αφού προωθηθεί σε συγκεκριμένη ιστοσελίδα όπου πραγματοποιείται η έρευνα, στη συνέχεια καλείται να απαντήσει σε δυο ερωτήσεις με το πρόσχημα να αποκτήσει μια δωροεπιταγή αξίας 300 ευρώ της αλυσίδας καταστημάτων-σουπερμάρκετ, που φέρεται ψευδεπίγραφα ότι διοργανώνει το διαγωνισμό. Επιπλέον ο χρήστης καλείται και να κοινοποιήσει την έρευνα στο facebook.

Ακολούθως για να αποκτήσει την υποτιθέμενη δωροεπιταγή, καλείται να εγγραφεί σε συνδρομητική υπηρεσία υψηλής χρέωσης, καταχωρώντας σε ειδική φόρμα το κινητό του τηλέφωνο, με αποτέλεσμα την υπέρογκη χρέωση του τηλεφωνικού αριθμού σε εβδομαδιαία βάση.

Η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στην ανακοίνωσή της, εφιστά την προσοχή των χρηστών του διαδικτύου σε αυτά τα διαφημιστικά μηνύματα, «καθώς χρησιμοποιούν λογότυπα και στοιχεία γνωστών εταιρειών και παρουσιάζονται ως εξαιρετικά αληθοφανή, ενώ η κοινοποίηση τους μέσω δημοφιλών ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης καθιστά την εξάπλωσή τους ιδιαίτερα γρήγορη».

Με μία πανομοιότυπη περίπτωση εξαπάτησης καταναλωτών που υποσχόταν κουπόνι 800 ευρώ για αγορές προϊόντων από σούπερ μάρκετ είχε ασχοληθεί διεξοδικά το περσινό καλοκαίρι η ιστοσελίδα «Ελληνικά Hoaxes». Ο ιθύνων νους της καμπάνιας, η εταιρεία παροχής ΥΠΠ Mobando, είχε κάνει χρήση του λογότυπου της ΑΒ Βασιλόπουλος χωρίς την άδεια της εταιρείας. Μάλιστα η γνωστή αλυσίδα σούπερ μάρκετ εξέδωσε ανακοίνωση ενημερώνοντας πως έχει ήδη προβεί στις απαραίτητες νομικές ενέργειες.

Στην οθόνη των ανυποψίαστων που “τσίμπησαν το δόλωμα”, άνοιγε ένα πλαίσιο που τους ενημέρωνε ότι κέρδισαν και τους προέτρεπε να επιβεβαιώσουν τον αριθμό του τηλεφώνου τους. «Θα λάβετε ένα SMS με τον κωδικό για να παραλάβετε το δώρο σας στο πλησιέστερο κατάστημα», έγραφε το αυτοματοποιημένο μήνυμα και πατώντας το ΟΚ, τους ανακατεύθυνε σε ιστοσελίδα συνδρομητικής υπηρεσίας SMS υψηλής χρέωσης.

Παρόμοιες ψεύτικες έρευνες αγοράς ή “διαγωνισμοί” από επιτήδειους που εκμεταλλεύονταν ονόματα μεγάλων εταιρειών όπως ο Σκλαβενίτης και ο Μασούτης, “έτρεχαν” μέσω facebook αρκετούς μήνες μετά το πρώτο κρούσμα. Μάλιστα οι καμπάνιες αυτές πλαισιώνονται στα social media από ψευδή σχόλια χρηστών που ισχυρίζονται ότι έλαβαν το κουπόνι ή αναρτήσεις σε σελίδες στο facebook, οι οποίες έχουν δημιουργηθεί μόνο και μόνο για να προωθήσουν αυτές τις καμπάνιες εξαπάτησης.

Η Mobando, η αδειοδοτημένη εταιρεία ΥΠΠ, που αναγραφόταν στο πλαστό κουπόνι του Βασιλόπουλου, έχει την έδρα της στην Ρώμη. Υπάρχει πλήθος ιταλικών δημοσιευμάτων για τις απάτες των εταιρειών παροχής ΥΠΠ και σωρεία σχολίων από καταναλωτές οι οποίοι καταγγέλλουν ότι βρέθηκαν άθελά τους εγγεγραμμένοι σε συνδρομητικές υπηρεσίες της συγκεκριμένης εταιρείας. Στην Ελλάδα το μόνο που μπορέσαμε να βρούμε για τη Mobando είναι ένας αριθμός σταθερού τηλεφώνου. Όπως μας ενημέρωσε η υπάλληλος που απάντησε στην κλήση μας, «η εταιρεία βρίσκεται στην Ιταλία, δεν υπάρχει κάποιος υπεύθυνος στην Ελλάδα, ο,τιδήποτε θέλετε μπορείτε να στείλετε e-mail στην έδρα της εταιρείας, εδώ είναι τμήμα διαγραφών μόνο». Στην επίμονη ερώτησή μας για το πού στεγάζεται το τμήμα διαγραφών, η απάντησή της ήταν «δεν μπορώ να σας πω, δεν δίνουμε στοιχεία για το πού είμαστε, υπάρχει δέσμευση απορρήτου».

Τα ψιλά γράμματα

Όπως εξηγεί η αναπληρώτρια Συνήγορος Καταναλωτή Αθηνά Κοντογιάννη, που ελέγχει αν παραβιάστηκαν οι υποχρεώσεις που προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας και αν τίθεται θέμα παραπλάνησης του καταναλωτή ή παραβίασης των δικαιωμάτων του με βάση τη νομοθεσία, «κάθε μορφής χρέωση, για να είναι δεσμευτική, πρέπει να είναι προσβάσιμη κατά τρόπο σαφή, απλό και κατανοητό στον καταναλωτή και διαφανής στο σύνολό της. Τελικά, ο καταναλωτής θα πρέπει να γνωρίζει, κατά το χρόνο που δηλώνει τη συναίνεσή του, ότι συναινεί στο να εγγραφεί συνδρομητής σε μια υπηρεσία για την οποία χρεώνεται π.χ. μηνιαίως, και όχι να νομίζει ότι απλώς συμμετέχει σε μια έρευνα αγοράς ή σε ένα διαγωνισμό, χωρίς καμία επιβάρυνση».

Κύριο έργο του Συνήγορου του Καταναλωτή είναι η εξωδικαστική επίλυση των καταναλωτικών διαφορών. Η Αρχή δεν μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα και κυρώσεις, το ακραίο όριο της αρμοδιότητάς της είναι να απευθύνει σύσταση και αν δεν συμμορφωθεί η εταιρεία, τότε να δημοσιοποιήσει την επωνυμία της και το περιεχόμενο της σύστασης, ώστε να ενημερωθούν και άλλοι καταναλωτές που πρόκειται να συναλλαγούν με αυτήν. Παρόλα αυτά, στο Συνήγορο του Καταναλωτή επιλύεται αρκετά μεγάλο μέρος των υποθέσεων, με την εταιρεία που παρείχε την ΥΠΠ να πιστώνει το σύνολο του ποσού που χρεώθηκε ο καταναλωτής κατά παράβαση της νομοθεσίας, ενώ, αν διαπιστωθεί ότι θίγεται ένας μαζικός αριθμός καταναλωτών και υπάρχει παραβίαση του Κώδικα Δεοντολογίας, η υπόθεση διαβιβάζεται για έλεγχο από πλευράς ΕΕΤΤ η οποία διαθέτει αρμόδιο τμήμα για τη διενέργεια τεχνικών ελέγχων και μπορεί να επιβάλει πρόστιμα.

Πού βρίσκουν τα κινητά

Όπως έχει διαπιστώσει τόσο ο Συνήγορος του Καταναλωτή όσο και η Αρχή Προστασίας Διασφάλισης Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, οι καταναλωτές παρότι αρχικά μπορεί να ισχυρίζονται ότι δεν εγγράφηκαν ποτέ σε κάποια συνδρομητική υπηρεσία ΥΠΠ και πως δεν έδωσαν τον αριθμό τους, αποδεικνύεται (σε πολλές περιπτώσεις) στην πορεία ότι πράγματι καταχώρησαν το κινητό τους σε κάποια online φόρμα και στη συνέχεια ενεργοποίησαν τη συνδρομή τους εισάγοντας τον κωδικό (PIN) που έλαβαν. Δηλαδή η εταιρεία δεν στέλνει τα μηνύματα σε τυχαία κινητά τηλέφωνα ούτε έχει αποκτήσει παράνομα τους αριθμούς. Όμως το να έχει συναινέσει ο καταναλωτής στις χρεώσεις συμπληρώνοντας τα σχετικά πεδία, δεν αρκεί ώστε η εταιρεία να αποφύγει το πρόστιμο από την ΕΕΤΤ, αφού ουκ ολίγες φορές ο τρόπος που οι εταιρείες προσελκύουν συνδρομητές είναι παραπλανητικός ή αγγίζει τα όρια της εξαπάτησης, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις με τις οποίες έχει ασχοληθεί ακόμη και η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

«Δεν έχουμε διαπιστώσει μέχρι τώρα ότι μία τέτοια εταιρεία βρίσκει αριθμούς ή παράγει αριθμούς μόνη της και αποστέλλει μηνύματα με μαζικό τρόπο. Ακόμη και στην υποθετική περίπτωση που είχαν αποκτήσει το κινητό σας με έναν παράνομο τρόπο, έχουν την υποχρέωση να στείλουν ένα μήνυμα που να ενημερώνουν ότι έχετε εγγραφεί σε υπηρεσία πολυμεσικής πληροφόρησης και να στείλουν το PIN και μετά ο χρήστης να εισάγει το PIN αυτό σε μια ειδική ιστοσελίδα», αναφέρει ο Γιώργος Ρουσόπουλος, ελεγκτής και ειδικός επιστήμονας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Οι καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές και τα πρόστιμα

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση πεπραγμένων της ΕΕΤΤ, το 2015 υποβλήθηκαν 263 γραπτά αιτήματα και καταγγελίες στην Αρχή που σχετίζονταν με τις Υπηρεσίες Πολυμεσικής Πληροφόρησης. Ένα χρόνο πριν, το 2014, οι καταγγελίες ήταν 392, ενώ στο απόγειό τους είχαν φτάσει το 2012, όταν άγγιξαν τις 549. Από την πλευρά του ο Συνήγορος του Καταναλωτή διαπιστώνει το τελευταίο διάστημα αυξητική πορεία των καταγγελιών εις βάρος εταιρειών παροχής ΥΠΠ, σε σχέση με τον εν γένει κλάδο των τηλεπικοινωνιών.

Όμως ο αριθμός των καταγγελιών στις αρμόδιες αρχές, αποτυπώνει μόνο μέρος του προβλήματος, καθώς πριν φτάσουν εκεί, οι καταναλωτές μπορεί να έχουν ζητήσει διακοπή της αποστολής μηνυμάτων από την ίδια την εταιρεία παροχής ΥΠΠ (χωρίς απαραίτητα να έχουν μπει στη διαδικασία να αμφισβητήσουν το ποσό που χρεώθηκαν κι ας θεωρούν ότι μπορεί να παραπλανήθηκαν) ή να έχουν ζητήσει από τον πάροχο κινητής τηλεφωνίας να κάνει φραγή στον συγκεκριμένο πενταψήφιο που τους ενοχλεί ή εν γένει στις ΥΠΠ. Ενδεικτικό ίσως να είναι το πόσες χιλιάδες συνδρομητές εγγράφονται σε τέτοιες υπηρεσίες είτε ηθελημένα είτε ακούσια. Για παράδειγμα, όπως ανέφερε το 2010 μία εταιρεία ενώπιον της Επιτροπής Ακρόασης της ΕΕΤΤ, σε διάστημα μόλις εννέα μηνών είχαν εγγραφεί 145.000 άτομα.

«Τέτοια πράγματα στην αγορά υπάρχουν πάρα πολλά, επειδή όμως είναι μικρά, το καθένα από αυτά, ο άλλος δεν ξεκινάει να κάνει θέμα για 10-15 ευρώ, γιατί σκέφτεται ότι θα μπλέξει πολύ χειρότερα και θα ξοδέψει περισσότερα και σε χρόνο και σε χρήμα», αναφέρει στο inside story ο Νίκος Χριστοδουλάκης, πρώην υπηρεσιακός υπουργός Οικονομίας και καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο οποίος κάνει λόγο για «μικροεκμετάλλευση πολλών καταναλωτών». Ο κ. Χριστουδουλάκης είναι ένας από τους πιο γνωστούς παθόντες. «Λάμβανα μηνύματα συγκεκριμένη ώρα κάθε Σάββατο. Στην αρχή δεν έδωσα σημασία, αλλά μετά πήρα στα χέρια μου έναν λογαριασμό που ήταν μεγάλος, ενώ δεν είχα κάνει κλήσεις εκείνη την περίοδο γιατί έλειπα στο εξωτερικό και έτσι το πρόσεξα τελικά». Ο φάκελος με τις καταγγελίες Χριστοδουλάκη, που αρχικά διαβιβάστηκε από τον ίδιο στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, πλέον βρίσκεται στα χέρια της ΕΕΤΤ.

Με βάση τις (λιγοστές) δημοσιοποιημένες αποφάσεις της ΕΕΤΤ, οι περισσότερες καταγγελίες αφορούν σε παραπλάνηση και ελλιπή ενημέρωση των καταναλωτών (για τις χρεώσεις, τον τρόπο διακοπής κ.λπ.) ή περιπτώσεις χρηστών που δεν έγινε δεκτό το αίτημά τους από μέρους των εταιρειών παροχής ΥΠΠ για διαγραφή. Στις περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις η ΕΕΤΤ έχει αντιδράσει με την επιβολή υψηλών προστίμων.

Επίσης προκύπτει ότι το διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή που θα γίνει η πρώτη καταγγελία καταναλωτή μέχρι τη λήψη απόφασης από την ΕΕΤΤ –αφού έχουν προηγηθεί τεχνικοί έλεγχοι, ενημέρωση με επιστολή και ακρόαση της υπόλογης εταιρείας παρουσία δικηγόρων και από τις δύο πλευρές– είναι περίπου ένα με ενάμισι έτος, ενώ η καταβολή του προστίμου, εφόσον επιβληθεί, μπορεί να καθυστερήσει επί χρόνια ή ενδεχομένως και να μην γίνει ποτέ, τουλάχιστον όχι στο ακέραιο.

Χαρακτηριστική περίπτωση χρονικής καθυστέρησης είναι αυτή της Buongiorno, η οποία έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη κατά όλων των προστίμων που της έχουν επιβληθεί. Τον Ιανουάριο του 2009 άρχισαν να καταφτάνουν στην ΕΕΤΤ οι πρώτες καταγγελίες. Μέχρι τον Απρίλιο του επόμενου έτους είχαν υποβληθεί 34 συνολικά. Αφού έγιναν πρώτα όλες οι απαραίτητες διαδικασίες από πλευράς ΕΕΤΤ, εκπρόσωποι της εταιρείας εμφανίζονται στις 22 Ιουνίου του 2010 ενώπιον της Επιτροπής Ακρόασης. Η ΕΕΤΤ, λαμβάνοντας όλα τα στοιχεία υπόψιν της, διαπιστώνει παραβίαση του Κώδικα Δεοντολογίας και στις 12 Οκτωβρίου του ίδιου έτους αποφασίζει την επιβολή διοικητικής κύρωσης προστίμου ύψους 430.794 ευρώ.

Όπως διαβάζουμε στις Χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της εταιρείας (σελ. 31), για τη χρήση που έληξε στις 31/12/2015:

«Με την απόφαση υπ. αρ. 579/071/12.10.2010 η ΕΕΤΤ επέβαλε πρόστιμο ύψους 430.794 ευρώ. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών και επί της ως άνω προσφυγής εκδόθηκε η υπ' αριθμόν 3611/2012 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή την προσφυγή, περιορίζοντας το επιβληθέν πρόστιμο, στο ποσό των 300.000 ευρώ, το οποίο και κατέβαλε η εταιρεία. Κατά της υπ. αρ. 3611/2012 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών ασκήθηκε η με αριθμό κατάθεσης ΑΡ272/9-5-2013 αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Β' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας η δικάσιμος της οποίας έχει οριστεί εξ αναβολής, για την 8η Νοεμβρίου 2016.

Με την απόφαση υπ. αρ. 742/013/2.12.2014 η ΕΕΤΤ επέβαλε εις βάρος της εταιρείας πρόστιμο ύψους 522.000 ευρώ. Κατά της αποφάσεως αυτής ασκήθηκε η με αρ. Καταχώρησης 19/09.01.2015 προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, για την οποία ορίσθηκε δικάσιμος, εξ αναβολής, η 18η Ιανουαρίου 2017».

Στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών κατά προστίμου ύψους 833.369 ευρώ που της επιβλήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2010 από την ΕΕΤΤ, είχε προσφύγει και η WIN S.A. Wireless Products & Services. Σχεδόν δύο χρόνια μετά, η έκθεση ελέγχου ανεξάρτητου ορκωτού ελεγκτή που συνοδεύει τον ισολογισμό της χρήσης 1/4/2011-31/3/2012, έγραφε ότι το πρόστιμο κατά της εταιρείας εκκρεμούσε ακόμη. Το δικαστήριο συνεδρίασε στις 15 Ιανουαρίου 2013 και στις 9 Απριλίου του ίδιου έτους εκδόθηκε η απόφαση, που έκανε εν μέρει δεκτή την προσφυγή της εταιρείας και μείωνε το πρόστιμο στα 700.000 ευρώ.

Το αν και το πότε καταβλήθηκε αυτό το ποσό από τη WIN S.A. παραμένει άγνωστο, καθώς η ΕΕΤΤ σε σχετική ερώτηση του inside story απάντησε ότι: «Όσον αφορά τις πληροφορίες που ζητάτε αναφορικά με θέματα ΥΠΠ θα πρέπει να τεκμηριώσετε το έννομο συμφέρον σας και να προσκομίσετε στην ΕΕΤΤ σχετική εισαγγελική παραγγελία». Την ίδια απόκριση λάβαμε και σε παρόμοιες ερωτήσεις αναφορικά με το πρόστιμο των 780.620 ευρώ που είχε επιβληθεί το 2010 στην Netsmart (Telebox) που εδρεύει στην Κύπρο και το πρόστιμο 756.236 ευρώ στη Bob Mobile το 2011.

Πάντως η WIN S.A. από το 2013 μοιάζει να έχει... εξαφανιστεί από προσώπου γης. Το 2014 η ΕΕΤΤ της αφαίρεσε τους αριθμοδοτικούς πόρους (πενταψήφια νούμερα) που της είχε εκχωρήσει, λόγω οφειλής τελών. Η εταιρεία έχει να δημοσιεύσει ισολογισμό από την κλειόμενη χρήση του 2012, το μοναδικό τηλέφωνο που βρήκαμε πλέον «δεν αντιστοιχεί σε συνδρομητή του ΟΤΕ» και στο κτίριο όπου στεγάζονταν τα γραφεία της, παρότι υπάρχει ακόμη η ταμπέλα... 

...δεν υπάρχει κουδούνι που να αντιστοιχεί σε αυτήν.

Όπως μας είπε στέλεχος άλλης εταιρείας που στεγάζεται στο ίδιο κτίριο της οδού Σωρού 22 στο Μαρούσι, «τα γραφεία της WIN ήταν στον πρώτο όροφο, αλλά δεν υπάρχει κανείς εδώ και δύο χρόνια, πρέπει να φύγει η ταμπέλα».

Ωστόσο στελέχη της, όπως η κα. Βασιλική Ξένου, που το 2010 είχε στείλει επιστολή στην Ελευθεροτυπία υπογράφοντας ως Country Manager της WIN και ως διεύθυνσή της τότε δήλωνε αυτήν της έδρας της εταιρείας, συνέχισαν την καριέρα τους σε άλλες εταιρείες παροχής ΥΠΠ.

Πιο συγκεκριμένα, στις 28 Μαΐου του 2014 καταχωρήθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) η πράξη σύστασης της Mobilix Παροχή υπηρεσιών Διαδικτύου και Τηλεπικοινωνιών Μονοπρόσωπη ΕΠΕ, με έδρα την οδό Κεχαγιά 46 στο Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, την ίδια διεύθυνση που δηλώνει ως κατοικία της η (τότε) μοναδική εταίρος της Mobilix, Βασιλική Ξένου. Το εταιρικό κεφάλαιο ορίστηκε στα 2.400 ευρώ, ποσό στο οποίο, μετά από 1,5 χρόνο περίπου, στις 10 Δεκεμβρίου 2015, η κα Ξένου πούλησε τη μερίδα συμμετοχής της στην Amaze. Λίγες μέρες μετά την πώληση, η εταιρεία άλλαξε επωνυμία σε Lexitel και συγκαταλέγεται μεταξύ των αδειοδοτημένων εταιρειών παροχής ΥΠΠ.

Στις 12 Φεβρουαρίου 2015 γίνεται η σύσταση της μονοπρόσωπης Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρίας, με την επωνυμία Dimoco Greece. Έδρα της η Ολύμπου 19 στο Μαρούσι. Μοναδικός εταίρος είναι η Dimoco Europe GMBH, μια εταιρεία παροχής ΥΠΠ –που είναι αδειοδοτημένη από την ΕΕΤΤ– με κεντρικά γραφεία στην Αυστρία και καταχωρημένη διεύθυνση στην Ελλάδα την οδό Κεχαγιά 46 στο δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού. Διαχειρίστρια της ελληνικής μονοπρόσωπης ΙΚΕ είναι η κα. Ξένου, η οποία, όπως ανέφερε μέχρι πρόσφατα η ιστοσελίδα της ξένης μητρικής, είχε τη θέση της Area Sales Manager σε Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο και Ολλανδία. Τον ισολογισμό της Dimoco Greece για το 2015, ως προϊστάμενος λογιστηρίου υπογράφει ο Νικόλαος Δημητρακόπουλος, που είχε διατελέσει επί χρόνια οικονομικός σύμβουλος στη WIN SA.

Τι πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής

Πιο επιρρεπείς στην εξαπάτηση είναι οι ανήλικοι και οι ηλικιωμένοι. Ουκ ολίγες φορές μάλιστα, παιδιά που έχουν πρόσβαση στο κινητό των γονιών τους έχει αποδειχθεί ότι ήταν αυτά που εισήγαγαν το νούμερο του τηλεφώνου σε online φόρμες και στη συνέχεια ενεργοποίησαν τη συνδρομή σε υπηρεσίες πολυμεσικής πληροφόρησης. Άρα καλό είναι ο γονέας να μην αφήνει το κινητό στα χέρια του ανήλικου παιδιού του χωρίς να επιτηρεί το πού πλοηγείται ή να έχει προβεί σε προληπτική φραγή των υπηρεσιών πολυμεσικής πληροφόρησης.

Για όλους τους υπόλοιπους χρήστες του διαδικτύου, το πιο σημαντικό είναι να διαβάζουν προσεκτικά τους όρους συμμετοχής τους σε διαγωνισμούς και τεστ, να προσέχουν τα ψιλά τα γράμματα που συνεπάγονται σύναψη ηλεκτρονικής σύμβασης, να είναι πιο καχύποπτοι σε πλουσιοπάροχα δώρα που μοιράζουν απλόχερα αμφιβόλου αξιοπιστίας διαδικτυακοί διαγωνισμοί και ιστοσελίδες και να εξετάζουν κάθε μήνα με επιμέλεια τον λογαριασμό κινητής, ώστε να εντοπίσουν τυχόν υπερβάλλουσες χρεώσεις.

Λόγω της έξαρσης των καταγγελιών από καταναλωτές, η ΕΕΤΤ, μετά από δημόσια διαβούλευση, προέβη πριν από επτά χρόνια περίπου στην επικαιροποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας για την παροχή Υπηρεσιών Πολυμεσικής Πληροφόρησης στην ελληνική αγορά. Στις 15 Οκτωβρίου του 2010 το τελικό κείμενο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και μεταξύ άλλων υποχρεώνει τις εταιρείες να διαθέτουν γραμμή βοήθειας/παραπόνων (helpline), την οποία να αναφέρουν στις ανακοινώσεις και στις διαφημίσεις τους και μέσω αυτής ο χρήστης να μπορεί να επικοινωνεί απευθείας με εκπρόσωπο της εταιρείας (όχι δηλαδή να έχουν μόνο ηχογραφημένο μήνυμα). Επίσης, μετά την εγγραφή οφείλουν να αποστέλλουν στον χρήστη SMS με το οποίο να ενημερώνουν ατελώς για τις χρεώσεις (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) και τον τρόπο διαγραφής από την υπηρεσία. 

Αν δεν τηρούν τον Κώδικα, οι εταιρείες κινδυνεύουν με την επιβολή προστίμου, ή ακόμη χειρότερα με την αφαίρεση άδειας, όπως έγινε για παράδειγμα τον Ιούλιο του 2013 με την Dynamic Communication and Technology Limited.

Πού να απευθυνθείτε

Σε περίπτωση που έχετε βρεθεί εγγεγραμμένοι σε συνδρομητικές ΥΠΠ και το πρόβλημα δεν έχει διευθετηθεί μετά την επικοινωνία με την εταιρεία παροχής ΥΠΠ και τον πάροχο κινητής τηλεφωνίας, τότε μπορείτε να απευθυνθείτε εγγράφως στους ακόλουθους φορείς:

Για αμφισβήτηση χρεώσεων, στον Συνήγορο του Καταναλωτή. Αν τυχόν η εταιρεία δεν έχει έδρα στην Ελλάδα, την υπόθεση θα χειριστεί το Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή.

Για θέματα παραβίασης της νομοθεσίας ηλεκτρονικών υπηρεσιών και του Κώδικα Δεοντολογίας στην ΕΕΤΤ.

Για παραβίαση δικαιωμάτων πολιτών με χρήση ηλεκτρονικών μέσων στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Για παραβίαση απορρήτου στην Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών.

Για λήψη διαφημιστικού υλικού ΥΠΠ χωρίς τη συγκατάθεσή σας στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Τέλος, σε περίπτωση που δεν αναγράφεται στα μηνύματα που λαμβάνετε, μπορείτε να βρείτε σε ποια εταιρεία ανήκει ο πενταψήφιος αριθμός που σας ενοχλεί, αλλά και τα στοιχεία επικοινωνίας εδώ. Το 2015 έγιναν 3.584 αναζητήσεις αριθμών.

Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.