Η νομοθέτηση στον καιρό του κορονοϊού

Ελάχιστοι βουλευτές, δυσκολίες στην επεξεργασία των νομοσχεδίων, μειωμένη κοινωνική συμμετοχή, περιορισμοί στη δυνατότητα πολιτικού διαλόγου είναι κάποιες μόνο από τις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η Βουλή, τη στιγμή που καλείται να επεξεργαστεί και να εγκρίνει σημαντικά νομοσχέδια.
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'
Ολομέλεια της Βουλής για νομοσχέδιο του υπουργείου Εξωτερικών, 17/03/2020. [Γιάννης Παναγόπουλος/Eurokinissi]

Σε μια περίοδο πρωτοφανούς δοκιμασίας για την κοινωνία, την οικονομία και την κρατική μηχανή, ο κορυφαίος θεσμός της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας έχει να αντιμετωπίσει τις δικές του ιδιαίτερες προκλήσεις. Αφορούν τον πρακτικό τρόπο λειτουργίας του, μια και η Ολομέλεια της Βουλής αποτελεί από μόνη της μία «συνάθροιση» 300 ατόμων, και τα οργανωτικά προβλήματα μιας εγκατάστασης στην οποία εργάζονται περίπου 2.500 άνθρωποι, ενίοτε και περισσότεροι. Οι προκλήσεις όμως σχετίζονται και με την ποιότητα της δημοκρατικής λειτουργίας που θα μπορέσει να διασφαλίσει, δίνοντας τα ανάλογα κοινωνικά μηνύματα. Σίγουρα δεν πρόκειται για μία απλή υπόθεση.

 

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα ώστε όλοι οι αναγνώστες να έχουν πρόσβαση στις έρευνες μας για τον κορονοϊό.

#ΜένουμεΣπίτι: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

Ανοιχτή ή κλειστή Βουλή;

Στο κοινοβούλιο έχουν ληφθεί αυστηρά μέτρα για την εξάπλωση του κορονοϊού, που έχουν ανακοινωθεί δημόσια. Παράλληλα όμως, με εκφραστή κυρίως τον πρόεδρο της Βουλής, Κώστα Τασούλα, η κυβέρνηση διεμήνυσε σχεδόν από την έναρξη της κρίσης με την εξάπλωση του κορονοϊού, πως η αναστολή των λειτουργιών του Κοινοβουλίου δεν βρίσκεται στις προθέσεις της. Εκτός αν παραστεί εξαιρετικά μεγάλη ανάγκη και ακραία φαινόμενα μετάδοσης του ιού.

Στις συνεδριάσεις της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής, ο Κώστας Τασούλας, αν και επικαλέστηκε κατά κύριο λόγο τις έκτακτες νομοθετικές αναγκαιότητες της περιόδου, δεν έκρυψε πως το ζήτημα της αναστολής της βασικής λειτουργίας της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας έχει κι άλλες προεκτάσεις, συνταγματικού και πολιτειακού χαρακτήρα. Επίσης από την πλευρά της κυβέρνησης θεωρήθηκε ότι δεν θα ήταν θετικό μήνυμα προς την κοινωνία η αναστολή των λειτουργιών του κοινοβουλίου, μια και σε περιόδους κρίσης δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας η ένδειξη ότι βρίσκονται σε λειτουργία οι βασικοί πυλώνες του κράτους.

Αυτή τη θέση άλλωστε υποστήριξε και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Σπήλιος Λιβανός, στην πρώτη συζήτηση νομοσχεδίου που πραγματοποιήθηκε στην Βουλή με την παρουσία ελάχιστων βουλευτών στα έδρανα λόγω των έκτακτων μέτρων που έχουν ληφθεί για την αποφυγή εξάπλωσης του κορονοϊού. Όπως ανέφερε, «η Βουλή δεν μπορεί και δεν πρέπει να κλείσει. Το σύμβολο της δημοκρατίας δεν αναστέλλει τη λειτουργία του. Το κράτος δεν αναστέλλει τη λειτουργία του. Το σύμβολο της σύγχρονης Ελληνικής Δημοκρατίας θα παραμείνει ανοιχτό και θα παλέψει και αυτόν τον αόρατο εχθρό ενός ακήρυχτου πολέμου». Ανέφερε μάλιστα ότι «σήμερα κόπηκαν ακόμα και οι ομιλητές για να μην κάτσουμε πολύ χρόνο μέσα στην Αίθουσα. Άρα, νομίζω ότι όλα γίνονται σωστά. Πρέπει να τηρήσουμε κάποιες συγκεκριμένες προδιαγραφές, αλλά να μην παρασυρόμαστε από την εποχή».

Τα πολιτικά κόμματα δεν υποδέχθηκαν με τον ίδιο τρόπο αυτή την προσέγγιση. Ο ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής θεωρούν πως όχι απλά έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί το κοινοβούλιο, αλλά άσκησαν και κριτική στον περιορισμό των κοινοβουλευτικών διαδικασιών. Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, «σε αυτές τις δύσκολες και περιοριστικές συνθήκες είναι πολύ σημαντικό, ότι λειτουργεί και μένει ζωντανή η διαδικασία του δημοκρατικού ελέγχου στο Κοινοβούλιο». Αναφέρθηκε μάλιστα και στους εργαζόμενους στο κοινοβούλιο που «κάτω από αυτές τις δύσκολες συνθήκες βοηθούν για να μείνει η Βουλή ανοιχτή και να μπορεί να κάνει αυτές τις στοιχειώδεις νομοθετικές διαδικασίες». Το Κίνημα Αλλαγής μάλιστα ζήτησε και ενίσχυση του κοινοβουλευτικού ελέγχου (δηλαδή της διαδικασίας των ερωτήσεων προς την κυβέρνηση με απαντήσεις υπουργών). «Τώρα χρειάζεται αυτό το κοινοβουλευτικό εργαλείο για να δούμε πώς ακριβώς εξακτινώνονται, εξειδικεύονται, εξατομικεύονται τα οικονομικά μέτρα της Κυβέρνησης» είπε αναφορικά με το θέμα αυτό ο Ανδρέας Λοβέρδος. Μάλιστα ανέφερε και συγκεκριμένο παράδειγμα: «Γιατί χρειάζεται ο κοινοβουλευτικός έλεγχος; Διαβάζουμε ότι η Υπουργός Παιδείας θέλει να μεταφέρει τις εξετάσεις –για τα πανεπιστήμια εννοώ– στον Σεπτέμβριο. Αυτό είναι έγκλημα».

O κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΙΝ.ΑΛ. Βασίλης Κεγκέρογλου μάλιστα, εξέδωσε οργισμένη ανακοίνωση όταν στην τελευταία της απόφαση η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής αποφάσισε να συζητούνται στην Βουλή ερωτήσεις βουλευτών μόνον κάθε Πέμπτη, λέγοντας πως «ο έλεγχος περιορίστηκε με απόφαση της πλειοψηφίας της, σε μια μέρα μόνο ανά εβδομάδα, που μάλιστα ορίστηκε η ίδια και για το νομοθετικό έργο. Ο περιορισμός αυτός του δημοκρατικού δικαιώματος των βουλευτών προφανώς δεν έγινε λόγω κορονοϊού, αλλά με πρόφαση αυτόν, αφού με την απόφαση αυτή προκαλείται σε μια ημέρα (κάθε Πέμπτη) πολυπρόσωπη παρουσία στον ίδιο χώρο, αντίθετα με όσα εισηγείται η επιστημονική επιτροπή του ΕΟΔΥ, ενώ μένουν κενές έργου η Δευτέρα, η Τετάρτη και η Παρασκευή»

Το ΚΚΕ και το Μέρα25 έχουν ζητήσει ευθέως να ανασταλεί η λειτουργία της Βουλής και να συνέρχεται μόνον εφόσον προκύψει ανάγκη ειδικής νομοθέτησης για ζητήματα που σχετίζονται με τον κορονοϊό. «Κανονικά η Βουλή θα έπρεπε να έχει κλείσει από τη στιγμή που υπάρχουν και κρούσματα» υποστήριξε η βουλευτής του κόμματος Διαμάντω Μανωλάκου, αναρωτώμενη «γιατί τόσο πεισματικά εν μέσω πανδημίας που κάθε μέρα αυξάνονται τα κρούσματα και κρούετε τον κώδωνα κινδύνου για τον κορονοϊό –και έτσι είναι– επιμένετε να έρθει για συζήτηση στην Ολομέλεια αυτό το νομοσχέδιο αντί να κλείσετε τη Βουλή για δύο εβδομάδες;». Στην ίδια λογική και ο εκπρόσωπος του Μέρα25 Κλέων Γρηγοριάδης, που ξεκαθάρισε πως «η Βουλή θα έπρεπε να είναι κλειστή αυτήν τη στιγμή».

Το νομοθετικό έργο που έγινε αυτές τις ημέρες

Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, το κοινοβούλιο μετά τις 13 Μαρτίου και την ορκωμοσία της νέας Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελαροπούλου (που έγινε σε ειδικό καθεστώς προστασίας από τον κορονοϊό) έχει ήδη ψηφίσει δύο νομοσχέδια. Τα οποία μάλιστα συνοδεύτηκαν από αρκετές –για τις δεδομένες συνθήκες– τροπολογίες.

Το πρώτο αφορά την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της κοινοτικής οδηγίας 2016/2341, που σχετίζεται με τις δραστηριότητες και την εποπτεία των Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών. Σε αυτήν ρυθμίζονται ζητήματα του ασφαλιστικού συστήματος, όπως και το πλαίσιο εποπτείας της ασφαλιστικής αγοράς, προσαρμόζοντας την ελληνική νομοθεσία στα ευρωπαϊκά στάνταρ. Παράλληλα όμως, με παρέμβαση του υπουργού Εργασίας Γιάννη Βρούτση, με τροπολογία νομοθετήθηκαν σημαντικές αλλαγές στην λειτουργία του συνταξιοδοτικού ταμείου των εργαζομένων στην Εθνική Τράπεζα. Σύμφωνα με όσα είπε ο Γιάννη Βρούτσης στην Βουλή, οι αλλαγές ήταν επιβεβλημένες γιατί με το καθεστώς που ίσχυε, το έλλειμμα του ταμείου ήταν υποχρεωτικά ενταγμένο στον κρατικό προϋπολογισμό του 2020 και των επόμενων ετών, με σημαντικές επιπτώσεις στα δημοσιονομικά μεγέθη της χώρας.

Επίσης ψηφίστηκε το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου των θαλάσσιων ενδομεταφορών, το οποίο περιλαμβάνει ουσιαστικά το πλαίσιο άσκησης πολιτικής για το υπουργείο Ναυτιλίας. Το νομοθέτημα αυτό συνοδεύθηκε από αρκετές τροπολογίες για ζητήματα που σχετίζονται με την ναυτιλία, αν και για λόγους ευταξίας αυτές τελικά συγχωνεύθηκαν σε ένα ενιαίο κείμενο τροπολογίας, με περίπου 15 αλλαγές, έξι άρθρα και πλήρη αξιολόγηση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Οι περιορισμένες δυνατότητες λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού οδήγησαν στο να κατατεθούν οι τροπολογίες αυτές κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, προκάλωντας τις διαμαρτυρίες της αντιπολίτευσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι η εισηγήτρια της Νέας Δημοκρατίας στο νομοσχέδιο του υπουργείου Ναυτιλίας, Άννα Καραμανλή, παραδέχθηκε τοποθετούμενη στην Βουλή και προσπαθώντας να καθησυχάσει την καχυποψία των υπόλοιπων κομμάτων ότι «τις καθυστερήσαμε λόγω των συνθηκών που επικρατούν. Υπάρχει και το περιορισμένο, όπως αντιλαμβάνεστε, προσωπικό στην Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης. Δεν έγινε, για να κρυφτεί κάτι».

Τα νομοσχέδια που έρχονται

Όμως αν τα δυο παραπάνω νομοσχέδια δεν μπορούν να συμπεριληφθούν σε αυτά που μπορούν να προκαλέσουν οξείες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, δεν ισχύει το ίδιο για άλλα νομοθετήματα που περιμένουν …στην ουρά, για να ενταχθούν στη νομοθετική διαδικασία. Δηλαδή την επεξεργασία τους στην αρμόδιες Διαρκείς Επιτροπές και στη συνέχεια στην Ολομέλεια του κοινοβουλίου.

Ένα από αυτά είναι το αναμφισβήτητα σημαντικό νομοθέτημα που τιτλοφορείται «Εκσυγχρονισμός της Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας». Πρόκειται για το νομοσχέδιο των 64 άρθρων που εισηγείται ο υπουργός Περιβάλλοντος Κωστής Χατζηδάκης και του οποίου η δημόσια διαβούλευση έληξε στις 18 Μαρτίου. Ανάμεσα στα ζητήματα που ρυθμίζει περιλαμβάνονται μέτρα επιτάχυνσης της εκπόνησης περιβαλλοντικών μελετών. Προβλέπει πως ο έλεγχος του σχετικού φακέλου παραδίδεται «εντός αποκλειστικής προθεσμίας πέντε εργάσιμων ημερών από την ημέρα υποβολής του. Σε περίπτωση διαπίστωσης μη πληρότητας αυτού, η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή ζητά από τον φορέα του έργου ή της δραστηριότητας τα απαιτούμενα προς συμπλήρωση στοιχεία. Η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή διενεργεί έλεγχο πληρότητας του συμπληρωμένου φακέλου εντός αποκλειστικής προθεσμίας πέντε εργάσιμων ημερών και είτε προχωρά στα επόμενα στάδια είτε απορρίπτει τον φάκελο εάν διαπιστωθούν ελλείψεις». Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει προκαλέσει από προβληματισμό έως και αντιδράσεις σε περιβαλλοντικές οργανώσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αυξημένες ανάγκες διαλόγου κι επεξεργασίας. Ως ιδιαίτερα σημαντικό θεωρείται και το άρθρο 7, που ορίζει τις διαδικασίες πιστοποίησης των αξιολογητών για τα ζητήματα του περιβάλλοντος. Επίσης τα άρθρα 33 και 47 του νομοσχεδίου – ειδικά μάλιστα το τελευταίο, που αφορά τον τρόπο καθορισμού των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές προκειμένου να εντοπιστούν οι «επιτρεπόμενες δραστηριότητες, όπως αυτές θα προκύπτουν από τις προτεινόμενες χρήσεις γης».

Η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης έχει ολοκληρωθεί και για το σχέδιο νόμου που αφορά τις δημόσιες συναθροίσεις και είχε αναγγελθεί για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2019 από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στην ομιλία του στο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας. Το εισηγείται το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και αφορά το νομοθετικό πλαίσιο της διενέργειας διαδηλώσεων. Σύμφωνα με το υπουργείο, «σκοπός του παρόντος νόμου είναι η διασφάλιση της άσκησης του δικαιώματος του συνέρχεσθαι δημοσίως σε υπαίθριο χώρο, σύμφωνα με το άρθρο 11 του Συντάγματος και το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κατά τρόπο ώστε να μην εκτίθεται σε σοβαρό κίνδυνο η δημόσια ασφάλεια και να μην διαταράσσεται υπέρμετρα η κοινωνικοοικονομική ζωή ορισμένης περιοχής». Περιλαμβάνει διατάξεις που προβλέπουν ακόμη και ποινικές ευθύνες των διοργανωτών διαδηλώσεων σε περιπτώσεις που υπάρξουν επιπτώσεις από μία κινητοποίηση, το πλαίσιο συνεννοήσεων με τις αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές, τον τρόπο χρήσης του οδικού δικτύου και αρκετά άλλα θέματα.

Είναι φανερό ότι πρόκειται για ένα νομοθέτημα το οποίο έχει πλέον μια «ειδική σχέση» με την επικαιρότητα. Κι αυτό γιατί θα εισαχθεί στη Βουλή σε μία περίοδο που το ζήτημα της απαγόρευσης συναθροίσεων είναι «ανοιχτό», ως μέτρο αντιμετώπισης του κορονοϊού. Έτσι αναμένεται να προκαλέσει έντονες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις. Να σημειωθεί πάντως ότι το σχέδιο νόμου έχει συνταχθεί πριν την έξαρση της πανδημίας και όχι με αφορμή αυτή. Μάλιστα συντάχθηκε στη βάση ανάλογων νομοθετικών μελετών που έχουν γίνει στο παρελθόν για λογαριασμό του Δήμου Αθήνας, επί δημαρχίας Γιώργου Καμίνη, προκειμένου να καταθέσει νομοθετική πρόταση. Την αντίθεσή τους στο νομοσχέδιο έχουν εκφράσει εδώ και αρκετό καιρό τα κόμματα της αντιπολίτευσης (ΣΥΡΙΖΑ, Κίνημα Αλλαγής, ΚΚΕ) και έχουν ζητήσει από την κυβέρνηση να μην κατατεθεί.

Από τη στιγμή που τα δύο νομοσχέδια αυτά, όπως και οποιοδήποτε άλλο, εισαχθούν για συζήτηση, αυτό θα γίνει με τις ειδικές συνθήκες που ισχύουν. Δηλαδή με μειωμένη συμμετοχή βουλευτών και με την συνεδρίαση της ολομέλειας να πραγματοποιείται μία φορά την εβδομάδα. Αυτό σημαίνει ότι αν για ένα νομοσχέδιο διατεθούν δύο ή τρεις συνεδριάσεις, θα απαιτηθούν οι αντίστοιχες εβδομάδες για την ψήφισή του. Επίσης εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα θα είναι η ονομαστική ψηφοφορία, για την οποία, εφόσον τελικά απαιτηθεί, προβλέπεται ειδική διαδικασία σταδιακής προσέλευσης βουλευτών. Να σημειωθεί επίσης ότι στη διαδικασία επεξεργασίας των νομοσχεδίων στις Διαρκείς Επιτροπές προβλέπεται περιορισμός των φορέων που μπορούν να προσκληθούν στην προβλεπόμενη διαδικασία της ακρόασής τους. Συγκεκριμένα, οι φορείς μπορούν να είναι μόνον έξι – αριθμός πολύ μικρός για ένα νομοσχέδιο όπως το περιβαλλοντικό, που οι ενδιαφερόμενοι είναι πολύ περισσότεροι.

Οι συνήθειες δεν χάνονται

Όπως όλα δείχνουν, παρά την πανδημία, το κοινοβούλιο το επόμενο διάστημα είναι πιθανό να βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Χωρίς μάλιστα να έχει ξεχάσει τις …κλασικές συνήθειές του. Ακόμη και με 10 ή 12 βουλευτές μέσα στην αίθουσα της Ολομέλειας της Βουλής, καταγράφηκαν όλα τα φαινόμενα των διαμαρτυριών προς το προεδρείο για διαδικαστικά θέματα, οι αντιπαραθέσεις των εκπροσώπων των κομμάτων, οι επικαλύψεις ομιλητών, οι διακοπές, τα καυστικά σχόλια, ακόμη και σε κάποιες περιπτώσεις οι άσκοπες μετακινήσεις.

Σε σημείο μάλιστα που προκάλεσαν την αντίδραση του προεδρεύοντος στην διαδικασία, Νικήτα Κακλαμάνη. Ενδεικτική είναι η αντίδρασή του που καταγράφεται στα πρακτικά της Βουλής: «Να τελειώσουμε. Καθίστε κάτω. Μη νομίζετε ότι δεν έχω αντιληφθεί από ορισμένους συναδέλφους που προς τα έξω λένε στις τηλεοράσεις για αυτοπειθαρχία στο λαό κι εδώ μέσα στη Αίθουσα είμαστε αυτοί που την καταπατούμε. Τώρα, όμως, δεν είναι ώρα για αντεγκλήσεις. Ειδικές συνεδριάσεις είναι. Γι’ αυτό κάνω ότι δεν καταλαβαίνω»…

Από το 1990, αρχικά στην έντυπη δημοσιογραφία και στο εργατικό, οικονομικό, κοινοβουλευτικό & πολιτικό ρεπορτάζ. Μετά στα ερτζιανά και τα τελευταία χρόνια στο διαδίκτυο. Στις εναλλακτικές και κλασσικές εκδοχές του.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
1

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.