Υπάρχει ζωή έξω από το Google Search;

Η Google καταγράφει ακούραστα κάθε μας κίνηση και μια εναλλακτική μηχανή αναζήτησης ίσως μας δώσει την ιδιωτικότητά μας πίσω.
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'

Φαντάσου κάποιον που ξέρει πώς σε λένε, την ηλικία σου, τι σου αρέσει και τι όχι. Που πάει όπου πας και σε ακολουθεί παντού. Που δεν ξεχνάει τίποτα και που καταγράφει τα πάντα. Φαντάσου τα για μισό λεπτό. Αν αυτός ο κάποιος δεν είναι ο σκύλος σου, τότε μάλλον υπάρχει πρόβλημα.

Αν τώρα αυτός (όχι ο σκύλος ο άνθρωπος), πουλούσε όλα όσα είσαι και κάνεις σε άλλους ώστε να βγάλει χρήματα και να αποκτήσει περισσότερη δύναμη, τότε για πόσο θα το άντεχες; Γιατί αυτό ακριβώς κάνει το Google Search. Αυτό και άλλα πολλά.

Στο μυαλό της Google

Μιλώντας για δύναμη, είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε τη δύναμη του Google. Βοηθάει αν πρώτα αντιληφθούμε πόσο δαιμόνια ικανό είναι και πόσα πλοκάμια έχει τυλίξει γύρω μας.

Η καρδιά του Google ήταν, είναι και θα είναι το Search. Από εκεί ξεκινάνε όλα. Εκεί καταγράφεται το ιστορικό των επισκέψεων μας στο Διαδίκτυο και από εκεί ξεκινάει το Google να μας παρακολουθεί. Πολύ σύντομα δημιουργεί ένα προφίλ για τον καθένα μας με βάση τα ενδιαφέροντά του, δηλαδή τις αναζητήσεις του.

Πώς όμως λειτουργεί το Google Search; Στην πραγματικότητα δεν το ξέρει κανείς από εμάς αυτό.

Το Google Search εμφανίζει τα αποτελέσματα των αναζητήσεων με βάση το keyword που χρησιμοποιήσαμε και τα τροποποιεί ελαφρά (ή λιγότερο ελαφρά) ανάλογα με την περιοχή στην οποία βρισκόμαστε. Η κατάταξη ενός site για μία συγκεκριμένη αναζήτηση επιδέχεται βελτιστοποίησης βάσει των οδηγιών του Google, αυτό είναι το Search engine optimization (SEO). Ωστόσο, όπως και για όλες τις μηχανές αναζήτησης, έτσι και για το Google Search δεν έχουμε καμία εικόνα των εσωτερικών αλγόριθμων του.

Στο Search βρίσκεται η βασική πηγή των εσόδων του, το Google Adwords. Αν το προφίλ που έχει ήδη δημιουργηθεί για τον καθένα από εμάς είναι ακριβές, τόσο πιο επιτυχημένα θα είναι τα αποτελέσματα αναζήτησης, τα Adwords και τα Adsense, δηλαδή οι διαφημίσεις του σε τρίτα sites που επισκεπτόμαστε.

Βέβαια, το Google επιτρέπει σε όλους να το χρησιμοποιήσουν χωρίς να έχουν κάνει login. Ωστόσο, αυτό αφορά πολύ λίγους ανθρώπους. Γιατί κάθε φορά που κάποιος κάνει login στο Gmail του ή στο Google Drive ή στο Google Analytics ή σε οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία του, τότε αυτόματα έχει κάνει login και σε αυτό.

Το Adwords βρίσκεται και μέσα στο Gmail, το οποίο είναι η καλύτερη email υπηρεσία που έχει δημιουργηθεί ποτέ. Γι’ αυτό έγινε πάρα πολύ γρήγορα η δημοφιλέστερη με διαφορά από την επόμενη. Το Gmail διάβαζε το περιεχόμενο των emails μας προσπαθώντας να μας προσφέρει πιο στοχευμένες διαφημίσεις. Και παρότι αυτό θα σταματήσει να το κάνει, θα συνεχίσει να σκανάρει τα emails μας προσπαθώντας να βελτιστοποιήσει λειτουργίες που έχουν να κάνουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Από κοντά ακολουθούν το Maps, το Drive, το Photos, το Business κι άλλα πολλά που έρχονται και φεύγουν.

Το ακόμα μεγαλύτερο κόλπο του Google ήταν το Plus. Αλλά δεν του βγήκε για διάφορους λόγους. Αν το Plus μπορούσε να αντικαταστήσει για το κοινό το Facebook, το οποίο ήταν και ο βασικός στόχος, τότε το Google πρακτικά θα έλεγχε τον συντριπτικά μεγαλύτερο όγκο του Διαδικτύου. Μπορεί να έχασε για την ώρα, αλλά είναι βέβαιο ότι θα ξαναεπιχειρήσει κάτι συναφές αργά ή γρήγορα.

Σε όλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε και το YouTube, το οποίο επίσης ανήκει στο Google. Το οποίο YouTube είναι το 2ο σε επισκέψεις site παγκοσμίως (μαντέψτε ποιο είναι το πρώτο). Οι διαφημίσεις εντός των video είναι πολύ αποδοτικές, γίνονται όλο και πιο έξυπνες κι ακόμα δεν έχουμε δει τίποτα.

Για να γίνουν όλα αυτά πιο εύκολα χρειαζόταν ένα καλό και γρήγορο όχημα. Αυτό το όχημα λέγεται Chrome και είναι ο δημοφιλέστερος browser. Ο Chrome είναι ένας πάρα πολύ καλός browser, ωστόσο το πιο σημαντικό είναι ότι ανοίγει τις πύλες ώστε όλα τα προϊόντα του Google να είναι λίγο πιο εύκολα προσβάσιμα. Πιο εύκολα και χωρίς ενδοιασμούς.

Καλά είναι όλα αυτά αλλά θα είχαν μικρότερη αξία αν δεν υποστηριζόταν αντίστοιχα καλά και το mobile. Γι’ αυτό υπάρχει το Android (το λειτουργικό σύστημα του Google για τα κινητά), το οποίο στηρίζει όλα τα παραπάνω αλλά δε σταματά εκεί. Όντας το λειτουργικό σύστημα που βρίσκεται στις περισσότερες φορητές συσκευές με διαφορά από το επόμενο μπορεί να λειτουργεί ακόμα πιο ποταπά και ξεδιάντροπα σε σχέση με όλα τα άλλα.

Επιστροφή στο Google Search: όταν το Google προσπαθούσε σχεδόν βίαια να προμοτάρει το Plus, τότε άλλαζε τα οργανικά του αποτελέσματα συμπεριλαμβάνοντας σελίδες από εκεί.

Για το 2018 προμοτάρει τα sites που περιέχουν video.

Κάπως έτσι, η μία υπηρεσία τροφοδοτεί την άλλη, άλλοτε λιγότερο επιτυχημένα, άλλοτε περισσότερο.

Αλλά η πεμπτουσία του είναι το Search.

 

Don't be evil

Θεωρητικά, το Google δίνει σε όλους μας τη δυνατότητα να περιορίσουμε ή να το αποκόψουμε εντελώς κάποιες φορές από την πρόσβαση σε όλα αυτά τα δεδομένα. Θεωρητικά. Γιατί στην πράξη είναι δαιδαλώδες και κουραστικό. Έτσι, μπορεί να ρουφάει οποιουδήποτε τύπου πληροφορία, όσο ασήμαντη κι αν φαίνεται και ταυτόχρονα να ισχυρίζεται ότι τηρεί τους κανόνες ιδιωτικότητας. Ναι, αυτούς τους κανόνες που κανένας από εμάς δεν μπορεί να διαβάσει.

Κάποτε το Google είχε παρουσιαστεί με motto «Don’t be evil». Από τότε μέχρι σήμερα έχει διαψεύσει τον εαυτό του αμέτρητες φορές. Τα links αυτά δεν είναι παρά μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Το Google συστηματικά προσπαθεί να αλλάξει ακόμα και την ίδια τη φύση του Web.

Όλα αυτά γίνονται κάθε φορά με την ίδια συνταγή: βελτιώνοντας τις έτσι κι αλλιώς πολύ καλές υπηρεσίες του και μαθαίνοντας όλο και περισσότερα πράγματα για εμάς με κάθε δυνατό τρόπο.

Με την εξωπραγματική δύναμη που κατέχει το Google, όσο εκκωφαντικές κι αν είναι οι φωνές που ξεσκεπάζουν τις πρακτικές του, αυτό σχεδόν δεν αγγίζεται. Αν υπάρχει ένα πράγμα που μένει (σε όσους θέλουν να το δούν φυσικά) είναι ότι αυτός ο Λεβιάθαν δεν έχει κανένα όριο δεοντολογίας ή ηθικής. Όπως κι αν ορίζει ο καθένας την ηθική.

Αυτά ξέρουμε, αυτά έχουμε δει μέχρι σήμερα. Ποιος ξέρει όμως πώς θα εξελιχθούν αύριο τα πράγματα; Με όλα αυτά τα δεδομένα που κατέχει, το Google θα μπορούσε να κάνει τερατώδη πράγματα. Πόσο τερατώδη; Όσο χωράει η φαντασία του καθενός μας.

Αλλάζοντας μηχανή αναζήτησης

Τι μπορούμε να κάνουμε για όλα αυτά; Είναι εφικτό ν’ αλλάξουμε μηχανή αναζήτησης;

Ναι, όμως δεν είναι εύκολο.

Οι βασικότερες εναλλακτικές μηχανές αναζήτησης σήμερα είναι το Yahoo Search, το Bing και το Baidu, το οποίο όμως δε μας πολυενδιαφέρει, καθώς αφορά την Κίνα. Όλες αυτές οι μηχανές αναζήτησης όμως λειτουργούν παρόμοια με το Google Search σε θέματα ιδιωτικότητας. Άρα, το πρόβλημα μετατίθεται, δε λύνεται.

Η μόνη μηχανή αναζήτησης που διαφέρει σημαντικά και είναι αξιόπιστη σήμερα είναι το DuckDuckGo. Το DuckDuckGo δημιουργήθηκε ακριβώς πάνω στη λογική της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Μια μηχανή αναζήτησης που δε μας ξέρει, ούτε θέλει να μάθει ποιοι είμαστε. Που δε μας παρακολουθεί και δεν πουλάει τη ζωή μας σε διαφημιστές.

Και πώς ζει το DuckDuckGo; Aπό διαφημίσεις (αλλά από διαφημίσεις που δε μας ακολουθούν όπου πηγαίνουμε) κι από affilliates, όπως το Amazon. Πρόσφατα έλαβε και ένα μεγάλο funding. Υπάρχουν αρκετά στοιχεία γι’ αυτό διαθέσιμα.

Ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό. Όλα όμως δείχνουν ότι είναι. Πιθανόν αύριο τα πλεονεκτήματα του DuckDuckGo να έχουν εκλείψει, αλλά σήμερα υφίστανται. Αυτό δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε.

Google Search vs. DuckDuckGo

Πιο πάνω έλεγα ότι δεν εύκολο να αντικαταστήσεις το Google Search με κάτι άλλο. Υπάρχουν δύο λόγοι:

  • Η συνήθεια
  • Το ότι το Google Search είναι καλύτερη μηχανή αναζήτησης

Η συνήθεια είναι απείρως πιο ισχυρός λόγος από το πόσο καλύτερο είναι το Google Search. Εδώ και χρόνια δεκάδες φορές τη μέρα έχουμε μάθει να ψάχνουμε σε συγκεκριμένο σημείο του Web και έχουμε μάθει να βλέπουμε τα αποτελέσματα με συγκεκριμένο τρόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που όταν τους λες να επισκεφτούν π.χ. τη διεύθυνση www.yxz.gr το κάνουν μέσω του Google Search.

Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές και οι συνήθειες αλλάζουν δύσκολα. Κανένας δεν μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο στο να αλλάξει μηχανή αναζήτησης, είναι προσωπική υπόθεση. Υπάρχει όμως και κάτι εύκολο σε όλο αυτό: είναι 2-3 κλικ μακριά μόνο.

Το άλλο θέμα, πόσο δηλαδή χειρότερο είναι το DuckDuckGo από το Google Search, σηκώνει συζήτηση.

Ας δούμε μερικά παραδείγματα.

Αναζήτησης μιας διάσημης

Πολύ γενική αναζήτηση, πολύ γενικά αποτελέσματα. Το DuckDuckGo δίνει πιο ευρεία και ποιοτικά αποτελέσματα. Το Google Search σώζει την κατάσταση με το δεξί sidebar.

Αναζήτηση μιας συνταγής

Πρακτικά ίδια αποτελέσματα. Το DuckDuckGo λογικά θα τα πηγαίνε χειρότερα επειδή ο όρος είναι γραμμένος στα ελληνικά. Αλλά όχι.

Αναζήτηση σε εικόνες

Πάρα πολύ κοντινά αποτελέσματα. Το Google Search έχει την extra οριζόντια μπάρα με συναφείς λέξεις-κλειδιά, αλλά τίποτα παραπάνω.

Αναζήτηση σε ιστορικό γεγονός

Πάλι, το δεξί sidebar κάνει το Google να ξεχωρίζει. Κατά τ’ άλλα δεν υπάρχουν σοβαρές διαφορές ή λάθη.

Αναζήτηση σε κάτι τοπικό και καθημερινό

Take my money, Google. Διαφημίσεις, διαφημίσεις, διαφημίσεις. Δε βλέπεις ούτε ένα οργανικό αποτέλεσμα στο χώρο που στο DuckDuckGo βλέπεις επτά.

Αναζήτηση ενός event

Πολύ κοντινά αποτελέσματα. Παραδόξως το DuckDuckGo βγάζει δύο διαφημίσεις, ενώ το Google Search μία.

Αναζήτηση ενός τεχνικού όρου

Το Google Search τα πάει ελαφρά καλύτερα γιατί δίνει στο πιάτο την πληροφορία, αλλά ουσιαστικά τα αποτελέσματα είναι τα ίδια.

Αναζήτηση σε δύο φαινομενικά διαφορετικούς όρους

Η δύναμη του Google Search εδώ είναι καθαρά οι εικόνες. Εντυπωσιακή είναι η διαφορά των πρώτων αποτελεσμάτων μεταξύ των δύο μηχανών.

Φυσικά, τα παραπάνω screenshots είναι ενδεικτικά και δεν μπορούν να αφορούν όλους τους ανθρώπους. Χρησιμοποιώντας εντατικά το DuckDuckGo για πάνω από έναν μήνα καταλήγω στο ότι σε κάποιες περιπτώσεις το Google Search όντως είναι ελαφρά πιο σωστό, ειδικά όταν η αναζήτηση γίνεται με ελληνικούς όρους.

Αλλά και πέρα από τα ίδια τα αποτελέσματα υπάρχει η ψευδαίσθηση ότι στο Google θα βρεις αυτό που θες, ενώ σε κάποια άλλη μηχανή αναζήτησης όχι. Δεν είναι δηλαδή το πόσο καλά δουλεύει κάτι, αλλά και το πόσο έχεις εξοικειωθεί με αυτό που βλέπεις. (Ναι, πάλι η συνήθεια.)

Όλα αυτά είναι λογικά κι αναμενόμενα πράγματα. Το DuckDuckGo έχει πολύ λιγότερη τεχνογνωσία και δεδομένα σε σχέση με το Google. Ας αναλογιστούμε λίγο, εξάλλου, με ποιον συγκρίνεται. Έχοντας παρακολουθήσει το DuckDuckGo τα τελευταία 3-4 χρόνια μπορώ να δω μια συνεχή και ραγδαία βελτίωση προς το καλύτερο. Βελτίωση, η οποία είναι ακόμα πιο ορατή στην αναζήτηση όρων στα ελληνικά.

Βλέποντας τα πράγματα από λίγη απόσταση: Ενώ ο καθένας από εμάς μόνος του για το Google είναι ασήμαντος, ως μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου τού είμαστε χρήσιμοι. Ή μάλλον πολύτιμοι. Αλλά όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας. Το ερώτημα δεν είναι, «Μπορώ μόνος μου να παλέψω με το Google;». Όχι, δεν είναι αυτό το θέμα.

Το ερώτημα είναι τελείως διαφορετικό: «Τι μπορώ να κάνω για να προστατέψω την ιδιωτικότητά μου;»

Υπάρχει λοιπόν ζωή μετά το Google Search; Υπάρχει και είναι μια χαρά. Είναι καλύτερη από πριν γιατί αυτός που στέκεται πάνω από τον ώμο σου και σε παρακολουθεί μέρα-νύχτα δεν είναι πια εκεί. Και δεν θα μπω καν στον κόπο να απαντήσω σε όσους σκέφτονται, «τι έχεις να κρύψεις και κόπτεσαι τόσο για την ιδιωτικότητά σου;»

Κάθε φορά που θα έχεις αμφιβολίες μπορείς να πηγαίνεις και να βλέπεις τι ξέρει η Google για σένα και πώς μπορείς να της κάνεις τη ζωή λίγο πιο δύσκολη.

Εικόνα konstantakopoulos
Είναι UI & UX designer και front-end developer, δηλαδή σχεδιάζει κι αναπτύσσει διαδικτυακούς τόπους και mobile applications. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε online περιοδικά όπως το Smashing Magazine και σε βιβλία.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
4

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.