«Είμαι εναντίον της Χαμάς και εναντίον της ισραηλινής κατοχής»

Ο Χάμζα Αμπού Χοουίντι είναι ένας πολύ γενναίος άνθρωπος. Ίσως ακόμη περισσότερο από γενναίος, είναι κάποιος που σκέφτεται ελεύθερα, κάποιος που επιμένει να μελετάει, να θέτει ερωτήματα και να συζητάει με τόλμη, σε συνθήκες τέτοιας πίεσης, που οι περισσότεροι ανάμεσά μας θα θεωρούσαν αφόρητες. Ο 29χρονος Χάμζα πληρώνει ακριβό τίμημα για τη σπάνια ανεξαρτησία της σκέψης του. Γι’ αυτό δεν είναι καθόλου περίεργο που, όπως ο ίδιος έχει γράψει, έχει κάποιες φορές νιώσει ότι είναι ο πιο μοναχικός Παλαιστίνιος στον κόσμο.

Μπορεί να είναι κι έτσι. Σίγουρα, πάντως, είναι πλέον μια από τις πιο ισχυρές φωνές της Παλαιστινιακής διασποράς, κάποιος που επικαλείται την προσωπική εμπειρία του για να μιλήσει εναντίον τόσο της Χαμάς, όσο και της ισραηλινής κατοχής. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα γερμανικά το αυτοβιογραφικό βιβλίο του «Muscheln am Strand von Gaza. Errinerungen an ein zerstörtes Land» [Κοχύλια στην παραλία της Γάζας. Αναμνήσεις από μια κατεστραμμένη χώρα], γραμμένο μαζί με την Γερμανίδα δημοσιογράφο Γιούντιτ Πόπε, η οποία υπήρξε και ανταποκρίτρια της εφημερίδας taz στη Μέση Ανατολή.

Η ιστορία της ζωής του ξεκινάει το 1997 στην Γάζα. Από εκεί θα φύγει το καλοκαίρι του 2023, δυο μήνες πριν τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, που θα τον βρει σε μια δομή υποδοχής προσφύγων στη Σάμο. Ο Χάμζα Αμπού Χοουίντι θα μπορούσε να μην έχει διαλέξει τον δρόμο της προσφυγιάς – παιδί μιας οικογένειας με μόρφωση και σχετική οικονομική άνεση, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην καλύτερη γειτονιά της Γάζας, μια περιοχή με μονοκατοικίες και αυλές. Αλλά με τη Χαμάς στην εξουσία, η ζωή στην αποκλεισμένη Γάζα είναι ασφυκτική, από κάθε άποψη. Όταν στα φοιτητικά του χρόνια θα αρχίσει να διεκδικεί κάτι διαφορετικό, θα γίνει κι επικίνδυνη.

Σήμερα ο Χάμζα Αμπού Χοουίντι περιμένει να αποφασίσει η γερμανική Δικαιοσύνη αν μπορεί να παραμείνει στη Γερμανία, όπως το επιθυμεί, ή θα πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα, όπου έλαβε άσυλο το 2023. Για την ώρα η ζωή του είναι σε μια εκκρεμότητα – και όσο περιμένει, κατοικεί σε μια προσφυγική δομή στο Βέζελ, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, σε έναν κοιτώνα που μοιράζεται με άλλους τρεις άντρες, πρόσφυγες από το Αφγανιστάν.

IS: Ας ξεκινήσουμε από το κέντρο υποδοχής προσφύγων στην Σάμο, όπου έφτασες τον Σεπτέμβριο του 2023. Εκεί βρισκόσουν ακόμη στις 7 Οκτωβρίου. Μπορείς να ανακαλέσεις τη στιγμή που έμαθες για την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ και ποια ήταν η ατμόσφαιρα γύρω σου;

«Ναι, έμαθα για την επίθεση λίγες ώρες αφού είχε συμβεί, όταν ξύπνησα κι είδα ότι όλοι μιλούσαν για αυτό. Έμπαιναν στα σόσιαλ μίντια για να δούνε τι συνέβαινε. Στην αρχή επικρατούσε ένα χάος, κανείς δεν είχε καταλάβει ούτε τι ακριβώς είχε γίνει, ούτε και το μέγεθος της επίθεσης. Από την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στο καμπ, καταλάβαινα ότι οι περισσότεροι εκεί νόμιζαν πως οι Παλαιστίνιοι είχαν σπάσει τον αποκλεισμό και περνούσαν στο Ισραήλ».

IS: Η δικιά σου πρώτη αντίδραση ποια ήταν;

«Το πρώτο που έκανα ήταν να καλέσω την οικογένειά μου στην Γάζα για να δω πώς ήταν, αλλά και για να καταλάβω τι είχε πραγματικά συμβεί. Οι δικοί μου ήταν σε κατάσταση πανικού, έτρεμαν για το τι θα ακολουθούσε».

IS: Και μετά από αυτό ανέβασες στο Χ ένα βίντεο που σχολίαζε την 7η Οκτωβρίου, σωστά; Ένα βίντεο που σε έβαλε σε μπελάδες. Ποιο ήταν το περιεχόμενό του;

«Εκείνο το βίντεο το ανέβασα σχεδόν έναν μήνα αργότερα. Έκανα κριτική στον εκπρόσωπο του στρατιωτικού σκέλους της Χαμάς, τον Αμπού Ομπέιντα. Εκείνες τις μέρες η Γάζα δεχόταν έναν άνευ προηγουμένου βομβαρδισμό από το Ισραήλ· κάθε μέρα σκοτώνονταν άνθρωποι και την ίδια ώρα η Χαμάς πούλαγε το αφήγημα της νίκης. Στο βίντεο που έκανα καλούσα την Χαμάς να απελευθερώσει τους ομήρους και καλούσα ονομαστικά τον Αμπού Ομπέιντα να πάψει να παραπλανεί τον κόσμο, να απελευθερώσουν τους ομήρους και να σταματήσουν τον πόλεμο».

Στο βιβλίο του, ο Χάμζα περιγράφει πόσο απροετοίμαστος ήταν για τον θόρυβο που προκάλεσε εκείνο το βίντεο στο Χ. Μια ημέρα μετά την ανάρτηση, είχε μήνυμα από τον πατέρα του, ο οποίος του ζητούσε να κατεβάσει το βίντεο για να μην έχουν προβλήματα με τη Χαμάς. Αλλά ο Χάμζα δεν είχε πια τον έλεγχο της ανάρτησής του, που είχε γίνει βάιραλ. Αυτό τον αιφνιδίασε, σοκαρίστηκε – ειδικά καθώς από κάτω υπήρχαν αμέτρητα σχόλια που τον κατηγορούσαν ως «προδότη» και «πράκτορα των σιωνιστών».

IS: Ποια ήταν η αντίδραση στην ανάρτησή σου, μεταξύ των Παλαιστινίων στο καμπ της Σάμου;

«Ορισμένοι Παλαιστίνιοι που το είχαν δει, είχαν θυμώσει που τόλμησα να ασκήσω κριτική στον Αμπού Ομπέιντα. Ένας από αυτούς με πλησίασε κάποια στιγμή που ήμουν μόνος και με ρώτησε αν ήμουν εγώ αυτός που έκανε το βίντεο. Το είχε στο κινητό του και μου το έδειξε. Του λέω “ναι, εγώ το έκανα”. Με απείλησε ότι αν ξαναπιάσω στο στόμα μου τον Αμπού Ομπέιντα θα με σκοτώσει».

Όταν το ανέφερε στη διοίκηση του καμπ, γράφει ο Χάμζα στο βιβλίο του, εκείνοι μετέφεραν τον άλλο Παλαιστίνιο σε κάποιο άλλο καμπ, χωρίς να ασχοληθούν περισσότερο. Οι υπόλοιποι Παλαιστίνιοι τον απέφευγαν, φοβούνταν μήπως τους ταυτίσουν μαζί του.

Τον Δεκέμβριο του 2023 πήρε άσυλο στη χώρα μας. Από όσο ξέρει, όλοι οι Παλαιστίνιοι που είχαν έρθει τότε στην Ελλάδα πήραν άσυλο. «Υποθέτω εξαιτίας του πολέμου στη Γάζα, σε ένδειξη συμπαράστασης προς τους εκατοντάδες ανθρώπους που προσπαθούσαν να εγκαταλείψουν τη ζώνη του πολέμου. Μου έκαναν μόνο λίγες βασικές ερωτήσεις», σχολιάζει.

IS: Από τη στιγμή που πήρες το άσυλο, ποιο ήταν το σχέδιό σου;

«Το σχέδιο ήταν να κάνω μια καινούργια αρχή στην Ελλάδα, να προσπαθώ να εργαστώ ως λογιστής –αυτό που έχω σπουδάσει, δηλαδή– και να αφήσω πίσω μου τη σύγκρουση και ό,τι είχε σχέση με την πολιτική. Το πλάνο ήταν να μείνω στη Θεσσαλονίκη».

Ο Χάμζα περιγράφει στο βιβλίο του πως όταν έφτασε στη Θεσσαλονίκη, δεν είχε τίποτε εκτός από τα ταξιδιωτικά του έγγραφα. Έπρεπε να αναζητήσει τρόπο να βιοποριστεί. Η μόνη δουλειά που κατάφερε να βρει ήταν να μαζεύει ελιές και πορτοκάλια, λίγο έξω από την πόλη. Έβγαζε 40 ευρώ την ημέρα, για εννιά ώρες δουλειάς. Τις νύχτες έμενε σε ένα διαμέρισμα στο κέντρο, μαζί με άλλους 25 πρόσφυγες. Πλήρωνε οκτώ ευρώ την ημέρα. Τις νύχτες, επειδή στο διαμέρισμα δεν υπήρχε καθόλου ιδιωτικότητα, καθόταν στην πλατεία Αριστοτέλους για να διαβάσει και να γράψει.

Όλο αυτό το διάστημα, εξακολουθούσε να ανεβάζει στο Χ σχόλια γύρω από τον πόλεμο και τη δράση της Χαμάς. Κάποια στιγμή, κάποιος από τους ακολούθους του σχολίασε πως οι απόψεις του ήταν ασυνήθιστες μεταξύ των Παλαιστινίων και του είπε ότι θα είχε ενδιαφέρον να αρχίσει να ποστάρει και στα αγγλικά, για να τον διαβάζουν περισσότεροι άνθρωποι. Ο Χάμζα αποφάσισε να το δοκιμάσει. Ήταν Ιανουάριος του 2024. Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, μέτρησε 10.000 νέους ακόλουθους, μεταξύ των οποίων πολλοί δημοσιογράφοι, διπλωμάτες κι αναλυτές από δυτικές χώρες.

Κάποια στιγμή τον προσέγγισε το Newsweek, για να γράψει ένα άρθρο. Δέχτηκε – σε εκείνο το κείμενο απευθυνόταν στους συμπατριώτες του στη Γάζα, λέγοντας «πρέπει να απαιτήσουμε την την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων». Αυτό ήταν ταμπού – στη Γάζα κανείς δεν μιλούσε για τους ομήρους. «Πού να ήξεραν ότι εκείνη η νέα παλαιστινιακή φωνή μάζευε όλη μέρα ελιές και τη νύχτα κοιμόταν σε ένα μικρό χώρο μαζί με άλλους 24 πρόσφυγες», γράφει.

Εκείνο το άρθρο δεν διέφυγε της προσοχής της Χαμάς. Λίγες ημέρες αργότερα, ένας άντρας πλησίασε τη μητέρα του Χάμζα, η οποία έμενε μαζί με χιλιάδες άλλους πρόσφυγες σε μια σκηνή στη Χαν Γιουνίς. Ο άγνωστος της είπε πως το αίμα του Χάμζα είναι «χαλάλ». Αυτό σήμαινε ότι για θρησκευτικούς λόγους επιτρέπεται να τον σκοτώσουν.

IS: Το σχέδιο ήταν να μείνεις στη Θεσσαλονίκη, αλλά στις αρχές του 2024 φεύγεις για τη Γερμανία. Τι σε έκανε να αλλάξεις γνώμη;

«Το γεγονός ότι είχα λόγους να φοβάμαι για την ασφάλειά μου. Κοίτα, παρόλο που ήθελα να αποφύγω το θέμα του πολέμου, δεν μπορούσα. Το μέγεθος του πόνου, οι δεκάδες χιλιάδες νεκροί στη Γάζα, η προσφυγιά, ο λιμός... όλα αυτά με έκαναν να μην μπορώ να σταματήσω, δεν μπορούσα να μην ασκώ κριτική στη Χαμάς και την κυβέρνηση του Ισραήλ. Αλλά για άλλη μια φορά, ο ακτιβισμός μου έγινε αιτία να δεχτώ απειλές. Το πρόσωπό μου ήταν γνωστό, από τα σόσιαλ μίντια. Άλλωστε, δεν έκρυβα ότι βρισκόμουν στην Ελλάδα».

Ο Χάμζα καθόταν ένα βράδυ με το λάπτοπ του και διάβαζε στην πλατεία Αριστοτέλους, όταν τον πλησίασε ένας άντρας λίγο πάνω από 30 ετών. «Εσύ είσαι ο Χάμζα Αμπού Χοουίντι;», του είπε. Ο Χάμζα σήκωσε τα μάτια από το λάπτοπ, τον κοίταξε κι απάντησε καταφατικά. «Βρίζεις τη Χαμάς, πράκτορα των σιωνιστών; Νομίζεις ότι είσαι άτρωτος;» Ο νεαρός Παλαιστίνιος ένιωσε να του κόβονται τα γόνατα. Κοίταξε γύρω του, υπήρχαν στα 50 μέτρα κι άλλοι άνθρωποι. Σιγά σιγά σηκώθηκε και πήγε προς το μέρος τους. Ο άντρας τον ακολούθησε με το βλέμμα κι έμεινε να τον κοιτάζει σταθερά για λίγα λεπτά. Ο Χάμζα δεν επέστρεψε ποτέ στην πλατεία Αριστοτέλους.

Λίγο αργότερα, συνειδητοποίησε ότι στην Ελλάδα δεν θα ήταν ασφαλής. Ήταν η δεύτερη φορά που αναγκαζόταν να τραπεί σε φυγή εξαιτίας της Χαμάς. Η πρώτη ήταν το καλοκαίρι του 2023, όταν είχε πάρει την απόφαση να εγκαταλείψει οριστικά τη Γάζα για την Ευρώπη. Του ζητάω να πάμε νοερά πίσω, στην πατρίδα του:

IS: Ας επιστρέψουμε στη Γάζα. Η δράση της Χαμάς ήταν ο λόγος για τον οποίον αποφασίσατε να φύγετε. Ποια ήταν, όμως, η πρώτη εμπειρία σας από την οργάνωση; Όταν έγινε κυβέρνηση η Χαμάς ήσασταν 10 ετών, σωστά;

«Ναι, όταν η οργάνωση κατέλαβε τη Γάζα το 2007, με ένα αιματηρό πραξικόπημα. Και μετά τη γνώρισα καλύτερα, από κοντά, το 2019 κι έπειτα πάλι το 2023, λίγο πριν φύγω».

IS: Το 2019 πήρατε μέρος σε διαδήλωση εναντίον της Χαμάς.

«Συμμετείχα στο κίνημα “Θέλουμε να ζήσουμε”. Δεν είχαμε καμία σχέση με κόμματα και είχαμε μόνο δυο αιτήματα: να βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση και να γίνουν εκλογές. Ήμασταν πολλοί που νιώθαμε εξουθενωμένοι από τις ατέρμονες επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού και από τον αποκλεισμό. Είχαμε επίσης κουραστεί πάρα πολύ από τους φόρους που πληρώναμε στη Χαμάς, από τη διαφθορά κι από την κακοποίηση και τους εκφοβισμούς. Θέλαμε να γίνουν εκλογές, αναζητούσαμε εναλλακτική. Η διαδήλωση έγινε στην Τζαμπάλια».

Στο βιβλίο του περιγράφει την απελπισία και το αίσθημα του αδιεξόδου που ένιωθε, καθώς έβλεπε ότι οι μόνοι που είχαν επαγγελματικές προοπτικές ήταν τα μέλη και οι υποστηρικτές της Χαμάς. Εκείνοι έπαιρναν υποτροφίες για να πληρώσουν τα ακριβά δίδακτρα στο πανεπιστήμιο, εκείνοι εξασφάλιζαν αυτοκίνητα και έπαιρναν τις καλοπληρωμένες δουλειές. Την ίδια ώρα, η διαφθορά και ο πλούτος των ηγετικών στελεχών της ισλαμιστικής οργάνωσης ήταν μια απολύτως αυτονόητη πραγματικότητα. Ο Χάμζα περιγράφει την πολυτελή βίλα που είχε χτίσει ο επικεφαλής της πολιτικής πτέρυγας της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια, ανάμεσα σε φτωχόσπιτα. Οι κάτοικοι την αποκαλούσαν «κατάφωτη πόλη», διότι μόνο εκείνη είχε διαρκώς ηλεκτρικό, σε αντίθεση με όλα τα υπόλοιπα σπίτια της Γάζας. Όσο για τον μετέπειτα αρχιτέκτονα της σφαγής της 7ης Οκτωβρίου Γιαχία Σινουάρ, μετά την απελευθέρωσή του στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων το 2011, είχε αρχίσει κατευθείαν να ανοίγει τη μια επιχείρηση μετά την άλλη.

IS: Τι συνέβη σε εκείνη τη διαδήλωση του 2019;

«Με συνέλαβαν και με κράτησαν τρεις εβδομάδες στη φυλακή, όπου με υπέβαλαν σε βασανιστήρια. Η οικογένειά μου χρειάστηκε να εξαγοράσει την ελευθερία μου».

Ο Χάμζα μου ζητάει να μην μιλήσουμε για τα βασανιστήρια που υπέστη, δεν θέλει να επανέλθει. Τα διαβάζω στο βιβλίο του, όπου περιγράφει πώς οι δεσμοφύλακές τους έκλεισαν δέκα άτομα σε ένα κελί 25τμ, χωρίς παράθυρο. Χωρίς στρώματα ή σκεπάσματα. Τουαλέτα δεν υπήρχε – μόνο ένας κουβάς, που έπρεπε όλοι να χρησιμοποιούν.

Μετά από μερικές ώρες άρχισαν να τους καλούν έναν-έναν. Κάποτε ήρθε η σειρά του. Άρχισαν να τον ρωτάνε «για ποιον δουλεύεις;» «Για κανέναν», τους έλεγε. Ο ανακριτής του τον κάθισε σε μια καρέκλα, του έδεσε τα χέρια πίσω από την πλάτη κι άρχισε να τον δέρνει. Αυτό συνέβαινε κάθε μέρα. Μετά από μια εβδομάδα τα βασανιστήρια χειροτέρεψαν.

Κατόπιν του φόρεσαν στο κεφάλι μια μαύρη πλαστική σακούλα. Πήραν αλυσίδες, τις πέρασαν σε ένα άγκιστρο και τον κρέμασαν ανάποδα. Τον χτύπαγαν και τώρα τον κατηγορούσαν ότι δούλευε για τις μυστικές υπηρεσίες της Ραμάλας – όχι πια για τους Ισραηλινούς, λοιπόν, αλλά για την Παλαιστινιακή Αρχή. «Η σκέψη ότι μπορεί απλώς να θέλαμε μια καλύτερη ζωή για εμάς και τις οικογένειές μας δεν τους περνούσε από το μυαλό», γράφει.

Ο Χάμζα πίστευε ότι οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που είχαν γραφεία στη Γάζα θα σήμαιναν συναγερμό, ότι θα ξεσηκωνόταν θόρυβος. Δεν ήταν μόνο αυτός που είχε συλληφθεί, άλλωστε. Περίμενε ότι θα ασκούσαν πίεση στη Χαμάς να αφήσει ελεύθερους τους ειρηνικούς διαδηλωτές. Αλλά τίποτε δεν έγινε.

IS: Θυμάμαι να διαβάζω στο βιβλίο σας ότι περιμένατε πως η διεθνής κοινότητα ή κάποιες ΜΚΟ θα αντιδρούσαν, αλλά δεν συνέβη τίποτε τέτοιο. Υπάρχει περίπτωση να μην έπεσε στην αντίληψή τους;

«Όχι, το γνώριζαν πολύ καλά, δεν ήταν κάτι που μπορούσε να διαφύγει της προσοχής σου αν ζούσες στη Γάζα. Το ήξεραν όλοι, παντού. Και αφορούσε πολλούς ανθρώπους – συνελήφθησαν πάνω από 1.000 άνθρωποι, ορισμένους τους έπαιρναν μέσα από τα σπίτια τους. Γιατί οι οργανώσεις δεν έκαναν ανακοινώσεις; Υποθέτω πως λόγω της κατάστασης που επικρατούσε, φοβούνταν. Θυμάται όταν μια φορά μίλησε δημόσια κάποιος από την ανθρωπιστική οργάνωση Al-Mezan, και την επόμενη μέρα τον πυροβόλησε κάποιος από τη Χαμάς. Επιλέον, ορισμένες ΜΚΟ δεν θέλουν να έρθουν σε σύγκρουση με τη Χαμάς γιατί, υποθέτω, αν κάνουν κάτι τέτοιο μπορεί να τους διώξει από το πεδίο και να μην μπορούν πλέον να κάνουν εκεί τη δουλειά τους».

Ο Χάμζα ήταν τότε 22 ετών και είχε αποφασίσει πως ήταν αγνωστικιστής. Λίγα χρόνια νωρίτερα είχε ανακαλύψει στο διαδίκτυο τις διαλέξεις του Γερμανο-αιγύπτιου διανοούμενου Χαμέντ Αμπντέλ Σαμάντ. Ο Σαμάντ είναι σφοδρός επικριτικής του πολιτικού Ισλάμ. Στην Γάζα δεν ήταν καθόλου απλό να εκτεθεί ένας νέος άνθρωπος στον πλουραλισμό των ιδέων. Η ελεύθερη σκέψη ήταν ανάθεμα, όχι ζητούμενο. Οι πηγές στις οποίες μπορούσε να ανατρέξει ένας πνευματικά ανήσυχος άνθρωπος βρίσκονταν στο διαδίκτυο, όχι στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο ή σε εφημερίδες. Σε ελάχιστα πρόσωπα μπορούσε τότε ο Χάμζα να εμπιστευθεί τις οδούς που ακολουθούσε για να ικανοποιήσει τη διανοητική του περιέργεια.

IS: Το 2019 είχατε ήδη αρχίσει να αμφισβητείτε όσα είχατε διδαχτεί και το κυρίαρχο αφήγημα στη Γάζα, αν κατάλαβα καλά.

«Ναι, αλλά μόνο σε ό,τι αφορά το θέμα της θρησκείας».

IS: Και πότε αρχίσατε να μελετάτε περισσότερο και να σκέφτεστε πιο διαφοροποιημένα και πιο κριτικά σε ό,τι αφορά την πολιτική και τις σχέσεις μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων;

«Αυτή είναι μια μακρά διαδρομή που ξεκίνησε το 2019 και συνεχίζεται έως και σήμερα».

Το 2023 παίρνει μέρος σε άλλη μια διαδήλωση του κινήματος «Θέλουμε να ζήσουμε» κατά της Χαμάς. Αυτή τη φορά, γράφει στο βιβλίο του, οι διοργανωτές επικοινώνησαν με ομοϊδεάτες Παλαιστίνιους της διασποράς, για να τους κρατούν ενήμερους και εκείνοι να διαδίδουν στη Δύση όσα συμβαίνουν πίσω στη Γάζα. Ανάμεσα σε εκείνους τους Παλαιστίνιους ήταν ο δημοσιογράφος Αμέρ Μπαλούσα, ο οποίος είχε πολλούς ακολούθους και ο Ράμζι Χέρζαλα, ο οποίος είχε εγκαταλείψει τη Γάζα μετά τη διαδήλωση του 2019 κι έκτοτε ζει στο Βέλγιο. Οι διαδηλωτές επικοινωνούσαν μαζί τους μέσω του Telegram, με μηνύματα που έσβηναν μόλις τα έστελναν.

Ο Χάμζα συνελήφθη για δεύτερη φορά και οδηγήθηκε ξανά στην ίδια φυλακή. Αλλά αυτή τη φορά στην απομόνωση, σε ένα κελί χωρίς παράθυρο και φως. Διότι τώρα ήταν «καταδικασμένος κακοποιός», όπως γράφει. Τον κράτησαν εκεί πάνω από δυο εβδομάδες, για φαγητό του πετούσαν μια-δυο μουχλιασμένες πίτες, καμιά φορά λίγο ρύζι, ή μία σούπα. Τον υπέβαλαν ξανά σε βασανιστήρια.

«Αυτό είναι για την Παλαιστίνη, αυτό είναι για την αντίσταση», έλεγαν καθώς τον ξυλοκοπούσαν. «Χτυπούσαν και βασάνιζαν εμένα, έναν Παλαιστίνιο, στο όνομα της Παλαιστίνης», γράφει. Μετά από αυτό, αποφάσισε ότι δεν άντεχε να μείνει άλλο στη Γάζα. Θα έφευγε και θα τα άφηνε όλα πίσω του.

IS: Γράφετε πως και τις δυο φορές που σας συνέλαβαν, η οικογένειά σας χρειάστηκε να δωροδοκήσει ανθρώπους της Χαμάς προκειμένου να σας αφήσουν. Πόσα χρήματα έδωσαν;

«Την πρώτη φορά 3.000 και μετά το ποσό αυξήθηκε, πήγε στα 5.000 δολάρια».

IS: Φτάνοντας στην Ευρώπη θέλατε να τα αφήσετε όλα πίσω σας. Αλλά σήμερα κάνετε ακτιβισμό υπέρ της ειρήνης μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών.

«Αρχικά ήθελα να αποφύγω εντελώς την πολιτική και το θέμα της Μέσης Ανατολής, αλλά μετά την 7η Οκτωβρίου αυτό ήταν πια τρομερά δύσκολο για οποιονδήποτε Παλαιστίνιο. Στη Γερμανία κατέστη εφικτό να ασχοληθώ και να κινητοποιηθώ για την ειρήνη, διότι υπάρχει ο χώρος για να συναντηθούν και να συνομιλήσουν Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί με τρόπους παραγωγικούς, να προσπαθήσουν να αναδείξουν λύσεις για τη σύγκρουση και να μιλήσουν από κοινού υπέρ του τερματισμού της ισραηλινής στρατιωτικής κατοχής και της εξουσίας της Χαμάς»

IS: Αυτό πόσο εύκολο είναι; Διότι υπάρχει μια στερεοτυπική εικόνα για τους Παλαιστίνιους.

«Δεν είναι καθόλου εύκολο. Από τη μια πλευρά, όταν προσεγγίζει κανείς αυτό το θέμα, πρέπει να λάβει υπόψην του το γερμανικό παρελθόν και την σημερινή σχέση της Γερμανίας με το Ισραήλ. Από την άλλη, αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει την ισραηλινή κατοχή και όσα συνέβησαν στην Γάζα».

IS: Σας έχουν αποδώσει σειρά από χαρακτηρισμούς – θα μου πείτε πώς σας έχουν αποκαλέσει;

«Ασκώ κριτική στους φανατικούς και των δυο πλευρών αυτής της σύγκρουσης – στους ισλαμιστές της Χαμάς από τη μία και στους εκπροσώπους του εξτρεμιστικού σιωνισμού που εκπροσωπούνται από τη σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ, από την άλλη. Και κυρίως τάσσομαι και μιλώ υπέρ της λύσης των δυο κρατών.

Μου έχουν κολλήσει πολλές ταμπέλες, με έχουν αποκαλέσει πολλά πράγματα, μεταξύ των οποίων και προδότη. Με έχουν πει προδότη άνθρωποι που δεν τους αρέσει να ακούνε έναν Παλαιστίνιο να ασκεί κριτική στη Χαμάς. Είμαι περήφανος για την πατρίδα μου και την αγαπώ και ακριβώς για αυτόν τον λόγο ασκώ κριτική στη Χαμάς.

Αλλά με έχουν αποκαλέσει και τρομοκράτη, επειδή έχω μιλήσει για τα τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στη Γάζα τα τελευταία δυο χρόνια».

IS: Αυτούς τους χαρακτηρισμούς τους έχουν κάνει και πολίτες δυτικών χωρών, εννοώ τους έχετε ακούσει και στη Γερμανία;

«Ναι, δυστυχώς για ορισμένους μέσα στο κίνημα αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους, Παλαιστίνη ίσον Χαμάς και Χαμάς ίσον Παλαιστίνη. Αντιστοίχως, πολλοί υποστηρικτές του Ισραήλ παρουσιάζουν τα δύο εκατομμύρια των κατοίκων της Γάζας ως υποστηρικτές της Χαμάς. Το ίδιο, δηλαδή, που κάνουν και οι αλληλέγγυοι προς την Παλαιστίνη».

IS: Αυτοί, από όσο γνωρίζετε, έχουν πάει ποτέ στη Γάζα;

«Όχι, κι υποθέτω ότι πολλοί από αυτούς δεν θα την έβρισκαν ούτε στον χάρτη».

IS: Από ό,τι καταλαβαίνω δεν έχετε πειστεί σε ό,τι αφορά το κατά πόσον έχει βοηθήσει τελικά τους Παλαιστίνιους η δυτική αλληλεγγύη, σωστά;

«Δεν είμαι βέβαιος ότι όσα κάνει το κίνημα υπέρ της Παλαιστίνης συνιστούν και τον καλύτερο τρόπο για να βοηθήσει κανείς τους Παλαιστίνιους».

IS: Δηλαδή; Θέλετε να μου το εξηγήσετε αυτό λίγο πιο αναλυτικά;

«Από τη μια πλευρά, το κίνημα υπέρ της Παλαιστίνης έχει κάνει πολύ σημαντική δουλειά ζητώντας να γίνει κατάπαυση πυρός και να μπει τέλος στο μαρτύριο χιλιάδων ανθρώπων στη Γάζα. Από την άλλη, όμως, την ίδια στιγμή παρεισέφρησαν στο κίνημα πολλοί υποστηρικτές της Χαμάς και αντισημιτικά στοιχεία – κι αυτό είναι κάτι για το οποίο έχω μιλήσει, που με βρίσκει απολύτως αντίθετο. Πιστεύω ότι έχει σημασία αυτό το κίνημα να πάει πέρα από τη διαμαρτυρία και να αναζητήσει τρόπους που θα συμβάλουν στην βελτίωση της πολιτικής και ανθρωπιστικής κατάστασης στην Παλαιστίνη».

IS: Γράφετε στο βιβλίο σας ότι έχουν υπάρξει Ισραηλινοί που επιχείρησαν να εργαλειοποιήσουν εσάς και τις απόψεις σας. Μπορείτε να μου δώσετε ένα παράδειγμα;

«Ναι, πολλοί παρεξήγησαν την κριτική προς την Χαμάς και την παρερμήνευσαν ως αποδοχή για όσα κάνει το Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη. Δεν είναι έτσι, όμως. Θα σας δώσω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Είχα δώσει μια μεγάλη συνέντευξη σε έναν Ισραηλινό δημοσιογράφο. Και όταν δημοσιεύτηκε διαπίστωσα ότι είχε φιλτράρει κάθε λέξη που είχα χρησιμοποιήσει μιλώντας για την ισραηλινή κυβέρνηση, τον στρατό και τους τρομοκράτες-εποίκους, ενώ είχε δημοσιεύσει μόνο την κριτική που έκανα στην Χαμάς. Λοιπόν, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον τόσοι πολλοί Παλαιστίνιοι που είναι εναντίον της Χαμάς προτιμούν να μην μιλούν δημόσια – διότι ξέρουν ότι πολλοί θα τους ακούσουν επιλεκτικά, θα καταγράψουν μόνο την κριτική τους εναντίον της Χαμάς και μόλις ασκήσουν κριτική στην άλλη πλευρά, θα φιλτράρουν τα λόγια τους».

IS: Παρακολουθώντας τον δημόσιο λόγο σας, έχω δει ότι αποδίδετε ευθύνες και στον Νετανιάχου για τη δύναμη που απέκτησε η Χαμάς, σωστά;

«Ναι, σε μια εποχή που πολλοί από εμάς προσπαθούσαμε να βρούμε έναν τρόπο για να αλλάξει κάτι και να ξεφορτωθούμε τη Χαμάς, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ διευκόλυνε την παράδοση, κάθε μήνα, δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων στη Χαμάς. Ο Νετανιάχου, όπως και άλλα στελέχη της κυβέρνησής του, συνέβαλαν στην εδραίωση της εξουσίας της Χαμάς στη Γάζα, προκειμένου να υπονομεύσουν την ιδέα μιας ενιαίας Παλαιστινιακής κυβέρνησης και την επίτευξη της λύσης των δύο κρατών. Το έλεγαν ανοιχτά, άλλωστε. Σε μια διάσκεψη του Λικούντ το 2019, το είπε ο ίδιος ο Νετανιάχου, ότι αυτή είναι η στρατηγική του. Επίσης, ο [υπουργός Οικονομικών] Μπεζαλέλ Σμότριτς έχει χαρακτηρίσει τη Χαμάς “ατού” και την Παλαιστινιακή Αρχή στη Ραμάλα “πρόβλημα”».

IS: Είστε σε επικοινωνία με άλλους Παλαιστίνιους της διασποράς;

«Ναι, συνομιλώ με αρκετούς συμπατριώτες μου, με τους οποίους μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα, για μια ελεύθερη Παλαιστίνη – ελεύθερη από την κατοχή κι ελεύθερη από την Χαμάς. Υπάρχουν πολλοί σαν κι εμένα που υποστηρίζουν την ειρηνική συνύπαρξη μέσω της λύσης των δυο κρατών».

IS: Ανήκετε σε κάποια οργάνωση στην οποία συμμετέχουν Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί ακτιβιστές;

«Όχι, δεν συμμετέχω σε καμιά ομάδα αλλά υποστηρίζω ενεργά κάθε πρωτοβουλία που βασίζεται στην προσπάθεια να τελειώσει η ισραηλινή κατοχή και να φύγει από την εξουσία η Χαμάς».

IS: Στη Γερμανία μιλάτε συχνά σε κοινό, και ειδικά σε πανεπιστήμια, υπέρ της λύσης των δυο κρατών. Τι υποδοχή βρίσκουν οι απόψεις που εκφράζετε;

«Εξαρτάται, κάποιες φορές οι φοιτητές είναι πολύ υποστηρικτικοί. Άλλες φορές, όμως, διαπιστώνω ότι περιβάλλομαι από ανθρώπους με μαξιμαλιστικά, μη ρεαλιστικά αιτήματα. Βλέπω, επίσης, ότι πολλοί δεν έχουν ιδέα για τα εγκλήματα που διαπράττει η Χαμάς εναντίον των Παλαιστινίων. Υπάρχουν κι εκείνοι, όμως, που τα ξέρουν πολύ καλά, αλλά προτιμούν να τα αγνοούν. Ορισμένοι επιλέγουν να επικεντρώνουν στην ισραηλινή κατοχή και παραβλέπουν τη Χαμάς – αλλά αυτή η επιλογή με βρίσκει αντίθετο. Δεν θέλω να ξεφορτωθούμε την ισραηλινή κατοχή, απλώς και μόνο για να βρεθούμε να ζούμε σε ένα αυταρχικό, ισλαμικό καθεστώς».

IS: Διαβάζοντας το βιβλίο σας σχημάτισα την εντύπωση ότι πιστεύετε πως ο υπόλοιπος κόσμος κάτι δεν έχει καταλάβει καλά σε ό,τι αφορά τις θέσεις και τους στόχους της Χαμάς.

«Το πρόβλημα είναι ότι οι άνθρωποι ερμηνεύουν τη δράση της οργάνωσης μέσα από το πρίσμα ενός αντι-αποικιακού κινήματος αντίστασης. Αυτή είναι μια πτυχή που δεν αφορά την ιδεολογία της Χαμάς. Η Χαμάς πρέπει να γίνει κατανοητή ως ένα κίνημα του πολιτικού Ισλάμ που έχει τη φιλοδοξία να δημιουργήσει ένα ισλαμικό κράτος σε όποια εδάφη μπορεί να έχει υπό τον έλεγχό της. Και αυτό ήταν πάντα σαφές – ήδη από την εποχή που οι ιδρυτές της δήλωναν ότι “η Παλαιστίνη-Ισραήλ για εμάς είναι απλώς ένα μικρό σημείο στον χάρτη”».

IS: Τώρα οι δικοί σας έχουν πλέον φύγει από την Γάζα κι εσείς ζείτε στην Γερμανία. Νιώθετε ασφαλής ή παίρνετε ακόμη προφυλάξεις;

«Και στη Γερμανία πρέπει να παίρνω κάποιες προφυλάξεις, γιατί κι εδώ υπάρχει φανατισμός και μπορεί με αυτά που λέω να προκαλέσω πολύ αρνητικές αντιδράσεις»

IS: Τι σχέδια έχετε για το μέλλον;

«Να συνεχίσω να γράφω· το σχέδιό μου κι η επιθυμία μου είναι να παραμείνω στη Γερμανία και να γράφω».