Λίγοι εφοπλιστές πληρώνουν την εθελοντική εισφορά

To ελληνικό δημόσιο έχει εισπράξει περίπου το ένα πέμπτο (1/5) της εισφοράς που συμφωνήθηκε να πληρώσουν οι Έλληνες εφοπλιστές, δηλαδή μόλις 85 από τα 420 εκατομμύρια ευρώ που ήταν ο στόχος για την τετραετία 2014-2017.
Χρόνος ανάγνωσης: 
7
'
[Christos Gouliamakis/AFP]

Τα νερά της «εθελοντικής εισφοράς» των εφοπλιστών είναι θολά. Οι εταιρείες, ελληνικές ή ξένες, που διαχειρίζονται πλοία με ελληνική ή αλλοδαπή σημαία από την Ελλάδα (και δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 25 του ν. 27/1975 διατηρούν προνομιακό φορολογικό καθεστώς για τα έσοδα που επιτυγχάνουν), δεν πληρώνουν αυτά που συμφώνησαν με την πολιτεία. Αυτό τουλάχιστον ισχύει για την πλειοψηφία. Έτσι λοιπόν οι δηλώσεις της Ελληνικής Ένωσης Εφοπλιστών, που έγιναν το 2017 με αφορμή την παράταση για έναν ακόμα χρόνο (και το 2018) της εθελοντικής εισφοράς, περί ανταπόκρισης της ναυτιλιακής κοινότητας στην συντριπτική της πλειοψηφία σε αυτό το μέτρο και περί έμπρακτης στήριξης του τόπου σε δύσκολες περιόδους, δεν συνάδουν με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις φορολογικές αρχές, αρκετοί εφοπλιστές ζητούν να πληρώσουν σε δόσεις την εθελοντική εισφορά ενώ το δημόσιο συνεχίζει να κάνει καταλογισμούς χωρίς όμως μεγάλη εισπρακτική επιτυχία. Πηγές μάλιστα αναφέρουν ότι τo ελληνικό δημόσιο έχει εισπράξει περίπου το ένα πέμπτο (1/5) της εισφοράς που συμφωνήθηκε να πληρώσουν οι Έλληνες εφοπλιστές, δηλαδή μόλις 85 από τα 420 εκατομμύρια ευρώ που ήταν ο στόχος για την τετραετία 2014-2017.

Θυμίζουμε ότι η εισφορά των εφοπλιστών έχει περάσει από αρκετά κύματα. Πρώτα επιβλήθηκε ως υποχρεωτική από τον Γιάννη Στουρνάρα, όταν ήταν υπουργός Οικονομικών επί κυβέρνησης Αντώνη Σαμαρά (άρθρο 14 του νόμου 4223/2013), ενώ στη συνέχεια αποτυπώθηκε ως συμφωνία εθελοντικής εισφοράς μεταξύ του τότε πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά και της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (στο άρθρο 42 του νόμου 4301/2014), προκειμένου να μην αλλάξει το προνομιακό φορολογικό καθεστώς της ελληνικής ναυτιλίας, κάτι που ζητούσαν και ζητούν οι δανειστές.

Το θέμα της φορολόγησης του ελληνικού εφοπλισμού παραμένει ανοικτό και είναι στην ατζέντα της τρόικας. Στην τελευταία Έκθεση Συμμόρφωσης του προγράμματος βοήθειας του ESM προς την Ελλάδα (Ιούνιος 2018) αναφέρεται ότι έχει συμφωνηθεί η χρονική επέκταση της εθελοντικής εισφοράς και ότι θα καθιερωθεί νέος φόρος για τον επαναπατρισμό κερδών από τη ναυτιλία. Ταυτόχρονα, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει κλείσει τυπικά (δεν έχει υπάρξει σχετική ανακοίνωση) η υπόθεση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων που άνοιξε η επίτροπος Βεστάνγκερ για το φορολογικό καθεστώς της ελληνικής ναυτιλίας. Αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Άμυνα

Στις 6 Ιουλίου 2016 γράφαμε στο inside story:

Προσπαθώντας να αποφύγει την αλλαγή του φορολογικού καθεστώτος, η κυβέρνηση Σαμαρά αποφασίζει να αυξήσει σε απόλυτο αριθμό τους φόρους που εισπράττει από τους εφοπλιστές, αλλά να μην πειράξει τίποτα από τη δομή και το σύστημα της φορολόγησης, που παρουσιάζεται στην Κομισιόν σαν αποτέλεσμα της «συνταγματικής παράδοσης» της χώρας. «Αν καταφέρναμε να παρουσιάσουμε ότι εισπράττουμε 500 εκατ. ευρώ αντί για 45 εκατομμύρια τον χρόνο σε μία τριετία από τους εφοπλιστές, είναι ένα ποσό που φαίνεται μεγάλο, και ίσως αυτό να κατεύναζε την Κομισιόν», λέει υπουργός της κυβέρνησης Σαμαρά».

Η ελληνική κυβέρνηση ενημερώνει για τις προθέσεις της να πάρει τα πρώτα μέτρα (επέκταση του φόρου χωρητικότητας στα ελληνόκτητα πλοία με ξένη σημαία, που δεν φορολογούνταν μέχρι το 2013, και φόρο στα γραφεία που ασχολούνται με τη μεσιτεία) στα τέλη του 2012 και με μια δεύτερη επιστολή στις αρχές του 2013, αλλά το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: «Αυτά δεν αρκούν». «Από την αρχή μας ήταν φανερό ότι η ΕΕ στόχευε στη φορολόγηση των μερισμάτων των εφοπλιστικών εταιρειών», λέει αξιωματούχος της προηγούμενης κυβέρνησης στο υπουργείο Ναυτιλίας.

Η φορολόγηση των μερισμάτων ήταν αυτό που δεν ήθελε εξαρχής η κυβέρνηση και η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ). Σύμφωνα με το καθεστώς που ισχύει από το 1975, στα μερίσματα των ναυτιλιακών εταιρειών δεν γίνεται διάκριση του εισοδήματος που προκύπτει από θαλάσσια μεταφορά (καθαρά εφοπλιστική δραστηριότητα) από αυτό που προκύπτει από αγοραπωλησίες πλοίων, τίτλων στα χρηματιστήρια ή άλλες στεριανές επιχειρηματικές δραστηριότητες (π.χ. ακίνητα). Πολλές φορές, τα κέρδη από όλα αυτά ενσωματώνονται στο μέρισμα που μοιράζει η ναυτιλιακή εταιρεία στους μετόχους της, το οποίο είναι αφορολόγητο ως εισόδημα από ναυτιλιακή δραστηριότητα.

Στόχος της Κομισιόν είναι να γίνει ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων και να μπουν ξεκάθαροι κανόνες, με βάση τους οποίους κάθε δραστηριότητα θα φορολογείται με τις διατάξεις που ισχύουν για αυτήν, οπότε όποιες δραστηριότητες δεν είναι ναυτιλιακές, θα φορολογούνται κανονικά.

Να σημειωθεί ότι το 2013 τα πλοία ελληνικών συμφερόντων ήταν 3.677 (86 λιγότερα από το προηγούμενο έτος), ενώ στα πλοία χωρητικότητας άνω των 3.000 κόρων υπηρετούσαν 4.600 Έλληνες και 16.000 ξένοι ναυτικοί. Σε αυτούς, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Ναυτών Εμπορικού Ναυτικού (ΠΕΝΕΝ), πρέπει να προστεθούν άλλοι 5.000 Έλληνες ναυτικοί με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Οι μέσοι μισθοί των Ελλήνων ναυτικών ήταν 2.400 ευρώ έναντι 1.400 δολαρίων των αλλοδαπών συναδέλφων τους.

H Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών πίστευε ότι θα έκλεινε σχετικά γρήγορα την διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για τον λόγο αυτό είχε ζητήσει τη συνδρομή δικηγορικών γραφείων από το Λονδίνο και την Ολλανδία. Όμως τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά, για τρεις λόγους:

  • Η ανοχή της Ευρώπης απέναντι στους φορολογικούς παραδείσους εξαντλείται όσο πιέζονται μέσω της φορολογίας τα μεσαία στρώματα και υποχρηματοδοτείται ό,τι έχει μείνει από το κοινωνικό κράτος.
  • Οι ίδιοι οι εφοπλιστές από την αρχή διαφωνούσαν με το μέτρο της εθελοντικής εισφοράς στο κράτος.
  • Οι τράπεζες πλέον, ακόμα και σε χώρες που ήταν πολύ συνεργάσιμες, μέσω του μηχανισμού της διοικητικής συνδρομής δίνουν στοιχεία στα κράτη προέλευσης των φυσικών προσώπων.

Ιδιαίτερα το τελευταίο σημείο, σε συνδυασμό με την αδυναμία κάποιων «μεγάλων εφοπλιστικών σπιτιών» να πληρώσουν τα δάνειά τους, οδήγησε αρκετούς να αναζητήσουν την τύχη τους εκτός Ευρώπης, καθώς το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ελληνικό.

Έτσι, στις 31 Δεκεμβρίου του 2013 κυκλοφορεί το ΦΕΚ του νόμου 4223/2013 για τον ΕΝΦΙΑ (Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων), όπου στο άρθρο 14 υπάρχει η διάταξη για την «Οικονομική παροχή της Ναυτιλιακής Κοινότητας για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης της χώρας».

Η διάταξη

Η διάταξη όριζε ότι 450 εταιρείες θα κατέβαλαν ως «οικονομική παροχή» στο δημόσιο το διπλάσιο του φόρου χωρητικότητας που πλήρωνε η κάθε μία, αρχικά για μία τριετία. Ο φόρος στο σύνολο θα ήταν 420 εκατ. ευρώ, με ετήσιο στόχο τα 140 εκατ. ευρώ. Στη συνέχεια με τον νόμο 4301/2014 που έκανε την εισφορά εθελοντική η τριετία έγινε τετραετία και ο ετήσιος στόχος επαναπροσδιορίστηκε στα 105 εκατ. ευρώ. Το συνολικό ποσό παρέμεινε στα 420 εκατ. ευρώ. Η ψήφιση του άρθρου 42 στον νόμο 4301/2014 έγινε α) για να γίνει εξομάλυνση του συνολικού ποσού σε περισσότερα χρόνια και β) γιατί οι εφοπλιστές φοβήθηκαν ότι με τον προηγούμενο νόμο απειλούνταν το προνομιακό φορολογικό τους καθεστώς, καθώς η εισφορά γινόταν κατά κάποιο τρόπο υποχρεωτική και έτσι θα ακυρωνόταν στην πράξη το συνταγματικό τους προνόμιο (εδώ η ιστορία του προνομίου σε προηγούμενο άρθρο του inside story) να πληρώνουν φόρο μόνο για την χωρητικότητα των πλοίων τους. Φυσικά οι εφοπλιστές δεν ήθελαν ούτε να ακούσουν κάτι τέτοιο και έτσι η υποχρεωτική επιβολή έγινε «εθελοντική επιβολή» με το άρθρο 42.

 

Την εθελοντική επιβολή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν την ψήφισε – στο μεταξύ είχε κερδίσει τις ευρωεκλογές του 2014 – και υποστήριξε ότι θα επανεξέταζε «από μηδενική βάση τη σχέση ανάμεσα στο ελληνικό κράτος, τη Ναυτιλία και τον εφοπλιστικό κόσμο, με στόχο τη δημιουργία ενός δίκαιου φορολογικού καθεστώτος, που θα ανταποκρίνεται στη συνταγματική επιταγή για τη συμβολή όλων, ανάλογα με τη φοροδοτική τους ικανότητα στα δημόσια βάρη». Ωστόσο, αυτή η νέα σχέση πάγωσε στον χρόνο, ενώ είχε αποκαλυφθεί τότε και συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα με εκπρόσωπο των εφοπλιστών.

Μέχρι σήμερα πάντως δεν έχει αλλάξει κάτι, με το κράτος απλά να παρακολουθεί τους κατά τεκμήριο πλουσιότερους Έλληνες να μην εκπληρώνουν την φορολογική υποχρέωση που οικειοθελώς είχαν αναλάβει.

Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας

Πάντως, νομικοί εκτιμούν ότι πρέπει να πληρώσουν όλοι, επικαλούμενοι μία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για ένα αντίστοιχο φορολογικό θέμα. Θυμίζουν ότι μία λιβεριανή πλοιοκτήτρια εταιρεία, ιδιοκτησίας Έλληνα εφοπλιστή, είχε προσφύγει στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά και ζητούσε την ακύρωση καταλογισμού φόρου που της είχε επιβληθεί. Ο προϊστάμενος της ΔΟΥ Πλοίων Πειραιά προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) και ζήτησε την αναίρεση της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά. Επρόκειτο για την έκτακτη εισφορά κοινωνικής ευθύνης του νόμου 3845/2010, που είχε επιβληθεί επί του υπουργού Οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου. Ο νόμος δεν εξαιρούσε τις ναυτιλιακές εταιρείες από τις υπόλοιπες, με αποτέλεσμα το υπουργείο Οικονομικών να καταλογίσει φόρους και σε αυτές. Με την απόφαση του ΣτΕ (υπ' αριθμόν 99/2017) και με οριακή πλειοψηφία δικαστών – εννέα υπέρ έναντι οκτώ κατά – αναιρέθηκε η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά κι έτσι η λιβεριανή εταιρεία πλήρωσε τον έκτακτο φόρο.

Ζητούν δόσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες του inside story, κάποιοι από τους εφοπλιστές ζητούν να πληρώσουν σε 6 ή 12 δόσεις. Κάποιοι άλλοι που δεν εμφανίζονται αναζητούνται από τις φορολογικές αρχές, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία. Η κατάσταση φυσικά δεν ευχαριστεί όσους είχαν την πρωτοβουλία της προαιρετικής εισφοράς στον εφοπλιστικό κόσμο, που πολλές φορές έχουν κάνει τα παράπονα στους συναδέλφους τους. «Η πάγια αντίληψη είναι ότι δεν χρωστούν το παραμικρό στο ελληνικό κράτος», λένε εφοπλιστές που είναι εντάξει με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε οικειοθελώς ο κλάδος.

Παρά το γεγονός ότι κάποια «βαριά ονόματα» του κλάδου έχουν πληρώσει την εισφορά – που παρατάθηκε για το 2018 χωρίς ακόμα να έχει πληρωθεί η προηγούμενη – κυβερνητικοί κύκλοι ανέφεραν στο inside story πως «το θέμα θα τεθεί στην πρώτη μεταμνημονιακή επιθεώρηση των δανειστών στις αρχές Σεπτεμβρίου 2018».

«Επειδή η ΕΕ θα εξακολουθήσει να είναι στο παιχνίδι, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μία αυτοψία για το τι έχει συμβεί δεν θα “συμπέσει” με μία απόφαση της ΕΕ που να μεταβάλλει το φορολογικό καθεστώς επί τω χείρω…», λέει άνθρωπος με συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές. Σε αυτό το πλαίσιο υπάρχουν κάποιες πληροφορίες για αυστηρότερη φορολογική μεταχείριση σε κάποιες κατηγορίες πλοίων, όπως ενδεικτικά αναφέρουν πηγές ότι είναι τα τρυπάνια και τα ψυγεία.

Συμπαρουσιάζει την εκπομπή Ιστορίες στο ΣΚΑΪ από το 2016. Μετά από 7 χρόνια ως ανταποκριτής για ελληνικά μέσα ενημέρωσης στη Γερμανία, συνεργάστηκε με την εκπομπή Μαύρο Κουτί και από το 2004 ως το 2007 ήταν αρχισυντάκτης της εκπομπής Φάκελοι, στην οποία εργάστηκε μέχρι το 2013.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus
2

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.