Μέτρα και φόβοι για την προστασία των προσφύγων από τον κορονοϊό

Η αύξηση των κρουσμάτων κορονοϊού σε δομές φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών γεννά ανησυχίες, δεδομένου ότι πολλά καμπ φιλοξενούν αριθμούς που ξεπερνούν κατά πολύ τη χωρητικότητά τους. Το inside story παρουσιάζει τα μέτρα και τις ανησυχίες γύρω από την προστασία αυτής της ευάλωτης ομάδας.
Χρόνος ανάγνωσης: 
14
'
Η δομή φιλοξενίας στο Κρανίδι Αργολίδας, στην οποία παρουσιάστηκαν 150 κρούσματα. [Αντώνης Νικολόπουλος/Eurokinissi]

Μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος κορονοϊού στην Ελλάδα, την 26η Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση εφάρμοσε σταδιακά μία σειρά από μέτρα που κατά κανόνα βασίστηκαν στην υιοθέτηση «κοινωνικών αποστάσεων». Στις 27 Φεβρουαρίου ακυρώθηκαν όλες οι αποκριάτικες εκδηλώσεις. Στις 10 Μαρτίου έκλεισαν τα σχολεία. Στις 13 Μαρτίου ανεστάλη η λειτουργία χώρων κοινωνικών συναθροίσεων, όπως είναι τα μουσεία, τα εστιατόρια και τα μπαρ. Τελικά, στις 23 Μαρτίου, άρχισε η καθολική απαγόρευση κυκλοφορίας των πολιτών.

 

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΣπίτι: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

Τα μέτρα περιορισμού του συγχρωτισμού μεγάλου αριθμού ανθρώπων φαίνεται πως απέδωσαν: μέχρι τις 22 Απριλίου οι θάνατοι από κορονοϊό στην Ελλάδα ανήλθαν συνολικά σε 121, έναν αριθμό σημαντικά χαμηλότερο από τον αντίστοιχο άλλων κρατών, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, που μετρούν περισσότερους από 24.000 και 20.000 θανάτους αντίστοιχα. Η επιτυχία αυτή έχει μέχρι στιγμής επιτρέψει στο ΕΣΥ να ανταποκριθεί στην έκτακτη ανάγκη και να αποφύγει την κατάρρευση, παρά τις περικοπές και τον περιορισμό της χρηματοδότησής του μέσα στα χρόνια της κρίσης.

Την ώρα, ωστόσο, που η πλειοψηφία των πολιτών παραμένει σπίτι για να συμβάλει στη συγκράτηση της εξάπλωσης του κορονοϊού, υπάρχουν κοινωνικές ομάδες που εκ των πραγμάτων αδυνατούν να εφαρμόσουν τον κανόνα της διατήρησης κοινωνικών αποστάσεων. Μία από αυτές είναι οι πρόσφυγες, που σε κάποιες περιπτώσεις, όπως στη Μόρια, ζουν κυριολεκτικά «ο ένας πάνω στον άλλον».

Το ζήτημα του υπερπληθυσμού

Διαχρονικό είναι το πρόβλημα του υπερπληθυσμού στις δομές φιλοξενίας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (Λέσβο, Χίο, Σάμο) και τα Δωδεκάνησα (Κω, Λέρο). Είναι χαρακτηριστικό ότι σε τοποθέτησή του στις αρχές Απριλίου, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) ανέφερε ότι «τα κρούσματα Covid-19 στην ηπειρωτική χώρα προκαλούν ανησυχία και για τους μετανάστες στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (σ.σ.: στο εξής ΚΥΤ) των πέντε νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου, όπου ο υπερπληθυσμός καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη λήψη των απαραίτητων μέτρων προφύλαξης, όπως το να κρατούνται αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων και να μπαίνουν σε εφαρμογή οι απαιτούμενοι κανόνες υγιεινής, ούτως ώστε να μπορεί να γίνει καλύτερη διαχείριση κατά την εξάπλωση του ιού. Σύμφωνα μάλιστα με αναλυτές, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που βρίσκονται τώρα στα ελληνικά νησιά πρέπει να μεταφερθούν στην ηπειρωτική χώρα το συντομότερο δυνατόν».

Για να δώσουμε μία τάξη μεγέθους του προβλήματος, αρκεί να θυμίσουμε ότι τον περασμένο Ιανουάριο είχαμε αναφέρει σε σχετικό ρεπορτάζ ότι πάνω από 41.000 πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο στα νησιά ζουν σε δομές που έχουν χωρητικότητα λίγο πάνω από 6.000 ανθρώπους, είναι δηλαδή επτά φορές περισσότεροι, κάτι που αποτελεί έναν δείκτη για το πόσο «έχουμε χάσει προ πολλού τους όρους που παγκοσμίως θεωρούνται κατάλληλοι για αξιοπρεπή διαβίωση των ανθρώπων», όπως είχε σχολιάσει τότε στο inside story ο Απόστολος Βεΐζης, γιατρός και διευθυντής προγραμμάτων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Την ανάγκη αποσυμφόρησης των δομών φιλοξενίας στα νησιά είχαν αναγνωρίσει, ήδη πριν από την εμφάνιση του κορονοϊού, τόσο η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ), όσο και η κυβέρνηση Μητσοτάκη και η αξιωματική αντιπολίτευση. Μάλιστα, πρόσφατα ο Φιλίπ Λεκλέρ, εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας, είπε με αφορμή την ανάγκη μεταφοράς ασυνόδευτων προσφύγων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ότι «η κατάσταση, ειδικά στη Λέσβο, τη Σάμο και τη Χίο, έχει γίνει ανυπόφορη για πάνω από έναν χρόνο. Το καμπ της Σάμου είναι σήμερα γεμάτο 11 φορές πάνω από τη χωρητικότητά του». 

Όσον αφορά στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι στις 5 Μαρτίου, αφού δηλαδή είχε ξεκινήσει η σταδιακή υιοθέτηση μέτρων για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του κορονοϊού στον γενικό πληθυσμό, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Νότης Μηταράκης, βρέθηκε στο βήμα της Βουλής, στο πλαίσιο της συζήτησης για ένα νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών. Σε αυτό κατέθεσε μία ιδιαίτερα εκτενή –22 σελίδων– εκπρόθεσμη και άσχετη τροπολογία, η οποία αναφερόταν, μεταξύ άλλων, στην πρόβλεψη για αποσυμφόρηση των κέντρων υποδοχής προσφύγων. Συγκεκριμένα, η τροπολογία ανέφερε ότι «προβλέπεται υποχρέωση αποχώρησης των δικαιούχων διεθνούς προστασίας από τις προβλεπόμενες δομές φιλοξενίας, μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, και με ειδική πρόβλεψη για τους ανηλίκους, προκειμένου να αποσυμφορηθούν οι δομές αυτές», με τον υπουργό να δηλώνει ότι «προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η αποσυμφόρηση των νησιών».

Ωστόσο, από τα στατιστικά στοιχεία προκύπτει ότι οι μέχρι τώρα προσπάθειες δεν έχουν οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας αποσυμφόρηση των νησιών. Σύμφωνα με την ενημέρωση του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το πρώτο τρίμηνο του 2020 μεταφέρθηκαν στην ενδοχώρα 10.687 πρόσφυγες. Σε αυτόν τον υπολογισμό συμπεριλαμβάνονται τόσο τα ΚΥΤ της Λέσβου, της Σάμου, της Χίου, της Λέρου και της Κω, όσο και τα μικρότερα νησιά. Σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο κ. Μηταράκης χαρακτήρισε τα παραπάνω «μία πολύ σημαντική εξέλιξη, αν λάβουμε υπόψη μας και τις ιδιαίτερα αυξημένες αφίξεις του πρώτου διμήνου». Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι παραπάνω μεταφορές αποτελούν τον διπλάσιο αριθμό από τον αντίστοιχο του πρώτου τριμήνου του 2019, όταν και μεταφέρθηκαν περίπου 5.000 πρόσφυγες από τα νησιά προς την ενδοχώρα.

Ωστόσο η πραγματική αποσυμφόρηση κατέληξε, λόγω των αυξημένων αφίξεων, να είναι πολύ μικρότερη. Ας κάνουμε μία σχετική σύγκριση: στις 31 Δεκεμβρίου 2019 οι διαμένοντες στα ΚΥΤ της Λέσβου, της Χίου, της Σάμου, της Κω και της Λέρου ήταν 38.423 άνθρωποι. Στις 31 Μαρτίου 2020 ήταν 36.387. Πρόκειται για μείωση της τάξης του 5,3%. Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτο ότι στο ΚΥΤ της Μόριας, αυτό δηλαδή που φιλοξενεί τον μεγαλύτερο πληθυσμό, υπήρξε αύξηση του αριθμού των διαμενόντων από 18.615 σε 18.966 (1,9%). Πρέπει να σημειώσουμε ότι το καμπ στη Μόρια είναι χωρητικότητας 3.000 ανθρώπων, κάτι που σημαίνει ότι δύο μήνες μετά την ανακοίνωση του πρώτου κρούσματος κορονοϊού, το εν λόγω κέντρο φιλοξενίας παραμένει υπερκορεσμένο κατά 600% σε σύγκριση με την αρχική του χωρητικότητα.

«Ο υπερπληθυσμός στα κέντρα φιλοξενίας των νησιών αποτελεί από μόνος του μία απειλή για την υγεία των προσφύγων», είπε στο inside story ο κ. Βεΐζης. «Αυτή η απειλή υπήρχε ήδη πριν την εμφάνιση του κορονοϊού. Για να δώσουμε μερικά παραδείγματα, οι συνθήκες διαβίωσης στα καμπ είχαν οδηγήσει σε επιδημίες ιλαράς, μηνιγγίτιδας και ηπατίτιδας Α. Είναι λογικό και επόμενο να απειλείται η υγεία των ανθρώπων, όταν στη Μόρια μία βρύση αναλογεί σε 1.300 ανθρώπους, μία τουαλέτα σε 167 ανθρώπους και μία ντουζιέρα σε 220 ανθρώπους. Σε κάποια τμήματα του καμπ, αντιστοιχούν 210 άνθρωποι σε μία τουαλέτα και περισσότεροι από 6.300 ανά ντουζιέρα, ενώ κάποιοι δεν έχουν καθόλου πρόσβαση σε ηλεκτρισμό. Όταν ένας χώρος προορίζεται για 3.000 άτομα και τελικά εκεί ζουν περισσότερα από 18.000, οι άνθρωποι ζουν κυριολεκτικά μέσα στα σκουπίδια και τις ακαθαρσίες. Αυτά τα δεδομένα μας έκαναν εδώ και πολλά χρόνια να ζητάμε να προχωρήσει ταχύτερα και σε μεγαλύτερη κλίμακα η αποσυμφόρηση των δομών φιλοξενίας και η μετάβαση των προσφύγων σε διαμερίσματα και ξενοδοχεία. Άλλωστε, όταν έκλεισε ο βαλκανικός δρόμος, η επιλογή των καμπ προωθήθηκε ως προσωρινή και αναγκαία λύση λόγω του εγκλωβισμού μεγάλου αριθμού προσφύγων στην Ελλάδα μετά το σφράγισμα των συνόρων. Ωστόσο, η κατάσταση έγινε μόνιμη και η αποσυμφόρηση των δομών δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα. Τώρα ο κορονοϊός έρχεται να δείξει πόσο επικίνδυνο είναι για τη δημόσια υγεία, προσφύγων και γενικού πληθυσμού, να έχεις τόσους ανθρώπους συγκεντρωμένους σε έναν ακατάλληλο χώρο. Αν σήμερα υπάρξει κρούσμα στη Μόρια ή σε κάποιο άλλο υπερκορεσμένο κέντρο φιλοξενίας, τότε θα μιλάμε για μία κατάσταση που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να τη διαχειριστούμε. Ας είμαστε ειλικρινείς: ο κορονοϊός απέδειξε τη γύμνια του συστήματος διαχείρισης των δομών φιλοξενίας».

Το inside story επικοινώνησε με το γραφείο του Νότη Μηταράκη και με αυτό του Γενικού Γραμματέα Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο, Μάνου Λογοθέτη, αφενός για να μας αναφέρουν τα μέτρα που έχει πάρει η κυβέρνηση για την προστασία της υγείας των προσφύγων, αφετέρου για να μας σχολιάσουν τα ζητήματα που εγείρονται στο ρεπορτάζ μας. Παρά τις συνεχείς οχλήσεις μας, οι δύο αξιωματούχοι δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημά μας.

Παρόλα αυτά, πέρα από την εφαρμογή του μέτρου της καραντίνας για τις δομές όπου έχουν εντοπιστεί κρούσματα, στις 17 Μαρτίου το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσε μία σειρά από μέτρα προστασίας στις δομές φιλοξενίας, στα οποία περιλαμβάνονται η αναστολή όλων των επισκέψεων ατόμων και φορέων στις δομές πέρα όσων έχουν εργασία, η υποχρεωτική θερμομέτρηση των νέων αφίξεων, οδηγίες πρόληψης του ιού σε μία σειρά από γλώσσες, όπως τα αραβικά και τα φαρσί, η τήρηση γενικών κανόνων υγιεινής με απολύμανση εσωτερικών χώρων, η αναστολή λειτουργίας των άτυπων δομών εκπαίδευσης, η διακοπή των δραστηριοτήτων σε κλειστούς χώρους (όπως, για παράδειγμα, γυμναστήρια και βιβλιοθήκες) και η λειτουργία ειδικών χώρων απομόνωσης σε κάθε ΚΥΤ.

Ακόμη, σε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) των υπουργών Προστασίας του Πολίτη, Υγείας και Μετανάστευσης και Ασύλου ορίστηκε ότι από τις 21 Μαρτίου θα ισχύει προσωρινός περιορισμός της κυκλοφορίας των πολιτών τρίτων χωρών που μένουν σε δομές φιλοξενίας της επικράτειας. Συγκεκριμένα:

  • Από τις επτά το πρωί έως τις επτά το απόγευμα δίνεται δικαίωμα εξόδου από τις δομές σε εκπροσώπους οικογενειών αποκλειστικά για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους στα κοντινότερα αστικά κέντρα. Τις υπόλοιπες ώρες ισχύει απαγόρευση κυκλοφορίας.
  • Στην περίμετρο των ΚΥΤ αναπτύσσονται ειδικές υγειονομικές μονάδες, οι οποίες βρίσκονται σε ετοιμότητα για το ενδεχόμενο αντιμετώπισης κρουσμάτων Covid-19 και για την πραγματοποίηση υγειονομικού ελέγχου στους εργαζόμενους των ΚΥΤ.
  • Στις περιοχές όπου είναι δυνατή η μετάβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς, αυτή η μετάβαση γίνεται χωρίς να προκαλούνται καταστάσεις συγχρωτισμού στο εκάστοτε μέσο. Σε περιπτώσεις όπου δεν διατίθενται μέσα μεταφοράς, επιτρέπεται η έξοδος έως 100 ατόμων την ώρα, σε ομάδες μικρότερες των δέκα (10) ατόμων.

Με αφορμή τα παραπάνω μέτρα, ο κ. Μηταράκης δήλωσε ότι «το “μένουμε σπίτι” ισχύει για όλους» και σε συνέντευξή του υποστήριξε ότι «το “Stay in Camps” εφαρμόζεται ως το αντίστοιχο του “Μένουμε Σπίτι”». Οι υπερκορεσμένες δομές βέβαια παραπέμπουν περισσότερο σε χώρο κοινωνικής συνάθροισης, παρά σε σπίτι. 

«Σε περιοχές με επιβεβαιωμένα κρούσματα του κορονοϊού, οι άνθρωποι πρέπει να εφαρμόζουν καθημερινά μέτρα πρόληψης, όπως συχνό πλύσιμο των χεριών και παραμονή στο σπίτι εάν νοσήσουν», σχολίασε ο κ. Βεΐζης. «Όμως η πραγματικότητα είναι ότι σε ορισμένα τμήματα του καταυλισμού της Μόριας υπάρχει μόνο μία βρύση για 1.300 ανθρώπους και δεν υπάρχουν προϊόντα για την υγιεινή των χεριών. Οικογένειες πέντε ή έξι ατόμων είναι αναγκασμένες να κοιμούνται σε τρία τετραγωνικά μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι στην πράξη είναι αδύνατη η εφαρμογή των συνιστώμενων μέτρων για την αποτροπή της εξάπλωσης του ιού σε τέτοιες συνθήκες».

Το σχέδιο «Αγνοδίκη»

Στη διάρκεια του ρεπορτάζ, το inside story απέκτησε πρόσβαση στην «Αγνοδίκη», το επιχειρησιακό σχέδιο στο οποίο είχε αναφερθεί στις αρχές Απριλίου ο Γενικός Γραμματέας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο, Μάνος Λογοθέτης, όταν συμμετείχε στην καθημερινή ενημέρωση από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Υγείας για τον κορονοϊό, Σωτήρη Τσιόδρα, και τον υφυπουργό Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων, Νίκο Χαρδαλιά.

Αν και η «Αγνοδίκη» εντάσσεται στον σχεδιασμό της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του κορονοϊού στα κέντρα φιλοξενίας, δεν έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα από επίσημη πηγή. Βασικό μέρος του περιεχομένου του θα δημοσιεύσουμε σήμερα, μιας που αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίον η ελληνική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται το ζήτημα της προστασίας των προσφύγων, τουλάχιστον όσον αφορά στις δομές των νησιών, οι οποίες άλλωστε είναι αυτές με τον μεγαλύτερο υπερπληθυσμό.

Σύμφωνα με το εισαγωγικό σημείωμα της «Αγνοδίκης», που συντάχθηκε στις 17 Μαρτίου, το σχέδιο «έχει ως στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής όλων όσων διαμένουν στα ΚΥΤ και τις ανοιχτές δομές, αλλά και την προστασία του γενικού πληθυσμού, από απειλές και κινδύνους που δύνανται να δημιουργήσουν καταστάσεις κρίσης εσωτερικής ασφάλειας συμπεριλαμβανομένων των υγειονομικών απειλών». «Αποτελεί το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Κρίσεων σε Προσφυγικές Δομές για θέματα μείζονος εσωτερικής ασφάλειας μεταξύ των οποίων και οι πανδημίες», αναφέρει.

Η «Αγνοδίκη» ουσιαστικά αναγνωρίζει τους κινδύνους που δημιουργεί σήμερα ο υπερπληθυσμός στα κέντρα φιλοξενίας για την εξάπλωση του κορονοϊού. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αναφέρει ότι «σύμφωνα με τις βασικές οδηγίες που έχουν δοθεί από τον ΕΟΔΥ, η συγκέντρωση μεγάλου πληθυσμού σε έναν και τον αυτό χώρο, αποτελεί βασική και κρίσιμη παράμετρο της διασποράς και διάδοσης του COVID-19».

Το σχέδιο προσεγγίζει την εξάπλωση του κορονοϊού και ως ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας. Συγκεκριμένα, η πρώτη βασική αρχή του είναι «η υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα σε περιπτώσεις κρίσεων εσωτερικής ασφάλειας», ενώ ως τέτοιες κρίσεις νοούνται «εξεγέρσεις, επιδημίες, πανδημίες, μεγάλες φυσικές ή τεχνολογικές καταστροφές καθώς και κάθε περιστατικό για το οποίο η εκτίμηση εξέλιξής του οδηγεί σε λήψη έκτακτων μέτρων για τον περιορισμό και τη μείωση των συνεπειών». Στις επόμενες βασικές αρχές του αναφέρεται ως στόχος «η προστασία της ζωής των φιλοξενουμένων εντός των δομών».

Η Αγνοδίκη προβλέπει τρία διαβαθμισμένα σενάρια: πρώτον, την προληπτική απομόνωση περιοχής, δεύτερον, τον ολικό αποκλεισμό περιοχής και, τρίτον, την εκκένωση περιοχής. Συγκεκριμένα, ανά σενάριο προβλέπονται τα εξής:

Σενάριο 1ο: Προληπτική απομόνωση περιοχής

Ενεργοποιείται σε περιπτώσεις:

  • εξεγέρσεων και φαινομένων βίας
  • απειλών υγειονομικού χαρακτήρα
  • μεγάλων φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών

Σε περίπτωση ενεργοποίησης του σεναρίου, προβλέπονται τα ακόλουθα:

  • Το ΚΥΤ ή η δομή φιλοξενίας ορίζονται ως κρίσιμη περιοχή και οριοθετούνται στην περίμετρο δύο σημεία εισόδου και εξόδου, από τα οποία το ένα θεωρείται πρωτεύον και το άλλο εναλλακτικό. Αυτά τα σημεία ελέγχει η ΕΛΑΣ.
  • Οι κανόνες εισόδου και εξόδου και ειδικότερα το ωράριο, καθώς και ο αριθμός των ατόμων που δύνανται να μετακινηθούν εντός και εκτός της κρίσιμης περιοχής καθορίζονται με Απόφαση του Γενικού Γραμματέα Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο.
  • Οι διεθνείς οργανισμοί και οι ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται εντός της κρίσιμης περιοχής συνδράμουν το έργο των Αρχών και ακολουθούν τις οδηγίες εισόδου και εξόδου.
  • Στα σημεία εισόδου και εξόδου τοποθετούνται σε διάφορες γλώσσες και με εμφανή τρόπο όλα όσα απαιτείται να γνωρίζουν οι διαμένοντες στις δομές, όπως για παράδειγμα ο λόγος εφαρμογής του μέτρου και οι συνέπειες τυχόν παραβίασης.

Σενάριο 2ο: Ολικός αποκλεισμός περιοχής

Ενεργοποιείται σε περιπτώσεις:

  • εξεγέρσεων και φαινομένων βίας γενικευμένου χαρακτήρα
  • απειλών υγειονομικού χαρακτήρα με υψηλό δείκτη διασποράς
  • μεγάλων φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών

Σε περίπτωση ενεργοποίησης του σεναρίου, προβλέπονται τα ακόλουθα:

  • Το ΚΥΤ ή η δομή φιλοξενίας ορίζεται ως κρίσιμη περιοχή και οριοθετούνται στην κρίσιμη περίμετρο δύο σημεία εισόδου και εξόδου, από τα οποία το ένα θεωρείται πρωτεύον και το άλλο εναλλακτικό. Ακόμη, σε αυτό το σενάριο καθορίζονται μία θερμή και μία ψυχή περιοχή περιοχή, με την ΕΛΑΣ να αναλαμβάνει τον έλεγχο όλων των σημείων εισόδου και εξόδου.
  • Οι κανόνες εισόδου και εξόδου, το ωράριο και ο αριθμός των ατόμων που δύνανται να μετακινηθούν εντός και εκτός κάθε περιοχής καθορίζονται από τον αρμόδιο φορέα που έχει τη διοίκηση του περιστατικού.
  • Εντός της κρίσιμης περιοχής παραμένει ο διαμένων πληθυσμός, ενώ στη θερμή και την ψυχρή περιοχή κινείται αυστηρά το προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας, του τομέα Υγείας και των Ενόπλων Δυνάμεων, εφόσον ζητηθεί η συνδρομή τους.
  • Οι διεθνείς οργανισμοί και οι ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται εντός της κρίσιμης περιοχής συνδράμουν το έργο των Αρχών και ακολουθούν τις οδηγίες εισόδου και εξόδου. Το προσωπικό των διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ δύναται να εξουσιοδοτηθεί να κινείται εντός της θερμής και ψυχρής περιοχής μόνο με έγκριση της Γενικής Γραμματείας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο και για την παροχή υπηρεσιών υγείας, σίτισης, ψυχολογικής υποστήριξης και εφόσον δεν έχει αποφασιστεί άλλως από τους αρμόδιους φορείς, όπως η ΕΛΑΣ και ο ΕΟΔΥ.
  • Στα σημεία εισόδου και εξόδου τοποθετούνται σε διάφορες γλώσσες και με εμφανή τρόπο όλα όσα απαιτείται να γνωρίζουν οι διαμένοντες, όπως για παράδειγμα ο λόγος εφαρμογής του μέτρου και οι συνέπειες τυχόν παραβίασής του.

Για περιστατικά υγειονομικού ενδιαφέροντος, το σχέδιο αναφέρει ότι «για λόγους περιορισμού της διασποράς ασθενειών, ιών, λοιμώξεων» ή άλλων απειλών σχετικών με την υγεία, προβλέπεται ότι θα δημιουργηθεί ιατρική ομάδα με εξεταστήριο για τουλάχιστον έναν άνθρωπο, αναρρωτήριο/θεραπευτήριο για έξι άτομα και χώρος απομόνωσης για 30 άτομα. Ακόμη, στην περιοχή ενδιαφέροντος θα κινείται αποκλειστικά διαπιστευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ και του ΕΚΑΒ, ενώ μπορεί να συμμετέχει προσωπικό της Γενικής Γραμματείας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο ή των διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ, με τα κατάλληλα προστατευτικά μέσα.

Σενάριο 3ο: Εκκένωση περιοχής

Σε περίπτωση ενεργοποίησης του τρίτου σεναρίου, η οποία επίσης μπορεί να γίνει για λόγους διαφορετικούς από την προστασία της δημόσιας υγείας (για παράδειγμα, ξέσπασμα πυρκαγιάς), προβλέπονται τα ακόλουθα:

  • Στη θερμή περιοχή κατά προτεραιότητα συγκεντρώνονται ευπαθείς ομάδες και οι τραυματίες, προκειμένου το υγειονομικό προσωπικό να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες (για παράδειγμα, παροχή πρώτων βοηθειών). Στην ελεγχόμενη περίμετρο συγκεντρώνεται ο λοιπός πληθυσμός προς μετακίνηση σε ασφαλές σημείο. Τα σημεία εισόδου στις δύο περιοχές απαιτείται να είναι διαφορετικά, για την αποφυγή συνωστισμού και πανικού.
  • Τα σημεία εισόδου και εξόδου, καθώς και οι περίμετροι, προσδιορίζονται κάθε φορά από την Διοίκηση του ΚΥΤ ή της δομής και των τοπικών Αρχών, λαμβανομένης υπόψη της φύσης της απειλής που οδήγησε στην εκκένωση.

Σύμφωνα με την Αγνοδίκη, οι εμπλεκόμενοι φορείς σε περίπτωση ενεργοποίησης του σχεδίου είναι η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης, οι Ένοπλες Δυνάμεις, η ΕΛΑΣ, ο ΕΟΔΥ και οι Διεθνείς Οργανισμοί, όπως η Ύπατη Αρμοστεία και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης.

Τα κρούσματα σε δομές φιλοξενίας

Στις αρχές Απριλίου ανακοινώθηκαν 23 κρούσματα κορονοϊού στη δομή φιλοξενίας αιτούντων άσυλο στη Ριτσώνα, καθώς και άλλα τέσσερα κρούσματα στη δομή φιλοξενίας στη Μαλακάσα, οι οποίες αμέσως μετά τέθηκαν σε καραντίνα. Οι δομές υποστηρίζονται από τον ΔΟΜ. Σήμερα τα κρούσματα ανέρχονται σε 31 στη Ριτσώνα και σε 11 στη Μαλακάσα, με την καραντίνα να παραμένει σε εφαρμογή.

Μετά από σειρά ημερών κατά τις οποίες καταγράφηκε σημαντική μείωση κρουσμάτων, υπήρξε σημαντική αύξησή τους στις 21 Απριλίου, όταν ανακοινώθηκε ότι συνολικά 150 άτομα διαγνώστηκαν με κορονοϊό στο Κρανίδι, σε σύνολο 497 ατόμων που ελέγχθηκαν στο ξενοδοχείο που λειτουργεί ως δομή φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών. Από τα 150 άτομα, οι 148 είναι φιλοξενούμενοι, μία είναι εργαζόμενη και ένας είναι στέλεχος της δομής.

Βέβαια η εν λόγω δομή είναι ξενοδοχείο, που δεν παρουσιάζει τον αντίστοιχο υπερπληθυσμό των δομών στα νησιά. Όμως απ' ότι φαίνεται πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν ήπια συμπτώματα ή είναι πλήρως ασυμπτωματικοί, κάτι που σημαίνει ότι η διάγνωση μπορεί να μην γίνει αμέσως, με αποτέλεσμα ο κορονοϊός να προλάβει να προσβάλει πολλά άτομα, όπως και έγινε στο Κρανίδι. Μάλιστα, όλοι οι άνθρωποι που προσβλήθηκαν στη δομή φιλοξενίας ήταν ασυμπτωματικοί και η διάγνωση του πρώτου κρούσματος έγινε μετά τη μεταφορά εγκύου γυναίκας στο νοσοκομείο, γιατί χρειάστηκε νοσηλεία αναφορικά με την εγκυμοσύνη της και όχι επειδή εμφάνισε κάποιο σύμπτωμα.

Ενδεικτική είναι και η σχετική τοποθέτηση του κ. Τσιόδρα λίγο μετά την ανακοίνωση των νέων κρουσμάτων: «Οι φιλοξενούμενοι σε κλειστές δομές αποτελούν από τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς για τη διασπορά και μετάδοση του νέου ιού. Εμένα αυτό που συνεχίζει να με εκπλήσσει με αυτή τη νόσο είναι η σημαντική δυναμική της μετάδοσης, ιδιαίτερα σε τέτοιους κλειστούς πληθυσμούς, όπως οι χώροι φιλοξενίας προσφύγων, αλλά και μέσα στον δικό μας χώρο, στην οικογένειά μας, με σημαντική ενδοοικογενειακή μετάδοση. Όσο πιο γρήγορα γίνεται η αναγνώριση και η απομόνωση αυτών των περιπτώσεων, τόσο μειώνεται η μετάδοση».

Άξιο αναφοράς είναι ότι, πολύ νωρίτερα από την ανακοίνωση των κρουσμάτων, ο δήμαρχος Ερμιονίδας, Γιάννης Γεωργόπουλος είχε στείλει στην κυβέρνηση δύο επιστολές, με ημερομηνίες 3 και 7 Απριλίου, στις οποίες εξέφραζε τις ανησυχίες του για την αποτελεσματική αποτροπή εξάπλωσης του κορονοϊού. Στη δεύτερη επιστολή, ο κ. Γεωργόπουλος ανέφερε ότι «επειδή αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν καμία περίθαλψη και το υποστελεχωμένο Κέντρο Υγείας Κρανιδίου δεν μπορεί να τους εξυπηρετήσει, ζητούμε την άμεση εγκατάσταση Κινητής Μονάδας Υγείας στο ξενοδοχείο “Γαλαξίας”, η οποία θα αναλάβει την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη».

Είναι αξιοσημείωτο ότι σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του ΔΟΜ, υπάρχουν δομές φιλοξενίας στις οποίες δεν υπάρχει επιτόπια παρουσία γιατρού. Το inside story επικοινώνησε με τον ΔΟΜ και επιβεβαίωσε ότι η απουσία γιατρού στο πεδίο συνεχίζει μέχρι σήμερα για τουλάχιστον δύο δομές και συγκεκριμένα αυτές της Κορίνθου και των Γρεβενών. Όπως και στην περίπτωση του Κρανιδίου, η φιλοξενία στα Γρεβενά γίνεται σε ξενοδοχεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΟΜ, η απόσταση από το κοντινότερο κέντρο ιατρικής βοήθειας στα Γρεβενά, εν προκειμένω από το Γενικό Νοσοκομείο Γρεβενών, κυμαίνεται από 32 έως 56 χιλιόμετρα, ενώ η απόσταση από το κοντινότερο φαρμακείο κυμαίνεται από οκτώ έως 43 χιλιόμετρα. Πάνω από το 25% των διαμενόντων δεν διαθέτει ΑΜΚΑ, την ώρα που δεν βρίσκεται ακόμη σε πλήρη λειτουργία ο Προσωρινός Αριθμός Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (ΠΑΥΠΑ), 10 μήνες μετά τη νομοθετική άρση της δυνατότητας απόδοσης ΑΜΚΑ στους αιτούντες άσυλο.

Το inside story απευθύνθηκε προς τον ΔΟΜ, με σκοπό την ενημέρωση σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης του κορονοϊού σε δομές φιλοξενίας, καθώς και έναν σχολιασμό των όσων αναφέρονται στο ρεπορτάζ. Ωστόσο, παρά τις συνεχείς οχλήσεις μας, ο ΔΟΜ δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημά μας.

Στις 16 Απριλίου το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσε ότι μετά τις γιορτές του Πάσχα θα ξεκινήσει τη σταδιακή μετακίνηση 2.380 ευάλωτων ατόμων αιτούντων άσυλο, συμπεριλαμβανομένων και των μελών των οικογενειών τους, από τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης των νησιών Λέσβου, Χίου, Κω, Σάμου και Λέρου, σε δομές φιλοξενίας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Συμπεριλαμβάνονται 200 αιτούντες άσυλο ηλικίας άνω των 60 ετών, οι οποίοι μαζί με τις οικογένειες του αριθμούν περίπου 650 άτομα. Οι υπόλοιποι 1.730 είναι άτομα κάθε ηλικίας τα οποία αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας μαζί με τα μέλη των οικογενειών τους. Η μεταφορά των παραπάνω ατόμων αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο εβδομάδες και «έχει ως στόχο την περαιτέρω μείωση του κινδύνου από την ενδεχόμενη εμφάνιση κρούσματος στα ΚΥΤ», σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο.

Φυσικά, η εκάστοτε επιτυχία ή αποτυχία στη διαχείριση του προσφυγικού είναι παράλληλα ελληνική και ευρωπαϊκή υπόθεση και βαραίνει εξίσου την Αθήνα, τις Βρυξέλλες και τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Ένα τελευταία στοιχείο, ενδεικτικό της γενικότερης απροθυμίας για κοινή αντιμετώπιση του προσφυγικού είναι ότι, παρά το γεγονός πως στην Ελλάδα ζουν σήμερα 5.200 ασυνόδευτοι πρόσφυγες και η ΕΕ έχει δεσμευτεί να μεταφέρει από τη χώρα μας 1.600 ανήλικους πρόσφυγες σε άλλα κράτη μέλη, πολλά από αυτά αποφάσισαν να σταματήσουν όλες τις εισόδους προσφύγων στην επικράτειά τους – η συμμετοχή τους εξάλλου στο πρόγραμμα είναι εθελοντική και όχι δεσμευτική.

Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πήρε το δημοσιογραφικό βάπτισμα του πυρός στην Popaganda. Εργάστηκε στο γερμανικό κανάλι Offener Kanal και το Vice και συνεργάζεται ως fixer/producer με διεθνή ραδιοτηλεοπτικά ΜΜΕ. Έχει ασχοληθεί με το βίντεο και τη φωτογραφία.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.