Αναβολές και ματαίωση στον κλάδο του θεάματος λόγω κορονοϊού

Το κλείσιμο των σινεμά, των θεάτρων και των μουσικών σκηνών μάς στερεί πολύτιμες μορφές διασκέδασης και κοινωνικοποίησης. Όμως, σε χιλιάδες άλλους στερεί την ίδια τους την επιβίωση. Εργαζόμενοι στον κλάδο του θεάματος-ακροάματος, που χτυπήθηκε νωρίς και ολοκληρωτικά από τον Covid-19, μοιράζονται τους φόβους και τα προβλήματά τους με το inside story.
Χρόνος ανάγνωσης: 
18
'
Mέτρα προφύλαξης για τον κορονοϊό στο Δημοτικό Θέατρο Λάρισας την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2020. [Λεωνίδας Τζέκας/Eurokinissi]

Ακόμα μια μέρα σε καραντίνα ξεκινάει. Σηκώνομαι από το κρεβάτι και, μετά από το καθιερωμένο τελετουργικό του πρωινού καφέ, κάθομαι στο γραφείο μου για δουλειά. Δίπλα μου, σ’ ένα ραφάκι, βλέπω τα εισιτήρια που είχα αγοράσει για δύο εκδηλώσεις: μία συναυλία και μία θεατρική παράσταση. Πλέον είναι απλά δύο άχρηστα χαρτάκια. Αυτές οι εκδηλώσεις έχουν αναβληθεί, όπως και όλες οι υπόλοιπες στη χώρα – όσες δεν έχουν ακυρωθεί τελείως.

 

Αυτές τις μέρες που υπάρχει ανάγκη για ξεκάθαρη ενημέρωση κι ανάλυση, το inside story προσφέρει όλα τα άρθρα γύρω από τον Covid-19 ελεύθερα σε όλους τους αναγνώστες.

#ΜένουμεΣπίτι: Ανακαλύψτε πάνω από 2.500 ρεπορτάζ και ιστορίες του inside story. Γραφτείτε για έναν μήνα δωρεάν EΔΩ

Τις τελευταίες μέρες το inside story επικοινώνησε με επαγγελματίες από τον κλάδο του θεάματος και του ακροάματος, ζωντανού ή μη, θέλοντας να αναδείξει την κατάσταση που επικρατεί πίσω από τις κλειστές πόρτες των συναυλιακών χώρων, των θεάτρων και των κινηματογράφων. Εκεί όπου χιλιάδες απασχολούμενοι περιμένουν με αγωνία τις εξελίξεις από το μέτωπο του κορονοϊού, ελπίζοντας να λήξει όσο το δυνατόν πιο σύντομα η μεγάλη οικονομική ζημία που υφίστανται.

Οι «ξεκρέμαστες» συναυλίες και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις

«Αυτή τη στιγμή οι περισσότερες συναυλίες είναι ξεκρέμαστες», μου λέει ο Χρήστος Παπαναντσίδης, booking agent της Made of Stone Productions. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που έζησε τις ραγδαίες αλλαγές με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο: τη μέρα που ανακοινώθηκαν οι περιορισμοί στις εκδηλώσεις, είχε μόλις πάρει στα χέρια του εκατοντάδες νέα εισιτήρια, έτοιμα προς διάθεση. Ξαφνικά ήταν κι αυτά άχρηστα χαρτάκια.

Μέχρι στιγμής η εταιρεία του έχει αναβάλει τέσσερις ευρωπαϊκές περιοδείες συγκροτημάτων. Φυσικά, δεν είναι η μόνη. Τον τόνο δίνουν πρωτίστως τα μεγάλα μουσικά φεστιβάλ του εξωτερικού, που αναβάλλονται το ένα πίσω από το άλλο ή και ακυρώνονται τελείως. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του βρετανικού Glastonbury, που ακυρώθηκε λίγο πριν γιορτάσει μισό αιώνα ζωής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αυτή η απόφαση ενδέχεται να του στοιχίσει πάνω από £100 εκατομμύρια.

Ο κ. Παπαναντσίδης φέρνει κι άλλα παραδείγματα από τη μουσική επικαιρότητα: «Μεγάλα φεστιβάλ, όπως το Download και το Primavera Sound πήγαν για αργότερα. Όταν τέτοιες μεγάλες διοργανώσεις αλλάζουν ημερομηνίες, αυτομάτως συμπαρασύρουν και την υπόλοιπη περιοδεία, γιατί οι καλλιτέχνες περιμένουν τα κύρια έσοδά τους από αυτά τα φεστιβάλ. Είναι σαν να έχεις ένα εστιατόριο και να ακυρώνονται ξαφνικά όλες οι μεγάλες κρατήσεις. Εν τέλει σε συμφέρει να κλείσεις προσωρινά το μαγαζί, από το να σώσεις τις λίγες μικρές που απομένουν».

Φυσικά, στις περισσότερες περιπτώσεις οι συναυλίες ακυρώνονται επειδή εκ των πραγμάτων απαγορεύεται να λάβουν χώρα. Στην Ελλάδα αυτές οι απαγορεύσεις ξεκίνησαν να ισχύουν τμηματικά από τις 9 Μαρτίου και, ως γνωστόν, επιτάθηκαν ραγδαία. Και φυσικά, η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου είναι το πόσο θα διαρκέσουν.

Ο Δημήτρης Κότσης, freelancer publicist που συνεργάζεται με κάποιες από τις μεγαλύτερες και πιο ενεργές εταιρείες διοργάνωσης συναυλιών της χώρας, μου δίνει την εκτίμησή του: «Αυτό που γνωρίζουμε με σιγουριά είναι ότι όλες οι συναυλίες του Απριλίου θα ακυρωθούν, γιατί ακόμα και αν λήξουν τα μέτρα μετά το Πάσχα, δεν θα υπάρχει χρόνος για την προπαραγωγή, το στήσιμο και την προώθηση. Ακόμα και αν δεν ίσχυαν οι περιορισμοί στις εκδηλώσεις, υπάρχουν περιορισμοί και στις πτήσεις παγκοσμίως. Θα είναι αδύνατο να έρθουν οι καλλιτέχνες. Από εκεί και πέρα, η μεγάλη αγωνία είναι για τον Μάιο και κυρίως για τον Ιούνιο, οπότε και ξεκινούν τα μεγάλα φεστιβάλ σε ανοιχτούς χώρους. Οι κλειστοί χώροι, που κάνουν τα περισσότερα live τους μέχρι και τον Μάιο, δυστυχώς δεν έχουν πολλά περιθώρια αναπλήρωσης πια».

Ολική ακύρωση ή μήπως απλά αναβολή;

Οι περισσότεροι συναυλιόφιλοι ελπίζουν προφανώς ότι οι αγαπημένοι τους καλλιτέχνες δεν θα ακυρώσουν τελείως τις εμφανίσεις τους, αλλά θα τις προγραμματίσουν για αργότερα. Όμως, όπως διαπιστώνω από τη συνομιλία μου με τον κ. Κότση και τον κ. Παπαναντσίδη, αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

«Επικοινωνεί μαζί μας κόσμος και ζητά να μην του επιστρέψουμε τα χρήματα από ακυρωμένες συναυλίες, αλλά να του πούμε αν και πότε θα γίνουν εκ νέου», περιγράφει ο κ. Κότσης. «Γενικά, οτιδήποτε μπορεί να μην ακυρωθεί, δεν θα ακυρωθεί, γιατί και οι εταιρείες προτιμούν να μεταθέσουν τη δουλειά τους για αργότερα από το να την διακόψουν τελείως. Μετά είναι και το συναισθηματικό: αγαπάμε τα live, πιστεύουμε σε αυτά και θέλουμε να συμβούν».

Ο κ. Παπαναντσίδης, από την πλευρά του, προσπαθεί να αναβάλει τις συναυλίες του, αλλά για του χρόνου: «Δεν έχει νόημα να αναβάλω όλες μου τις περιοδείες για το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Όλος ο πλανήτης θα προσπαθήσει να βάλει τότε τις συναυλίες που δεν έγιναν. Πού να πρωτοπάει ο κόσμος; Μία μπάντα που σχεδιάζαμε την ευρωπαϊκή περιοδεία της από τον περασμένο Ιούλιο ακυρώθηκε και θα την προγραμματίσω για το 2021. Πριν μισή ώρα επικοινώνησε μαζί μου μπάντα που συνεργαζόμαστε και μου είπε ότι δεν θα βγει σε περιοδεία τον Μάιο. Θα πρέπει να την επαναπρογραμματίσω και αυτήν».

Ένας άλλος παράγοντας είναι το μέγεθος του event. Οι πολύ μεγάλες εταιρείες δεν έχουν την πολυτέλεια να αφήνουν τον χρόνο –και τα έξοδα– να τρέχουν ελπίζοντας σε βελτίωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η οριστική ακύρωση που επέλεξε το Glastonbury και άλλες μεγάλες διοργανώσεις (π.χ. Eurovision) συμφέρει. Αντίθετα, οι μικρότερες διοργανώσεις είναι πιο ευέλικτες στο να αλλάξουν τις ημερομηνίες και να πραγματοποιήσουν τις εκδηλώσεις τους.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή οι μεγάλες εταιρείες έχουν την οικονομική ευχέρεια να απασχολήσουν ένα μέρος των εργαζομένων τους έστω με τηλεργασία, περιμένοντας την επάνοδο. Αντίθετα, οι μικρότερες εταιρείες και οι τοπικοί συναυλιακοί χώροι, μου λέει ο κ. Κότσης, σταματούν όλη τους την επαγγελματική δραστηριότητα μέχρι νεωτέρας και αφήνουν το ολιγομελές προσωπικό τους χωρίς αντικείμενο.

Ο κ. Παπαναντσίδης, που απασχολείται σε μια τέτοια εταιρεία, συμφωνεί και δηλώνει ότι εδώ και κάποιες εβδομάδες συμπίεσαν όσο μπορούσαν τα έξοδα παραγωγής για να σώσουν τις αμοιβές των καλλιτεχνών. Πίστευε ότι τα live θα άντεχαν έστω μέχρι τα τέλη Μαρτίου, αλλά έπεσε έξω.

Τέλος, υπάρχει και ο παράγοντας των συμβολαίων. Ο κ. Κότσης εξηγεί ότι έκτακτες καταστάσεις δημόσιας υγείας προβλέπονται συνήθως στα συμβόλαια που υπογράφουν οι εταιρείες παραγωγής με τους managers και τους ατζέντηδες των καλλιτεχνών. Επιπλέον, υπάρχει στον κλάδο μία σειρά από κανόνες καλής πίστης και αφοσίωσης, κάτι που σίγουρα γεννά κατανόηση, ειδικά σε τέτοιες παγκόσμιες κρίσεις.

Παρόλα αυτά, ο πρωτοφανής χαρακτήρας της συγκεκριμένης κρίσης φαίνεται πως έχει φέρει στην επιφάνεια ορισμένα νομικά κενά, που οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν καλύπτουν. Λίγοι διοργανωτές εκδηλώσεων θα μπορούσαν να φανταστούν πριν έξι μήνες την εμφάνιση μίας μεταδοτικής ασθένειας ως πιθανό κίνδυνο. Ίσως μόνον όσοι διοργανώνουν κτηνοτροφικές εκθέσεις και ζωοπανηγύρεις!

Θεατές σε ένα έργο που δεν έχουν ξαναδεί

Την ίδια στιγμή που οι εργαζόμενοι στα ζωντανά θεάματα μετρούν απώλειες, γερό πλήγμα δέχτηκε και το μη ζωντανό θέαμα, με πρώτους και κύριους τους κινηματογράφους. Όπως όλοι, έτσι κι αυτοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μία κατάσταση που δεν έχουν αντιμετωπίσει ξανά.

Ο Δημήτρης Μπασιούρας εργάζεται ως λογιστής σε μία εταιρεία που διαχειρίζεται μερικούς από τους παλαιότερους κινηματογράφους της Θεσσαλονίκης, όπως το Cine Βακούρα και το Μακεδονικόν. Αυτή τη στιγμή δουλεύει κυρίως από το σπίτι, παρακολουθώντας τα μέτρα της κυβέρνησης για τη στήριξη των επιχειρήσεων και καταγράφοντας τις ζημίες. «Η κατάσταση είναι τραγική. Μέχρι και τα μέσα Φεβρουαρίου δεν είχαμε επηρεαστεί, όμως όταν έσκασαν τα πρώτα κρούσματα στην Ευρώπη ξεκίνησε η πτώση. Η πελατεία έπεσε απότομα από τα τέλη του μήνα ως και τις 12 Μαρτίου, που κλείσαμε τελείως. Οι προβολές γίνονταν για δύο και τρία άτομα, ενώ τα πάγια έξοδα συνέχιζαν να τρέχουν κανονικά».

Από αυτά τα πάγια έξοδα, προσθέτει, τα πιο δύσκολα είναι οι λογαριασμοί και τα μισθολογικά κόστη. «Αυτό που γονατίζει τους κινηματογράφους είναι η ΔΕΗ. Ακόμα και τώρα που δεν καίμε ρεύμα έρχονται πολύ μεγάλα δημοτικά τέλη, γιατί αυτά υπολογίζονται με βάση τα τετραγωνικά μέτρα και όχι τις δημοτικές υπηρεσίες που καταναλώνουμε. Μπορεί να έρθει ένας λογαριασμός €1.500 και από αυτά μόνο τα 400 ή τα 500 να είναι το ρεύμα».

Να σημειωθεί ότι μία από τις ΠΝΠ που τέθηκαν σε εφαρμογή πρόσφατα (ΦΕΚ Ά68/20.03.2020) προβλέπει την απαλλαγή των ζημιωμένων επιχειρήσεων από τα δημοτικά τέλη κατάληψης κοινόχρηστων χώρων, καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού. Ήδη οι δύο μεγαλύτεροι δήμοι της χώρας, όπως και άλλοι, έχουν ανακοινώσει την πρόθεσή τους να ενεργοποιήσουν τη ρύθμιση, όμως σε κάποιους δεν έχει γίνει ακόμα η απαραίτητη ψήφισή της από τα κατά τόπους δημοτικά συμβούλια.

Σχετικά με το διμηνιαίο «κούρεμα» στα ενοίκια που ορίζει η ίδια ΠΝΠ, ο κ. Μπασιούρας συμφωνεί ότι πρόκειται για σημαντικό μέτρο, γιατί ούτως ή άλλως τα περισσότερα κτίρια κινηματογράφων δεν είναι ιδιόκτητα. Όμως υποστηρίζει ότι, ακόμα και να έλειπε το μέτρο, μειώσεις και εκπρόθεσμες καταβολές μισθωμάτων θα γίνονταν ούτως ή άλλως: «Πιστεύω ότι οι εκμισθωτές πάλι θα έβαζαν νερό στο κρασί τους. Υπάρχει κατανόηση σε αυτά τα ζητήματα, ειδικά στην κατάσταση που ζούμε τώρα».

Ένα άλλο μέτρο που σχολιάζει ο λογιστής είναι η 45ήμερη κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών από τον κρατικό προϋπολογισμό σε εργαζομένους των οποίων οι ασφαλιστικές εισφορές τελούν σε αναστολή (ΦΕΚ Β'/1078/2020): «Δεν είναι διαγραφή των εισφορών, αλλά ‘‘επιστροφή’’ τους εκ των υστέρων στον εργοδότη. Ο εργοδότης θα δηλώσει κανονικά στο ΙΚΑ τις εργοδοτικές εισφορές, αλλά ακόμα δεν ξέρει με ποιον τρόπο θα τις πάρει πίσω. Υπάρχουν αρκετές τέτοιες ασάφειες στα νέα μέτρα, πράγμα λογικό εν μέρει, γιατί λήφθηκαν σε πολύ πιεστικές καταστάσεις».

Τα 800 ευρώ και οι «αόρατοι» εργαζόμενοι

Το τρίτο μέτρο που απασχολεί τους εργαζόμενους του κλάδου –και όλους τους εργαζόμενους της χώρας γενικά– είναι φυσικά η λεγόμενη Αποζημίωση Ειδικού Σκοπού, ύψους 800 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι η αποζημίωση καλύπτει επίσης χρονικό διάστημα 45 ημερών και αφορά εργαζόμενους των οποίων η σύμβαση εργασίας τελεί σε αναστολή εξαιτίας του κορονοϊού (ΦΕΚ Β’/1078/2020).

Θέλοντας να μάθω περισσότερα από πρώτο χέρι, επικοινώνησα με τους Γενικούς Γραμματείς του Σωματείου Τεχνικών Απασχολούμενων σε Ζωντανές Οπτικοακουστικές Εκδηλώσεις (ΣΤΑΖΟΕ) και της Ένωσης Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου & Τηλεόρασης-Οπτικοακουστικός Τομέας (ΕΤΕΚΤ).

Ο Γιάννης Καραμήτρος μού δίνει τις απαραίτητες διευκρινίσεις εκ μέρους του ΣΤΑΖΟΕ. Αναφέρει ότι ως σωματείο αντιμετώπισαν προβλήματα με τους ΚΑΔ (Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας) πολλών συναδέλφων τους και με το αν δικαιούνταν ή όχι την αποζημίωση. Πλέον, αυτό το πρόβλημα φαίνεται να έχει λυθεί σε κάποιο βαθμό, καθώς το υπουργείο Οικονομικών έχει εντάξει τους περισσότερους ΚΑΔ στα μέτρα, ενώ αποζημίωση προβλέπεται και για όσους είχαν δηλώσει αυτούς τους ΚΑΔ σαν δευτερεύουσα δραστηριότητα.

Όμως, το μεγάλο θέμα παραμένει. Ο νόμος ορίζει ως προϋπόθεση για τη λήψη της αποζημίωσης την ύπαρξη σύμβασης ή οποία να έληγε αυτοδικαίως μετά τις 20 Μαρτίου, δηλαδή την ημερομηνία που τέθηκε σε εφαρμογή η ΠΝΠ για την καταπολέμηση του κορονοϊού. Η πλειοψηφία των τεχνικών, τονίζει ο κ. Καραμήτρος, δεν είχε κάποια σύμβαση, αορίστου ή ορισμένου χρόνου, που να έληγε μετά από αυτήν τη διορία, εξαιτίας της έντονης ελαστικότητας που έχει ο κλάδος από τη φύση του: «Αν αυτοί οι εργαζόμενοι είχαν σύμβαση με ημερομηνία λήξης μεταγενέστερη της 20ής Μαρτίου, θα δικαιούνταν τα χρήματα, ακόμα και αν είχαν απολυθεί η παραιτηθεί πιο πριν. Όμως, επειδή έτυχε αυτή τη συγκεκριμένη περίοδο να μην έχουν κάποια σύμβαση ενεργή, αυτομάτως δεν δικαιούνται την αποζημίωση, ακόμα και αν δούλευαν δύο μέρες πιο πριν ή επέκειτο πρόσληψή τους μια βδομάδα μετά, για παράδειγμα».

Ένα μεγάλο ποσοστό των εργαζομένων στο θέαμα και το ακρόαμα είτε δουλεύουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες με μπλοκάκι, είτε μεταπηδούν από εταιρεία σε εταιρεία με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και μικρής διάρκειας συνήθως. Αυτοί οι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι είναι «αόρατοι» και δεν δικαιούνται κανενός είδους έκτακτη αποζημίωση, αν και οι επιχειρήσεις του κλάδου τους περιλαμβάνονται στους ΚΑΔ που θα ενισχυθούν (90.02 - «Υποστηρικτικές δραστηριότητες για τις τέχνες του θεάματος»). Φυσικά, το ίδιο ισχύει και για όσους συμπληρώνουν «μαύρα» μεροκάματα, γεμίζοντας τρύπες σε διάφορα projects.

Ένας πρόχειρος υπολογισμός αποκαλύπτει για πόσες ειδικότητες μιλάμε: μουσικοί, ηθοποιοί, ηχολήπτες, φωτιστές, σκηνογράφοι, ενδυματολόγοι, stage hands (εργαζόμενοι στο στήσιμο της σκηνής), γραφίστες, τυπογράφοι, promoters, κειμενογράφοι, bartenders κ.ά.

Συχνά αυτοί οι άνθρωποι δουλεύουν εποχιακά, μαζεύοντας χρήματα την άνοιξη και το καλοκαίρι για να περάσουν όλη τη σεζόν μετά. Δεδομένου ότι οι εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν στην (πολύ) καλύτερη τον Ιούνιο, έχουν ήδη χάσει το ένα τρίτο του ετήσιου εισοδήματός τους. «Πέρα από το ζήτημα επιβίωσης που τίθεται για αυτούς τους εργαζόμενους», συμπληρώνει ο Δημήτρης Κότσης, «θα δημιουργηθεί θέμα και για τις διοργανώσεις. Αν αναγκαστούν να στραφούν σε άλλα επαγγέλματα για να ζήσουν, οι εταιρείες θα χάσουν ένα πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό, με ικανότητες και γνώσεις που δεν τα βρίσκεις εύκολα».

Μερικές από τις δράσεις στήριξης για τους εργαζόμενους στον πολιτισμό που ανακοινώθηκαν στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ
Bandcamp Η πλατφόρμα πώλησης μουσικής Bandcamp, που είναι δημοφιλής κυρίως στους ανεξάρτητους καλλιτέχνες, χάρισε την προμήθεια από όλες τις πωλήσεις της 17ης Μαρτίου στους καλλιτέχνες. Συνολικά έγιναν αγορές $4,3 εκατ. σε 24 ώρες.
Spotify Η δημοφιλής πλατφόρμα streaming ανακοίνωσε μία σειρά δράσεων για την οικονομική στήριξη και τη διευκόλυνση των καλλιτεχνών. Την ίδια στιγμή, οι καλλιτέχνες απαιτούν από την πλατφόρμα να τριπλασιάσει τις προμήθειες που τους δίνει για τη διάθεση των κομματιών τους.
United We Stream Μερικά από τα πιο θρυλικά club του Βερολίνου ζητούν τον οβολό μας με αντάλλαγμα ζωντανά DJ sets.
Crew Nation Global Relief Fund Το αμερικανικό Music Forward Foundation δημιούργησε μία πρωτοβουλία για τη στήριξη των τεχνικών που απασχολούνται σε συναυλίες. Το εγχείρημα υποστηρίζεται από μεγάλες εταιρείες και καλλιτέχνες του χώρου.
Recording Academy Covid-19 Relief Fund Ο οργανισμός που κρύβεται πίσω από τα βραβεία Grammy έφτιαξε ένα κοινό ταμείο για τη στήριξη των μουσικών. Το εγχείρημα στηρίζεται από τις μεγαλύτερες εταιρείες του χώρου.
IATSE Cares Η ένωση τεχνικών κινηματογράφου των ΗΠΑ, που ήδη έχει χάσει 120.000. θέσεις εργασίας, δημιούργησε μια πλατφόρμα για την αλληλοβοήθεια των ανθρώπων του κλάδου.
Ιταλικό Υπουργείο Πολιτισμού Το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε μέτρα στήριξης €130 εκατ. για συγγραφείς, performers, καλλιτέχνες και εταιρείες διαχείρισης χώρων πολιτισμού «μετά από στενό διάλογο με τις επαγγελματικές ενώσεις σε αυτούς τους κλάδους».
Italian Film Commissions Covid-19 Fund Η συγκεκριμένη ένωση, που απαρτίζεται από πολλές διαφορετικές αρχές σχετικές με το σινεμά και το θέαμα-ακρόαμα, συνεργάζεται με το Netflix και εξασφάλισε από αυτό στήριξη αξίας €1 εκατ. για τους εργαζόμενους του κλάδου.
British Film Institute Αντίστοιχη στήριξη από το Netflix, $1,2 εκατ., εξασφάλισε και το British Film Institute.
Theatres Trust Ο δημόσιος εθνικός οργανισμός για τα θέατρα στο Ηνωμένο Βασίλειο αναδημοσιεύει συνεχώς προγράμματα στήριξης και συμβουλές για τη στήριξη των θεάτρων που έχουν πληγεί σε ολόκληρη τη χώρα.
Γερμανία-Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση Στη Γερμανία ανακοινώθηκαν μέτρα στήριξης συνολικής αξίας €50 δισ. για μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται και εργαζόμενοι στον Πολιτισμό, τις Τέχνες και τα ΜΜΕ.

Η Μάχη Αρβανίτη, Γενική Γραμματέας στην ΕΤΕΚΤ, είναι ενδυματολόγος και σκηνογράφος. Αυτή τη στιγμή δεν εργάζεται. Μου περιγράφει τις αγωνίες της, όπως τις βιώνουν χιλιάδες συνάδελφοί της σε όλον τον κόσμο: «Η κατάσταση με τον κορονοϊό μάς έφερε και πάλι, μετά την οικονομική κρίση, σε μια συνθήκη με άγνωστη εξέλιξη. Είναι μια απογοήτευση όλο αυτό. Μέσα στα δέκα χρόνια ο σύγχρονος Πολιτισμός καταποντίστηκε οικονομικά. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι δεν έχουν αποταμιεύσεις ούτε για να βγάλουν τον μήνα. Προστατεύουν την υγεία μας με την αναστολή των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, αλλά στο τέλος θα κινδυνεύσουμε από την… ασιτία».

Και εδώ ακούω τις ίδιες καταστάσεις που μου περιέγραψε ο κ. Καραμήτρος: εργασιακή επισφάλεια και ελαστικότητα, με μόνη εξαίρεση ίσως τους εργαζόμενους που δούλευαν σε παραγωγές μεγαλύτερης διάρκειας (π.χ. τηλεοπτικές σειρές). Η πλειοψηφία δεν έχει κάποια σύμβαση να «τρέχει» αυτή τη στιγμή. Υπήρχαν κάποιες νέες ταινίες, σίριαλ και παραγωγές της ΕΡΤ που επρόκειτο να ξεκινήσουν, αλλά προφανώς έχουν «παγώσει». Μία άλλη απώλεια είναι και τα λεγόμενα services, δηλαδή το κομμάτι της παραγωγής που αναλαμβάνουν ελληνικά γραφεία σε ταινίες με γυρίσματα στη χώρα μας. Από τη στιγμή που έκλεισαν τα σινεμά, όλη η βιομηχανία συμπαρασύρθηκε.

Μέσα σε αυτή την κατάσταση, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, ανακοίνωσε τη διάθεση €15 εκατ. σε δράσεις που θα τονώσουν τον σύγχρονο Πολιτισμό, αλλά και τους «δημιουργούς και τους επαγγελματίες του». Ανάμεσα στις δράσεις περιλαμβάνεται η ενίσχυση των μικρών σινεμά, προσκλήσεις σε δημιουργούς εικαστικών έργων, animators, designers ή σχεδιαστές βιντεοπαιχνιδιών, επανασχεδιασμός της Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης και ενθάρρυνση των κινηματογραφικών σχεδίων.

Η Μάχη χαρακτηρίζει την ανακοίνωση γενικόλογη και συμπληρώνει: «Διαβάζοντάς την ένιωσα ότι ανακοινώνει πράγματα που ούτως ή άλλως ήταν σε μία ροή να γίνουν μέσα από την τακτική χρηματοδότηση του Υπουργείου. Ένιωσα ότι δεν περιλαμβάνεται κάτι πραγματικά άμεσο και έκτακτο για εμάς τους τεχνικούς που αυτή τη στιγμή δεν έχουμε κανένα βοήθημα. Μπορεί τυπικά να αναφέρεται σε εργαζόμενους μέσα στην ανακοίνωση, αλλά στην πράξη δεν λέει τίποτα για εμάς. Δεν λέει πώς θα λυθεί το βιοποριστικό μας πρόβλημα, ούτε εξηγεί αναλυτικά πώς θα μοιραστούν τα χρήματα στους επιμέρους κλάδους του Σύγχρονου Πολιτισμού».

Τέλος, σύμφωνα με τη Γενική Γραμματέα του ΕΤΚΕ, υπάρχει και ένα πολύ βασικό πρόβλημα: το υπουργείο δεν γνωρίζει καν πόσοι εργαζόμενοι απασχολούνται ως τεχνικοί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, αφού το σχετικό Μητρώο που διατηρούσε σταμάτησε να ανανεώνεται από το 2014.

Την Κυριακή ανακοινώθηκε μέσω τηλεοπτικής ενημερωτικής εκπομπής ότι ξεκινά η χορήγηση της αποζημίωσης και σε «μουσικούς, τραγουδιστές, τεχνικούς ήχου, τεχνικούς φωτός, ηθοποιούς», με άλλα λόγια στους εργαζόμενους του θεάματος-ακροάματος, από 21 Απριλίου. Στην ίδια εκπομπή ειπώθηκε ότι θα «ενταχθούν όλα τα καθεστώτα που εμποδίζονται [στο να πάρουν την αποζημίωση] από τη μη ύπαρξη εργοδότη ή με ελάχιστη εργασία στο δεύτερο εργοδότη». Ο Γιάννης Καραμήτρος διατηρεί το σκεπτικισμό του ως προς αυτό, αφού δεν έγιναν ακόμα οι απαραίτητες διευκρινίσεις για το ποια περίοδο ή για το ποια είδη απασχόλησης αφορά η ένταξη στην αποζημίωση. Μου μεταφέρει την αίσθηση ότι οι εργαζόμενοι του κλάδου του θα αποζημιωθούν μόνο για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, με παράταση του μέτρου της αποζημίωσης, και όχι για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Αυτή η αίσθηση αντανακλάται στις ανακοινώσεις και άλλων συλλογικοτήτων, όπως ο Σύλλογος Μουσικών Βορείου Ελλάδος.

Την ίδια στιγμή, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλέξης Τσίπρας, πρότεινε την ένταξη όλων των επισφαλώς εργαζόμενων στον Πολιτισμό σε επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης, παραπέμποντας και στο Σχέδιο «Μένουμε Όρθιοι» για την καταπολέμηση των επιπτώσεων του κορoνοϊού.

Τα αιτήματα και οι πρωτοβουλίες των σωματείων

Θέλοντας να γνωστοποιήσει τις δυσκολίες και τα αιτήματά των μελών του, το ΕΤΕΚΤ απευθύνει διαρκώς αιτήματα στα αρμόδια υπουργεία, όμως μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει καμία απάντηση.

«Αρχικά, θέλουμε να ενταχθούν όλοι οι εργαζόμενοί μας στο βοήθημα των 800 ευρώ. Σε δεύτερη φάση, ζητάμε να μπουν όλοι οι εργαζόμενοί μας που δεν εργάζονται αυτή τη στιγμή σε εξάμηνη επιδότηση ανεργίας με ασφαλιστική κάλυψη, χωρίς προϋποθέσεις. Αν στο μεταξύ κάποιοι βρουν εργασία, αυτή θα διακοπεί. Όμως, σε περίπτωση που δεν βρουν, επιβάλλεται να παραταθεί και πιο μετά. Σε τρίτη φάση, αφού περάσει όλο αυτό και δεν μας απασχολεί μόνο το πώς θα ζήσουμε, θα πρέπει να πέσουν λεφτά στο ΕΚΟΜΕ και στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, για να πάρει ξανά μπρος ο κλάδος».

Το ΣΤΑΖΟΕ, με τη σειρά του, ζητάει και αυτό ολιστικά μέτρα προστασίας: «Υπάρχουν τρόποι να βρουν τα Υπουργεία μέσα από το Εργάνη, τον ΕΦΚΑ και τον ΟΑΕΔ ποιοι συνάδελφοι δεν εργάζονται αυτή τη στιγμή. Ας τους βρουν και ας ενταχθούν όλοι, σε συνεργασία και με τα δικά μας μητρώα, στα μέτρα. Όσοι δούλευαν ‘‘μαύρα’’ πρέπει επίσης να ενταχθούν στα μητρώα ανέργων του ΟΑΕΔ και να λάβουν τα αντίστοιχα βοηθήματα», προτείνει ο Γιάννης και υπογραμμίζει ότι, εκτός από τα 800 ευρώ, μιλά για ισότιμη πρόσβαση στην υγεία και για διακανονισμούς δανείων ή χρεών προς το δημόσιο.

«Ουσιαστικά εμείς σαν Σωματείο καταλήγουμε στο ότι αυτή τη στιγμή δεν μας παίρνει να εντάσσουμε επιλεκτικά ανέργους στα μέτρα. Θεωρούμε ότι είναι χυδαίο να επιλέγεται ποιοι εργαζόμενοι θα μπορούν να πάνε στο σούπερ μάρκετ σε δύο εβδομάδες και ποιοι όχι, ανάλογα με τον αν είχαν ενεργή σύμβαση ή με το καθεστώς στο οποίο δούλευαν. Αυτή η σταδιακή και υπό προϋποθέσεις ανακοίνωση μέτρων μάς φαίνεται σαν επικοινωνιακό παιχνίδι φιλανθρωπίας, που δεν κάνει καλό ούτε στην ψυχολογία, ούτε καν στο ανοσοποιητικό σύστημα του κόσμου», καταγγέλλει.

Μέλη του Συνδέσμου Μουσικών Βορείου Ελλάδος παρουσιάζουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν… με χιούμορ.

Αυτή τη στιγμή το ΣΤΑΖΟΕ και η ΕΤΕΚΤ, όπως και όλες οι αντίστοιχες συλλογικότητες του κλάδου, προσπαθούν να αναλάβουν κοινές δράσεις διεκδίκησης, μέσω και της Ομοσπονδίας Θεάματος-Ακροάματος. Σε αυτές περιλαμβάνεται η υλοποίηση διασωματειακών συνελεύσεων με τηλεδιάσκεψη και η έκδοση κοινών ανακοινώσεων. «Προσπαθούμε να δείξουμε μία ευρύτερη κοινωνική αλληλεγγύη σαν Σωματείο, να μην περιοριστούμε μόνο στα δικά μας προβλήματα», συμπληρώνει ο Γιάννης.

Τα δικά του διαβήματα κάνει και ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Διοργανωτών Πολιτιστικών Εκδηλώσεων (ΠΕΣΔΕ). Σε πρόσφατο διάβημά του προς τους αρμόδιους υπουργούς προτείνει να ψηφιστεί η δυνατότητα αποζημίωσης του κοινού με voucher κουπόνια αντί για επιστροφή χρημάτων στις ακυρωμένες πολιτιστικές διοργανώσεις. Αυτά τα voucher θα ισούνται με το αντίτιμο του εισιτηρίου και θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση άλλης εκδήλωσης, με χρονική ισχύ μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2021. Με αυτόν τον τρόπο οι διοργανώτριες εταιρείες θα μπορέσουν να διατηρήσουν τα όποια αποθέματα ρευστότητας τούς απομένουν για να μείνουν όρθιες. Αντίστοιχό σύστημα έχουν ψηφίσει και άλλες χώρες (π.χ. η Γερμανία).

Νέες τάσεις και επάνοδος μετ’ εμποδίων

Κάποιος θα μπορούσε σίγουρα να ισχυριστεί ότι αυτό που ζει ο κλάδος του θεάματος-ακροάματος, πέρα από τεράστια υγειονομική και εργασιακή κρίση, είναι και μία καμπή, που θα τον αλλάξει για πάντα.

Τι θέλουμε να πούμε; Στη μουσική βιομηχανία μία έντονη αλλαγή παρατηρείται ήδη: το ιερό τοτέμ της εδώ και περίπου μία δεκαετία, οι μαζικές συναυλίες, αποκαθηλώνεται ραγδαία, δημιουργώντας απώλειες εκατοντάδων εκατομμυρίων από την Ισπανία μέχρι την Κίνα. Για την ακρίβεια, δεν αποκαθηλώνεται. Μετασχηματίζεται.

Μέχρι τώρα οι καλλιτέχνες έκαναν ό,τι μπορούσαν για να στρέψουν τις κάμερες των κινητών πάνω τους σε μία συναυλία. Τώρα πια δεν χρειάζεται. Μπορούν απλά να κάνουν μία εμφάνιση από τον προσωπικό τους χώρο και να απολαύσουν τεράστια δημοσιότητα σε ένα πολύ πιο ελεγχόμενο περιβάλλον. Το κατά πόσο τους ωφελεί αυτό μένει να αποδειχθεί. Από τη μία μπορούν να απευθυνθούν σε εκατομμύρια θαυμαστές με μερικά κλικ. Όμως, πόσο εύκολα θα λειτουργήσουν ως εκτυφλωτικά ποπ είδωλα όταν τα εντυπωσιακά σκηνικά και ο άψογος ήχος αντικαθίστανται από ένα δωμάτιο με καλή σύνδεση στο ίντερνετ και το ιδρωμένο πλήθος δίνει τη θέση του σε emoji ενθουσιασμού;

O Robbie Williams ήταν ένας από τους πολλούς καλλιτέχνες που μετέτρεψαν το σπίτι τους σε… stage.

Την ίδια στιγμή, οι άκρως επικερδείς υπηρεσίες για streaming μουσικής παρουσίασαν πτώση στις ΗΠΑ, θυμίζοντας την παραδοσιακά «νεκρή» τελευταία εβδομάδα του χρόνου, όπου οι άνθρωποι είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους και δεν ακούν μουσική στη δουλειά ή το αυτοκίνητο.

Το κενό αναπληρώθηκε από τις πλατφόρμες video streaming, που παρουσίασαν άνοδο. Ίσως οι διαδικτυακές συναυλίες να αποδίδουν ήδη καρπούς. Ή μπορεί απλά να είναι η αύξηση στην παρακολούθηση βίντεο στο YouTube, το Netflix και άλλες τέτοιες πλατφόρμες· μία αύξηση που θέτει ακόμα και τη σταθερότητα του διαδικτύου σε κίνδυνο.

Επάνοδο κάνει και το ραδιόφωνο, κρίνοντας τουλάχιστον από το BBC. Αυτό είναι κάτι που οι ραδιοφωνικοί σταθμοί σπεύδουν να εκμεταλλευτούν, λειτουργώντας με προσωπικό ασφαλείας ή και εκπέμποντας εξ ολοκλήρου από τα σπίτια των παραγωγών τους. Όσο για την αγορά δίσκων, αυτή συνεχίζει την πτωτική της τάση, με τον κορονοϊό να κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. «Εδώ και ενάμιση μήνα στην εταιρεία αναλαμβάνουμε και κυκλοφορίες δίσκων. Αυτή τη στιγμή έχω εκατοντάδες δίσκους στην αποθήκη που δεν μπορώ να τους προωθήσω σε δισκοπωλεία, γιατί είναι κλειστά», εξομολογείται ο κ. Παπαναντσίδης. «Προς το παρόν κάνουμε ψηφιακή διανομή μόνο και εκεί ο κόσμος στηρίζει όσο μπορεί. Μακάρι να ανέβει οποιαδήποτε μορφή πώλησης, από βινύλιο μέχρι κονκάρδες και μπλούζες, να βοηθηθούν οι μπάντες και οι συνεργάτες τους».

Όσον αφορά τις συναυλίες, τόσο ο κ. Κότσης όσο και ο κ. Παπαναντσίδης πιστεύουν ότι ο ιός θα κάμψει έστω και μερικώς την ευκολία με την οποία οι άνθρωποι συνωστίζονται για να διασκεδάσουν. Ο Κότσης πιστεύει ότι η κινδυνολογία, η συνωμοσιολογία και η πεσμένη ψυχολογία μάς επηρεάζουν λίγο-πολύ όλους, κάνοντας την επάνοδο στη μαζική διασκέδαση πιο δύσκολη. Για αυτό το λόγο, προβλέπει, το συναυλιακό τοπίο θα ζωντανέψει με αργούς ρυθμούς.

Και ο κ. Μπασιούρας υιοθετεί αυτή την άποψη για τις κινηματογραφικές αίθουσες: «Ακόμα και όταν τελειώσουν τα περιοριστικά μέτρα, δεν θα γυρίσουμε εκεί που ήμασταν. Δεν θα σταματήσουν μαχαίρι τα κρούσματα ούτε θα εξαφανιστεί από προσώπου γης ο ιός. Κάποιοι κλάδοι θα επανακάμψουν γρηγορότερα, αλλά στους στεγασμένους χώρους διασκέδασης θα υπάρχει επιφύλαξη».

Σχετικά με την έκρηξη τηλεθέασης στις πλατφόρμες streaming σχολιάζει ότι «σίγουρα στην αρχή θα συνεχιστεί η αύξηση. Όμως, εν τέλει δεν νομίζω ότι ο κόσμος θα αφήσει το παραδοσιακό σινεμά. Το σινεμά είναι και βόλτα, είναι έξοδος. Θα μπορούσε να βάλεις κι έναν προτζέκτορα στο σπίτι σου, αλλά δεν θα είναι το ίδιο. Η μεγάλη αίθουσα πάντα θα είναι αλλιώς».

Όμως, αυτό που τον προβληματίζει είναι το ενδεχόμενο να ανοίξει ακόμα περισσότερο η ψαλίδα ανάμεσα στους μικρούς κινηματογράφους και τις πολυεθνικές διαχειρίστριες των multiplex. Το παιχνίδι, λέει, θα κριθεί στη μετά-κορονοϊόν εποχή, όταν οι μεγάλες εταιρείες θα έχουν το περιθώριο για μαζικές προσφορές και εκπτωτικά κουπόνια, ενώ οι μικροί κινηματογράφοι θα παλεύουν να διατηρήσουν το κοινό που είχαν πριν την πανδημία. «Εμείς, που έχουμε ένα κοινό κάπως πιο ‘‘ποιοτικό’’ και μεγαλύτερης ηλικίας, τι κινήσεις να κάνουμε; Να επενδύσουμε σε υποδομές για να φέρουμε πελάτες; Ή να επιλέξουμε ταινίες που δεν θα παίζει κανείς άλλος; Και αυτό είναι δύσκολο, γιατί ένα σημαντικό μέρος των ταινιών που προβάλλουμε επιλέγεται από τις μεγάλες εταιρείες διανομής και είναι αυτό που διαφημίζεται σε όλα τα Μέσα. Μπορείς να διαλέξεις, φυσικά, κάποια άλλη ταινία, αλλά, αν το κάνεις, δεν θα σου ‘ρθει ούτε ένας. Αυτές οι εταιρείες ξέρουν ποιες ταινίες να μας διανείμουν ώστε να έχουμε τζίρο και να πάρουν και οι ίδιες προμήθεια».

Η άνοιξη φέτος θα έρθει το… φθινόπωρο

Και αν το ημερολόγιο δείχνει ότι έχουμε μπει για τα καλά στην άνοιξη, όλοι οι παραπάνω εργαζόμενοι δηλώνουν σε όλους τους τόνους ότι η δική τους οικονομική «άνοιξη» θα αργήσει, άγνωστο πόσο.

Ο κ. Κότσης πιστεύει ότι πιο αλώβητοι από την τωρινή κατάσταση θα βγουν όσοι έχουν την ψυχραιμία να πάρουν ριζικές αποφάσεις και να προετοιμαστούν για την επόμενη μέρα· δηλαδή το φθινόπωρο. Ολοκληρώνει την κουβέντα λέγοντας ότι «όλοι βρισκόμαστε σε φάση damage control και περιμένουμε τις εξελίξεις. Μακάρι να γίνουν έστω τα καλοκαιρινά φεστιβάλ, γιατί θα είναι και ένα σπουδαίο πολιτιστικό καταφύγιο για την ψυχολογία του κόσμου».

Ο κ. Παπαναντσίδης εκτιμά ότι θα υπάρξει ένα ξεσκαρτάρισμα στον κλάδο και ότι το μεγάλο ζόρι στα οικονομικά θα φανεί από τον Ιούνιο. Δεν περιμένει να σωθεί από το κράτος. Απλά περιμένει πότε οι ιθύνοντες θα του επιτρέψουν να ξαναδουλέψει. «Ακόμα και αν γίνουν οι καλοκαιρινές συναυλίες, θα μπορούν να έχουν απεριόριστο κοινό ή θα υπάρχει όριο; Θα μπορείς να πας σε ένα στάδιο ή μόνο σε ένα ανοιχτό θεατράκι;», αναρωτιέται. «Πάντως, αυτό για το οποίο είμαι σίγουρος είναι ότι οι καλλιτέχνες θα ανέβουν στη σκηνή πιο δυνατοί και πωρωμένοι μετά από όλο αυτό!».

«Στη χώρα μας ο Πολιτισμός πάντα πρώτος πλήττεται και τελευταίος ανακάμπτει», παρατηρεί η Μάχη. «Ακόμα και όταν γίνει reboot σε άλλους κλάδους, εμείς θα χρειαστούμε πολύ χρόνο για να αρχίσουν να τρέχουν πάλι παραγωγές. Δεν μπορείς να ξεκινήσεις γυρίσματα από τη μία μέρα στην άλλη. Για Σεπτέμβρη το βλέπω το reboot και αν».

Και ο Γιάννης μεταθέτει το reboot του κλάδου στον Σεπτέμβριο. «Πόσο εύκολα θα πάει ο κόσμος μετά από δύο μήνες χωρίς μεροκάματα σε μια παράσταση του Φεστιβάλ Αθηνών, για παράδειγμα; Ήδη η ελληνική οικονομία είναι αναιμική και θα βγει από αυτό πιο αποδυναμωμένη παρά ποτέ», λέει. «Όμως πρέπει να το διαχειριστούμε. Να αποδεχτούμε τον φόβο που νιώθουμε, να μάθουμε να συνεννοούμαστε και να έχουμε αλληλεγγύη, ακόμα και μέσα από τα σπίτια μας».

Όσο για τον κ. Μπασιούρα, μου δίνει την πιο ταιριαστή με το επάγγελμά του εκτίμηση: «Το μόνο σίγουρο είναι πως, όταν τελειώσει όλο αυτό, οι σεναριογράφοι θα έχουν υλικό για ταινιάρες! Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να τις απολαύσουμε σύντομα».

Εικόνα kotsonis
Γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος φιλολογίας και κάτοχος μεταπτυχιακού στη Δημοσιογραφία και τα Νέα Μέσα από το ΑΠΘ. Δουλεύει ως copywriter και αρθρογραφεί σε τοπικά ΜΜΕ της Θεσσαλονίκης. Έχει εργαστεί για τον Alpha TV και στο ψηφιακό ραδιόφωνο Radio Nowhere.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.