Αυτό που κρατάς το σχεδίασε πιθανότατα ο Dieter Rams

Του οφείλεις το ξυπνητήρι σου, το πιστολάκι σου, τον στίφτη σου, την ξυριστική σου. Toυ οφείλεις πιθανότατα και το iPod ή το Mac σου καθώς η Apple βασίστηκε πάνω στα σχέδια είχε κάνει ο Rams δεκαετίες πριν για την Braun. Τώρα ο σκηνοθέτης του Helvetica κάνει ντοκιμαντέρ τη ζωή του κορυφαίου βιομηχανικού ντιζάινερ του 20ού αιώνα.
Χρόνος ανάγνωσης: 
5
'
Ο Dieter Rams σχεδιάζει στην Braun, δεκαετία 1970. [Αbisag Tüllmann]

Ο Jony Ive, ο διεθνώς αναγνωρισμένος σχεδιαστής της Apple πίσω από το MacBook Air, το iMac, το iPad και πολλά άλλα, εξηγεί: «Οι περισσότεροι μεγαλώσαμε σε ένα σπίτι που είχε ένα Braun ξυπνητήρι ή κάποιο άλλο προϊόν που σχεδίασε, όμως δεν ξέραμε ποιος βρισκόταν πίσω από αυτό. Πολλοί σχεδιαστές εκείνης της εποχής έμειναν παραγνωρισμένοι από το ευρύ κοινό. Όταν σπούδαζα σχέδιο τη δεκαετία του 1980, διάβασα για τον Rams και την ομάδα του στην Braun. Όμως το να διαβάζεις δεν είναι το ίδιο με το να βλέπεις ή να χρησιμοποιείς τα προϊόντα του. Ο Rams ορίζεται από αυτά που κάνει, παρά από αυτά που λέει. Κι αυτό που έκανε ήταν να δημιουργήσει εκατοντάδες προϊόντα υπέροχης σύλληψης και σχεδίασης. Προϊόντα που ήταν όμορφα φτιαγμένα και απόλυτα προσιτά». Ο ίδιος ομολογεί ότι τα προϊόντα που σχεδίασε για την Apple είναι φόρος τιμής στον Dieter Rams.

Weniger, aber besser

Ένας από τους πιο επιδραστικούς βιομηχανικούς σχεδιαστές του 20ου αιώνα γεννήθηκε το 1932 στο Βισμπάντεν της Γερμανίας. Επηρεάστηκε έντονα από τον ξυλουργό παππού του και κάποια πρώτα βραβεία που κέρδισε στην ξυλουργική τον οδήγησαν στην αρχιτεκτονική –ήταν οι αρχές του ’50, όταν η Γερμανία βρισκόταν σε οργασμό ανοικοδόμησης. Ένας φίλος του που διέκρινε το ταλέντο του, τον παρακίνησε να χτυπήσει την πόρτα της Braun.

Ο Rams προσελήφθη το 1955 από τους αδελφούς Erwin και Artur Braun που μόλις είχαν διαδεχθεί τον πατέρα τους. Του ανέθεσαν να εκμοντερνίσει το εσωτερικό της εταιρείας που παρήγαγε πρωτοποριακά ηλεκτρικά προϊόντα. Γρήγορα οι υπεύθυνοι σχεδιασμού της Braun, οι μεγάλοι Hans Gugelot, Fritz Eichler και Otl Aicher που προέρχονταν από την Σχολή Ντιζάιν της Ulm, διάδοχο της Σχολής του Bauhaus, τον πήραν υπό την προστασία τους και τον καθοδήγησαν στο ντιζάιν. Μία από τις πιο πρώτες του καινοτομίες του Rams που έκαναν αίσθηση ήταν το διαφανές πλεξιγκλάς καπάκι στο λευκό SK4 phonogram του 1956. Το SK4 πήρε το παρατσούκλι «Φέρετρο της Χιονάτης». Λιτό και κομψό, επαναπροσδιόρισε την τυπολογία του οικιακού ηχητικού εξοπλισμού. Παράλειψε το μη σημαντικό, ήταν η φιλοσοφία του Rams. «Λιγότερο, αλλά καλύτερο». Weniger, aber besser.

Το 1961 ο Rams ανέλαβε επικεφαλής του σχεδιαστικού τμήματος της Braun, θέση που διατήρησε έως το 1995. Σχεδίασε πικάπ, ζυγαριές, μίξερ, θερμάστρες, οδοντόβουρτσες, προτζέκτορες, πιστολάκια, τοστιέρες, στίφτες, αναπτήρες και πάνω από 500 άλλα προϊόντα, πάντα με γνώμονα της ανάγκες του χρήστη. Έδινε βάρος εξίσου στην ευκολία χρήσης και τη χαρά που έδιναν οι συσκευές, όσο και στη μηχανολογία τους.

Τα πολύ απλά δυναμικά σχέδια που έκρυβαν πίσω τους πολλή σκέψη, έκαναν την Braun ηγέτιδα στην μεταπολεμική αγορά ηλεκτρονικών ειδών και αποτέλεσαν πρότυπο για τους ανταγωνιστές της.

Ο κόσμος του Dieter Rams ήταν καθαρός. Τα καλοφτιαγμένα προϊόντα του ξεχώριζαν σε ένα χαώδη ανεξέλεγκτο κόσμο. Οι ιδέες του συνοψίζονται στις «10 αρχές του καλού ντιζάιν» που πρεσβεύει:

«Το καλό ντιζάιν είναι καινοτόμο, χρήσιμο, καλαίσθητο. Πρέπει να κάνει ένα προϊόν εύκολα κατανοητό. Είναι διακριτικό, ειλικρινές, ανθεκτικό, σχολαστικό ως την τελευταία του λεπτομέρεια και σέβεται το περιβάλλον. Πάνω απ’ όλα, το καλό ντιζάιν απαιτεί όσο το δυνατό λιγότερο ντιζάιν».

O Rams έχει πει πολλές φορές ότι η μόνη εταιρεία που εστερνίστηκε πλήρως τις αρχές του ήταν η Apple. H ίδια η ιστοσελίδα της Apple μας καλεί να δούμε την επιρροή που είχε ο Rams στον σχεδιασμό των προϊόντων της.

Τα έπιπλα

Σε εκείνη την πρώτη πρόταση για τη νέα εσωτερική αρχιτεκτονική των γραφείων της Braun που έκανε στα 23 του, ο Rams είχε σχεδιάσει ένα επιτοίχιο αποθηκευτικό σύστημα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ρώτησε τα αφεντικά του αν του επέτρεπαν να σχεδιάσει έπιπλα για τον χαρισματικό έμπορο Niels Vitsœ. Ο Erwin Braun αμέσως του έδωσε το πράσινο φως καθώς πίστευε ότι τα έπιπλα αυτά θα βοηθούσαν το μάρκετινγκ των ηχοσυστημάτων τους.

Το 1960 παρουσιάστηκε στην αγορά το 606 Universal Shelving System και η συνεργασία του Rams με τη Vitsœ συνεχίζεται έως σήμερα. O Rams ήταν χαρούμενος που ενώ τα ηλεκτρονικά προϊόντα είναι μοιραίο κάποια στιγμή να ξεπεραστούν τεχνολογικά, το ίδιο δεν ισχύει για τα έπιπλα. Τα συστήματα που σχεδίασε μπορούν «εύκολα να προσαρμοστούν στις εκάστοτε συνθήκες και ανάγκες των ανθρώπων, σπάζοντας την παράδοση που ήθελε τα έπιπλα να σχεδιάζοονται για συγκεκριμένα δωμάτια του σπιτιού».

Πρόσφατα ο εικαστικός Olafur Eliasson, του οποίου το στούντιο είναι γεμάτο από τις καρέκλες 620 που ο Rams σχεδίασε το 1962 για τη Vitsœ, αποφάσισε να τις σκανάρει σε 3D και να τις μετατρέψει σε τέχνη. Η βάση της 620, όπως και όλων των επίπλων του Rams για τη Vitsœ, είναι από πλαστικό καθώς σκοπός της είναι να υπάρχει για μια ζωή.

 

Studio research testing our space scanning skills - My old #dieterrams corner is now doubled in the digital realm

A post shared by Studio Olafur Eliasson (@studioolafureliasson) on

Aυτό πιστεύει και η Αngela Merkel. Το 2015 έδωσε εντολή οι καρέκλες 620 της Καγκελαρίας να αντικατασταθούν με νέες (η 620 επανεκδόθηκε το 2013 και κοστίζει γύρω στα 4.000 ευρώ). Οι 620 είχαν αγοραστεί το 1976, όταν η χώρα ήταν ακόμα χωρισμένη στα δύο και το κέντρο εξουσίας της Δυτικής Γερμανίας βρισκόταν στη Βόννη. Έκτοτε τέσσερις ηγέτες της χώρας έχουν καθίσει στην 620. Εκείνη της Μέρκελ έχει μαξιλάρια από ίνες καρύδας.

Το 1976, σε μια ομιλία στη Νέα Υόρκη σχετικά με το ντιζάιν της Vitsœ, ο Rams είπε στους συναδέλφους του: «Διακρίνουμε μια ολοένα αυξανόμενη έλλειψη οργανικών πρώτων υλών. Πιστεύω ότι το καλό ντιζάιν μπορεί να προκύψει μόνο από την κατανόηση των ανθρώπων. Ζητώ από όλους τους σχεδιαστές να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την κατάσταση του κόσμου γύρω μας. Η σημερινή κατάσταση θα κάνει τις επόμενες γενιές να φρίξουν με την απερισκεψία μας και το πώς σήμερα γεμίζουμε τα σπίτια μας, τις πόλεις μας και το τοπίο μας με ένα χάος από άχρηστα αντικείμενα».

Ο Rams στα 84 του συνεχίζει να μιλά υπέρ του τέλους της σπατάλης, και ζητά από τον κόσμο να σκεφτεί πώς θα καταφέρουμε να συνεχίσουμε να ζούμε σε έναν πλανήτη με περιορισμένους πόρους και μέσω του ιδρύματος Dieter and Ingeborg Rams Foundation που ίδρυσε με τη σύζυγό του, παροτρύνει όλους μας να ζούμε πιο συνειδητά και γαλήνια.

Ο κινηματογραφιστής Gary Hustwit, που μας έχει δώσει τα ντοκιμαντέρ Helvetica (για τη θρυλική γραμματοσειρά), Objectified και Urbanized, στράφηκε στο Kickstarter για να χρηματοδοτήσει ένα ντοκιμαντέρ για τον Rams. Συγκέντρωσε 279.278 δολάρια από 5.110 υποστηρικτές, αρκετά για να κάνει την ταινία αλλά και να διατηρηθεί το αρχείο του Rams. H ταινία θα κάνει πρεμιέρα το 2018.

Θέλεις να μάθεις περισσότερα για τον Rams;

Ένας σχεδιαστής έφτιαξε το 2016 το Ramsophone, ένα ψηφιακό μουσικό κουτί εμπνευσμένο από τον Rams που παίζει το μουσικό θέμα του Stranger Things.

To βιβλίο Less is more: The design and ethos of Dieter Rams κυκλοφορεί από την die gestalten.

To βιβλίο Dieter Rams: As Little Design As Possible κυκλοφορεί από την Phaidon.

Η ιστοσελίδα Das Programm πουλάει αντικείμενα και έπιπλα που σχεδίασε ο Rams ή ανέθεσε σε άλλους.

H έκθεση «Dieter Rams: Modular World» στο Vitra Schaudepot, το νέο εκθεσιακό χώρο που σχδίασαν οι αρχιτέκτονες Herzog & de Meuron στο Vitra Design Museum στο Weil am Rhein διαρκεί έως τις 12 Μαρτίου 2017.

Τα αθάνατα Braun του Dieter Rams

Αυτά τα αντικείμενα που σχεδίασε ο Dieter Rams για την Braun βρίσκονται στη μόνιμη συλλογή του Moυσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Σκέψου καλά: μήπως έχεις κάποιο από αυτά στο πατάρι;
Εργάζεται στα περιοδικά εδώ και 25 χρόνια. Ήταν στην αρχική ομάδα της Athens Voice και διευθύντρια του Marie Claire. Τα τελευταία χρόνια δούλεψε κυρίως σε apps και περιοδικά για τους ξένους επισκέπτες της χώρας. Ένα ήταν στα κινέζικα.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.