Χριστουγεννιάτικη προσφορά!

Γράψου, χάρισε ή ανανέωσε το inside story για έναν χρόνο με έκπτωση 20€. Δες εδώ

Αμφίβολη φροντίδα σε Στέγη Γερόντων της Εκκλησίας

Το αντεπιχείρημα που ακούσαμε πολλές φορές για το ρεπορτάζ που πραγματοποιήσαμε στη στέγη του Ιερού Ναού Αγίων Αποστόλων στις Τζιτζιφιές, ήταν: «χωρίς αυτήν, οι γιαγιάδες θα ήταν στον δρόμο». Αρκεί όμως για να δικαιολογήσει τις ελλείψεις που εντοπίστηκαν; Και πώς εξηγούνται οι πολλές εκατοντάδες ευρώ που δίνουν κάθε μήνα οι ένοικοι, σαν «δωρεά υπέρ της Εκκλησίας»;
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'
Στο χωλ/σαλόνι της Στέγης Γερόντων του ναού Αγίων Αποστόλων στις Τζιτζιφιές.

Στις 17 Στέγες Γερόντων που λειτουργούν σήμερα υπό την αιγίδα της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, αλλά και τις υπόλοιπες που βρίσκονται διάσπαρτες στην επικράτεια, διαμένουν αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι. Πρόκειται για ιδρύματα που λειτουργούν στο πλαίσιο της φιλανθρωπικής δράσης της Εκκλησίας για τους ανθρώπους τρίτης ηλικίας και, γενικά, είναι για πολλούς μια πιο οικονομική επιλογή από τους οίκους ευγηρίας, που κοστίζουν συνήθως άνω των 1.000 ευρώ μηνιαίως.

Το πλαίσιο λειτουργίας των Στεγών

«Οι Στέγες Γερόντων αφορούν μια δραστηριότητα που αναπτύχθηκε σε προηγούμενες δεκαετίες, αλλά τώρα είναι περισσότερο απαραίτητη από ποτέ», μας λέει ο πατέρας Βασίλειος Χατζαβάς, από το Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, το πρωινό που τον συναντούμε στο γραφείο του κοντά στη Μητρόπολη.

«Αλλά υπάρχουν δυσκολίες», συμπληρώνει, λέγοντας ότι πρόκειται ίσως για την πιο δύσκολη από τις φιλανθρωπικές δραστηριότητες της Εκκλησίας. «Γιατί όταν κάνουμε άλλες δράσεις, για παράδειγμα κάποιο συσσίτιο ή το κοινωνικό φαρμακείο, είναι πιο εύκολο να βρεθούν είτε εθελοντές, είτε οι προσφορές των προϊόντων που χρειάζονται. Και πάντοτε το ενδιαφέρον για δράσεις γύρω από την τρίτη ηλικία είναι μικρότερο από ό,τι για τα παιδιά, ας πούμε».

Σύμφωνα με τον πατέρα Βασίλειο, στα χρόνια της κρίσης τα έξοδα αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο, την στιγμή που, όπως υποστηρίζει, τα έσοδα που συντηρούν τις Στέγες Γερόντων έχουν μειωθεί. «Υπάρχουν πολλές λειτουργικές δαπάνες οι οποίες είναι ακατέβατες, ανελαστικές. Σε μια πολυκατοικία μπορεί να μην ανάψει η θέρμανση –στη Στέγη Γερόντων δεν μπορείς να κάνεις κάτι τέτοιο».

Οι Στέγες Γερόντων λειτουργούν υπό τη φροντίδα και διοίκηση των τοπικών ενοριών –για παράδειγμα, η Στέγη Γερόντων Κυψέλης βρίσκεται υπό την μέριμνα του Αγίου Γεωργίου Κυψέλης και η Στέγη Γερόντων Παγκρατίου υπό τη μέριμνα του Προφήτη Ηλία.

Κι ενώ τα γηροκομεία είναι όλα ΜΦΗ (Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων), που διέπονται από ειδική νομοθεσία και έχουν συγκεκριμένους κανόνες λειτουργίας, προκειμένου να προστατεύονται τα δικαιώματα των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας, στις Στέγες το καθεστώς είναι διαφορετικό: για το πώς θα λειτουργήσουν αποφασίζει αποκλειστικά και μόνο η Αρχιεπισκοπή, που είναι υπεύθυνη για τον κανονισμό της κάθε μίας, που μπορεί να διαφέρει από Στέγη σε Στέγη.

Ανάλογα με την πράξη ίδρυσης εκδίδεται και η σχετική άδεια από την περιφέρεια Αττικής, που αφορά τις νοσηλευτικές παροχές που περιλαμβάνονται. Από κει κι έπειτα ο ρόλος της περιφέρειας είναι εποπτικός και, θα έλεγε κανείς, τυπικός: πραγματοποιεί ελέγχους στις Στέγες δύο φορές τον χρόνο για να διαπιστώσει αν τηρούνται οι συνθήκες (που η ίδια η Εκκλησία όρισε).

Σε όλες όμως τις Στέγες προβλέπεται η παροχή σίτισης και «μιας στοιχειώδους φροντίδας των ηλικιωμένων», όπως χαρακτηριστικά το θέτει ο πατέρας Βασίλειος. Στο σύνολό τους στεγάζονται σε κτίρια τα οποία ανήκαν ή δόθηκαν στην ενορία και διαφέρουν ως προς τον αριθμό των κλινών και τη σύνθεσή τους κατά φύλο (ανδρικές, γυναικείες, μεικτές).

Τα έσοδα και τα έξοδα των Στεγών

Η πρώτη πηγή των εσόδων τους προέρχεται από περιουσία που αξιοποιεί και διαχειρίζεται η Εκκλησία. «Παλιότερα», εξηγεί ο πατέρας Βασίλειος, «άνθρωποι που είχαν κάποιο μικρό διαμέρισμα αποφάσιζαν να το αφήσουν στην Στέγη για να έχει κάποια έσοδα από την ενοικίασή του. Πολλές Στέγες, όπως και Φιλόπτωχα Ταμεία, έχουν τέτοια περιουσία».

Σύμφωνα με τον πατέρα Βασίλειο, ωστόσο, ενώ τα ενοίκια από τα διαμερίσματα παλιότερα μπορούσαν να διασφαλίσουν κάποιους πόρους σε σταθερή βάση, πλέον «η ακίνητη περιουσία είναι μάλλον βάρος, και αυτό δεν είναι υπερβολή».

Όπως εξηγεί, πολλά από τα διαμερίσματα μπορεί να μένουν για καιρό ξενοίκιαστα ή ο ενοικιαστής τους να μην εκπληρώνει τις οικονομικές του υποχρεώσεις ή και να δημιουργεί νέες, λόγω κακής διατήρησης του χώρου.

«Επίσης, η Εκκλησία δεν απαλλάσσεται από τον ΕΝΦΙΑ, όπως πολλοί συνάδελφοί σας λένε», υπογραμμίζει σκωπτικά ο πατέρας Βασίλειος, σε μία από τις πολλές αναφορές στο ρόλο των δημοσιογράφων που θα κάνει κατά τη διάρκεια της συνάντησής μας.

Η δεύτερη πηγή εισοδήματος των Στεγών προέρχεται από τις εισφορές των ηλικιωμένων που διαμένουν σε αυτές. Εδώ, αυτό που παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον είναι πως έχει άτυπα καθιερωθεί οι ηλικιωμένοι να προσφέρουν την σύνταξή τους ως «δωρεά υπέρ της Εκκλησίας» –είτε αυτή είναι 400, είτε 500, είτε 700 ευρώ– με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια κατάσταση αν μη τι άλλο ιδιόμορφη, στην οποία οι ένοικοι πληρώνουν διαφορετικά ποσά για την παροχή διαμονής σε ίδιες συνθήκες. Υπάρχουν βέβαια και οι περιπτώσεις της «ασυνέπειας» συγγενών, που εξαφανίζονται και σταματούν να πληρώνουν ύστερα από το πρώτο διάστημα.

Μία ακόμα ενίσχυση παρέχεται από ιδρύματα, όπως το Σταύρος Νιάρχος και το φιλανθρωπικό ΤΙΜΑ, τα οποία χρηματοδοτούν συγκεκριμένες βελτιωτικές δράσεις των υποδομών.

Λόγω των δυσκολιών που υπάρχουν, υποστηρίζει ο πατέρας Βασίλειος, υπάρχουν Στέγες για τις οποίες έχουν μεν ανεγερθεί ή επιλεχθεί τα κτίρια, αλλά δεν προχωρούν οι διαδικασίες γιατί οι τοπικές ενορίες θεωρούν πως δεν θα έχουν την δυνατότητα να τις συντηρήσουν στο μέλλον.

Πώς είναι όμως η ζωή σε εκείνες που ήδη λειτουργούν;

Μια Στέγη Γερόντων στις Τζιτζιφιές

Η Στέγη Γερόντων στις Τζιτζιφιές βρίσκεται επί της οδού Αγίων Αποστόλων, σε ένα κτίριο ακριβώς απέναντι από τον ιερό ναό Αγίων Αποστόλων. Έχει χωρητικότητα 17 κλινών, από τις οποίες την παρούσα στιγμή χρησιμοποιούνται οι 13.

Το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας επικρατεί ησυχία μέσα στη Στέγη. Μιλώντας όμως στο inside story, συγγενής γυναίκας που φιλοξενείται εκεί αναφέρεται στα παράπονα ορισμένων επισκεπτών που γίνονται συχνά προς τον «υπεύθυνο» της στέγης, ο οποίος είναι επίσης φιλοξενούμενος εκεί.

«Εκείνος είναι μάλλον ακατάλληλος για να έχει θέση με τέτοια ευθύνη», προσθέτει. «Πίνει πολύ και καπνίζει παντού μέσα στη Στέγη, δείχνει ψυχολογικά ασταθής, στον βαθμό που ίσως θα έπρεπε πραγματικά να χορηγηθεί στον ίδιο φαρμακευτική βοήθεια. Κι ενίοτε πικάρει και ασκεί ψυχολογική βία στους ηλικιωμένους που κατά τα άλλα προσέχει».

«Μια ημέρα οι γυναίκες έφαγαν σούπα. Εκείνος δεν ήθελε σούπα, οπότε ζήτησε ο παπάς από την μαγείρισσα να ψήσει κάτι για να του δώσει. Ενώ λοιπόν οι γιαγιάδες κοιμούνταν στα κρεβάτια τους, εκείνος πήγε με ένα κομμάτι κρέας στο πιρούνι του σε μια γιαγιά και τη ρώτησε κάπως περιπαικτικά αν ήθελε να της το δώσει. Εκείνη αρνήθηκε, αλλά μετά από λίγο πήγε στην κουζίνα, από περιέργεια, και άρχισε να παραπονιέται: “εσείς τρώτε ψητά και εγώ έφαγα σούπα”; Και από το πουθενά, εκείνος άρχισε να της φωνάζει, πως δεν την αντέχει πια, “τι θέλετε από τη ζωή μου” και τέτοια πράγματα. Αλλά ήταν κάτι που σαφέστατα ο ίδιος προκάλεσε».

Το χειρότερο; Η φροντίδα των ενοίκων δείχνει σε μεγάλο βαθμό να έχει αφεθεί αποκλειστικά στα δικά του χέρια.

Στη Στέγη απασχολούνται μόνο δύο γυναίκες, η μία από το πρωί έως τις μιάμιση το μεσημέρι, η άλλη από τις 5 έως τις 7 το απόγευμα. Αλλά τα καθήκοντά τους σχετίζονται περισσότερο με την καθαριότητα και το μαγείρεμα, ενώ επεκτείνονται και στις ανάγκες της εκκλησίας που βρίσκεται απέναντι, η οποία διαθέτει και ειδικό χώρο για μνημόσυνα και άλλες τέτοιες λειτουργίες. Οπότε, ο χρόνος και η φροντίδα που μπορούν να διαθέσουν οι εργαζόμενοι στους ηλικιωμένους είναι περιορισμένος.

Από τις 7 και έπειτα, δηλαδή όλο το βράδυ έως και το επόμενο πρωί, ο μόνος που βρίσκεται στην Στέγη είναι ο προαναφερθείς υπεύθυνος, ο οποίος, όπως μας είπαν συγγενείς, «ουσιαστικά είναι εκεί μόνο και μόνο για την περίπτωση που κάποιος θα πέσει και θα σπάσει κάτι, οπότε θα φωνάξει το 166». Δεν συνοδεύει καν τις γυναίκες στην τουαλέτα –λίγες μπορούν να το κάνουν μόνες– έτσι οι περισσότερες χρησιμοποιούν την πάνα που φορούν και μένουν έτσι ως το επόμενο πρωί, όταν η γυναίκα που έρχεται τις αλλάζει.

Έχουν συμβεί και περιστατικά στα οποία έτυχε γείτονες να μαζέψουν κάποια από τις ενοίκους που πάσχουν από άνοια από τον δρόμο ή άλλα, στα οποία γιαγιάδες υπέφεραν για ώρες από κάποιο πρόβλημα υγείας, δίχως να τους προσφερθεί βοήθεια.

Μία συγγενής μας διηγήθηκε ένα χαρακτηριστικό συμβάν: «Καθόταν μία από τις γυναίκες και βογγούσε στο κρεβάτι της για ώρες, “πονάω στο κεφάλι μου” έλεγε και ούρλιαζε, την άκουγε όλο το σπίτι, με τα χέρια στο κεφάλι. Ο υπεύθυνος πέρασε μία δύο φορές και δεν ρώτησε τι έχει. Τελικά της πήγε η συγγενής μιας άλλης ενοίκου ένα πιεσόμετρο και είχε 17 πίεση. Ειδοποίησαν τον υπεύθυνο, ο οποίος είπε ότι δεν ήξερε τι να κάνει, γιατί η συγκεκριμένη δεν είχε κάποιο φάρμακο για την πίεση. Η γυναίκα με το πιεσόμετρο τον πίεσε πολύ, ρώταγε αν υπάρχει γιατρός, κι εκείνος απάντησε “έχουμε αλλά τώρα έχει πάρει άδεια και δεν θα σηκώσει το τηλέφωνο”. Πέρασε άλλη μία ώρα, ξαναέβαλαν πιεσόμετρο και είχε 23 πίεση. Με τα πολλά και αφού η συγγενής της άλλης ενοίκου τους απείλησε, βρήκε η ίδια το τηλέφωνο ενός γιατρού από το ίντερνετ στο κινητό της και τον φώναξαν για να της δώσει πρώτες βοήθειες. Ήρθε, της έκανε καρδιογράφημα, ειπε ότι δεν ήταν φυσιολογικό κι ότι έπρεπε να κάνει κάποιες απαραίτητες εξετάσεις, να πάει στο νοσοκομείο κ.λπ. Ε βέβαια δεν πήγε, της έδωσαν επί τόπου ένα φάρμακο κι αυτό ήταν».

Το φαγητό που παρέχεται είναι καλό, αλλά οι ένοικοι τρώνε κανονικό γεύμα μόνο μια φορά την ημέρα, το μεσημέρι. Από κει και πέρα, όσοι έχουν παιδιά που τους επισκέπτονται, ζητούν να τους φέρουν κάτι του τύπου τσιπς ή μπισκότα, για να έχουν να τσιμπήσουν το βράδυ.

«Με χίλιες προσπάθειες τα τρώνε, αφού έχουν κινητικά προβλήματα και δεν είναι κανείς εκεί να τους τα δώσει. Και μετά είναι μέχρι το πρωί μες τα ψίχουλα. Όταν βλέπεις μια γυναίκα να είναι όλη μέρα μέσα στα ψίχουλα και να μην την τινάζει κάποιος, ή να μην της στρώνει το κρεβάτι για να είναι σκεπασμένη κανονικά, κι όχι με την μισή κουβέρτα στο πάτωμα και τα πόδια λοξά έξω από το κρεβάτι, τι να πεις;», λέει στο inside story συγγενής με την οποία μιλήσαμε.

Κάτω από τα κρεβάτια των ενοίκων το πάτωμα συχνά είναι βρώμικο, όπως και οι τουαλέτες, τις οποίες κάποιοι συγγενείς καθαρίζουν μόνοι, προτού τις χρησιμοποιήσει ο άνθρωπός τους. Στο χωλ υπάρχει μια τηλεόραση, αλλά αποτελεί πολυτέλεια που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, αφού μόνο δύο άτομα μπορούν να σηκωθούν ώστε να κάτσουν εκεί. Στα δωμάτια δεν υπάρχει ούτε τηλεόραση, ούτε ραδιόφωνο.

Όσο για την υγιεινή των ενοίκων, μπορεί να περάσουν έως και δύο εβδομάδες χωρίς να κάνουν μπάνιο, σύμφωνα με την συγγενή που μας μίλησε, που μας είπε ότι πρόσφατα τους ανακοινώθηκε ότι βρέθηκε κάποιος εθελοντής που θα ερχόταν για να κάνει μπάνιο τις ενοίκους.

Τα συγχαρητήρια της περιφέρειας

Όταν συνομιλούμε με τον πατέρα Δημήτριο Καρβούνη, τον ιερέα του ναού Αγίου Αποστόλων, υπό τη φροντίδα του οποίου βρίσκεται η Στέγη, δείχνει να γνωρίζει καλά τις δυσκολίες υπό τις οποίες λειτουργεί. Εξάλλου, όπως υπογραμμίζει, ο ίδιος ασχολείται πολλά χρόνια με την εθελοντική προσφορά σε ανάλογες πρωτοβουλίες.

Επιλέγει να τονίσει τις περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν, καθώς στην Στέγη τέσσερις από τους 13 ενοίκους είναι τελείως ξεχασμένοι από τους δικούς τους («πολύ δύσκολες περιπτώσεις») δεν πληρώνουν κανένα ποσό, ενώ οι υπόλοιποι διαθέτουν τις συντάξεις του ΟΓΑ που λαμβάνουν, γύρω στα 360 ευρώ.

Όμως έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή του inside story δείχνουν ενοίκους της Στέγης να καταβάλουν και 500 ευρώ μηνιαίως, ενώ γενικότερα, ακόμη και εάν τα 9 άτομα που πληρώνουν δίνουν έστω μονάχα τη χαμηλότερη σύνταξη του ΟΓΑ, το ποσό που συγκεντρώνεται μηνιαίως αγγίζει τα 3.250 ευρώ. Υπενθυμίζουμε πως η Στέγη λειτουργεί σε ιδιόκτητο κτίριο, δίχως κόστη ενοικίασης.

Σύμφωνα με τον πατέρα Δημήτριο, τα οικονομικά της Στέγης και του ναού γενικότερα είναι τόσο περιορισμένα, που για τον Νοέμβριο προγραμματίζονται ορισμένες εκδηλώσεις, μέσα από τις οποίες σκοπός είναι να συγκεντρωθούν τα χρήματα για το δώρο Χριστουγέννων των δύο εργαζομένων της Στέγης.

Ο πατέρας Δημήτριος μας μίλησε και για την ιδιαιτερότητα των ίδιων των Τζιτζιφιών, καθώς πρόκειται για μια περιοχή με υψηλά ποσοστά ανεργίας και χαμηλόμισθους κατοίκους. Οι κάτοικοι, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν δύνανται να συνδράμουν, όπως είναι πιθανό να γίνεται σε μια πιο ευκατάστατη περιοχή.

Και πάλι όμως, σύμφωνα με τη μαρτυρία της συγγενούς με την οποία μιλήσαμε, κάθε τόσο φτάνουν στη Στέγη τρόφιμα και προϊόντα με την μορφή δωρεάς από τους κατοίκους (π.χ. τενεκέδες λάδι, πατάτες και άλλα). Μάλιστα η ίδια υπολογίζει ότι τα έξοδα για το φαγητό ελαφραίνουν σημαντικά από τις δωρεές αυτές.

Τον Σεπτέμβριο, η περιφέρεια επιθεώρησε την Στέγη. «Μας συνεχάρησαν που τα καταφέρνουμε σε τόσο δύσκολες συνθήκες», λέει ο πατέρας Δημήτριος.

Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι και χειρότερα δηλαδή; Έτσι φαίνεται.

Γεννήθηκε το 1992. Σπούδασε Επικοινωνία και Πολιτισμό στο Πάντειο, όπου συνέχισε με μεταπτυχιακό στις Σπουδές Φύλου και την Ανθρωπολογία. Έχει εργαστεί στην ελληνική έκδοση της The Huffington Post και το Κανάλι Ένα 90,4 FM. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα Μέσα.
Γεννήθηκε (1977) στην Ελευσίνα. Σπούδασε φωτογραφία στη Focus. Οι φωτογραφίες του έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικές και διεθνείς εκδόσεις (Spiegel, Die Zeit, Rolling Stones Magazine, Le Monde, Washington Post, International NY Times). Έχει κάνει αποστολές σε πολλές χώρες.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus
1

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.