Η επέλαση του Τραμπ(ουκ)ισμού

«Να βγει ένας σαν τον Τραμπ και να τα διαλύσει όλα». Το όραμα μιας πολιτικής Αποκάλυψης συγκινεί όλο και περισσότερους προδομένους, σαλεμένους και αναξιοπαθούντες στις ΗΠΑ, αλλά και στη δική μας ήπειρο.
Χρόνος ανάγνωσης: 
6
'
[JOE RAEDLE / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / AFP]

Τόνοι αναλύσεων έχουν ήδη σπαταληθεί αδυνατώντας να αιτιολογήσουν επαρκώς, όχι μόνο την αντοχή, αλλά και την όλο και πιο έντονη ενίσχυση του φαινομένου Τραμπ, ο οποίος πλέον προελαύνει μόνος προς το χρίσμα του Ρεπουμπλικανικού κόμματος και ακολούθως ακόμα και σ’ αυτό που οι περισσότεροι αδυνατούν ακόμα να διαχειριστούν ως πιθανή εξέλιξη, αλλά μόνο ως δυστοπικό αποκύημα νοσηρής φαντασίας: την προεδρία των ΗΠΑ. Ούτε οι τραγικά ελλιπείς και περιθωριακά συντηρητικοί συνυποψήφιοί του, ούτε η κατάσταση της οικονομίας, ούτε καν η δυσανεξία τμημάτων του πληθυσμού με τους καταπιεστικούς κώδικες της αποκαλούμενης πολιτικής ορθότητας, την οποία έμαθαν να στοχοποιούν ως ένα προνομιακό σύστημα που επιθυμεί να τους ελέγχει και όζει ελιτισμό και υποκρισία, ούτε αυτός ο κρίσιμος παράγοντας δεν μπορεί να εξηγήσει την ευρεία αποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ ως προφήτη-φύρερ που, κοινώς, θα τα κάνει «πουτάνα όλα» και θα μηδενίσει το κοντέρ της «σάπιας» φιλελεύθερης δημοκρατίας. Είναι κάτι σαν παραίτηση, σαν μηδενισμός, σαν αποδοχή του μοιραίου.

Αυτό που έμοιαζε (ψυχαγωγικά) γραφικό έχει γίνει ήδη απειλητικό και είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς τι είδους ακρότητες θα συμβούν ως τις εκλογές εξαιτίας του παράγοντα Τραμπ, ειδικά αν συνυπολογίσει κανείς το ήδη αποσταθεροποιημένο προεκλογικό σκηνικό που προσαρμόζεται διαρκώς σε νέα δεδομένα, όπως αυτά διαμορφώνονται από την παραμορφωτική συχνά αλληλεπίδραση ηλεκτρονικών μέσων και κοινωνικών δικτύων. Δεν έχει καμιά σημασία πόσο ακραίος φαίνεται (τραμπούκος, ψεύτης, φορέας υφέρποντος ή ακόμα και κραυγαλέου ρατσισμού), οι υποστηρικτές του νομιμοποιούν κάθε εκτός ορίων συμπεριφορά του, επειδή είναι ο μόνος που τα λέει «όπως είναι» και «τον πολεμάει το σύστημα» (που εφεξής θα έχει αποκλειστικά τη μορφή της Χίλαρι Κλίντον). Την χλεύη και τον σαρκασμό ως αμυντικές δικλείδες ασφαλείας απέναντι στο φαινόμενο του “τραμπισμού” (trumpism ή trumpismus), μόλις αντικατέστησαν ο φόβος και ο αποτροπιασμός, όπως φάνηκε γλαφυρά και στο προχθεσινό εκδοτικό σημείωμα των New York Times, το οποίο ξεκινούσε ως εξής: «Το ταξίδι του Ρεπουμπλικανικού κόμματος στο σκοτάδι έλαβε μια μοιραία τροπή στην Ιντιάνα την Τρίτη» και κατέληγε: «Είναι οι Ρεπουμπλικάνοι λοιπόν αυτοί που κάνουν μια καθαρή επιλογή το 2016, επιλογή που έμοιαζε αδιανόητη πριν από ένα χρόνο: να σφραγίσουν αυτό που ακόμα αρέσκονται να αποκαλούν το κόμμα του Λίνκολν με την στάμπα του Ντόναλντ Τραμπ».

Είναι πλέον τέτοιος ο φόβος και η έλλειψη ψυχραιμίας στη διαχείριση του φαινομένου, που πολλοί συνάδελφοι ξεχνούν ακόμα και τον άγραφο δημοσιογραφικό κανόνα που υπαγορεύει ότι πρέπει να αποφεύγονται πάση θυσία οι παραλληλισμοί κάποιου με τον Χίτλερ. Παρασύρονται όμως με το αλύπητο τρολάρισμα που τους κάνει καθημερινά ένας τύπος σαν τον Τραμπ που μοιάζει με ανεξέλεγκτο εργαστηριακό τέρας, με μετα-μεταμοντέρνο κατασκεύασμα που περιφρονεί ακόμα και τους στοιχειώδεις κανόνες μιας προεκλογικής καμπάνιας, αλλά και κάθε είδους πρωτόκολλο, και θεωρεί ότι η αλήθεια είναι δεν είναι παρά άλλο ένα αφήγημα, η αξιοπιστία του οποίου εξαρτάται από την εξουσία του αφηγητή. Ακόμα κι αν αυτός ο αφηγητής ούτε αυτοδημιούργητος είναι ούτε παιδί του λαού, ούτε βέβαια εκτός συστήματος, αλλά ένας δισεκατομμυριούχος και αστέρας reality σόου και θιασώτης της πιο κιτς γκλαμουριάς που υπάρχει, με φρεσκοψημένο δέρμα και ατίθασο προσθετικό πορτοκαλί μαλλί που είναι σαν να έχει τη δική του ζωή και κάποιες στιγμές μοιάζει σα να σηκώνεται για να πετάξει μακριά. Δεν ήταν λίγες μάλιστα οι φορές που κάποιος συνεργάτης του δικαιολόγησε κάποια από τις μισαλλόδοξες δηλώσεις του, λέγοντας ότι «τα έλεγε σαν τηλεοπτικός χαρακτήρας», οπότε δεν μετράνε και να μην τρελαινόμαστε.

Δεν πρόκειται όμως για reality TV, ούτε για καουμπόικη μαγκιά, ούτε για κυνική έκφραση απολιτίκ αμερικανιάς. Η αντίληψη που εκφράζει ο Τραμπ (και διάφοροι άλλοι πολιτικοί ηγέτες στα σπαράγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης) είναι παγκόσμιο φαινόμενο με ιδιαίτερη απήχηση και στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια: κάπως έτσι επιβλήθηκε η Χρυσή Αυγή, κάπως έτσι κατοχυρώθηκε το πιο εθνικιστικό και μισαλλόδοξο τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς ως ισότιμος εταίρος μιας αριστερής κυβέρνησης, κάπως έτσι μπήκε θριαμβευτής στη Βουλή ο Βασίλης Λεβέντης. Αν υπάρχει μια αντίληψη που διαπερνά οριζόντια το ιδεολογικό φάσμα και εκφράζεται όλο και πιο συχνά (όλο και πιο απροσδόκητα) και μάλιστα από ανθρώπους που δεν θα το περίμενες, είναι αυτή ακριβώς: να επισπευσθεί η Αποκάλυψη, να τελειώνουμε. Το ακούς όλο και πιο συχνά, συνήθως σε συνδυασμό με το «είδαμε και τα χαΐρια της φιλελεύθερης, πολυπολιτισμικής Ευρώπης». Απογοήτευση, μισαλλοδοξία, φασίζων μηδενισμός και επίκληση ενός σύγχρονου Σαμψών που βρισκόταν αλυσοδέσμιος του συστήματος και τώρα ανέκτησε τις δυνάμεις του (με τη βοήθεια του μεταλλαγμένου ποστίς) και γκρεμίζει τις κολώνες του ναού για να πέσει η οροφή του στις κεφαλές ημών των σύγχρονων Φιλισταίων.

Μουδιασμένα τα «liberal media», αναρωτιούνται πλέον πώς μπορούν να τον αντιμετωπίσουν: Μπορεί να πει αύριο την πιο απίθανη γελοιότητα, κι όποιος την αμφισβητήσει δημόσια είναι σαn να της δίνει το φιλί της ζωής. Τζάμπα δημοσιότητα. Ο Τραμπ αποτελεί την επιτομή του αμερικανικού κανόνα σύμφωνα με τον οποίο «κάθε δημοσιότητα είναι καλή δημοσιότητα». Κι αυτό δεν είναι αφηρημένο, κάθε άλλο. Στα μέσα του περασμένου Μαρτίου, η εταιρεία mediaQuant, η οποία καταγράφει την κάλυψη των υποψηφίων από τα media και κατόπιν την αξιολογεί σε δολάρια βασισμένη στις τρέχουσες διαφημιστικές τιμές, σύγκρινε πόσα ξόδεψε κάθε υποψήφιος σε «πληρωμένα» media (τηλεοπτικές διαφημίσεις βασικά) και πόσα «έλαβε» σε «δωρεάν» media (ενημερωτική κάλυψη). Ο Τζεμπ Μπους, φερ’ ειπείν, ξόδεψε $82 εκατομμύρια και έλαβε $214 εκατoμμύρια. Τα αντίστοιχα νούμερα για τον Ρούμπιο ήταν $55 και $204 εκατ., για τον Κρουζ $22 και $313 εκατ., για τον Σάντερς $28 και $321 εκατ., και για τη Χίλαρι Κλίντον $28 και $746 εκατ. (στην περίπτωσή της, μεγάλο μέρος των «δωρεάν» media είχε αρνητικό πρόσημο και αφορούσε την υπόθεση των e-mails του Υπουργείου Εξωτερικών). Γατάκια όλοι σε σύγκριση με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τίναξε την μπάνκα της τζάμπα δημοσιότητας στον αέρα: Ξοδεύοντας λιγότερα από $10 εκατ. σε διαφημίσεις, πήρε πίσω $1,9 δισ. σε «δωρεάν» διαφήμιση.

Πολλά τα μαθήματα από το πάθημα των media και την αδυναμία τους να προβλέψουν το μέγεθος (και την «ποιότητα») της δυναμικής του Τραμπ, και χρήσιμο θα ήταν να μην ξεχνάμε κι εμείς εδώ στην Ευρώπη (και στην Ελλάδα) πόσο λάθος είναι να παρασυρόμαστε από την προοδευτική, «πεφωτισμένη» ελιτίστικη ματαιοδοξία μας, εγκαλώντας αβασάνιστα (φτωχές συνήθως) μάζες του πληθυσμού που δεν έτυχαν της δικής μας «προχωρημένης» αντίληψης ως φασίστες. Αμέσως μετά την επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ στην Ιντιάνα και την απόσυρση κάθε άλλης υποψηφιότητας, δημοσιεύτηκε στο New York, μακρύ και βαρυσήμαντο άρθρο του Andrew Sullivan υπό τον απειλητικό τίτλο «Οι δημοκρατίες τελειώνουν όταν είναι υπερβολικά δημοκρατικές: η Αμερική είναι πλέον γόνιμο έδαφος εγκατάστασης τυραννίας». Ακραίο ίσως (ο Τραμπ θα έχει ξετρελαθεί) και ενδεικτικό του φόβου μιας αμερικανικής εκδοχής «χουντικού»/δικτατορικού καθεστώτος που ποτέ δεν γνώρισαν οι ίδιοι οι Αμερικανοί, κάποια σημεία του κειμένου όμως παρουσιάζουν γλαφυρά τον κίνδυνο επικράτησης ενός, δύο, πολλών Τραμπ σ’ έναν κόσμο που μοιάζει όλο και πιο παράξενος και πιο ευάλωτος στη ρητορική του φόβου και του μίσους:

Είναι η στιγμή κατά την οποία ζούμε τη δική μας Βαϊμάρη

«…Το μεγαλύτερο κομμάτι της ανανεωμένης και ενεργοποιημένης αριστεράς έφτασε να αντιμετωπίζει την λευκή εργατική τάξη όχι ως συμμάχους αλλά κυρίως ως ρατσιστές, μισογύνηδες, ομοφοβικούς και ξενοφοβικούς, καταδικάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στον πάτο της κουλτούρας όσους βρίσκονται ήδη στον πάτο της οικονομίας. Ένας μεροκαματιάρης λευκός άντρας στην καρδιά της ενδοχώρας καλείται να «ελέγξει τα προνόμιά του» από γαλαζοαίματους φοιτητές πανεπιστημίων της Ivy League... Όταν αποκαλείς αυτό [το κίνημα υποστήριξης του Τραμπ] φασισμό, ενδεχομένως αδικείς τον φασισμό. Ο φασισμός, σε κάποιο βαθμό, είχε μια ιδεολογία και περιστασιακά έναν κάποιο ειρμό ο οποίος απουσιάζει εντελώς από τη ρητορική του Τραμπ. Το κίνημά του όμως είναι ξεκάθαρα φασιστικό από τη στιγμή που δαιμονοποιεί αδιακρίτως τους μετανάστες και τους ξένους γενικά, ουρλιάζει κατά της απειλής που προέρχεται από συγκεκριμένες μειονότητες (οι Μουσουλμάνοι και οι Μεξικάνοι είναι οι νέοι Εβραίοι), εστιάζει με τρόπο που θυμίζει αίρεση σ’ έναν και μοναδικό απόλυτο ηγέτη, και θεωρεί ότι η βία και ο εκφοβισμός μπορούν να υποκαταστήσουν χωρίς πρόβλημα το διάλογο και τη λογική στα πλαίσια της δημοκρατικής διαδικασίας. Είναι η στιγμή κατά την οποία ζούμε τη δική μας Βαϊμάρη. Όπως ο Αγγλικός Εμφύλιος έληξε με τη δικτατορία του Όλιβερ Κρόμγουελ, και η Γαλλική Επανάσταση μας έδωσε το Ναπολέων Βοναπάρτη, και το χάος της μετα-σοβιετικής Ρωσικής δημοκρατίας ανέδειξε τον Βλαντιμίρ Πούτιν, και το πιο πρόσφατο ξέσπασμα της Αιγυπτιακής δημοκρατίας υπέθαλψε τις συνθήκες για το πραξικόπημα του στρατηγού αλ Σίσι, έτσι και η παραλυμένη, συναισθηματική υπερδημοκρατία μας οδηγεί τον θολωμένο, παραπαίοντα, οργισμένο ψηφοφόρο στη χιμαιρική πανάκεια του Τραμπ... Οι τύραννοι, όπως και τα αφεντικά της μαφίας, γνωρίζουν την αξία που έχει ένα χαμόγελο: εξαιτίας ακριβώς του φόβου που έχει ήδη σπείρει, θες απελπισμένα να πιστέψεις σ’ αυτήν τη νέα έκφραση ζεστασιάς. Είναι μέρος της ρουτίνας καλός μπάτσος/κακός μπάτσος, οικείας σε όποιον έχει μελετήσει την προεδρική θητεία του Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Τραμπ δεν είναι απλά ένας παλαβιάρης πολιτικός της άκρας δεξιάς, ή ένα ελκυστικό τηλεοπτικό θέαμα, ή ένα φαινόμενο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κι ένας ιδιότυπος ήρωας της εργατικής τάξης. Με όρους φιλελεύθερης δημοκρατίας και συνταγματικής τάξης, ο Τραμπ αποτελεί ένα ακραίο περιστατικό που μπορεί να προκαλέσει αφανισμό της ζωής όπως την ξέρουμε [extinction-level event] και ως τέτοιο πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε…».

Από την δεκαετία του ’90 εργάζεται ως αρχισυντάκτης και αρθρογράφος σε διάφορα μέσα, όπως 01, ΚΛΙΚ, (Symbol), Καθημερινή, Τα Νέα, LIFO. Έχει εργαστεί ως μουσικός παραγωγός σε ραδιοφωνικούς σταθμούς.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.