Υπόθεση ELFE-Λαυρεντιάδη (Μέρος Α'): Η συσσώρευση χρεών

To inside story ασχολείται με την πολύκροτη υπόθεση των χρεών της ELFE προς τη ΔΕΠΑ και κυρίως με τον τρόπο με τον οποίον έχει στηθεί η δομή των εταιρειών γύρω και πίσω από την ELFE, δηλαδή με τον λαβύρινθο των δεκάδων νομικών προσώπων σε Κύπρο, Μάλτα, Παναμά και Βρετανικές Παρθένες Νήσους.
Χρόνος ανάγνωσης: 
15
'
Το εργοστάσιο λιπασμάτων στην Καβάλα.

Το κουβάρι των εταιρειών που έχουν στηθεί γύρω από την ELFE καλούνται να «ξετυλίξουν» οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, ωστόσο οι δαιδαλώδεις διαδρομές του χρήματος και το σκοτάδι που τις καλύπτει καθιστούν αμφίβολο το ενδεχόμενο να εντοπιστούν και να ανακτηθούν εν τέλει οικονομικοί πόροι για την ικανοποίηση των οφειλών εκατοντάδων εκατ. ευρώ της ELFE προς τη Δημόσια Επιχείρηση Αερίου, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά Ταμεία και το Δημόσιο. Οφειλές τις οποίες, τουλάχιστον ως προς το σκέλος που αφορά στη ΔΕΠΑ, η βιομηχανία λιπασμάτων αμφισβητεί εν μέρει, «ως παράνομες χρεώσεις και υπερτιμολογήσεις», όχι μόνο στις δικαστικές αίθουσες όπου έχει οδηγηθεί η υπόθεση, αλλά επίσης σε ανακοινώσεις και ξένες δημοσιεύσεις της στον ελληνικό τύπο, ακόμη και σε εξώδικά της κατά ΜΜΕ και δημοσιογράφων.

Στο Μέρος Α' της έρευνας του inside story παρουσιάζεται η ιστορία από τότε που η ELFE πέρασε στις εταιρείες του Λαυρεντιάδη και το πώς συσσωρεύτηκαν τα χρέη.

Το χρονικό

Η υπόθεση της λιπασματοβιομηχανίας Καβάλας δεν είναι καινούρια· αντιθέτως, φαίνεται ότι έχει εξελιχθεί σε μία χρόνια κατάσταση. Τον Ιανουάριο του 2013, η ΔΕΠΑ κατήγγειλε τις υφιστάμενες ρυθμίσεις με την ELFE, για να υπογράψει στην πορεία νέο συμφωνητικό, ενώ την ίδια χρονιά σε καταγγελία των δανειακών συμβάσεών τους με την εταιρεία και σε διαπραγματεύσεις με τη διοίκησή της προέβησαν και οι τράπεζες Εθνική και Alpha Bank. Η δε Attica Bank προχώρησε σε ρύθμιση συνολικής οφειλής άνω των 22,6 εκατ. ευρώ. Επίσης το 2013 έγιναν και οι πρώτες καταγγελίες εργαζομένων για καταστρατήγηση των εργασιακών τους δικαιωμάτων (εργολαβική εταιρεία είχε αναλάβει την απασχόληση 150 εργαζομένων), ενώ οι πρώτες κυρώσεις από το ΣΕΠΕ (Σώμα Επιθεωρητών Εργασίας) για παραβάσεις διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας στο εργοστάσιο της Καβάλας ήρθαν το 2014.

Επίσης, το 2014 ο τότε Πρόεδρος της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες Αντιεισαγγελέας Αρείου Πάγου δεσμεύει με την υπ’ αριθμ. 27/2014 διάταξή του όλα τα ακίνητα της ELFE ως «προϊόντα εγκληματικής δραστηριότητας».

Οι δε μεθοδεύσεις της διοίκησης, σε εργασιακό και επιχειρηματικό επίπεδο, περιγράφονται το 2016 αναλυτικά σε υπόμνημα του Σωματείου Υπαλλήλων & Εργατοτεχνιτών Βιομηχανικών Λιπασμάτων Νέας Καρβάλης Καβάλας και φαίνεται να ξεκινούν πολύ πιο πριν. Σύμφωνα με τις καταγγελίες των εργαζομένων, μετά την εξαγορά της Βιομηχανίας Φωσφορικών Λιπασμάτων (εφεξής ΒΦΛ, ο πρόδρομος της ELFE) από εταιρείες συμφερόντων των επιχειρηματιών Λαυρεντιάδη και Κυριακίδη το 2009, ξεκινά σιγά-σιγά η αποδόμηση του εργοστασίου και η διάσπαση της εταιρείας.

Ειδικότερα, το Σωματείο αναφέρει:

  • Τμήματα όπως λογιστήριο, κοστολόγηση κ.ά. μεταφέρονται άμεσα και χωρίς να υφίσταται ουσιαστικός λόγος στην έδρα της εταιρείας στην Αθήνα, ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα ελέγχου των διεργασιών από τους επί δεκαετίες εργαζόμενους στα αντίστοιχα τμήματα του εργοστασίου.

  • Το τμήμα του έκτακτου προσωπικού «περνά» στην πρώτη εταιρεία που δημιουργείται εντός του εργοστασίου με ονόματα που αλλάζουν στο πέρασμα του χρόνου.

  • Την ίδια στιγμή και ενώ το εργοστάσιο σημειώνει ρεκόρ παραγωγής και πωλήσεων και τα κέρδη της εταιρείας αυξάνονται, η διοίκηση δηλώνει συνεχώς στους εργαζόμενους ότι «αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα», χωρίς να τα προσδιορίζει και χωρίς να προσκομίζει οικονομικά στοιχεία που να τα αποδεικνύουν.

  • Το 2012 υπογράφεται νέα Επιχειρησιακή Σύμβαση Εργασίας στην οποία συμφωνούνται άμεσες μειώσεις 25% του εργατικού κόστους και 40% μακροπρόθεσμες μειώσεις.

  • Το 2015 η ELFE «σπάει» την παραγωγική της διαδικασία, δημιουργώντας δύο ακόμη νέες εταιρείες (ΕΛΛΑΓΡΟΛΙΠ & PFIC). Οι άδειες εκμετάλλευσης που κατείχε η ELFE μεταβιβάζονται με απόφαση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στις δύο νέες εταιρείες.

  • Τον Απρίλιο του 2016 η διοίκηση μονομερώς προβαίνει σε οριζόντιες μειώσεις (έως 45%) των μισθών του προσωπικού, ανεξαρτήτως βαθμίδας και ηλικίας. Πριν τη λήξη των συμβάσεων δανεισμού, ζητά τις απολύσεις όλου του προσωπικού (τις οποίες «βαφτίζει» εθελούσιες εξόδους). Συγχρόνως με την υπογραφή της «εθελούσιας εξόδου-απόλυσης», ζητά την επαναπρόσληψή όλου του προσωπικού με ατομικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου στις νέες εταιρείες.

Το Σωματείο στο υπόμνημα του 2016, μεταξύ άλλων τόνιζε ότι:

  • Κινδυνεύει το δημόσιο συμφέρον, αφού τα υπέρογκα χρέη της εταιρείας (υπολογιζόμενα γύρω στα 300 εκατ. ευρώ) είναι προς το Ελληνικό Δημόσιο (ΙΚΑ, ΔΕΠΑ, Τραπεζικά Δάνεια με την Εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, ΔΕΗ), άρα και προς όλους εμάς.

  • Κινδυνεύει η Δημόσια Υγεία, αφού αυτή τη στιγμή στο Εργοστάσιο δουλεύει ανειδίκευτο προσωπικό με ελάχιστη (έως… καθόλου!) εκπαίδευση σε μονάδες επικίνδυνες.

Τέλη του 2016 η σκυτάλη περνά στην Alpha Bank, που με μηνυτήρια αναφορά της ζητά να διερευνηθεί εάν η μεταβίβαση της όλης επιχειρηματικής δραστηριότητας της ELFE στις, συμφερόντων Λαυρεντιάδη, εταιρείες ΕΛΛΑΓΡΟΛΙΠ ΑΕΒΕ και PFIC LTD, αποτελεί «συμπαικτική μεθόδευση που αποσκοπεί στο να αποκομίζουν και να απομυζούν τα έσοδα από τη λειτουργία της ELFE (...) ενώ ταυτοχρόνως, επειδή δεν ενέχονται με κανένα συμβατικό δεσμό με την Τράπεζα, και, έτσι, δεν ευθύνονται έναντι της Τραπέζης για τα χρέη της ELFE, ουδέν ποσό θα κληθούν να καταβάλουν για την αποπληρωμή των οφειλών της προς την Τράπεζα, επιβαρύνοντας έτσι ισόποσα το Ελληνικό Δημόσιο που έχει εγγυηθεί υπέρ της ELFE».

Το δάνειο της Εμπορικής
Το 2006 η Εμπορική Τράπεζα –που το 2013 απορροφήθηκε από την Alpha Bank– είχε χορηγήσει στην βιομηχανία λιπασμάτων δάνειο 10 εκατ. ευρώ, με ημερομηνία εξόφλησης την 31η Δεκεμβρίου του 2016. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την έκθεση του ΔΣ της ELFE για τη χρήση 2013, ακριβώς τρία χρόνια πριν την εξόφλησή του εν λόγω δανείου, η οφειλή προς την τράπεζα ανερχόταν στα 12,654 εκατ. ευρώ.

Τον Ιανουάριο του 2017, αφού πλέον τα συνολικά χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία είχαν φτάσει στα 3,44 εκατ. ευρώ, το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) σε έγγραφό του αναφέρει ότι συγκεκριμένες πέντε κατ’ επίφαση ανεξάρτητες εταιρείες (ELFE, PFIC, ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, ΕΛΛΑΓΡΟΛΙΠ και CENTROFARO) –που στο μεταξύ είχαν κάνει «μπαλάκι» τους εργαζόμενους και τις άδειες λειτουργίας του εργοστασίου– «έχουν την ίδια δραστηριότητα, λειτουργούν στον ίδιο εργασιακό χώρο –έδρα και παραρτήματα– και απασχολούν κατά περιόδους κοινό προσωπικό. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις αυτές φαίνεται ότι υπηρετούν τα ίδια επιχειρηματικά συμφέροντα και για το λόγο αυτό, θεωρούμε ότι συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση οι προϋποθέσεις συνυπευθυνότητας».

Αρχές Μαρτίου του 2017 το ΣΔΟΕ εισβάλει στα γραφεία της ΔΕΠΑ στο πλαίσιο έρευνας για τις οφειλές της ELFE, ενώ λίγες μέρες μετά ο Γ. Σταθάκης ως υπουργός Ενέργειας (είχε αναλάβει το χαρτοφυλάκιο τον Νοέμβριο του 2016, αντικαθιστώντας τον Πάνο Σκουρλέτη), ζητά επίσημη ενημέρωση για το ίδιο θέμα από τη διοίκηση της εταιρείας αερίου.

Στις 2 Μαΐου 2017, ο τότε Πρόεδρος της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες Αντιεισαγγελέας Αρείου Πάγου Γιώργος Παντελής, στέλνει έγγραφο προς τη Διοίκηση της ΔΕΠΑ ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για τις ανείσπρακτες οφειλές της ELFE προς την εταιρεία.

Στις 29 Ιουνίου 2017, η Οικονομική Αστυνομία ζητά περαιτέρω στοιχεία για τις συναλλαγές ΔΕΠΑ-ELFE.

Στις 19 Δεκεμβρίου 2017 η ΔΕΠΑ, μετά την καρατόμηση του διευθύνοντος συμβούλου της Θεόδωρου Κιτσάκου, καταθέτει μηνυτήρια αναφορά κατά του επιχειρηματία και υποδίκου Λαυρέντη Λαυρεντιάδη και ακόμη 11 προσώπων, τα οποία σχετίζονται εκτός από την ELFE με τις ΕΛΛΑΓΡΟΛΙΠ, PFIC, CENTROFARO SERVICES, ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ και BFS, οι οποίες εκδίδουν μεταχρονολογημένες επιταγές για την εξόφληση μέρους των χρεών προς την εταιρεία αερίου –χρέη τα οποία σύμφωνα με την ΔΕΠΑ στις 15/12/2017 άγγιζαν σχεδόν τα 115 εκατ. ευρώ.

Την 1η Νοεμβρίου 2018 ασκείται ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος κατά του πρώην διευθύνοντος συμβούλου της ΔΕΠΑ Θεόδωρου Κιτσάκου, ο οποίος κατηγορείται από την Εισαγγελία Αθηνών ότι δεν προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες είσπραξης χρεών της εταιρείας ELFE, συμφερόντων Λαυρεντιάδη.

Ο Θεόδωρος Κιτσάκος
Ο Θεόδωρος Κιτσάκος τοποθετήθηκε στο τιμόνι της ΔΕΠΑ το 2015 από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τον υπουργό Ενέργειας Πάνο Σκουρλέτη ενώ τέλη 2017 καρατομήθηκε με απόφαση Σταθάκη και αφού είχε δει το φως της δημοσιότητας η ιστορία με τα νέα χρέη της ELFE προς τη ΔΕΠΑ. Στο παρελθόν είχε υπάρξει στέλεχος και μέλος Δ.Σ. σε εταιρείες του ομίλου Λαυρεντιάδη, όπως η Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων και παλαιότερα η Νεοχημική. Τον Αύγουστο του 2017, η Ομοσπονδία Εργατοϋπαλλήλων Χημικών Βιομηχανιών Ελλάδος (ΟΕΧΒΕ), με ανακοίνωσή της είχε καταστήσει υπόλογη την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και είχε βάλει στο κάδρο των ευθυνών για τη διόγκωση των χρεών της ELFE και τον κ. Κιτσάκο κάνοντας λόγο για μία «άνευ προηγουμένου ανοχή που δείχνει η ΔΕΠΑ» και η οποία «ξεπερνάει κάθε έννοια καλής πίστης και τα όρια της εύλογης συνεργασίας μεταξύ πελάτη-προμηθευτή». Η ΟΕΧΒΕ επίσης είχε αφήσει υπόνοιες για τις σχέσεις Κιτσάκου με το πρώην αφεντικό του, κάτι που ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά, καθώς όπως αναφέρει σε απαντητική επιστολή του προς την ΟΕΧΒΕ, δεν έχει καμία επαφή με τον Λαυρέντη Λαυρεντιάδη από τον Αύγουστο του 2010. Λίγες εβδομάδες μετά την άσκηση ποινικής δίωξης εις βάρος του, ο κ. Κιτσάκος, σε συνέντευξη τύπου που διοργάνωσε στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου, προσπάθησε να διαχύσει την ευθύνη για τα χρέη που φορτώθηκε η ΔΕΠΑ από την ELFE στους υπουργούς της σημερινής κυβέρνησης και στην προηγούμενη ηγεσία, πολιτική και εταιρική. «Τα χρέη τα ξέρανε άπαντες. Τα οφειλόμενα στη ΔΕΠΑ πήγαιναν κάθε εβδομάδα στο υπουργείο Ενέργειας και μία φορά τον μήνα στο ΤΑΙΠΕΔ» είχε πει χαρακτηριστικά.
Ο Μανώλης Πετσίτης
Με τις δημοσιογραφικές αποκαλύψεις που ακολούθησαν οι πολιτικές προεκτάσεις της υπόθεσης έφτασαν μέχρι το περιβάλλον του πρωθυπουργού. Όπως προέκυψε από σχετικό ρεπορτάζ, ο αδελφικός φίλος και συνεργάτης του υπουργού Νίκου Παππά, Μανώλης Πετσίτης, λάμβανε σημαντικά ποσά ως αμοιβή από την ELFE τα έτη 2016 και 2017. Την ίδια στιγμή, με την ιδιότητα του ανθρώπου από το Μαξίμου, είχε συναντήσεις στη ΔΕΠΑ με τον τότε Διευθύνοντα Σύμβουλό κ. Κιτσάκο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα ο κ. Πετσίτης εμφανίζεται επίσης ως φορολογικός εκπρόσωπος στην Ελλάδα, ενός Κύπριου δικηγόρου ο οποίος μέσω γνωστής κυπριακής δικηγορικής εταιρείας φαίνεται να διαχειρίζεται offshore που σχετίζονται με την ELFE.

Τέλη Ιανουαρίου 2019 ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών ασκεί νέα κακουργηματική δίωξη εναντίον του Λαυρέντη Λαυρεντιάδη και τεσσάρων στενών του συνεργατών για την υπόθεση ELFE, μετά την μηνυτήρια αναφορά της Alpha Bank που είχε γίνει τέλη του 2016.

Εν αρχή ην η ΒΦΛ

Η σημερινή (υπερχρεωμένη) ELFE αποτελεί το διάδοχο σχήμα της πάλαι ποτέ κραταιάς Βιομηχανίας Φωσφορικών Λιπασμάτων. Η ΒΦΛ ιδρύθηκε το 1961 από τον Όμιλο της Εμπορικής Τράπεζας, το 1965 ξεκίνησε να λειτουργεί το εργοστάσιο στην Καβάλα και μετά τη συγχώνευσή της με τις «Χηµικές Βιοµηχανίες Βορείου Ελλάδος», το 1999, απέκτησε εργοστάσιο και στη Θεσσαλονίκη. Στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 2000, η βιομηχανία λιπασμάτων εν μέσω συρρίκνωσης του μεριδίου αγοράς της, άρχισε να βρίσκεται σε δυσχερή οικονομική θέση με αποτέλεσμα το 2004 να αντιμετωπίζει οξύ ταμειακό πρόβλημα. Το 2006 στο πλαίσιο υλοποίησης σχεδίου χρηματοοικονομικής εξυγίανσης μπαίνει οριστικό λουκέτο στο εργοστάσιο της Θεσσαλονίκης. Το 2008 ολοκληρώθηκε το σχέδιο αναδιοργάνωσης που ξεκίνησε δύο χρόνια πριν, ενώ παράλληλα πραγματοποιήθηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας, ύψους 87,5 εκατ. ευρώ. Αν και η αγορά χαρακτηρίστηκε από έντονες διακυμάνσεις, τα οικονομικά αποτελέσματα της ΒΦΛ για την εν λόγω χρήση ήταν θετικά.

Στο πλαίσιο αυτό, οι πιστώτριες τράπεζες-μέτοχοι της ΒΦΛ αποφάσισαν να απεμπλακούν από τη βιομηχανία και τους πρώτους μήνες του 2009 ανέθεσαν στον διεθνή οίκο Rothschild να αναζητήσει στη διεθνή και την ελληνική αγορά υποψήφιους αγοραστές. Η πρόθεση της Εμπορικής και του ομίλου της Εθνικής Τράπεζας να παραχωρήσουν το σχεδόν 55% που κατείχαν αθροιστικά στην ΒΦΛ, προσέλκυσε το ενδιαφέρον του ομίλου Λαυρεντιάδη και του αμερικανοαιγυπτιακού ομίλου IDAgro, με τον πρώτο να έχει το προβάδισμα, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής.

Παράλληλα, στις 5 Σεπτεμβρίου του 2009 από τη βήμα της ΔΕΘ, ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής εξαγγέλλει ότι η Δημόσια Επιχείρηση Αερίου ως μέτοχος της εταιρείας πουλά το μερίδιό της στη ΒΦΛ, που ανερχόταν στο 33,15% και είχε αποκτηθεί το 2008 με κεφαλαιοποίηση χρεών 39 εκατ. ευρώ.

H αναγγελία του Κώστα Καραμανλή στη ΔΕΘ (27':04'').

Όπως είχε δηλώσει ο Κ. Καραμανλής «είναι επιβεβλημένη η συνέχιση των αποκρατικοποιήσεων (...) ερευνώνται εναλλακτικές προτάσεις για τη ΔΕΠΑ, η οποία παράλληλα πωλεί τη συμμετοχή της στη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων». Η απόφαση της τότε κυβέρνησης ΝΔ για ιδιωτικοποίηση της ΒΦΛ προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις τόσο των εργαζομένων όσο και του αντιπολιτευόμενου ΠΑΣΟΚ.

Εκτός από ΔΕΠΑ, Όμιλο ΕΤΕ και Εμπορική, που αντιπροσώπευαν πάνω από 88% του μετοχικού κεφαλαίου, ποσοστό στη ΒΦΛ κατείχαν επίσης η Alpha Bank (7,82%) και άλλες τέσσερις ανώνυμες εταιρείες με ποσοστά συμμετοχής μικρότερα του 1,4% έκαστη.

Σύμφωνα με τον τελευταίο δημοσιευμένο ενοποιημένο ισολογισμό της ΒΦΛ, αυτόν για τη χρήση 2008, το σύνολο των υποχρεώσεών της (μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων) ξεπερνούσε τα 192 εκατ. ευρώ, ενώ η ακίνητη περιουσία του ομίλου στις 31 Δεκεμβρίου 2008 επιβαρυνόταν με υποθήκες-προσημειώσεις συνολικού ποσού 131,82 εκατ. ευρώ για εξασφάλιση τραπεζικών δανείων ύψους 72,2 εκατ. ευρώ, κάλυψη συνολικής οφειλής σε προμηθευτή 45,19 εκατ. ευρώ και ρυθμισμένη οφειλή στο ΙΚΑ αρχικού ποσού 9,75 εκατ. ευρώ. Στους όρους του διαγωνισμού που διενεργήθηκε για την πώλησή της περιλαμβανόταν και ανάληψη των υφιστάμενων οφειλών της ΒΦΛ προς τις τράπεζες, τη ΔΕΠΑ και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Η εποχή Λαυρεντιάδη και η Proton

Κάπως έτσι, στις 15 Σεπτεμβρίου 2009, υπογράφεται σύμβαση πώλησης του 100% της ΒΦΛ σε εταιρεία ειδικού σκοπού την οποία συνέστησε η Lamda Partners, το private equity fund του επιχειρηματία Λαυρέντη Λαυρεντιάδη, έναντι συνολικού τιμήματος 85,963 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, το ενδιαφέρον Λαυρεντιάδη για τη ΒΦΛ δεν ήταν νέο, αλλά χρονολογείται από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, «όταν η Νεοχημική μέσω της Lamda Fertilizers επεδίωκε να διευρύνει τις δραστηριότητές της στην εμπορία λιπασμάτων και των πρώτων υλών για την παραγωγή τους». Σύμφωνα πάντα με τα ίδια δημοσιεύματα του 2009, «σήμερα η υπεραξία της ΒΦΛ δεν είναι πλέον τα λιπάσματα, αφού γίνονται εισαγωγές μεγάλων ποσοτήτων και σε χαμηλή τιμή από τις ασιατικές χώρες. Η εταιρεία έχει άδεια ηλεκτροπαραγωγής, γεγονός που σε συνδυασμό με το ιδιόκτητο λιμάνι της, μπορεί να την καταστήσουν αρκετά ελκυστική, καθώς ο επενδυτής θα μπορούσε να την αξιοποιήσει ως κόμβο μεταφοράς αερίου».

Η επωνυμία της εταιρείας ειδικού σκοπού η οποία ιδρύθηκε στις 20 Αυγούστου του 2009, λίγες εβδομάδες πριν κλείσει επισήμως το ντιλ της πώλησης και μεταβίβασης του 100% των μετοχών της ΒΦΛ στην πλευρά Λαυρεντιάδη, ήταν «Ελληνικά Λιπάσματα και Χημικά ELFE Ανώνυμη Βιομηχανική Εμπορική Εταιρεία» (με ΑΡΜΑΕ 68546). Σύμφωνα με το ΦΕΚ ίδρυσης αυτής της πρώτης ELFE, το Μετοχικό Κεφάλαιο της εταιρείας ορίστηκε σε 60.000 ευρώ καταβλητέο εξ ολοκλήρου σε μετρητά από την ιδρύτρια εταιρεία «Sapphire Lamda Capital Ανώνυμη Συμβουλευτική Εταιρεία».

H Sapphire Lamda Capital ιδρύθηκε επίσης στις 20 Αυγούστου 2009, με μετοχικό κεφάλαιο 70.000 ευρώ καταβλητέο σε μετρητά από την μοναδική μέτοχο Diamond Lamda Capital, η οποία είχε ιδρυθεί την ακριβώς προηγούμενη ημέρα, στις 19 Αυγούστου 2009 (και τον Ιούλιο του 2011 αποφασίστηκε από τη ΓΣ των μετόχων της η λύση και η θέση της σε εκκαθάριση). Σύμφωνα με το ΦΕΚ ίδρυσης της Diamond Lamda Capital, το μετοχικό κεφάλαιό της ανέρχεται σε 80.000 ευρώ και καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τη μοναδική μέτοχο Golden Lamda Capital, η οποία ιδρύθηκε μία ημέρα πριν, στις 18 Αυγούστου 2009. Το μετοχικό κεφάλαιο αυτής της εταιρείας ορίζεται σε 90.000 ευρώ καταβλητέο σε μετρητά από την μοναδική μέτοχο Nikastero Trading Limited.

H κυπριακή Nikastero Trading Limited είχε ιδρυθεί λίγους μήνες πριν, στις 12 Μαΐου του 2009 στη Λάρνακα, με μετοχικό κεφάλαιο 2.000 ευρώ. Η συγκεκριμένη εταιρεία μαζί με δεκάδες άλλες, περιλαμβάνονται στο πολυσέλιδο πόρισμα ελέγχου της Τράπεζας της Ελλάδας για τις σκανδαλώδεις χρηματοδοτήσεις από την Proton. Σύμφωνα με τη δικογραφία της πολύκροτης υπόθεσης, η Nikastero Trading Limited ανήκει στον λαβύρινθο των εταιρειών συμφερόντων Λαυρεντιάδη που χρηματοδοτήθηκαν με 701 εκατ. ευρώ από την εν λόγω τράπεζα.

Και εγένετο... ELFE

Ας επιστρέψουμε όμως στα λιπάσματα. Στις 12 Μαρτίου του 2010, με απόφαση της τότε υπουργού Οικονομίας Λούκας Κατσέλη, εγκρίνεται η συγχώνευση των Ανώνυμων Εταιρειών «Ελληνικά Λιπάσματα και Χημικά ELFE» (με αριθμό μητρώου 68546) και «Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων» με σύσταση νέας Ανώνυμης Εταιρείας. Η επωνυμία της νέας ΑΕ που συστάθηκε στις 17 Μαρτίου 2010 είναι και πάλι «Ελληνικά Λιπάσματα και Χημικά ELFE» (με αριθμό μητρώου 69420). Παλιά και νέα ELFE, μοιράζονται το ίδιο σύνθετο πλέγμα μετόχων.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2010 η έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της νέας ELFE αποφάσισε να δοθεί άδεια παροχής εγγυήσεως από την Α.Ε. προς την τράπεζα Proton υπέρ της εταιρείας Fineglino Trading, στο πλαίσιο έκδοσης χρεολυτικού δανείου 54 εκατ. ευρώ. Την ίδια ημέρα με την απόφαση της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της ELFE στην Κύπρο, η Fineglino Trading αποκτά το σύνολο των μετοχών της Nikastero Trading Limited, η οποία όπως είδαμε παραπάνω κατείχε εμμέσως την ELFE.

Τον Ιανουάριο του 2012, η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες στο πλαίσιο της διερεύνησης της υπόθεσης Proton, απηύθυνε νέα κατηγορία για υπεξαίρεση του ποσού των 54 εκατ. ευρώ κατά Λαυρεντιάδη και συνεργατών του. Σύμφωνα με το σχετικό έγγραφο της Αρχής, το ποσό αυτό κατέληξε µέσα από δαιδαλώδη πορεία υπεράκτιων εταιρειών σε προσωπικό λογαριασµό του επιχειρηµατία στην Ελβετία, στην τράπεζα New Private Bank. Το συγκεκριµένο προϊόν, εκτιµά στο έγγραφό του ο τότε πρόεδρος της Αρχής Παναγιώτης Νικολούδης, «δεν µπορεί να δεσµευθεί, διότι έχει διοχετευθεί στο εξωτερικό».

Τα «φέσια» της ELFE

Με βάση τον ισολογισμό της ELFE για την υποδωδεκάμηνη χρήση 2010, οι συνολικές υποχρεώσεις της εταιρείας ανέρχονται σε 287.501.000 ευρώ. Επί της ακίνητης περιουσίας της εταιρείας υφίστανται υποθήκες-προσημειώσεις συνολικού ποσού 194,662 εκατ. ευρώ λόγω χορηγήσεων τραπεζικών δανείων συνολικού ποσού 67,588 εκατ. ευρώ και οφειλής σε προμηθευτή ποσού 46,314 εκατ. ευρώ.

Έναν χρόνο μετά, κατά τη χρήση 2011, το σύνολο των υποχρεώσεων της ELFE αυξήθηκε στα 332,652 εκατ. ευρώ. Από αυτές, ποσό 21,296 εκατ. ευρώ είχε καταστεί ληξιπρόθεσμο κατά την 31η Μαΐου 2012, ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων.

Σύμφωνα με τα πρόσθετα στοιχεία και πληροφορίες του ισολογισμού της ELFE για τη χρήση 2012, το σύνολο των υποχρεώσεων της εταιρείας μειώθηκε στα 300,976 εκατ. ευρώ. Ωστόσο εξ αυτών, ποσό 36,938 εκατ. ευρώ είχε καταστεί ληξιπρόθεσμο. Ακόμη σημειώνεται ότι επί των ακινήτων της εταιρείας υφίστανται υποθήκες και προσημειώσεις ποσού 259,670 εκατ. ευρώ υπέρ πιστωτών της.

Έναν χρόνο μετά, στην ετήσια έκθεση του διοικητικού συμβουλίου της ELFE για τη χρήση 2013 (που αναρτήθηκε στο ΓΕΜΗ με μεγάλη καθυστέρηση, τον Απρίλιο του 2015) διαβάζουμε τα εξής:

  • Τον Ιανουάριο του 2013 η ΔΕΠΑ κατήγγειλε τις υφιστάμενες ρυθμίσεις με την εταιρεία, ενώ κατόπιν διαπραγματεύσεων στις 26 Φεβρουαρίου υπογράφηκε νέο συμφωνητικό το οποίο προβλέπει: πάγωμα έως την ημερομηνία του συμφωνητικού συνολικών οφειλών 76,898 εκατ. ευρώ τα οποία αφορούσαν οφειλές προηγούμενων ρυθμίσεων καθώς και ληξιπρόθεσμες τρέχουσες οφειλές (...). Η διοίκηση της εταιρείας είναι σε διαδικασία διαπραγμάτευσης με την ΔΕΠΑ για τον τρόπο και τον χρόνο αποπληρωμής των εν λόγω υποχρεώσεων, το οποίο δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί κατά το επόμενο οικονομικό έτος.

  • Στις 12 Φεβρουαρίου 2013 η Εθνική Τράπεζα προέβη σε καταγγελία σύμβασης δανείου. Η οφειλή κατά την 31η Δεκεμβρίου του εν λόγω δανείου ανέρχεται σε 10,573 εκατ. ευρώ. Η διοίκηση είναι σε προχωρημένες συζητήσεις με την τράπεζα για την ρύθμιση της οφειλής.

  • Στις 30 Μαΐου 2013 η διοίκηση προχώρησε σε ρύθμιση συνολικής οφειλής της, 22,625 εκατ. ευρώ, με την Τράπεζα Αττικής.

  • Στις 13 Ιουνίου 2013 η Alpha Bank προέβη σε καταγγελία σύμβασης δανείου. Η οφειλή κατά την 31 Δεκεμβρίου 2013 του εν λόγω δανείου ανέρχεται σε 12,654 εκατ. ευρώ. Βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με την τράπεζα για την ρύθμιση της οφειλής.

  • Στις 19 Ιουλίου 2013 η Εθνική Τράπεζα προχώρησε στην καταγγελία του κοινοπρακτικού δανείου που είχε συναφθεί από κοινού με την Εμπορική Τράπεζα και την Alpha Bank την 20η Ιουνίου 2008. Η οφειλή κατά την 31η Δεκεμβρίου 2013 του εν λόγω δανείου πλέον δεδουλευμένων τόκων ανέρχεται σε 5,796 εκατ. ευρώ.

  • Την 31η Δεκεμβρίου 2013 η εταιρεία είχε δανειακές υποχρεώσεις ποσού 130,792 εκατ. ευρώ.

  • Το πλέον σημαντικό ζήτημα που συνεχίζει να αντιμετωπίζει η εταιρεία είναι το θέμα της διαχείρισης της ταμειακής ρευστότητας.

Από τον ισολογισμό προκύπτει ότι το σύνολο των υποχρεώσεων ανήλθε στα 306,052 εκατ. ευρώ, ενώ επί των ακινήτων της εταιρείας υφίστανται υποθήκες και προσημειώσεις ποσού 323,246 εκατ. ευρώ υπέρ πιστωτών της εταιρείας.

Ο δε ανεξάρτητος ορκωτός ελεγκτής εφιστά την προσοχή στην επεξηγηματική σημείωση των οικονομικών καταστάσεων στην οποία γίνεται αναφορά, μεταξύ άλλων, στα εξής:

  • Το σύνολο των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της εταιρείας υπερβαίνει το σύνολο των κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων κατά 18,949 εκατ. ευρώ.

  • Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 36,662 εκατ. ευρώ έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες εκ των οποίων ποσό 35,865 εκατ. αφορά σε ληξιπρόθεσμες οφειλές προς πιστωτικά ιδρύματα. Στο ως άνω πλαίσιο η διοίκηση έχει δρομολογήσει μια σειρά ενεργειών ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή δραστηριότητα της εταιρείας. Η επιτυχής ολοκλήρωση αυτών των ενεργειών δεν δύναται να διασφαλιστεί με βεβαιότητα και ως εκ τούτου, οι υφιστάμενες συνθήκες υποδηλώνουν την ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αμφιβολία συνέχισης της δραστηριότητας της εταιρείας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα, τον Ιούνιο του 2014 ο Λαυρέντης Λαυρεντιάδης με απόφαση του (τοποθετημένου και ελεγχόμενου από τον ίδιο) Διοικητικού Συμβουλίου, πήρε εκτάκτως 6,4 εκατ. ευρώ από το ταμείο της ELFE, αξιώνοντας την πρόωρη αποπληρωμή ομολογιακού δανείου συνολικού ύψους 23,7 εκατ. ευρώ που είχε χορηγήσει ο ίδιος στην εταιρεία το 2011. Με βάση το ίδιο ρεπορτάζ, αυτό έγινε για δύο λόγους: Ο βασικός ήταν πως έπρεπε να πληρωθεί η εγγύηση ύψους 500.000 ευρώ, ώστε να αποφυλακιστεί και ο δεύτερος ήταν η έλλειψη ρευστότητας που αντιμετώπιζε ο υπόδικος επιχειρηματίας.

Τριπλασιασμός χρεών
Με βάση τα νούμερα, προκύπτει ότι μέσα σε τέσσερα χρόνια τα χρέη της ΒΦΛ υπό τη διοίκηση Λαυρεντιάδη σχεδόν τριπλασιάστηκαν. Από τα 110 εκατ. ευρώ που ήταν το 2009, εκτοξεύθηκαν στα 306 εκατ. ευρώ το 2013.
Το γαϊτανάκι των offshore

Λίγο πριν το τέλος του 2013, όπου πλέον η ELFE είναι βουτηγμένη στα χρέη, κάνουν την εμφάνισή τους νέες εταιρείες (εντός και εκτός ελληνικών συνόρων) οι οποίες στην πορεία θα «σχετιστούν» είτε άμεσα είτε έμμεσα με την προβληματική βιομηχανία λιπασμάτων.

Κι ενώ η ΔΕΠΑ σύμφωνα με τη μήνυση που κατέθεσε στα τέλη του 2017 διεκδικεί από την ELFE (και τις παρένθετες εταιρείες) ποσό οφειλής που προσεγγίζει τα 115 εκατ. ευρώ (με την ELFE να διεκδικεί από την πλευρά της 302 εκατ. ευρώ), μέρος της τοπικής κοινωνίας και φορείς της περιοχής, από τον δήμο Καβάλας και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, μέχρι την Ιερά Μητρόπολη, τον Δικηγορικό Σύλλογο και το Εργατικό Κέντρο, στέκονται στο πλευρό της βιομηχανίας λιπασμάτων. Με πρόσφατο ψήφισμά τους εκφράζουν τη συμπαράσταση και τη στήριξή τους «στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται εντός του εργοστασίου παραγωγής λιπασμάτων της Νέας Καρβάλης, που το τελευταίο διάστημα δέχονται μια συστηματική επίθεση, η οποία φαίνεται να εξυπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες και εν τέλει απειλεί τη συνέχιση της λειτουργίας του εργοστασίου».

Φαίνεται δηλαδή να υιοθετούν τα επιχειρήματα και τους ισχυρισμούς της ELFE, ενώ στο ίδιο κείμενο υποστηρίζουν πως «τα προβλήματα ξεκίνησαν εξαιτίας της επιμονής της ΔΕΠΑ για τον τρόπο πληρωμής της προμήθειας φυσικού αερίου», χωρίς πουθενά στο ψήφισμά τους να κάνουν λόγο για τις ενδεχόμενες ευθύνες της διοίκησης των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο εργοστάσιο λιπασμάτων της Νέας Καρβάλης, τα επιχειρηματικά συμφέροντα πίσω από αυτές και τις (ενδεχομένως ποινικά κολάσιμες) μεθοδεύσεις των τελευταίων ετών που ως σκοπό μοιάζει πως είχαν τη μετατροπή της ELFE σε «κουφάρι» χωρίς παραγωγική δραστηριότητα.

Συνολικά από το 2013 έως και το 2017 εντοπίσαμε τουλάχιστον 19 εταιρείες εντός και εκτός συνόρων που σχετίζονται με άμεσο ή έμμεσο τρόπο με τα λιπάσματα Καβάλας. Επτά στην Κύπρο, άλλες τόσες στην Ελλάδα (μαζί με τα 3 υποκαταστήματα των κυπριακών), από μία σε Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία και δύο στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους (στις οποίες εμμέσως ανήκουν πολλές εταιρείες του πλέγματος).

Στο Β’ Μέρος της έρευνας του inside story για την ELFE, το πλέγμα των offshore πίσω από την βιομηχανία λιπασμάτων.

Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.