Η Ρωσία διαιρεί και βασιλεύει στην Ευρώπη

Πριν από λίγες μέρες βεβαιωθήκαμε ότι ο πρόεδρος Πούτιν προσπάθησε να επηρεάσει τις αμερικανικές εκλογές. Στόχος όμως είναι και η Ευρώπη και ο έλεγχος των σημαντικών αποφάσεων. Οι υπηρεσίες πληροφοριών της ΕΕ είναι αποφασισμένες να μην το επιτρέψουν, αλλά διαφωνούν στη στρατηγική.
Χρόνος ανάγνωσης: 
8
'
[Alexei Nikolsky/RIA-NOVOSTI/AFP]

Το τηλεφώνημα ήταν σύντομο. Ένας συνάδελφος –εξαιρετικά ακέραιος– βρισκόταν στην άλλη άκρη της γραμμής. Καλός ερευνητής και επίμονος άνθρωπος. Ήθελε να μάθει αν είχα στοιχεία για τις μεγάλες εταιρείες που συμμετέχουν στην κατασκευή του αγωγού TAP (ανταγωνιστή των ρωσικών αγωγών) στην Ελλάδα. Κάποια τα είχα. Δεν τα έδωσα όμως, γιατί δεν ήταν τελεσίδικα (εκκρεμούσε μία υπόθεση) αλλά και γιατί άρχισα να σκέφτομαι ανάποδα.

Ξαναπήρε και ξαναπήρε. Κάποια στιγμή τον ρώτησα ποιος τα ζητάει και με παρέπεμψε σε ένα ινστιτούτο κατά της διαφθοράς στην Πράγα. Ζήτησα από ένα γραφείο που επανδρώνεται και από πρώην μέλη των αγγλικών μυστικών υπηρεσιών στο Λονδίνο να μου βρει τι είναι αυτό το ινστιτούτο και κυρίως ποιος το χρηματοδοτεί. Η απάντηση ήρθε μετά από τρεις ημέρες: Η Μόσχα.

Στην περίπτωση του ΤΑP, οι Ρώσοι έκαναν ό,τι θα έκανε μια καλή δυτική εταιρεία. Για παράδειγμα, όταν η Ρωσία με την κυβέρνηση Καραμανλή πολεμούσαν για την κατασκευή του αγωγού πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, οι “δυτικοί” πλήρωναν περιβαλλοντικές ομάδες στην Αλεξανδρούπολη για να αντιδρούν –και το ίδιο έκαναν και στο Μπουργκάς. Ένας υπουργός της κυβέρνησης Καραμανλή με άριστη γνώση της περιοχής συναντήθηκε με ορισμένους από τους τοπικούς ακτιβιστές για την προστασία του περιβάλλοντος.

Δόθηκαν λίγα περισσότερα χρήματα και οι αντιδράσεις σταμάτησαν.

Δούρειος ίππος της Ρωσίας στην ΕΕ

Στην Πράγα υπάρχει και ένα άλλο think tank· λέγεται «Ευρωπαϊκές Αξίες» («European Values») και η δουλειά που έχει κάνει σχετικά με τους κινδύνους της λεγόμενης «εσωτερικής ασφάλειας» στις χώρες της ΕΕ από τη Ρωσία είναι εντυπωσιακή. «Το περασμένο φθινόπωρο», λέει στο inside story ο αναπληρωτής επικεφαλής του think tank, Γιάκουμπ Γιάντα, «εισηγηθήκαμε ένα πλέγμα πολιτικής στην τσεχική κυβέρνηση, με βάση την ανάλυση της κατάστασης στην Τσεχία που αφορά τη ρώσικη εκστρατεία παραπληροφόρησης. Εντοπίσαμε αυτούς τους κινδύνους μεταξύ των άλλων στην πολυπληθή ρωσική παρουσία (140 υπάλληλοι) στην πρεσβεία της Ρωσίας στην Πράγα».

Η οργάνωση του Γιάντα, που έχει στενές σχέσεις με την αμερικανική και άλλες σημαντικές ευρωπαϊκές πρεσβείες στην Πράγα, έχει “χαρτογραφήσει” την κατάσταση της ρωσικής παραπληροφόρησης και στις 28 χώρες της Ευρώπης. Για καμία άλλη χώρα δεν καταλήγει σε τόσο αρνητικά συμπεράσματα όσο για την Ελλάδα, την οποία χαρακτηρίζει «δούρειο ίππο» της Ρωσίας στην ΕΕ και την ταυτίζει με την Ουγγαρία του Βίκτορ Ορμπάν.

Τα τελικά συμπεράσματα της μελέτης: Συνολική κατάταξη των ΕΕ28
  ΕΕ 28 Πολιτική αναγνώριση της απειλής Κυβερνητικά αντίμετρα Δραστηριότητες αντικατασκοπείας ΣΥΝΟΛΟ
Ομάδα ΣΤ: Οι συνεργάτες του Κρεμλίνου

Κύπρος

Ελλάδα

0

0

0

0

0

0

0

0

Ομάδα Ε: Οι αμαθείς (άσχετοι)

Ουγγαρία

Αυστρία

Κροατία

Λουξεμβούργο

Μάλτα

Πορτογαλία

Σλοβακία

Σλοβενία

1

1

1

1

1

1

1

1

0

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

2

3

3

3

3

3

3

3

Ομάδα Δ: Οι διστακτικοί

Ιρλανδία

Ιταλία

Βουλγαρία

2

1

2

1

2

1

1

1

2

4

4

5

Ομάδα Γ: Οι ελαφρά ανήσυχοι

Βέλγιο

Γαλλία

Ισπανία

2

3

2

2

2

2

2

1

2

6

6

6

Ομάδα Β: Οι ενήμεροι

Δανία

Ολλανδία

Ρουμανία

Φινλανδία

Τσεχία

Γερμανία

Η. Βασίλειο

Πολωνία

3

3

3

3

4

4

4

4

3

3

3

4

3

3

4

3

2

3

3

3

4

4

4

5

8

9

9

10

11

11

12

12

Ομάδα Α: Οι υπερασπιστές (της ΕΕ)

Σουηδία

Εσθονία

Λετονία

Λιθουανία

4

5

5

5

4

5

5

5

4

5

5

5

12

15

15

15

Πολλά από αυτά που υποστηρίζει ο Γιάντα, όπως για τη σχέση της Ελλάδας με τη Μόσχα μετά την άνοδο των ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ στην εξουσία (στη σελ. 64 της έκθεσης), είναι αδιαμφισβήτητα σωστά, όπως η στενή σχέση του υπουργού Αμύνης Πάνου Καμμένου με τους Ρώσους. Άλλα συμπεράσματα είναι ανοησίες, όπως π.χ. ότι η ΕΥΠ δεν ασχολείται με τη Ρωσία.

Οι σχέσεις του ελληνικού κράτους με τη Ρωσία είναι πιο πολύπλοκες. Η ΕΥΠ όχι μόνο παρακολουθεί τη ρωσική πλευρά, ακόμα και όταν επιχειρεί –όπως άλλωστε και οι δυτικές υπηρεσίες– να προσεταιρισθεί υπαλλήλους στο διάτρητο “μαγαζί” της Κατεχάκη, αλλά επιπρόσθετα το ελληνικό κράτος συμμετέχει, όταν επιβάλλεται από τη συμμαχική αλληλεγγύη, και σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών.

Η επίμονη Ρωσία

«Η ιδέα είναι απλή για τους Ρώσους», λέει σε κάποια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από κάποιες μεγάλες χώρες (Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία). Μπορείς να αρχίσεις να αποσταθεροποιείς τη μία μετά την άλλη. Πρώτα τη Βρετανία, χάρη στην περίφημη ευκαιρία που έδωσε το πολιτικό της προσωπικό με το δημοψήφισμα του Brexit, έπειτα τη Γαλλία με την επιχείρηση κατά του Μακρόν, μένει να δούμε τι θα κάνουν στη Γερμανία...».

Σε μια μικρή χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Ολλανδία, οι αρχές μέτρησαν 600 επιθέσεις από χάκερς κυρίως συνδεδεμένους με τη Ρωσία (και την Κίνα, για εμπορικούς λόγους) τις παραμονές των ολλανδικών εκλογών και του δημοψηφίσματος για την Ουκρανία. Η κατάσταση στη Γερμανία δεν είναι πολύ καλύτερη, όπως διαπίστωσε το inside story τον περασμένο χειμώνα στη γερμανική υπηρεσία για την προστασία των δικτύων και των υπολογιστών στη Βόννη.

Οι Γερμανοί, που δεν θέλουν να μιλάνε δημόσια για τη διαρκή απειλή στα δίκτυά τους από τους Ρώσους, ανησυχούσαν τις τελευταίες εβδομάδες του Μαΐου ότι κάποια emails, που υπεκλάπησαν μαζικά από βουλευτές τους που είχαν τηρήσει κριτική στάση το 2014 απέναντι στην εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία, θα χρησιμοποιούνταν στον προεκλογικό αγώνα, που μπαίνει στην τελική του φάση τώρα και θα κλείσει στις κάλπες της 24ης Σεπτεμβρίου.

Το γερμανικό κοινοβούλιο, όπως έμαθε το inside story από πηγή που πήρε μέρος στις έρευνες για την ηλεκτρονική διάρρηξη, είναι βέβαιο ότι η παράνομη είσοδος των χάκερ στους λογαριασμούς των βουλευτών το καλοκαίρι του 2015 ήταν μόνο η αρχή· ακολούθησε η είσοδος στον σέρβερ του ίδιου του κοινοβουλίου και από εκεί στα δίκτυα των κοινοβουλευτικών ομάδων των μεγάλων κυρίως –αλλά όχι μόνο– γερμανικών κοινοβουλευτικών κομμάτων.

Πώς η Ρωσία διαιρεί την Ευρώπη

«Τον περασμένο χειμώνα κάναμε μία κοινή άσκηση των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Πολωνία», λέει ανώτατος στρατιωτικός στο inside story. «Μας ζήτησε συνέντευξη το Russia Today. Ήμασταν έτοιμοι γι’ αυτήν, παρά το γεγονός ότι έχουμε συμφωνήσει πως τα ρωσικά μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν είναι μέσα ενημέρωσης…».

«Δεν το λέτε επίσημα», παρατήρησα.

«Όχι, αυτό είναι αλήθεια», απάντησε.

«Και αφού δεν είναι μέσα ενημέρωσης, όπως εκείνα της Δύσης, γιατί αποφασίσατε να τους μιλήσετε;», ρώτησα.

«Μα, για να περάσει το μήνυμα στην άλλη πλευρά», μου είπε.

Οι εικόνες της άσκησης είναι εντυπωσιακές. Το μήνυμα που ήθελαν να περάσουν οι αξιωματικοί του ΝΑΤΟ με αυτές είναι πως, εάν κάποιο μέλος της συμμαχίας στα ανατολικά της σύνορα δεχθεί επίθεση, αυτή θα είναι διατεθειμένη να κάνει πόλεμο με τη Ρωσία, για να υπερασπισθεί την εδαφική ακεραιότητά του.

Όμως τα μέλη του ΝΑΤΟ δεν συμφωνούν πάντα για το πώς θα πρέπει να σταθούν απέναντι στην προσπάθεια της Ρωσίας να διεισδύσει στην Ευρώπη.

Τo 58% των Γερμανών και το 53% των Γάλλων που ρωτήθηκαν σε πρόσφατη δημοσκόπηση του Pew Research Center δεν θεωρούν ότι θα πρέπει η συμμαχία να απαντήσει σε πιθανή ρωσική επιθετικότητα με πόλεμο, παρά το γεγονός ότι ειδικά οι Γερμανοί θεωρούσαν αυτονόητο τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου ότι η βορειοατλαντική συμμαχία θα τους υπερασπιζόταν.

Η άσκηση στην Ανατολική Πολωνία είχε Ολλανδό επικεφαλής και αποτελείτο από μονάδες οκτώ χωρών, δύο από τις οποίες, η Ολλανδία και η Γερμανία, συμμετείχαν με τους περισσότερους άνδρες και υλικό. Οι δύο χώρες όμως έχουν εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις για το αν θα πρέπει να υπερασπισθούν ένα σύμμαχό τους που δέχεται επίθεση από χώρα που δεν ανήκει στη συμμαχία. Το 70% των Ολλανδών θεωρούν ότι πρέπει, ενώ μόλις το 40% των Γερμανών συμφωνούν. Γι' αυτήν την απόκλιση οι αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν στην ιστορία της κάθε χώρας.

«Αυτή η διχογνωμία στην ΕΕ οδηγεί τη Ρωσία να πιστεύει ότι είναι σε θέση να διαιρεί και να βασιλεύει στην Ευρώπη», λέει αξιωματούχος του Στέητ Ντηπάρτμεντ.

Στην Ελλάδα το ερώτημα δεν χρειάζεται καν να τεθεί. To 69% των Ελλήνων πιστεύουν ότι «η Ρωσία θα πρέπει να προστατεύσει τους ορθόδοξους πληθυσμούς έξω από τη Ρωσία αν χρειασθεί», με μια κουβέντα όχι μόνο απεύχονται τη χρήση του άρθρου 5 της συμμαχίας (αν δεν πρόκειται για την προστασία της ίδιας της Ελλάδας), αλλά έμμεσα εγκρίνουν το δικαίωμα της Ρωσίας να επέμβει, είτε για την προστασία των ρωσικών μειονοτήτων στη Βαλτική, είτε για να εξισορροπηθεί η επιρροή της Δύσης στην Ευρώπη .

«Αυτή η διχογνωμία στην ΕΕ», μου λέει αξιωματούχος του Στέητ Ντηπάρτμεντ, «οδηγεί τη Ρωσία να πιστεύει ότι είναι σε θέση να διαιρεί και να βασιλεύει στην Ευρώπη».

Ούτε ο γαλλογερμανικός άξονας έχει ενιαία στάση απέναντι στη Ρωσία. Ο ίδιος αξιωματούχος του Στέητ Ντηπάρτμεντ επισήμανε ότι «ενηλικίωση των Ευρωπαίων είναι η στάση του Γάλλου προέδρου Μακρόν απέναντι στον Πούτιν και όχι η φοβική στάση της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής».

Ο Μακρόν μάλιστα δεν δίστασε πρόσφατα, στεκόμενος δίπλα στον Πούτιν, να κατακεραυνώσει τα ρωσικά κρατικά media ως ένα ακόμα μέσο προπαγάνδας. Ο Μακρόν χαρακτήρισε τη ρωσική τηλεόραση και το πρακτορείο Σπούτνικ «όργανα της ρωσικής μηχανής παραπληροφόρησης», κάτι που δεν άρεσε καθόλου στον εμβρόντητο Ρώσο πρόεδρο.

«Το επίπεδο [των ρωσικών μέσων] είναι ακόμα λίγο πρωτόγονο για να έχουν πλατιά αποτελέσματα σε ένα ευρύ δυτικό κοινό, μοιάζουν να απευθύνονται ακόμα στους Ρώσους και στους κατοίκους των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών…», λέει στέλεχος του τμήματος που έχει δημιουργήσει η φινλανδική κυβέρνηση για να παρακολουθεί τη ρωσική παραπληροφόρηση. Και όλα σχεδόν τα θέματα του Σπούτνικ μοιάζουν να το επιβεβαιώνουν· κάποια με διασκεδαστικό τρόπο, όπως αυτό για την αξεπέραστη ομορφιά των κοριτσιών της ΕΣΣΔ.

Η χώρα του Φινλανδού ειδικού μαζί με τη Σουηδία, τη Νορβηγία, τις Βαλτικές χώρες, την Πολωνία αλλά και την ΕΕ έχουν τμήματα παρακολούθησης της ρωσικής παραπληροφόρησης. Το τι κάνει η ΕΕ με το τμήμα της είναι ενδεικτικό του δυισμού που τη διαπερνά. Τα 16 μέλη του τμήματος, που έχει ιδιαίτερα χαμηλό προϋπολογισμό, μπορεί να αποκαλύπτουν δύο φορές την εβδομάδα τα ψέματα της ρωσικής παραπληροφόρησης, το κάνουν ωστόσο ανώνυμα, όπως παραδέχεται ένα μέλος της ομάδας στο inside story.

Τα γαλλικά αντίμετρα

Η ομάδα της ΕΕ καταγράφει, αλλά δεν προλαμβάνει τη ρωσική παραπληροφόρηση. Για τον σκοπό αυτό υπάρχουν εταιρείες όπως η Saper Vedere, που ειδικεύεται σε ψηφιακές αυτοψίες μεγάλων πολιτικών γεγονότων, που καταλαβαίνουν καλύτερα τα νέα μέσα και μπορούν να προβλέψουν την κακόβουλη χρήση τους.

Ένα καλό παράδειγμα πρόληψης ήταν αυτό που έγινε στον δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών, όταν ακροδεξιοί κύκλοι προσπάθησαν να εμποδίσουν την εκλογή του Μακρόν με τα Macron Leaks: δύο ώρες πριν κλείσει η προεκλογική εκστρατεία, χιλιάδες email που είχαν υποκλαπεί από τους υπολογιστές της καμπάνιας του τωρινού προέδρου “προσφέρθηκαν” στα media για να τον δυσφημίσουν.

Ο Αλεξάντερ Αλαφιλίπ, επικεφαλής της Saper Vedere, χαρτογράφησε με τη βοήθεια Γάλλων μπλόγκερς (Reputatiolab) και προγραμματιστών τις “κοινότητες” όσων επιτίθεντο στον Μακρόν και τη σχέση τους με τη Μόσχα και τα αποτύπωσε σε μία εντυπωσιακή έκθεση.

«Όταν έγινε η διαρροή των email που είχαν υποκλαπεί από το εκλογικό επιτελείο του Μακρόν, αμέσως συζητήσαμε με τους εκπροσώπους των γαλλικών μέσων, ενημερώνοντας τους σε πραγματικό χρόνο ποιος λογαριασμός μιλούσε με ποιον στο Twitter. Ήταν λίγο πολύ άνθρωποι του περιβάλλοντος του Εθνικού Μετώπου και συστηματικοί καταναλωτές των ρωσικών μέσων. Τρία τέταρτα μετά την εκδήλωση της διαρροής των Macron Leaks, το πράγμα είχε “ξεφουσκώσει”», θυμάται.

Ο Αλαφιλίπ, που μοιάζει να αντιλαμβάνεται πολύ καλύτερα από τους γραφειοκράτες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ τη σημασία του χρόνου στον “νέο Ψυχρό Πόλεμο”, κατέγραψε σε μία ξεχωριστή δουλειά τους «παραγωγούς φημών» στη γαλλική προεκλογική εκστρατεία. «Ω της σύμπτωσης, ήταν τα ίδια άτομα που κατανάλωναν ρωσική τηλεόραση και Σπούτνικ και οι ίδιες περσόνες που διέδιδαν τα Macron Leaks».

Δεν συμφωνούμε στα βασικά;

Την περασμένη εβδομάδα, ενώ ο γράφων καθόταν στο υπόγειο ενός υπουργείου κάπου στη βόρεια Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι η προστασία της «ελευθερίας του λόγου» δεν καλύπτει την πολεμική προπαγάνδα. Στο δικαστήριο είχε προσφύγει ο γνωστός Ρώσος δημοσιογράφος Ντμίτρι Κισελιόφ, o οποίος πρωτοστάτησε στην προπαγάνδα των ρωσικών μέσων σχετικά με την προσάρτηση της Κριμαίας. Η ΕΕ του απαγόρευσε την είσοδο και αυτός ζήτησε να αρθεί η απόφαση. Το δικαστήριο αποφάσισε ότι η απαγόρευση θα ισχύσει και ο Κισελιόφ θα πληρώσει και τα δικαστικά του έξοδα.

Όταν ανακοινώθηκε όμως η απόφαση, μία εκπρόσωπος υπουργείου Εξωτερικών μεγάλης χώρας της ΕΕ την αμφισβήτησε: «Πώς είναι δυνατόν να διαχωρίσεις την προπαγάνδα από την έκφραση γνώμης;».

Ανάποδος κόσμος.

Συμπαρουσιάζει την εκπομπή Ιστορίες στο ΣΚΑΪ από το 2016. Μετά από 7 χρόνια ως ανταποκριτής για ελληνικά μέσα ενημέρωσης στη Γερμανία, συνεργάστηκε με την εκπομπή Μαύρο Κουτί και από το 2004 ως το 2007 ήταν αρχισυντάκτης της εκπομπής Φάκελοι, στην οποία εργάστηκε μέχρι το 2013.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.