Άνιση η «μάχη των φύλων» και στην ελληνική αγορά εργασίας

Οι γυναίκες στην Ελλάδα διστάζουν να εργαστούν και όταν το κάνουν, διαλέγουν κλάδους με χαμηλές αμοιβές, αδικούνται σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους και σπάνια κατακτούν την κορυφή της ιεραρχίας.
Χρόνος ανάγνωσης: 
12
'
Jack Delano, Women workers employed as wipers in the roundhouse having lunch in their rest room, C. & N.W. R.R., Clinton, Iowa, 1943. [Library of Congress]

Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1973 στο αθλητικό στάδιο Astrodome στο Χιούστον του Τέξας πραγματοποιήθηκε ένας από τους πιο ιστορικούς αγώνες στην παγκόσμια ιστορία του τένις. Μπροστά στα μάτια σχεδόν 30.500 θεατών που βρέθηκαν στο γήπεδο και περίπου 90 εκατομμυρίων που παρακολούθησαν το ματς από τις τηλεοπτικές τους οθόνες, η τότε 29χρονη παγκόσμια πρωταθλήτρια του γυναικείου τένις Μπίλι Τζιν Κινγκ κέρδισε κατά κράτος τον Μπόμπι Ριγκς. Ο 55χρονος επίσης πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής και ανερυθρίαστα σοβινιστής Ριγκς, μέχρι τότε υποστήριζε δημοσίως ότι οι γυναίκες ήταν τόσο κατώτερες των ανδρών στο τένις (και γενικά), που ακόμη και μια κορυφαία αθλήτρια στο απόγειο της καριέρας της, όπως ήταν η αντίπαλός του, δεν θα κατάφερνε να κερδίσει έναν άνδρα της ηλικίας του.

Με δυο λόγια

Μέσα σε λίγες δεκαετίες, οι γυναίκες διεκδίκησαν ίσα δικαιώματα με τους άντρες και τα πέτυχαν σε τέτοιο βαθμό, που οι προγιαγιάδες τους θα έτριβαν τα μάτια τους. Υπάρχει όμως ένας τομέας στον οποίον δεν τα κατάφεραν καθόλου καλά: συνεχίζουν να αμείβονται αισθητά λιγότερο από τους άνδρες συναδέλφους τους. Όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα, τα νούμερα είναι αποκαρδιωτικά. Η χώρα βρίσκεται στην τελευταία θέση της κατάταξης του ευρωπαϊκού δείκτη ισότητας φύλων, ενώ οι γυναίκες παραγωγικής ηλικίας εργάζονται μεν, συχνά όμως όχι στην αγορά εργασίας, αλλά στο σπίτι, για τη φροντίδα των παιδιών και των ηλικιωμένων μελών της οικογένειας. Κι ενώ η Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων ρίχνει το φταίξιμο στα «μνημόνια», τα νούμερα της Στατιστικής Υπηρεσίας, του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και ανεξάρτητων ερευνών αποτυπώνουν με τον πιο γλαφυρό τρόπο το κοινωνικό στερεότυπο που θέλει τις γυναίκες αποκλειστικά υπεύθυνες για το νοικοκυριό, την ώρα που η επαγγελματική φιλοδοξία και ανέλιξη θεωρούνται ανδρικά προνόμια. Κάπως έτσι, μια γυναίκα λαμβάνει 6 ευρώ για κάθε 10 που παίρνει ένας άνδρας για την ίδια δουλειά και έχει ελάχιστες πιθανότητες να γίνει διευθύντρια ή μέλος ΔΣ στη δουλειά της. Μοναδική «παρηγοριά» αποτελούν οι Ελληνίδες δικαστίνες, που είναι περισσότερες από τις Ευρωπαίες συναδέλφους τους.

Ο Ριγκς διαψεύσθηκε οικτρά, ενώ η Κινγκ, γνωστή υπέρμαχος της ίσης αμοιβής μεταξύ των φύλων, διεκδίκησε και πέτυχε τη σύγκλιση στα χρηματικά έπαθλα γυναικών και ανδρών σε τουρνουά τένις.

Σχεδόν 44 χρόνια μετά, αυτός ο αγώνας-ορόσημο, που έμεινε γνωστός ως η Μάχη των Φύλων, έγινε το θέμα της ομώνυμης ταινίας που προβλήθηκε το φθινόπωρο στους κινηματογράφους. Μπορεί οι πρωταγωνιστές της (Έμα Στόουν και Στιβ Καρέλ) να μην κέρδισαν τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ερμηνείας (ήταν και οι δύο υποψήφιοι), όμως το ζήτημα της ανισότητας στις αμοιβές ανδρών και γυναικών είχε κεντρικό ρόλο στη διοργάνωση. «Θέλουμε ποικιλομορφία, θέλουμε ισότητα φύλων και ισότητα αμοιβών», δήλωσε στις 7 Ιανουαρίου προσερχόμενη στα βραβεία η ηθοποιός Ντέμπρα Μέσινγκ, μιλώντας στην κάμερα του ψυχαγωγικού καναλιού Ε!. Όχι τυχαία, καθώς λίγες μέρες πριν, η παρουσιάστρια Κατ Σάντλερ παραιτήθηκε από το κανάλι όταν ανακάλυψε ότι ο συμπαρουσιαστής της έπαιρνε τα διπλάσια χρήματα.

H «γυάλινη οροφή»

Το Ε! δεν είναι η μόνη επιχείρηση στον χώρο της ενημέρωσης (και αλλού) που κάνει διακρίσεις στις αμοιβές των υπαλλήλων της, με βάση το φύλο. Το περασμένο καλοκαίρι ξέσπασε θύελλα αντιδράσεων όταν δημοσιοποιήθηκε η λίστα με τους πιο ακριβοπληρωμένους εργαζόμενους του BBC, με αισθητή την υποεκπροσώπηση του γυναικείου φύλου. Αρχές Ιανουαρίου, η Κάρι Γκρέισι, αρχισυντάκτρια του βρετανικού δικτύου στην Κίνα, παραιτήθηκε από την θέση της στο Πεκίνο, καταγγέλλοντας την παράνομη μισθολογική ανισότητα. Όπως αποκάλυψε μιλώντας στο ραδιόφωνο του BBC, απέρριψε πρόταση της εργοδοσίας για αύξηση 45.000 λιρών, που θα ανέβαζε τις ετήσιες αποδοχές της στις 180.000 λίρες, ποσό το οποίο και πάλι θα υπολειπόταν του μισθού δύο ανδρών συναδέλφων της, του αρχισυντάκτη στις ΗΠΑ και του αρχισυντάκτη στη Μέση Ανατολή. «Δεν ήθελα περισσότερα χρήματα, ήθελα ισότητα», εξήγησε.

Το μισθολογικό κενό μεταξύ των φύλων αλλά και η «διακριτική» παρουσία γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων και τις θέσεις ευθύνης στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα –που στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφεται ως «γυάλινη οροφή»– δεν είναι νέο φαινόμενο. Οι πολιτικές που έχουν υιοθετηθεί σε επίπεδο κρατών και επιχειρήσεων και τα ευχολόγια, δεν έχουν καταφέρει να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά αυτή τη διαχρονική σεξιστική μεροληψία σε βάρος των γυναικών, η οποία έχει διαφοροποιήσεις στην έκτασή της από χώρα σε χώρα, όμως παραμένει εμφανής δια γυμνού οφθαλμού διεθνώς.

Μπορεί η «ψαλίδα» να κλείνει σταδιακά, ωστόσο η ταχύτητα είναι σε τέτοιο βαθμό αποθαρρυντική, που αν συνεχίσει με αυτόν τον ρυθμό θα πρέπει να περιμένουμε τουλάχιστον άλλα 217 χρόνια μέχρι να γεφυρωθεί το οικονομικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), η ισότητα μεταξύ των φύλων –εφόσον επιτευχθεί– δεν θα έχει μόνο κοινωνικό και ηθικό αντίκτυπο, αλλά και καθαρά οικονομικά οφέλη. Βάσει των εκτιμήσεων του ILO, η συρρίκνωση του έμφυλου χάσματος κατά 25% έως το 2025 θα προσέθετε 5,3 τρισ. δολάρια στο παγκόσμιο ΑΕΠ. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό θα μεταφραζόταν σε αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά 884 ευρώ (1.081 δολάρια).

Η ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα και σε αυτό το πεδίο κατέχει άλλη μία αρνητική πανευρωπαϊκή «πρωτιά». Σύμφωνα με τον πρόσφατα επικαιροποιημένο ευρωπαϊκό Δείκτη Ισότητας των Φύλων, (European Gender Equality) βρισκόμαστε στην τελευταία θέση της κατάταξης με 50 μονάδες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στις 66,2 (βελτιωμένος κατά μόλις 4,2 μονάδες από το 2005). Στην κορυφή συναντάμε τη Σουηδία, με σκορ 82,6.

Η χώρα μας βρίσκεται αρκετά χαμηλά όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως: κατέχει την 78η θέση σε σύνολο 144 χωρών που περιλαμβάνονται στην Παγκόσμια Έκθεση για το Χάσμα των Φύλων του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (ΠΟΦ). Σύμφωνα με τα στοιχεία, μέχρι το 2017 οι γυναίκες στην Ελλάδα είχαν καλύψει το 69,2% της απόστασης που τις χώριζε από τους άνδρες (με τον διεθνή μέσο όρο στο 68%).

Όπως αναφέρει και ο ΣΕΒ σε πρόσφατη ανάλυσή του, που βασίζεται στα στοιχεία του ΠΟΦ, η σχετικά χαμηλή θέση της Ελλάδας στη συνολική κατάταξη οφείλεται κυρίως στη χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό της χώρας (59,6% για τις γυναίκες σε αντίθεση με το 76,5% για τους άνδρες, με τα αντίστοιχα ποσοστά στη Δυτική Ευρώπη να διαμορφώνονται σε 70,2% και 80,2%), και στη συγκέντρωση των εργαζόμενων γυναικών σε κλάδους με σχετικά χαμηλότερες αμοιβές από εκείνους όπου είναι μεγαλύτερη η συγκέντρωση των εργαζόμενων ανδρών.

Ακόμη ο ΣΕΒ παρατηρεί ότι στην Ελλάδα, ο γενικός δείκτης ισοτιμίας των δύο φύλων υποχώρησε στα πρώτα χρόνια της κρίσης, ένδειξη ότι οι γυναίκες επλήγησαν περισσότερο από τους άνδρες, αν και έκτοτε ακολουθεί ανοδική πορεία, κυρίως λόγω της αύξησης της συμμετοχής των γυναικών στον ενεργό πληθυσμό, σε μία προσπάθεια αντιστάθμισης της μείωσης του οικογενειακού εισοδήματος.

Η Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων Φωτεινή Κούβελα, απαντώντας γραπτώς σε ερωτήσεις που της θέσαμε, αποδίδει τη χαμηλή κατάταξη της χώρας μας στην πολιτική των μνημονίων. Αναφέρει ότι «η κατάταξη προκύπτει από στατιστικά στοιχεία του 2015 μέσω της Eurostat και απεικονίζει τη σκληρή πραγματικότητα των συνεπειών των πολιτικών λιτότητας και των μνημονίων, που επιβλήθηκαν και από την Ε.Ε. στη χώρα μας, με τις γυναίκες να αποτελούν τα άμεσα θύματα».

Εντούτοις, δηλώνει αισιόδοξη για το κλείσιμο της ψαλίδας. Όπως αναφέρει, «η υλοποίηση του “Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ισότητα των Φύλων (ΕΣΔΙΦ) 2016-2020” της ΓΓΙΦ, προσδοκάται να μειώσει το έμφυλο χάσμα στη χώρα μας». «Σε κάθε περίπτωση», υπογραμμίζει η κ. Κούβελα, «κρίνεται αναγκαία και η δημιουργία ενός κοινού μετώπου εκ μέρους όλων των εμπλεκόμενων φορέων (Βουλή των Ελλήνων, ανεξάρτητες αρχές, κυβέρνηση, υπουργεία, κοινωνικοί εταίροι, πανεπιστημιακή κοινότητα, μέσα μαζικής ενημέρωσης, ΜΚΟ), με σκοπό την επίτευξη και την εφαρμογή της ουσιαστικής ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών στην πράξη».

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ

Με βάση την τελευταία έρευνα εργατικού δυναμικού της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, τον περασμένο Οκτώβριο το συνολικό ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 20,7%, ωστόσο αυτό των γυναικών (25,4%) είναι κατά 8,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο των ανδρών (17%).

Ποσοστό ανεργίας κατά φύλο 2012–2017
Οκτώβριος
  2012 2013 2014 2015 2016 2017
Άνδρες 23,2% 24,6% 23,3% 21,3% 19,5% 17%
Γυναίκες 29,8% 31,7% 29,5% 28,5% 27,9% 25,4%
Σύνολο 26% 27,7% 26% 24,5% 23,3% 20,7%

Επίσης, τα αποθαρρυμένα άτομα που ενώ είναι διαθέσιμα για δουλειά δεν αναζητούν εργασία, ανέρχονται στην Ελλάδα στο 0,6% ως ποσοστό του οικονομικά ανενεργού πληθυσμού, ήτοι 28.000 άτομα. Από αυτά, το 71% είναι γυναίκες.

Γένους θηλυκού είναι και οι ευέλικτες μορφές εργασίας, που λόγω μειωμένου ωραρίου/ημερών αποφέρουν λιγότερα χρήματα μηνιαίως σε σχέση με μία αντίστοιχη εργασία πλήρους απασχόλησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το τρίτο τρίμηνο του 2017 σχεδόν οι δύο στους τρεις εργαζόμενους με συμβάσεις μερικής απασχόλησης ήταν γυναίκες (οι 215.694 από σύνολο 361.182).

Στους βασικούς λόγους που απασχολούνται μερικώς, οι γυναίκες που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο της ΕΛΣΤΑΤ ξεχώρισαν (σε ποσοστό 5,3% έναντι μόλις 0,2% των ανδρών) το γεγονός ότι φροντίζουν μικρά παιδιά ή εξαρτώμενους ενήλικες.

Η δυσκολία της ταυτόχρονης με την εργασία ανατροφής των παιδιών και φροντίδας των ηλικιωμένων ατόμων στην οικογένεια, σε συνδυασμό με την απουσία παροχής επαρκών και σχετικά οικονομικών υπηρεσιών βρεφονηπιακών σταθμών και γηροκομείων, εξηγούν εξάλλου σε μεγάλο βαθμό και τη μειωμένη συμμετοχή των γυναικών εν γένει στην αγορά εργασίας.

Η παρουσία των γυναικών σε θέσεις ευθύνης στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που έχει συλλέξει το Παρατηρητήριο της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (ΓΓΙΦ) αναφορικά με την ανάληψη θέσεων ευθύνης από γυναίκες σε τρία επίπεδα εξουσίας (οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό):

  • Σε οικονομικό επίπεδο, το 2017 παρατηρείται αύξηση στην συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης στην Τράπεζα της Ελλάδος σε σχέση με το 2016. Παράλληλα, μικρή αύξηση της τάξης του 1,9% εμφανίζεται την τελευταία πενταετία στη συμμετοχή των γυναικών στα Διοικητικά Συμβούλια των 50 κορυφαίων επιχειρήσεων, ωστόσο η αύξηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 28 φτάνει τις 10,8 ποσοστιαίες μονάδες. Επιπρόσθετα, χαμηλή είναι η συμμετοχή στις Διοικητικές Επιτροπές των Επιμελητηρίων της χώρας, όπως προκύπτει από στοιχεία της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας (μόλις μία γυναίκα προεδρεύει σε 59 Διοικητικές Επιτροπές και 11 γυναίκες είναι μέλη, σε σύνολο 294 μελών).
  • Στο πολιτικό επίπεδο, βλέπουμε ότι το ποσοστό των γυναικών στο ελληνικό κοινοβούλιο είναι πολύ μικρότερο από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό (18,33%, ήτοι 55 βουλευτές, έναντι 37,20% στην ΕΕ).

Ωστόσο, το ποσοστό γυναικών-μελών στα Ανώτατα Δικαστήρια είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό (45,10% έναντι 39,50%). Επίσης, παρά το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο για την ποσόστωση στα συλλογικά όργανα της Διοίκησης, τα συμβούλια του Δημοσίου που δεν συμμορφώνονται για το 2017 ανέρχονται σε 12 (ποσοστό 11,43%).

Όπως αναφέρει η κ. Κούβελα, η παρακολούθηση της τήρησης της ποσόστωσης πραγματοποιείται πλέον μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής posostosi.isotita.gr, που βρίσκεται «στον αέρα» από τον περασμένο Απρίλιο. «Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν έχουν καταχωρηθεί στοιχεία από το σύνολο των δημόσιων φορέων, δεν είμαστε σε θέση να εξαγάγουμε κάποιο συμπέρασμα για το ποιοι ακριβώς φορείς υπολείπονται σε ποσοστά συμμόρφωσης. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα (1/4/17-25/1/18), σε σύνολο 110 συμβουλίων που συστάθηκαν ή τροποποιήθηκαν, δεν συμμορφώνονται στην ποσόστωση 8, που αντιστοιχούν σε ποσοστό 7.27%», προσθέτει η κ. Κούβελα.

  • Για το κοινωνικό επίπεδο, δεν έχουν μέχρι σήμερα αναπτυχθεί εξειδικευμένοι δείκτες, γι’ αυτό και δεν μπορεί να αποτιμηθεί εύκολα η συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης. Είναι όμως ενδεικτικό ότι το ποσοστό γυναικών σε θέσεις ευθύνης στα δημόσια ΜΜΕ είναι χαμηλότερο από το ευρωπαϊκό (20% έναντι 35%). Επιπλέον, στην Ελλάδα όπως και στην Ευρώπη, οι αθλητικές ομοσπονδίες αλλά και τα Δ.Σ. των συλλόγων ανδροκρατούνται.

Επίσης, με βάση τα στοιχεία της έκθεσης του ΠΟΦ, αλλά και μία σύντομη έρευνα, διαπιστώνει κανείς ότι:

  • Μεταξύ των ατόμων με υψηλά διοικητικά/διαχειριστικά καθήκοντα στην Ελλάδα (πολιτικό προσωπικό, ανώτερα στελέχη και διευθυντές), μόνο το 25,5% είναι γυναίκες.
  • Δεν έχει υπάρξει ποτέ γυναίκα πρόεδρος της Δημοκρατίας ή πρωθυπουργός, πλην της γνωστής εξαίρεσης της Βασιλικής Θάνου που διατέλεσε υπηρεσιακή πρωθυπουργός το διάστημα 27 Αυγούστου 2015-21 Σεπτεμβρίου 2015.
  • Μόλις το 9% των μελών Διοικητικών Συμβουλίων εισηγμένων επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο Αθηνών είναι γένους θηλυκού.
  • Από τα 20 μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, μόνο τα δύο είναι γυναίκες, ενώ στο Γενικό Συμβούλιο του Συνδέσμου, που αποτελείται από 90 μέλη, γυναίκες είναι μόλις τα 14.
Διακρίσεις λόγω φύλου και μισθολογικές διαφορές

Τον Σεπτέμβριο του 2006 έγινε νόμος του ελληνικού κράτους η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον αφορά στην πρόσβαση στην απασχόληση, στην επαγγελματική εκπαίδευση και ανέλιξη αλλά και στους όρους και τις συνθήκες εργασίας. Στο άρθρο 7 του νόμου ξεκαθαρίζεται ρητά ότι άνδρες και γυναίκες δικαιούνται ίση αμοιβή για ίσης αξίας εργασία.

Τι ισχύει όμως σήμερα, σχεδόν 12 χρόνια μετά;

Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΦ, το 2017 στην Ελλάδα οι γυναίκες έλαβαν μόνο το 64% των αμοιβών των ανδρών για την ίδια εργασία.

Ενδεικτικές της υφιστάμενης κατάστασης είναι επίσης οι απαντήσεις που δίνουν οι ίδιες οι γυναίκες στην τελευταία έρευνα της ICAP, με αντικείμενο τη γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Το δείγμα περιλαμβάνει γυναίκες επιχειρηματίες ή/και ανώτατα στελέχη από 178 επιχειρήσεις, που συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων εταιρειών που διευθύνονται από γυναίκες (βάσει κύκλου εργασιών 2015-2016).

Όπως παραδέχονται λοιπόν, ο δρόμος προς την κορυφή της επαγγελματικής ιεραρχίας δεν υπήρξε εύκολος. Περισσότερες από 6 στις 10 (64%), υποστήριξαν ότι οι οικογενειακές υποχρεώσεις τους αποτέλεσαν εμπόδιο στην καριέρα τους. Σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2016, ενισχυμένο είναι το ποσοστό όσων δηλώνουν ότι δεν έτυχαν της δέουσας υποστήριξης από συναδέλφους (55% από 38%). Επίσης, στην πλειονότητά τους (53%) δηλώνουν ότι είχαν να αντιμετωπίσουν προκαταλήψεις λόγω φύλου, γεγονός που επέδρασε αρνητικά στην επαγγελματική τους ανέλιξη. Πάνω από τις μισές (51%) αναφέρουν ότι είχαν μειωμένες ευκαιρίες προώθησης σε σχέση με τους άνδρες και το 49% ξεχωρίζει ως εμπόδιο τις άνισες χρηματικές απολαβές σε σχέση με τους άνδρες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι μία στις πέντε γυναίκες επιχειρηματίες και ανώτατα στελέχη του δείγματος ήρθε αντιμέτωπη με οικογενειακές αντιρρήσεις στην προσπάθεια να ασχοληθεί με την καριέρα της. Αυτό αποτυπώνει με τον πιο γλαφυρό τρόπο το κοινωνικό στερεότυπο που θέλει τις γυναίκες αποκλειστικά υπεύθυνες για τη φροντίδα του νοικοκυριού και την ανατροφή των παιδιών, ενώ η επαγγελματική φιλοδοξία και ανέλιξη θεωρείται κατά κύριο λόγο ανδρικό χαρακτηριστικό και προνόμιο.

Σύμφωνα με την έρευνα αποδοχών που διενεργεί τα τελευταία 24 χρόνια η συμβουλευτική εταιρεία KPMG, η οποία εστιάζει κατά κύριο λόγο σε μεγάλες και πολύ μεγάλες επιχειρήσεις και το δείγμα της περιλαμβάνει 174 εταιρείες από έξι διαφορετικούς κλάδους (τραπεζικό, ασφαλιστικό, τεχνολογικό, φαρμακευτικό, καταναλωτικών προϊόντων και λιανικού εμπορίου) οι γυναίκες συνεχίζουν να αμείβονται λιγότερο έναντι των ανδρών, ακόμη και όταν συγκρίνουμε ίδιου επιπέδου θέσεις.

Οι μεγαλύτερες ανισότητες παρατηρούνται στην κορυφή και τη μέση της ιεραρχίας. Σε επίπεδο γενικών διευθυντών, οι γυναίκες κερδίζουν από την εργασία τους 17% λιγότερα χρήματα ετησίως από τους άνδρες συναδέλφους τους, ενώ στα στελέχη μεσαίου επιπέδου το άνοιγμα της «ψαλίδας» βρίσκεται στο 13%.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρείχε η Ελληνική Στατιστική Αρχή στο inside story, σχεδόν σε όλες τις θέσεις εργασίας η απόσταση στους μισθούς ανδρών και γυναικών είναι πιο διευρυμένη στον ιδιωτικό παρά στον δημόσιο τομέα. Με βάση την ανάλυση σε επίπεδο μονοψήφιων ομάδων ατομικών επαγγελμάτων, η μεγαλύτερη απόκλιση (0,26) μεταξύ των μέσων ετήσιων μισθών ανά φύλο παρατηρείται στο ανδροκρατούμενο επάγγελμα των τεχνικών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Οι ετήσιοι μέσοι μισθοί του 2016
  Δημόσια Υπηρεσία ή Eπιχείρηση Ιδιωτική Eπιχείρηση
  Άνδρες Γυναίκες Απόκλιση Άνδρες Γυναίκες Απόκλιση
  Μέσος Μισθός Μέσος Μισθός   Μέσος Μισθός Μέσος Μισθός

 

Ανώτερα διευθυντικά και διοικητικά στελέχη 1.575 1.528 -3% 1.685 1.601 -5%
Επαγγελματίες 1.198 1.093 -9% 1.117 888 -21%
Τεχνικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα 1.181 975 -17% 1.145 849 -26%
Υπάλληλοι γραφείου 1.041 981 -6% 856 768 -10%
Απασχολούμενοι στην παροχή υπηρεσιών και πωλητές 1.048 860 -18% 716 599 -16%
Ειδικευμένοι γεωργοί, κτηνοτρόφοι, δασοκόμοι και αλιείς 842 900 7% 626 531 -15%
Ειδικευμένοι τεχνίτες και ασκούντες συναφή επαγγέλματα 1.061 1.060 -0,07% 743 646 -13%
Χειριστές βιομηχανικών εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και εξοπλισμού και συναρμολογητές (μονταδόροι) 1.061 856 -19% 868 649 -25%
Ανειδίκευτοι εργάτες, χειρωνάκτες και μικροεπαγγελματίες 836 636 -24% 648,5 541 -17%
Πηγή: Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ) – Έρευνα Εργατικού Δυναμικού

Η συγκριτικά μειωμένη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, η συγκέντρωσή τους σε χαμηλά αμειβόμενες δουλειές μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης, ο καθημερινός σεξισμός με τον οποίον έρχονται αντιμέτωπες και βάζει τρικλοποδιές στην καριέρα τους, αλλά και οι προσωπικές επιλογές και τα στερεότυπα που συχνά φέρουν ακόμη και οι ίδιες, τις οδηγούν σε μισθολογικά λιγότερο υποσχόμενα επαγγέλματα ή τις κάνουν να λειτουργούν λιγότερο ανταγωνιστικά και διεκδικητικά. Το αποτέλεσμα όλων αυτών, όπως αποτυπώνεται χρηματικά, είναι οι γυναίκες ως σύνολο να κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα μηνιαία στοιχεία του ΕΦΚΑ, τον Μάρτιο του 2017 ο μέσος μισθός ενός άνδρα ήταν στα 1.052 ευρώ, έναντι μόλις 847,9 ευρώ μίας γυναίκας εργαζόμενης στην Ελλάδα. Αν εστιάσουμε μόνο στις θέσεις πλήρους απασχόλησης, η διαφορά μικραίνει οριακά, από τα 204 ευρώ στα 183 ευρώ περίπου (1.277,47 ευρώ έναντι 1.094,81 ευρώ).

Όπως είναι αναμενόμενο, η εισοδηματική υστέρηση που προκαλούν οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών στην απασχόληση και τις αμοιβές, ακολουθεί τις γυναίκες και μετά το πέρας του εργασιακού τους βίου. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το συνταξιοδοτικό χάσμα ανήλθε στο 38,3% το 2015 στην ηλικιακή κατηγορία των άνω των 65 ετών.

Στην Ελλάδα, αναλύοντας τα δεδομένα των συνταξιοδοτικών παροχών (ανδρών και γυναικών) σε κλίμακες, προκύπτει ότι οι άνδρες συνταξιούχοι είναι περισσότεροι σε σχέση με τις γυναίκες και λαμβάνουν κατά μέσο όρο υψηλότερα ποσά σύνταξης. Με βάση τα στοιχεία του συστήματος Ήλιος του υπουργείου Εργασίας, τον Ιανουάριο του 2017 υπήρχαν 1.078.795 άνδρες που λάμβαναν κατά μέσο όρο σύνταξη γήρατος ύψους 1.115,08 ευρώ. Την ίδια στιγμή, η μέση σύνταξη 924.878 γυναικών ήταν στα 805,53 ευρώ, ενώ ο αριθμός των χαμηλοσυνταξιούχων γυναικών (μέχρι 500 ευρώ) είναι κατά πολύ μεγαλύτερος αυτού των ανδρών (284.558 έναντι 163.581).

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ισότητα των φύλων

Στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων (ΕΣΔΙΦ), η ΓΓΙΦ ενσωματώνει τις βασικές αρχές και τους στρατηγικούς στόχους που τέθηκαν από το προηγούμενο Σχέδιο Δράσης, της περιόδου 2010-2013, και τους επικαιροποιεί.

Το ΕΣΔΙΦ είναι εθνικής εμβέλειας και οι στρατηγικοί στόχοι που τέθηκαν για τη νέα περίοδο είναι:

  • Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών, με έμφαση στις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού και τις γυναίκες μετανάστριες και γυναίκες πρόσφυγες
  • Η πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών στην οικογένεια, την εργασία και την κοινωνία
  • Η στήριξη της απασχόλησης των γυναικών και η άρση των συνεπειών της μείωσης της ανδρικής απασχόλησης όσον αφορά στις έμφυλες ταυτότητες και τις σχέσεις των δύο φύλων
  • Η προώθηση της ισότητας στην εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τον αθλητισμό
  • Η άρση των έμφυλων ανισοτήτων στην υγεία
  • Η ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων
Εικόνα etriantafillou
Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.