Τα κόμματα παραβιάζουν τη νομοθεσία για την χρηματοδότησή τους

Πολιτικά κόμματα και συνασπισμοί κομμάτων παραβιάζουν κατά πάγια πρακτική τη νομοθεσία για την χρηματοδότηση που λαμβάνουν, την ώρα που η αρμόδια Επιτροπή Ελέγχου Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης δικαιολογεί τις παραβάσεις και δεν επιβάλλει τις προβλεπόμενες από τον νόμο κυρώσεις.
Χρόνος ανάγνωσης: 
16
'
Η Βουλή των Ελλήνων. [Angelos Tzortzinis/AFP]

Σε μία προσπάθεια να καταστήσει τα κόμματα ανεξάρτητα από ιδιωτικά συμφέροντα, η ελληνική νομοθεσία προβλέπει τρία είδη κρατικής χρηματοδότησης:

  1. Τακτική χρηματοδότηση, που παρέχεται κάθε χρόνο για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών τους.
  2. Έκτακτη χρηματοδότηση, που παρέχεται σε κόμματα και συνασπισμούς για την κάλυψη των εκλογικών δαπανών τους.
  3. Χρηματοδότηση για ερευνητικούς και επιμορφωτικούς σκοπούς, με σκοπό την ίδρυση και τη λειτουργία κέντρων ερευνών και μελετών, καθώς και τη διοργάνωση προγραμμάτων επιμόρφωσης των στελεχών τους.

Με δύο λόγια

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση (για το 2015!) της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής που εξετάζει τη συμμόρφωση των κομμάτων στη νομοθεσία για τη χρηματοδότησή τους, οι δαπάνες πολλών κομμάτων και συνασπισμών δεν διακινήθηκαν στο σύνολό τους μέσω των ειδικών τραπεζικών λογαριασμών που οφείλουν να τηρούν, σε αντίθεση με τα προβλεπόμενα στον νόμο. Ακόμα, ποσά της κρατικής χρηματοδότησης που προορίζονταν για ερευνητικούς σκοπούς δαπανήθηκαν για την κάλυψη λοιπών λειτουργικών αναγκών των κομμάτων, και τέλος το ΚΚΕ δεν θεώρησε, όπως έπρεπε, για τη χρήση του έτους 2015 τα κουπόνια που εξέδωσε για τη χρηματοδότησή του. Όμως οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος δεν επιβλήθηκαν, με τη δικαιολογία ότι τα κόμματα δεν είχαν προλάβει να συμμορφωθούν στις αλλαγές που υπέστη το νομοθετικό πλαίσιο το 2014, κάτι που δεν αληθεύει, καθώς οι σχετικές – ή παρόμοιες – υποχρεώσεις υφίστανται εδώ και 16 χρόνια. Ρωτήσαμε την Επιτροπή ακριβώς ποια κόμματα προέβησαν στις παραβάσεις και ποιο ήταν το ύψος των ποσών, αλλά αρνήθηκε να απαντήσει. «Η Επιτροπή δεν θέλει να δημοσιοποιήσει ονόματα, γιατί όλα τα κόμματα παραβιάζουν τη σχετική νομοθεσία», μας είπαν πηγές με καλή γνώση αυτών των θεμάτων. Ρωτήσαμε τα ίδια τα κόμματα αν έχουν παραβιάσει τον νόμο, και απάντησαν ο ΣΥΡΙΖΑ (που παραπέμπει στην Επιτροπή) και το ΠΟΤΑΜΙ (που θα το ψάξει).

Εκτός από την παραπάνω κρατική χρηματοδότηση, τα κόμματα μπορούν να ενισχύονται και από ιδιώτες.

Ακόμα, για λόγους διαφάνειας, ο νόμος προβλέπει ότι η πλειοψηφία των μελών της Επιτροπής Ελέγχου, που εξετάζει τη συμμόρφωση των κομμάτων στη νομοθεσία για τη χρηματοδότησή τους, είναι μη πολιτικά πρόσωπα. Πρόκειται για την ίδια Επιτροπή που ελέγχει και τα πόθεν έσχες των πολιτικών προσώπων, στην οποία προεδρεύει η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της Βουλής, Τασία Χριστοδουλοπούλου.

Συστηματικές και σοβαρές παραβάσεις

Παρά τα προβλεπόμενα από τον νόμο, κόμματα και συνασπισμοί προβαίνουν συστηματικά σε σοβαρές παραβάσεις της νομοθεσίας για τη χρηματοδότησή τους.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Επιτροπής Ελέγχου – που αφορά το 2015! – οι δαπάνες πολλών κομμάτων και συνασπισμών δεν διακινήθηκαν στο σύνολό τους μέσω των ειδικών τραπεζικών λογαριασμών που οφείλουν να τηρούν. Η πρακτική αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα προβλεπόμενα στον 3023/2002, βασικό νόμο για την χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων, σύμφωνα με τον οποίον όλα τα έσοδα και οι δαπάνες κομμάτων και συνασπισμών θα πρέπει να διακινούνται μέσω ενός έως τριών τραπεζικών λογαριασμών, ενώ απαγορεύεται η διατήρηση άλλων λογαριασμών σε ελληνική ή ξένη τράπεζα.

Ακόμη, η Επιτροπή Ελέγχου διαπίστωσε ότι ποσά της κρατικής χρηματοδότησης που προορίζονταν για ερευνητικούς σκοπούς δεν δαπανήθηκαν στο σύνολό τους γι’ αυτούς τους σκοπούς, αλλά για την κάλυψη λοιπών λειτουργικών αναγκών των κομμάτων, πάλι κατά παράβαση του νόμου.

Τέλος, σύμφωνα πάντα με την Επιτροπή Ελέγχου, το ΚΚΕ δεν θεώρησε, όπως έπρεπε, για τη χρήση του έτους 2015 τα κουπόνια που εξέδωσε για τη χρηματοδότησή του.

Αξιόπιστες πηγές με καλή γνώση αυτών των θεμάτων είπαν στο inside story ότι «όλα τα κόμματα έχουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο συμμετάσχει στις παραβάσεις της νομοθεσίας για την χρηματοδότησή τους, είτε πρόκειται για τη διακίνηση χρημάτων από ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, είτε για την κάλυψη λειτουργικών εξόδων από τη χρηματοδότηση για ερευνητικούς σκοπούς. Το ίδιο ισχύει και για το ΚΚΕ, το οποίο πάγια δεν συμμορφώνεται στη νομοθεσία που αφορά στη χρηματοδότησή του και ιδιαίτερα στην ενίσχυση από τα κουπόνια που αγοράζουν οι υποστηρικτές του».

Ανοχή και ατιμωρησία

Παρά τις σοβαρές παραβάσεις της νομοθεσίας, η Επιτροπή Ελέγχου αποφάσισε να μην επιβάλει τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται.

Η πρώτη δικαιολογία που προέβαλε στην Ετήσια Έκθεση ήταν το γεγονός ότι το νομοθετικό πλαίσιο χρηματοδότησης των κομμάτων υπέστη σημαντικές αλλαγές το 2014, με αποτέλεσμα τα κόμματα να έχουν «μικρό χρονικό διάστημα προσαρμογής στις απαιτήσεις του νόμου». Η δεύτερη δικαιολογία ήταν ότι οι νέες ρυθμίσεις επέβαλαν για πρώτη φορά στα κόμματα τη σύνταξη ετήσιων ισολογισμών, απολογισμών και προϋπολογισμών, καθώς και άλλων λογιστικών βιβλίων. Σύμφωνα με την Επιτροπή Ελέγχου, οι παραπάνω υποχρεώσεις είναι αντίστοιχες με αυτές ανώνυμων εταιρειών, τα δε πολιτικά κόμματα, καθώς δεν είναι κερδοσκοπικές εταιρείες, δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία στην τήρηση τέτοιων υποχρεώσεων, «με αποτέλεσμα να καταστεί ιδιαίτερα δυσχερής η έγκαιρη συμμόρφωσή τους στις υποχρεώσεις του νόμου». Ως τρίτη δικαιολογία αναφέρεται ότι τα προηγούμενα χρόνια, κατά «μακρά χρονικά πρακτική», η Επιτροπή Ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη ιστορικοπολιτικούς και ιδεολογικούς λόγους που προέβαλαν συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα, «αποδεχόταν την παρέκκλιση από συγκεκριμένες υποχρεώσεις που έθετε ο νόμος». Μέρος της ευθύνης μεταθέτει η Επιτροπή Ελέγχου και στην Κυβέρνηση, η οποία καθυστέρησε να εκδώσει τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, «με συνέπεια τη δημιουργία εύλογης σύγχυσης μεταξύ των κομμάτων ως προς τον τρόπο και τις προϋποθέσεις τήρησης των υποχρεώσεών τους».

Με λίγα λόγια, η Επιτροπή Ελέγχου δεν επέβαλε πρόστιμα στα κόμματα, επειδή δεν πρόλαβαν να συμμορφωθούν στις νέες διατάξεις του νόμου και επειδή μέχρι τώρα η ίδια ανεχόταν για χρόνια τις εν λόγω παραβιάσεις.

Τα τρία είδη κρατικής χρηματοδότησης των κομμάτων, τα έξοδα προσωπικού και οι εκλογικές δαπάνες τους για το 2015 (σε ευρώ), σύμφωνα με τους απολογισμούς των κομμάτων

Κόμμα/Συνασπισμός Τακτική Χρηματοδότηση Έκτακτη (εκλογική) Χρηματοδότηση Χρηματοδότηση για επιμορφωτικούς σκοπούς Αμοιβές/Έξοδα προσωπικού Εκλογικές δαπάνες
ΑΝΕΛ 737.711,56 390.534,87 147.542,30 111.018,63 614.278,42
ΔΗΜΑΡ 604.982,19 138.593,93 120.174,71 306.279,65 204.221,37
Δημιουργία Ξανά* Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία
ΔΗΣΥ 0,00 19.354,88 0,00 0,00 168.817,19
Δράση 32.204,78 0,00 0,00 12.871,00 (ως «μετακινήσεις στελεχών» και «διάφορα έξοδα» αναφέρεται το ποσό των 14.580,24 ευρώ)
ΕΛΙΑ Δημοκρατική Συμπαράταξη 72.488,84 172.421,93 0,00 0,00 (ως «διάφορα έξοδα» αναφέρεται το ποσό των 1.316,41 ευρώ)
Ένωση Κεντρώων 0,00 43.003,40 0,00 2.419,00 (αμοιβές τρίτων) 41.948,44
ΚΙΔΗΣΟ 0,00 22.797,29 0,00 0,00 193.611,90
ΚΚΕ** 539.599,02 453.129,92 (δεν αναφέρεται ξεχωριστά το ποσό) 2.590.135,08 511.260,97
Λαϊκή Ενότητα 0,00 12.000 0,00 0,00 32.000
ΛΑΟΣ 78.560,47 23.016,07 0,00 10.390,70 579.817,60
Χρυσή Αυγή*** 0,00 0,00 0,00 53.597,48 73.542,02
Νέα Δημοκρατία 3.568.578,48 2.232.412,94 (δεν αναφέρεται ξεχωριστά το ποσό) 4.472.740,86 504.758,55
Πανελλήνιο Άρμα Πολιτών 60.018,47 0,00 0,00 457,50 (αμοιβές τρίτων) (ως «διάφορα έξοδα» αναφέρεται το ποσό των 23.719,45 ευρώ)
ΠΑΣΟΚ 1.600.059,02 456.329,55 (δεν αναφέρεται ξεχωριστά το ποσό) 432.683,52 538.926,17
Πυρίκαυστος Ελλάδα 60.318,47 0,00 0,00 631,30 (αμοιβές τρίτων) (ως «διάφορα έξοδα» αναφέρεται το ποσό των 8.056,22 ευρώ)
ΣΥΡΙΖΑ 3.221.729,16 2.572.189,06 (δεν αναφέρεται ξεχωριστά το ποσό) 1.208.883,39 3.056.149,24
Το Ποτάμι Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία Η Επιτροπή δεν έχει αναρτήσει τα στοιχεία
Φιλελεύθερη Συμμαχία 0,00 848,72 0,00 0,00 225 (έξοδα προβολής και διαφήμισης)

​*Η Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής δεν έχει δημοσιεύσει τα σχετικά στοιχεία για την Δημιουργία Ξανά, καθώς κατά τη σύνταξη της έκθεσής της δεν είχε ολοκληρωθεί ο έλεγχος των οικονομικών του κόμματος. Ωστόσο, έχουν περάσει εννέα μήνες από τότε και τα σχετικά στοιχεία παραμένουν μη δημοσιευμένα.

**Είναι αξιοσημείωτο στον απολογισμό του ΚΚΕ ότι παρουσιάζει μεγάλη ενίσχυση από τις εισφορές των μελών-βουλευτών του, που το 2015 ανήλθαν σε 4.432.063 ευρώ, και από τις οικονομικές εξορμήσεις του, το ύψος των οποίων την ίδια χρονιά ανήλθε σε 3.581.850 ευρώ.

***Η καταβολή της κρατικής χρηματοδότησης προς τη Χρυσή Αυγή έχει ανασταλεί λόγω της μη συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων του νόμου.

Η Επιτροπή Ελέγχου δεν λέει την ακριβή αλήθεια. Εδώ θα πρέπει να κάνουμε ένα fact checking των όσων υποστηρίζει η Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής. Συγκεκριμένα, δεν είναι αλήθεια ότι τα κόμματα δεν πρόλαβαν λόγω περιορισμένου χρόνου να συμμορφωθούν στις διατάξεις που προβλέπουν ότι μέρος της κρατικής χρηματοδότησης πρέπει να δαπανάται αποκλειστικά για ερευνητικούς και επιμορφωτικούς σκοπούς, για τον απλό λόγο ότι η εν λόγω υποχρέωση προβλέπεται στον νόμο ήδη από το 2002. Νομίζουμε ότι 16 χρόνια είναι αρκετός χρόνος για να συμμορφωθεί ένα κόμμα στις υποχρεώσεις του.

Μάλιστα, αξιόπιστες πηγές είπαν στο inside story ότι «τα κόμματα παραδοσιακά παραβιάζουν την παραπάνω διάταξη του ν. 3032/2002 και καλύπτουν λειτουργικά τους έξοδα από τη χρηματοδότηση που παίρνουν για επιμορφωτικούς σκοπούς», τάση που μάλλον ενισχύθηκε από την αύξηση των χρεών των πολιτικών κομμάτων, που είδαν τα εκλογικά τους ποσοστά και ως εκ τούτου την πιστοληπτική τους ικανότητα να μειώνεται ραγδαία στα χρόνια της κρίσης.

Ερωτήματα εγείρονται και για την τοποθέτηση της Επιτροπής Ελέγχου σχετικά με το ότι τα κόμματα δεν πρόλαβαν να συμμορφωθούν στις διατάξεις που ορίζουν ότι οι δαπάνες τους πρέπει να διακινούνται στο σύνολό τους μέσω των ειδικών τραπεζικών λογαριασμών. Αν και η σχετική διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 3023/2002 πράγματι υπέστη αλλαγές με βάση τον ν. 4303/2014, είναι εξίσου αλήθεια ότι σχετική υποχρέωση έχουν τα κόμματα ήδη από τον ν. 3023/2002, η αρχική διατύπωση του οποίου έλεγε ότι «τα έσοδα και οι δαπάνες των πολιτικών κομμάτων διακινούνται μέσω λογαριασμών, που τηρούνται σε τράπεζες, εγκατεστημένες στην Ελλάδα, σε ποσοστό τουλάχιστον 80% του ετήσιου ύψους τους. Οι λογαριασμοί αυτοί γνωστοποιούνται, εντός πέντε ημερών από το άνοιγμά τους, στην Επιτροπή Ελέγχου. Τα εκλογικά έσοδα και οι εκλογικές δαπάνες διακινούνται, ομοίως, μέσω χωριστών τραπεζικών λογαριασμών, κατά το ίδιο ποσοστό, με αντίστοιχη υποχρέωση γνωστοποίησης. Κατάθεση στους ανωτέρω λογαριασμούς επιτρέπεται μόνο επώνυμα, με ευθύνη της τράπεζας ως προς τη διαπίστωση των στοιχείων ταυτότητας του καταθέτη».

Με άλλα λόγια, τα κόμματα υποτίθεται ότι ήταν ήδη από το 2002 εξοικειωμένα με την πρακτική διακίνησης του μεγαλύτερου μέρους των χρημάτων τους μέσα από συγκεκριμένους λογαριασμούς, κάτι που μάλλον αποδυναμώνει το επιχείρημα της Επιτροπής Ελέγχου.

Οι απαντήσεις που δεν έδωσε η Επιτροπή Ελέγχου

Αφού διαπιστώσαμε τα παραπάνω «κενά», το inside story επικοινώνησε με την Τασία Χριστοδουλοπούλου και της έθεσε τα εξής ερωτήματα:

  • Γιατί στην έκθεση δεν κατονομάζονται τα κόμματα που προέβησαν στις παραβάσεις, τα ακριβή ποσά για τα οποία διαπιστώθηκαν οι παραβάσεις κάθε κόμματος και το είδος των παραβάσεων ανά κόμμα, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν ποια κόμματα συμμορφώνονται και ποια όχι σε ένα ζήτημα τόσο μεγάλου δημοσίου συμφέροντος;
  • Θεωρεί ότι ενισχύει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς η απόφασή της να μην επιβάλει διοικητικές ή άλλες προβλεπόμενες στο νόμο κυρώσεις, επικαλούμενη αφενός την αντικειμενική δυσκολία των κομμάτων να συμμορφωθούν στις διατυπώσεις του νέου νόμου, αφετέρου στη μακρόχρονη πρακτική «ανοχής» εκ μέρους της Επιτροπής Ελέγχου στις παραβάσεις των κομμάτων;
  • Γιατί η Επιτροπή Ελέγχου αποφάσισε να κατονομάσει το ΚΚΕ για την παράβαση της νομοθεσίας χρηματοδότησης των κομμάτων, την ώρα που δεν κατονομάζει κανένα άλλο κόμμα;
  • Πώς η Επιτροπή Ελέγχου χρησιμοποιεί ως επιχείρημα το μικρό χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης των κομμάτων στον νόμο, όταν τα κόμματα παραβίασαν υποχρεώσεις που εν πολλοίς είναι θεσμοθετημένες εδώ και πολλά χρόνια;

Ακόμη, ζητήσαμε από την Επιτροπή Ελέγχου να μας γνωστοποιήσει ποια κόμματα παραβίασαν την νομοθεσία για τη χρηματοδότησή τους και συγκεκριμένα:

  • Σε ποια κόμματα/συνασπισμούς δεν διακινήθηκαν οι δαπάνες μέσω των προβλεπόμενων από το νόμο ειδικών τραπεζικών λογαριασμών και β) σε τι ύψος ανέρχονται οι σχετικές δαπάνες για το κάθε κόμμα/συνασπισμό.
  • Ποια κόμματα δαπάνησαν ποσά της κρατικής χρηματοδότησης για ερευνητικούς σκοπούς με σκοπό την κάλυψη λοιπών λειτουργικών αναγκών τους, κατά παρέκκλιση του νόμου και β) σε τι ύψος ανέρχονται τα παραπάνω ποσά για το κάθε κόμμα.

Η Τασία Χριστοδουλοπούλου ουσιαστικά αρνήθηκε να απαντήσει στα ερωτήματά μας. Περιορίστηκε στα εξής:

«Ως πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου, σέβομαι τις αποφάσεις της και είναι αδιανόητο και αντιδεοντολογικό να διακινώ πληροφορίες που δεν έχουν περιληφθεί στις αποφάσεις της, και ως εκ τούτου να προβώ σε οποιονδήποτε σχολιασμό τους. Η Επιτροπή Ελέγχου, σύμφωνα με το άρθρο 21 του ν.3023/2002, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, τηρεί και διαχειρίζεται επίσημη ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η πρόσβαση για ενημέρωση είναι ελεύθερη σ’ όλους τους πολίτες. Στην εν λόγω ιστοσελίδα δημοσιοποιείται μεταξύ άλλων, η κοινοποιηθείσα από το Υπουργείο Εσωτερικών κρατική χρηματοδότηση, που λαμβάνει κάθε δικαιούχος αυτής, οι ισολογισμοί και απολογισμοί των πολιτικών κομμάτων και συνασπισμών, και οι ετήσιες εκθέσεις της με τα αποτελέσματα του ελέγχου των βιβλίων τους. Κατόπιν των ανωτέρω, και επειδή η Επιτροπή έχει δημοσιοποιήσει για το έτος 2015 όλα τα προβλεπόμενα από το νόμο στοιχεία, μπορείτε μέσα από την ιστοσελίδα της να βρείτε τις απαντήσεις σε τυχόν ερωτήματά σας».

«Είναι στη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής Ελέγχου το αν θα δημοσιοποιήσει στην ετήσια έκθεσή της τα ονόματα των κομμάτων που παραβιάζουν τις διατάξεις για την χρηματοδότησή τους. Δεν θέλει να το κάνει, όχι μόνο γιατί όλα τα κόμματα παραβιάζουν τη σχετική νομοθεσία, αλλά και γιατί κανένα πολιτικό πρόσωπο και καμία πολιτική παράταξη δεν θέλει να χρεωθεί την ονομαστική και δημόσια αναφορά ενός αντίπαλου κόμματος που παραβιάζει τον νόμο, ούτε φυσικά την επιβολή κάποιας κύρωσης σε βάρος του. Είναι λες και το πολιτικό σύστημα συμφωνεί να κάνει το ελάχιστο δυνατό, για να μην κυνηγήσει κανείς ποτέ κανέναν. Εκεί οφείλεται και η μακροχρόνια ανοχή της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής απέναντι στις παραβάσεις των κομμάτων. Για παράδειγμα, ποιος θέλει να χρεωθεί το “κυνήγι” του ΚΚΕ για τη μη θεώρηση των κουπονιών του; Όσο σοβαρή και αν είναι η παράβαση, δεν θα το κάνει ποτέ κανείς, γιατί άλλωστε και ο ίδιος κατά πάσα πιθανότητα παραβιάζει το νόμο και ξέρει ότι κάποια στιγμή θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση», σχολίασαν στο inside story πηγές με καλή γνώση των θεμάτων χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.

Η αδιαφορία των πολιτικών κομμάτων

Αφού η Επιτροπή Ελέγχου δεν μας ενημέρωσε για το ποια κόμματα προχώρησαν στις παραβάσεις της νομοθεσίας, αποφασίσαμε να απευθυνθούμε σε όλα τα κόμματα που έλαβαν χρηματοδότηση και να ρωτήσουμε τα ίδια αν παραβίασαν τη σχετική νομοθεσία. Συγκεκριμένα, θέσαμε σε όλα τα κόμματα τα εξής ερωτήματα:

  • Ενισχύει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους δημοκρατικούς θεσμούς το γεγονός ότι η Επιτροπή Ελέγχου δεν αναφέρει ονομαστικά τα κόμματα/συνασπισμούς που παραβίασαν τη νομοθεσία για την κρατική χρηματοδότηση;
  • To κόμμα σας βρίσκεται ανάμεσα στις παρατάξεις που κατά παράβαση του νόμου δεν διακίνησαν το σύνολο των δαπανών τους μέσω των ειδικών τραπεζικών λογαριασμών που όφειλαν να τηρούν σε τραπεζικά ιδρύματα;
  • Το κόμμα σας βρίσκεται ανάμεσα στις παρατάξεις που κατά παράβαση του νόμου χρησιμοποίησαν την χρηματοδότηση για ερευνητικούς σκοπούς με σκοπό την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών τους;
  • Κρίνετε σωστό ή λάθος το γεγονός ότι η Επιτροπή Ελέγχου αποφάσισε τη μη επιβολή διοικητικών κυρώσεων προς τα κόμματα/συνασπισμούς για τη μη συμμόρφωσή τους προς τις επιταγές του νόμου, παρότι οι διαπιστωμένες παραβάσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές;

Κατά αλφαβητική σειρά απευθυνθήκαμε στα παρακάτω κόμματα:

Στο όνομα του κάθε κόμματος έχουμε προσθέσει ως σύνδεσμο τον προϋπολογισμό, τον απολογισμό και τον ισολογισμό του καθενός που έλαβε κρατική χρηματοδότηση (τακτική, εκλογική, για ερευνητικούς και επιμορφωτικούς σκοπούς) το 2015.

Για έναν περίεργο λόγο, στον σχετικό σύνδεσμο του Ποταμιού στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ελέγχου δεν έχουν αναρτηθεί – εκ παραδρομής; – ο προϋπολογισμός, ο απολογισμός και ο ισολογισμός του κόμματος, κάτι για το οποίο ενημερώσαμε την κ. Χριστοδουλοπούλου. Ακόμη, στην ιστοσελίδα δεν έχει αναρτηθεί ακόμα, παρά το πέρασμα μηνών, ο προϋπολογισμός, ο απολογισμός και ο ισολογισμός του κόμματος Δημιουργία Ξανά, αφού «δεν έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος μέχρι την ημερομηνία σύνταξης» της έκθεσης της Επιτροπής Ελέγχου.

Από το σύνολο των πολιτικών κομμάτων, στο inside story απάντησε ο ΣΥΡΙΖΑ και το Ποτάμι, ενώ η Νέα Δημοκρατία και η Δημιουργία Ξανά επικοινώνησαν μαζί μας και μας είπαν ότι θα απαντήσουν στα ερωτήματα που τους θέσαμε μέσα στις επόμενες ημέρες. Το inside story θα δημοσιεύσει τις σχετικές τοποθετήσεις αμέσως μόλις τις λάβει.

Οι απαντήσεις από ΣΥΡΙΖΑ και ΠΟΤΑΜΙ

Ο ΣΥΡΙΖΑ μας απάντησε:

«Οι πληροφορίες που ζητάτε σχετικά με τη χρηματοδότηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι δημόσια αναρτημένες και μπορείτε να ανατρέξετε σε αυτές για τις ανάγκες του ρεπορτάζ σας. Όσον αφορά στις ερωτήσεις και τις κρίσεις σας για κενά και παραλείψεις της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής, δεν θα υπεισέλθουμε σε ζητήματα που άπτονται της λειτουργίας ενός θεσμικού Οργάνου της Βουλής. Τα ερωτήματά σας ας απευθυνθούν στην ίδια την Επιτροπή, που έχει την αρμοδιότητα και τη γνώση να τα απαντήσει».

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η απάντηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ανακριβής, καθώς δεν είναι πουθενά δημόσια αναρτημένες οι πληροφορίες σχετικά με το ποια κόμματα ονομαστικά παραβίασαν τη νομοθεσία για την χρηματοδότησή τους. Το κυβερνών κόμμα μάλλον ήθελε να αποφύγει να απαντήσει σχετικά με τη συμμόρφωσή του στο νόμο.

Στην έρευνα του inside story για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων απάντησε ο Γιώργος Μαυρωτάς, γραμματέας της ΚΟ του Ποταμιού. Ο ίδιος είπε:

Για την μη ονομαστική αναφορά των κομμάτων που παραβίασαν τη νομοθεσία για την κρατική χρηματοδότηση: «Η Επιτροπή θα έπρεπε να αναφέρει ονομαστικά τα κόμματα που παραβίασαν τη νομοθεσία μαζί με το ύψος της κάθε παράβασης προκειμένου να συνετισθούν και να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα στο μέλλον. Η διάχυτη άποψη στην κοινωνία ότι “κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει” πρέπει να εκλείψει και να ανακτηθεί η αξιοπιστία στους φορείς του πολιτικού μας συστήματος. Με τη λογική της Επιτροπής Ελέγχου, μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά στη συνείδηση του κόσμου. Και αυτό είναι άδικο για κόμματα όπως το Ποτάμι, που δεν έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ δάνειο σε αντίθεση με άλλα. Γι’ αυτό το λόγο, θα υποστηρίζαμε μία νομοθετική ρύθμιση που θα υποχρεώνει την Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής να αναφέρει με ακρίβεια και ονομαστικά τα κόμματα που προβαίνουν σε παραβάσεις της νομοθεσίας για την κρατική χρηματοδότηση, το ακριβές είδος της παράβασης ανά κόμμα και τα ακριβή ποσά για τα οποία διαπιστώθηκαν οι παραβάσεις ανά κόμμα, στα πλαίσια της διαφάνειας και λογοδοσίας που πρέπει να υπάρχει, θέματα στα οποία επιμείναμε στο πόρισμά μας της εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και ΜΜΕ. Η διαφάνεια είναι η ασπίδα της δημοκρατίας».

Για το αν το Ποτάμι βρίσκεται ανάμεσα στα κόμματα που παραβίασαν το νόμο, πρώτον, μη διακινώντας το σύνολο των δαπανών τους μέσω των ειδικών τραπεζικών λογαριασμών και, δεύτερον, καλύπτοντας λειτουργικά έξοδα μέσω της χρηματοδότησης για ερευνητικούς σκοπούς: «Για το πρώτο ζήτημα δεν είμαι ο πιο αρμόδιος να απαντήσω, όμως θα το ψάξουμε αναλυτικά στο Ποτάμι. Για το δεύτερο νομίζω ότι για τον σκοπό αυτό ιδρύθηκε από το Ποτάμι το Ινστιτούτο “Π-τετράγωνο”, ώστε η χρηματοδότηση για ερευνητικούς σκοπούς να πηγαίνει για τους σκοπούς αυτούς χωρίς να μπερδεύεται με λειτουργικά έξοδα του κόμματος. Εν γένει πάντως θεωρώ ότι το Ποτάμι είναι το πιο διαφανές κόμμα στη Βουλή σε σχέση με τα οικονομικά του παρά την ανήθικη κατασυκοφάντηση που δέχτηκε όταν ξεκινούσε, ως ένα κόμμα με “θολές” πηγές».

Για την απόφαση της Επιτροπής Ελέγχου να μην επιβάλει κυρώσεις στα κόμματα που παραβίασαν τη νομοθεσία για την χρηματοδότησή τους: «Η προσαρμογή σε ένα νέο καθεστώς σίγουρα απαιτεί μια περίοδο ανοχής, η οποία όμως προφανώς δεν μπορεί να είναι επ’ αόριστον. Μετά από ένα-δύο χρόνια πιλοτικής εφαρμογής όλοι πρέπει να έχουν προσαρμοσθεί. Μπορεί τα πολιτικά κόμματα να είναι ειδικές περιπτώσεις οργανισμών, αλλά πιστεύω ότι η διαφάνεια πρέπει πάντα να πρυτανεύει στα οικονομικά τους, γιατί αν μη τι άλλο πρέπει να δίνουν το καλό παράδειγμα συμβάλλοντας στην αξιοπιστία του πολιτικού χώρου. Από την άλλη μεριά οι γραφειοκρατικές διαδικασίες πρέπει να είναι τέτοιες, ώστε να επιτρέπουν και ένα μικρό βαθμό ανοχής που είναι συχνά απαραίτητος για απρόβλεπτα γεγονότα και έξοδα ώστε να είναι το σύστημα λειτουργικό».

Διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για την παράβαση της νομοθεσίας

Ο νόμος 3023/2002 προβλέπει την επιβολή διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για τις παραβάσεις των διατάξεων χρηματοδότησης των κομμάτων. Αρμόδια για την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων είναι η Επιτροπή Ελέγχου. Οι κυρώσεις επιβάλλονται με αιτιολογημένη απόφαση του Προέδρου της Βουλής, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται μέσα σε 15 μέρες από την ημέρα υποβολής της τελικής έκθεσης της Επιτροπής Ελέγχου.

Ο νόμος προβλέπει έναν πολύ αποτελεσματικό τρόπο είσπραξης των προστίμων, με παρακράτηση του ποσού από την χρηματοδότηση του επόμενου έτους. Αν κάποιο κόμμα δεν προβλέπεται να λάβει χρηματοδότηση την επόμενη χρονιά, το πρόστιμο σε βάρος του εισπράττεται με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Αν τα κόμματα αποφασίσουν να στραφούν δικαστικά κατά των αποφάσεων επιβολής προστίμου που επιβλήθηκε για παραβίαση της νομοθεσίας για την χρηματοδότησή τους, όλες οι διαφορές εκδικάζονται σε πρώτο και τελευταίο βαθμό από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Τίποτα από τα παραπάνω προβλεπόμενα στο νόμο δεν έγινε, αφού η Επιτροπή Ελέγχου δικαιολόγησε τις παραβάσεις των κομμάτων.

Εκτός από τις διοικητικές κυρώσεις, ο νόμος προβλέπει και ποινικές για τα όργανα και τα φυσικά πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των οικονομικών των κομμάτων. Μάλιστα, ο νόμος ορίζει ότι τα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τα οικονομικά των κομμάτων πρέπει να γνωστοποιούνται πάντοτε με ευθύνη των παρατάξεων στην Επιτροπή Ελέγχου. Μάλιστα, για την περίπτωση χρηματοδότησης ή άλλων παροχών, κατά παράβαση της παραγράφου 1 του άρθρου 5 (που προβλέπει τη διακίνηση χρημάτων από τα κόμματα μέσω συγκεκριμένων λογαριασμών), όποιος χρηματοδότησε ή προέβη στην παροχή, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο έτη και χρηματική ποινή. Οι ποινικές κυρώσεις του νόμου για την χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων ισχύουν ανεξάρτητα από τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις του παρόντος νόμου.

«Ξεκάθαρη φοροδιαφυγή» η μη θεώρηση των κουπονιών από το ΚΚΕ

Όσον αφορά στην ονομαστική αναφορά του ΚΚΕ για την παράβαση της νομοθεσίας, αξιόπιστες πηγές είπαν στο inside story πως αυτή η διαφοροποίηση οφείλεται στο ότι «πρόκειται για μία παραδοσιακή παράβαση της νομοθεσίας από το ΚΚΕ, στην οποία προβαίνει επικαλούμενο ιστορικούς και ιδεολογικοπολιτικούς λόγους. Εδώ και δεκαετίες το ΚΚΕ αρνείται γενικά τη συμμόρφωση στον έλεγχο των οικονομικών του, υποστηρίζοντας ότι δεν θέλει να δώσει στοιχεία για τα μέλη και τους υποστηρικτές του, οι οποίοι σε άλλες ιστορικές εποχές είχαν υποστεί διακρίσεις και δυσμενή αντιμετώπιση από τις κρατικές αρχές. Η αλήθεια είναι ότι οι διατάξεις για τη ρύθμιση της χρηματοδότησης των κομμάτων αποσκοπούν στο να μην επηρεάζονται τα κόμματα από τα ιδιωτικά συμφέροντα. Τα δύο ή τα πέντε ευρώ που δίνει κάποιος με κουπόνια στο ΚΚΕ δεν καθιστούν το κόμμα έρμαιο ιδιωτικών συμφερόντων, όπως μπορεί να γίνει με μία ενίσχυση χιλιάδων ευρώ από έναν επιχειρηματία προς ένα κόμμα. Ωστόσο, είναι εξίσου αλήθεια ότι το ΚΚΕ βασίζει την άρνησή του να συμμορφωθεί στο νόμο επικαλούμενο μία πραγματικότητα που δεν υπάρχει πια».

Παρά τους λόγους που επικαλείται το ΚΚΕ για να αρνηθεί τη συμμόρφωσή του με τον νόμο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η θεώρηση των κουπονιών δεν συνδέεται με κανέναν τρόπο με την ταυτότητα των ανθρώπων που το ενισχύουν οικονομικά και άρα δεν θα οδηγούσε σε αποκάλυψη των μελών ή των υποστηρικτών του. «Πρόκειται για ξεκάθαρη φοροδιαφυγή», αναφέρουν στο inside story πηγές με καλή γνώση των διαδικασιών χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων. «Αυτή η παράβαση έχει να κάνει αποκλειστικά με τη φορολογική τακτοποίηση των οικονομικών του κόμματος. Μπορεί το ΚΚΕ να ξεκινάει από ιδεολογικοπολιτικούς λόγους, ωστόσο καταλήγει να μην τηρεί τη φορολογική νομοθεσία, το οποίο είναι παράνομο».

Διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για την παράβαση της νομοθεσίας

Τα τελευταία χρόνια, η νομοθεσία για τη διαφάνεια στη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές με τους ν. 4304/2014, 4472/2017, 4483/2017, 4509/2017 και 4531/2018. Η μεταρρύθμιση του νομοθετικού πλαισίου για τη διαφάνεια στη χρηματοδότηση των κομμάτων από το κράτος και τους ιδιώτες ήταν μία από τις σημαντικότερες δεσμεύσεις των ελληνικών κυβερνήσεων προς τους θεσμούς στα χρόνια των μνημονίων.

«Πριν τη μεταρρύθμιση που ζήτησαν επιτακτικά οι θεσμοί, ο έλεγχος της χρηματοδότησης ουσιαστικά δεν λειτουργούσε και υπήρχε μία γενικευμένη ανοχή και ατιμωρησία από την Επιτροπή Ελέγχου απέναντι στις παραβάσεις της νομοθεσίας από τα κόμματα. Η ανοχή και η ατιμωρησία ήταν ο κανόνας», αναφέρουν αξιόπιστες πηγές στο inside story. «Μετά από πίεση των θεσμών, αποκτήσαμε ένα καλύτερο νομοθετικό πλαίσιο και κάποιοι στόχοι επιτεύχθηκαν. Για παράδειγμα, σήμερα έχουμε την ετήσια έκθεση της Επιτροπής Ελέγχου, η οποία παρότι γενική, αναφέρει τις παραβάσεις στις οποίες προέβησαν τα κόμματα. Παρόλα αυτά, η ανοχή απέναντι στην ανομία των κομμάτων συνεχίζει να υφίσταται».

Θα περίμενε κανείς ότι τα κόμματα θα έπαιρναν πιο σοβαρά την εφαρμογή της συγκεκριμένης νομοθεσίας, αφενός γιατί σήμερα οι πολίτες καλούνται να πληρώσουν φόρους και εισφορές, συχνά με νομοθετικές ρυθμίσεις αναδρομικής ισχύος, αφετέρου επειδή το πολιτικό σύστημα και οι θεσμοί του βιώνουν τη βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας στην περίοδο της μεταπολίτευσης, κοινώς ο κόσμος δεν εμπιστεύεται τους πολιτικούς και τους θεσμούς που αντιπροσωπεύουν. Παρά την παραπάνω ιστορική συγκυρία, η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι τα κόμματα μένουν ατιμώρητα και η Επιτροπή Ελέγχου σκαρφίζεται διάφορους τρόπους για να δικαιολογήσει τις πάγιες παραβάσεις της νομοθεσίας. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι: αν όχι τώρα, πότε;

Εικόνα chondrogiannos
Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πήρε το δημοσιογραφικό βάπτισμα του πυρός στην Popaganda. Εργάστηκε στο γερμανικό κανάλι Offener Kanal και το Vice και συνεργάζεται ως fixer/producer με διεθνή ραδιοτηλεοπτικά ΜΜΕ. Έχει ασχοληθεί με το βίντεο και τη φωτογραφία.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Ετήσια συνδρομή μόνο με 60€ 40€. Κάνε τώρα εγγραφή.

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.