Η τζιχάντ στο μεγαλύτερο κράτος της Ευρώπης

Καθώς γίνονται γνωστές όλο και περισσότερες λεπτομέρειες για τη φρικιαστική επίθεση του Βερολίνου, μαθαίνουμε περισσότερα όχι μόνο για το δράστη Ανίς Αμρί, αλλά και για το Abu Walaa, το δίκτυο προσηλυτισμού του ISIS που δρα στη Γερμανία. Πόσο βαθιά φτάνουν τα πλοκάμια της αραβικής τρομοκρατίας στην ευρωπαϊκή χώρα, και ποια κατηγορία πολιτών θεωρείται η πιο επικίνδυνη;
Χρόνος ανάγνωσης: 
9
'
[HANDOUT / POLICE JUDICIAIRE / AFP]

Μετά το θάνατο του Τυνήσιου τζιχαντιστή Αnis Αmri που σκόρπισε τον θάνατο στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου, αποκαλύφθηκε ότι λίγες μέρες πριν είχε έρθει σε επαφή με τον εξτρεμιστή Abu Walaa, αρχηγό της ομώνυμης ομάδας, που με γραφειοκρατική οργάνωση έκανε πλύση εγκεφάλου σε νεαρούς, συνήθως μετανάστες δεύτερης ή τρίτης γενιάς, Γερμανούς.

Η κορυφή του παγόβουνου: το δίκτυο Αbu Walaa

The 32χρονος Ιρακινός Abu Walaa μετανάστευσε με την οικογένεια του στη Γερμανία το 2000, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Με τα χρόνια καθιερώθηκε ως ένας από τους πιο επιδραστικούς κήρυκες του Σαλαφισμού με βάση ένα τέμενος που ιδρύθηκε το 2012 στην κάτω Σαξονία. Η σελίδα του στο Facebook είχε κάποια στιγμή 25.000 φίλους. Οργάνωνε σεμινάρια στο Ντούισμπουργκ και σε βίντεο στο YouTube κήρυττε χωρίς να φαίνεται το πρόσωπό του (εξού και το προσωνύμιο «Ο δάσκαλος χωρίς πρόσωπο») για θέματα όπως «πώς να κρατήσεις τον γάμο σου». Όμως οι γερμανικές αρχές είχαν ήδη εντοπίσει ότι 20 άνδρες που έφυγαν για να ενωθούν με τον ISIS στη Συρία και το Ιράκ, είχαν ριζοσπαστικοποιηθεί στο τέμενος του. Στις 8 Νοεμβρίου 2016 ο Walaa συνελήφθη μαζί με 4 άλλους για τζιχαντιστική προπαγάνδα. Ελλείψει αποδείξεων, αφέθηκε ελεύθερος.

Όπως και το δίκτυο Ζerkani του Ισλαμικού Κράτους στις Βρυξέλλες, το δίκτυο Abu Walaa μάζευε χρήματα για τις μετακινήσεις των τζιχάντι μέσω ληστειών και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων. Ψηλά στην ιεραρχία της οργάνωσης και μέντορας του Amri ήταν ο 36χρονος Γερμανοσέρβος Boban Simeonovic (Boban S.) που μαζί με τον Walaa ήταν γνωστός στις γερμανικές αρχές και είχε τακτική επικοινωνία με τους Christian Emde και Silvio Koblitz, Γερμανούς μαχητές του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Δεν έχει γίνει ακόμα γνωστό πώς ακριβώς γνώρισε ο Simeonovic τον Amri, πάντως σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές προσπάθησε να τον βοηθήσει να ταξιδέψει στο Ιράκ στα τέλη του 2015, μάλιστα τον πήρε μαζί με άλλους υποψήφιους μαχητές σε μεγάλες πεζοπορίες με σακίδια προκειμένου να είναι σε φόρμα. Τελικά δεν κατάφερε να ταξιδέψει. Σύμφωνα με την έρευνα των γερμανικών αρχών, έκτοτε ο Amri άρχισε να σκέφτεται το ενδεχόμενο να επιτεθεί εντός της Γερμανίας. Άλλα μέλη της ομάδας Abu Walaa έκαναν λόγο για επίθεση σε πλήθος με φορτηγό γεμάτο βενζίνη. Ο Amri διατηρούσε επαφές με τον Simeonovic, κυρίως μέσω της διαδεδομένης στους τζιχαντιστές εφαρμογής Τelegram, ώστε να τον ενημερώνει για τις σκέψεις και επαφές του. Επειδή δεν είχε μόνιμη κατοικία και άλλαζε συνεχώς σπίτια, όπως και ταυτότητες, ο Simeonovic ανέλαβε να τον φιλοξενήσει κάπου μέχρι να σχεδιάσει την επόμενη κίνησή του –που έμελλε να είναι η επίθεση στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου.

Οι Γερμανοί του Ισλαμικού Κράτους

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μέρος της τρομακτικής και ιστορικής πια 9/11 σχεδιάστηκε στο Αμβούργο της Γερμανίας το 2000, όπου ζούσε ο Μohammed Atta, ένας από τους αεροπειρατές της Αλ Κάιντα, η οποία μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους συνέβαλε με στρατεύματα στον πόλεμο του Αφγανιστάν. Το 2006 ιδρύθηκε ο προπαγανδιστικός οργανισμός «Global Islamic Media Front» από τον αιγυπτιακής καταγωγής Αυστριακό Μuhammad Mahmood, ενώ το 2011 ένας “μοναχικός λύκος”, Koσοβάρος κάτοικος Φρανκφούρτης, σκότωσε δύο Αμερικανούς στρατιώτες στο αεροδρόμιο της πόλης ως εκδίκηση για την αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.

H Γερμανία δεν συμμετέχει ενεργά στην εκστρατεία εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, αλλά σίγουρα το έχει τροφοδοτήσει με τους περισσότερους μαχητές σε απόλυτους αριθμούς, μετά τη Γαλλία. Μέχρι το καλοκαίρι του 2016, περίπου 800 άνθρωποι είχαν ταξιδέψει από τη χώρα προκειμένου να πολεμήσουν στο πλευρό του ISIS. Τo 61% είχε γεννηθεί στη Γερμανία και το 64% είχε γερμανική υπηκοότητα. Οι περισσότεροι ήταν κάτω των 30 ετών και μόνο το 20% ήταν γυναίκες. Περίπου 140 έχουν σκοτωθεί –οι 14 σε επιθέσεις αυτοκτονίας. Μόνο 22 άτομα δεν είχαν καμία προηγούμενη σχέση με την τζιχάντ ή τον σαλαφισμό. Οι μαχητές αυτοί προέρχονται μόνο από 11 πόλεις της Γερμανίας και κυρίως από τη Βρέμη και το Αμβούργο, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι τζιχάντι της Γερμανίας είναι φαινόμενο των μεγάλων αστικών κέντρων. Το 1/3 των μαχητών φαίνεται να έχει επιστρέψει στη Γερμανία, όπου είτε έχει συλληφθεί και ανακριθεί από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, είτε βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση.

Από τις ανακρίσεις έχει γίνει γνωστό ότι στη βόρεια Συρία υπήρχαν “γερμανικά χωριά”, κάποια κοντά στην Αλ Μπαμπ και την Τζαραπλούς, που φιλοξενούσαν αυτούς τους γερμανόφωνους μαχητές. Κοινό χαρακτηριστικό πολλών τζιχάντι από τη Γερμανία ήταν ότι ανήκαν στη σαλαφιστική οργάνωση Millatu Ibrahim, την οποία το υπουργείο Εσωτερικών της χώρας κήρυξε παράνομη το 2012. Οι περισσότεροι κατέχουν χαμηλές “βοηθητικές” θέσεις, όπως προμηθευτών πολεμικού υλικού. Εξαίρεση αποτελούν τα επιφανή μέλη της Μillatu όπως ο πακιστανικής καταγωγής Abu Talha Al Almani που δούλευε στο κομμάτι της μιντιακής προπαγάνδας του Ισλαμικού Κράτους και σκοτώθηκε το 2014, ή ο Christian Emde που θεωρείται σημαντικός στον προσηλυτισμό νέων μαχητών με τους οποίους επικοινωνεί μέσω WhatsApp. Με τον Emde είχε στενές σχέσεις και ο Boban S.

Ψηλά στην ιεραρχία του Ισλαμικού Κράτους βρίσκεται ο Γερμανοαιγύπτιος Reda Seyam, o οποίος είχε πολεμήσει στη Βοσνία το 1994, το 2002 είχε βρεθεί στην Ινδονησία στη διάρκεια των επιθέσεων στο Μπαλί κι έπειτα επέστρεψε για ένα διάστημα στη Γερμανία. Ο Reda ενδεχομένως βρίσκεται ακόμα στο βόρειο Ιράκ όπου προΐσταται της εκπαίδευσης στο Νινεβέ και –χωρίς να είναι απολύτως εξακριβωμένο– μπορεί να συμμετείχε σε μάχες στo Χαλέπι.

H περίπτωση Nils Donath

Λίγες μέρες μετά την επίθεση στο περιοδικό Charlie Hebdo, η γερμανική αστυνομία συνέλαβε ένα πρώην μέλος του Ισλαμικού Κράτους από το Ντινσλάκεν της Βόρειας Ρηνανίας. Ο Nils Donath βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση μετά την επιστροφή του από τη Συρία. Η γερμανική αστυνομία είχε τοποθετήσει κοριό στο αυτοκίνητό του και στις ηχογραφήσεις ακουγόταν μεταξύ άλλων να περηφανεύεται σε φίλο του ότι συμμετείχε σε εκτελέσεις προδοτών. Μετά από 40 περίπου ανακρίσεις, ο Donath ομολόγησε ότι από το 2013 ως το 2014 ήταν μέλος μιας ομάδας, κάτι σαν “Γκεστάπο” του Ισλαμικού Κράτους, με ειδική άδεια να ταξιδεύει ελεύθερα στις υπό κατοχή περιοχές. Ομολόγησε επίσης ότι γνώριζε μαχητές που προσφέρονταν για επιθέσεις στην Ευρώπη: αρκετούς Βέλγους και Γάλλους, αλλά ελάχιστους Γερμανούς.

Η περίπτωση Harry Sarfo

Ο Harry Sarfo ανήκει στην κατηγορία των μαχητών που επέστρεψαν στη Γερμανία –για την ακρίβεια στις 20 Ιουλίου του 2015 με πτήση της Turkish Airlines, οπότε και προσγειώθηκε στη Βρέμη. Γιος Γκανέζων μεταναστών, μεγάλωσε στη γειτονιά Όστερχολτζ της Βρέμης. Την άνοιξη του 2015 είχε ταξιδέψει στη Συρία μέσω Ρουμανίας, κάτι που οι γερμανικές αρχές γνώριζαν οπότε τον συνέλαβαν στην επιστροφή του στην Βρέμη. Ο Sarfo αρνήθηκε τρεις φορές να μιλήσει στους ανακριτές της γερμανικής ομοσπονδιακής μυστικής υπηρεσίας Verfassungsschutz. Τελικά συμφώνησε να μιλήσει τον Οκτώβριο του 2015. Ομολόγησε ότι είχε εκπαιδευτεί επί 4 εβδομάδες στη Ράκα, εμφανίστηκε σε βίντεο προπαγάνδας του Ισλαμικού Κράτους, ήταν μάρτυρας στην εκτέλεση στρατιωτών του Άσαντ στην Παλμύρα, αλλά μετά κόλλησε ηπατίτιδα και έπρεπε να γυρίσει στη Γερμανία. Όμως η πιο σημαντική πληροφορία που έδωσε αφορούσε στο πρωινό της δεύτερης μόλις μέρας της διαμονής του στη Συρία: εμφανίστηκε μπροστά του ένα μαύρο τζιπ με μαχητές του Ισλαμικού Κράτους από τη Γαλλία, που του ζήτησαν, όταν θα επέστρεφε, να επιτεθεί στη Γερμανία. Ο Sarfo αρνήθηκε, και φαίνεται ότι δεν ήταν ο μόνος. Όπως του είπαν οι Γάλλοι του ISIS, δεν έβρισκαν Γερμανούς πρόθυμους να επιτεθούν εντός Γερμανίας –μόνο Γάλλους και Βέλγους. Όπως ακριβώς κατέθεσε και ο Donath.

Eπιθέσεις εντός Γερμανίας: παρόν και μέλλον

Μετά την επίθεση στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 2015, οι Γερμανοί των μυστικών υπηρεσιών και της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας ήθελαν μετ’ επιτάσεως να μάθουν αν υπήρχαν σχέσεις ανάμεσα στον πυρήνα του ενορχηστρωτή της επίθεσης, Abdelhamid Abaaoud, με Γερμανούς τζιχάντι. Σε πρώτη φάση, και σύμφωνα και με τις καταθέσεις των Sarfo και Donath, δεν υπήρχε κάποια σύνδεση ούτε κάποια βοηθητική ομάδα στη Γερμανία από μαχητές που είχαν επιστρέψει από τη Συρία και το Ιράκ. Παρά ταύτα, οι γερμανικές αρχές επικεντρώνονται πια στους τζιχάντι που περνούν μέσα από τα προσφυγικά κύματα και στους νεαρούς μουσουλμάνους που ριζοσπαστικοποιούνται μέσα στη Γερμανία. Στη πρώτη περίπτωση, μέσα στο 2016 οι γερμανικές αρχές έχουν προχωρήσει σε αρκετές συλλήψεις τζιχάντι που κρύβονταν σε προσφυγικούς καταυλισμούς, βρίσκονταν στη χώρα με ψεύτικες ταυτότητες ή και παραπλανούσαν τις αρχές. Αυτοί βέβαια είναι ελάχιστοι σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των προσφύγων. Από το 2015 έχουν περάσει τα σύνορα της χώρας περίπου ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, εκ των οποίων 400 έχουν ανακριθεί για σχέσεις με ακραίους ισλαμιστές, αλλά μόνο οι 40 εξ αυτών κρίθηκαν ύποπτοι.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αλγερινού Farid A., που είχε κάνει αίτηση για άσυλο ως Σύρος πρόσφυγας και διέμενε στο Άτερντορν, όπου τον συνέλαβε η γερμανική αστυνομία μετά από πληροφορία. Παρόμοια περίπτωση και του Bilal C., που συνελήφθη στο Άαχεν τον Απρίλιο του 2016 για μικροκλοπή: φέρεται να ήταν και συνεργάτης του Abaaoud και οι αρχές γνώριζαν την παρουσία του στη Γερμανία από το 2015 –μάλιστα είχε περάσει και από την Ελλάδα ως πρόσφυγας. Ο Bilal εκτός των άλλων συμμετείχε στην επίθεση στο γαλλικό τρένο Thalys, έχοντας βοηθήσει τον Μαροκινό δράστη Ayoub el-Khazzani να μπει στην Ευρώπη.

Σημαντικό είναι να τονισθεί ότι για τους πρόσφυγες οι δομές του σαλαφισμού, που είναι οι πιο ενεργές και δυναμικές στη Γερμανία, αποτελούν μια διέξοδο, καθώς πολλοί δάσκαλοι σαλάφι τους βοηθούν στη νέα τους ζωή είτε με κάποια μικρή εργασία είτε με χρήματα, φαγητό και στέγαση, με μακροπρόθεσμο σκοπό βέβαια να δημιουργούνται δεσμοί ευγνωμοσύνης και εξάρτησης.

Όμως οι πιο επικίνδυνες περιπτώσεις είναι εκείνες Γερμανών δεύτερης ή τρίτης γενιάς, ριζοσπαστικοποιημένων τζιχάντι, που δεν ταξιδεύουν στη Συρία και το Ιράκ και δρουν μόνοι: οι λεγόμενοι “μοναχικοί λύκοι”. Τον Φεβρουάριο του 2016 η μαροκινής καταγωγής 15χρονη Γερμανίδα Safia S. επιτέθηκε με μαχαίρι σε αστυνομικίνα στο Ανόβερο τραυματίζοντας την σοβαρά. Πριν την επίθεση είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να ταξιδέψει στη Συρία μέσω Τουρκίας, ενώ βρισκόταν σε επαφή με τζιχάντι του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ μέσω Τelegram και WhatsApp.

Δύο μήνες αργότερα, οι 16χρονοι σαλάφ Yusuf T. και Mohamad B. επιτέθηκαν με εκρηκτικά σε ναό Σιχ στο Έσεν. Οι νεαροί μαζί με άλλους συνομηλίκους τους είχαν φτιάξει μέσω WhatsApp την ομάδα «Ansaar Al Khalifat Al Islamiyya» (Yποστηρικτές του Ισλαμικού Χαλιφάτου), τα περισσότερα μέλη της οποίας ήταν τουρκικής καταγωγής.

Όπως προκύπτει από την έρευνα των γερμανικών αρχών, οι εστίες προσηλυτισμού των κυρίως νεαρών μεταναστών δεύτερης ή τρίτης γενιάς, είναι αστικά κέντρα όπως το Αμβούργο και η Βρέμη. Στο Αμβούργο για παράδειγμα, που έχει πληθυσμό 1,5 εκατομμύριο κατοίκους, το δόγμα σαλάφι του Ισλάμ έχει 580 ακολούθους εκ των οποίων οι 300 θεωρούνται ακραίοι και ύποπτοι για σχέσεις με τζιχάντι. Η Βρέμη, με πληθυσμό περίπου 700.000, έχει 360 σαλάφι εκ των οποίων οι 30 έφυγαν για τη Συρία. Η σύνδεση του σαλαφισμού (του ακραίου αυστηρού δόγματος του Ισλάμ που ακολουθείται στη Σαουδική Αραβία) με τον τζιχαντισμό, αν και δεν είναι απόλυτη, μοιάζει να είναι αναπόφευκτη. Το 2011 βρίσκονταν στη Γερμανία περίπου 3.800 ενεργοί σαλαφιστές· το 2016 είχαν γίνει 9.000, εκ των οποίων οι 1.000 θεωρούνται επικίνδυνοι.

Η άνοδος του σαλαφισμού στη Γερμανία οφείλεται σε αρκετούς παράγοντες. Πρώτον, στη χρηματοδότηση από τη Σαουδική Αραβία για δραστηριότητες προσηλυτισμού και κατήχησης, κάτι που δεν συμβαίνει τόσο με τους Σιίτες και τους ακόλουθους άλλων δογμάτων. Δεύτερον, στο γεγονός ότι οι περισσότεροι σαλαφιστές δάσκαλοι μένουν αποκομμένοι από τα κοινωνικά δρώμενα, ορισμένοι μάλιστα δεν μιλούν καν Γερμανικά και έτσι παρουσιάζονται στους νεαρούς δεύτερης και τρίτης γενιάς ως οι κατάλληλοι για να καταλάβουν τα προβλήματά τους –δεδομένου μάλιστα ότι πολλοί νέοι θεωρούν τους “εκκοσμικευμένους” μουσουλμάνους της Γερμανίας “πουλημένους”. Όπως είπαμε, η σύνδεση σαλαφισμού και τζιχάντι δεν είναι απόλυτη: οι περισσότεροι τζιχάντι πράγματι προέρχονται από αυτό το δόγμα (εξάλλου ακολουθούν τον ίδιο δικανικό κώδικα, τη Σαρία), αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι οι σαλαφιστές είναι τζιχάντι, όπως υποστηρίζει η γερμανική –και όχι μόνο– ακροδεξιά. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του σαλάφι κήρυκα στη Γερμανία Pierre Vogel, ο οποίος έχει καταδικάσει πολλές φορές τόσο το Ισλαμικό Κράτος όσο και την Αλ Κάιντα. Πάντως όταν η Safia S. ήταν 7 ετών, εμφανιζόταν σε σαλαφιστικά βίντεο μαζί με τoν Vogel.

Απέναντι στον κίνδυνο

Οι γερμανικές αρχές φαίνεται ότι έχουν πάρει αρκετά μέτρα για την αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών. Υπάρχουν δομές αντιμετώπισης της τρομοκρατίας σε κάθε κρατίδιο και από το 2015 έχουν προσληφθεί αρκετοί ειδικοί αντιτρομοκρατίας. Αυτοί δουλεύουν σε δυο επίπεδα: καταρχάς με την παραδοσιακή μέθοδο της συλλογής πληροφοριών για κάθε θέμα που προκύπτει. Αλλά σε δεύτερο επίπεδο, με τη συνδρομή των υπουργείων Δικαιοσύνης, Παιδείας, Κοινωνικών Θεμάτων και Νέας Γενιάς και τη βοήθεια μουσουλμανικών οργανώσεων, με τις οποίες προσπαθούν να ενημερώσουν τους νέους για τους κινδύνους της ριζοσπαστικοποίησης. Μετά τα γεγονότα στο Βερολίνο, φαίνεται ότι οι γερμανικές αρχές έχουν αρκετή δουλειά μπροστά τους.

Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο ΕΚΠΑ, Αφρικανική Πολιτική στο SOAS και Free State της Νοτίου Αφρικής. Γράφει για διεθνή θέματα και τρομοκρατία και είναι ο ένας εκ των δύο συγγραφέων του βιβλίου "Al Qaeda: The Transformation of Terrorism in the Middle East and North Africa".

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.