Οι γραμματοσειρές-φετίχ των Ελλήνων συγγραφέων

Ζητήσαμε από Έλληνες συγγραφείς να μας αποκαλύψουν τις γραμματοσειρές που λατρεύουν αλλά και αυτές που απεχθάνονται. «Ίσως να είναι κι αυτό κάτι που πρέπει να συζητάμε με τους ψυχιάτρους μας», απάντησε μία εξ αυτών.
Χρόνος ανάγνωσης: 
14
'

«Η επιλογή της γραμματοσειράς είναι εξίσου σημαντική με αυτό που γράφεις», είπε κάποτε η γραφίστρια Μπόνι Ζιγκλέρ. Παρότι δεν συμφωνούν όλοι οι γραφιάδες με τον αφορισμό, ελάχιστοι εμφανίζονται αδιάφοροι για τις γραμματοσειρές που χρησιμοποιούν. Η γραμματοσειρά που διαλέγεις άλλωστε είναι ενδεικτική όχι μόνο της αισθητικής σου, αλλά και της σχέσης που αναπτύσσεις με το γραπτό σου. Το ζήτημα επανήλθε πρόσφατα στο προσκήνιο μετά από ένα σχετικό tweet του συγγραφέα Σον Ρίτσαρντσον που απαντήθηκε και σχολιάστηκε από αρκετούς ομότεχνούς του.

Η συνακόλουθη κάλυψή του από τον Guardian σε ένα άρθρο που έγινε viral μας έδωσε την αφορμή για ένα αντίστοιχο ρεπορτάζ στις τάξεις των Ελλήνων συγγραφέων.

Η βασική διαπίστωση είναι ότι, σε αντίθεση με τους αγγλόφωνους συναδέλφους τους, δεν επέλεξαν μαζικά τα Times New Roman. Για την πρωτιά κονταροχτυπήθηκαν τα Garamond και τα Calibri, με αρκετές εκπλήξεις να αναζωπυρώνουν τον διάλογο. Αξιοπρόσεκτη είναι και η σημασία που δίνουν οι συγγραφείς στο μέγεθος της γραμματοσειράς αλλά και στο διάστιχο, αναδεικνύοντας την ουσία του τσιτάτου «Οι γραμματοσειρές είναι ό,τι πιο κοντινό στην αρχιτεκτονική σε δυο διαστάσεις».

Η εμμονή με τις γραμματοσειρές

Παίζουν πράγματι ρόλο οι γραμματοσειρές στη συγγραφική διαδικασία;

«Είμαι ψυχαναγκαστική με τις γραμματοσειρές» λέει η Αμάντα Μιχαλοπούλου. «Θεωρώ ότι σχετίζονται δομικά με το κείμενο, η μορφή επικοινωνεί περιεχόμενο και αντιστρόφως. Κατά κάποιο τρόπο το κείμενο διαλέγει γραμματοσειρά. Αν για παράδειγμα έγραφα αστυνομικά, νομίζω πως θα χρησιμοποιούσα American typewriter».

Η ποιήτρια Μυρσίνη Γκανά υπερθεματίζει: «Είμαι σίγουρη πως η γραμματοσειρά που επιλέγουμε και το πόσο πιστοί της μένουμε κάτι λέει για μας». Η κ. Γκανά έχει μάλιστα και μια ενδιαφέρουσα πρόταση προς τους συναδέλφους της: «Ίσως να είναι κι αυτό κάτι που πρέπει να συζητάμε με τους ψυχιάτρους μας».

Ο Κώστας Καβανόζης υποστηρίζει ότι τόσο η γραμματοσειρά όσο και η μορφοποίηση που επιλέγει παίζουν τον ρόλο τους: «Μου θυμίζουν ότι πρέπει να επιμείνω και ότι η συγγραφική ρουτίνα τελικά κρύβει μέσα της όλη τη βιωμένη εμπειρία και έχει πολλά να προσφέρει στη δημιουργία ενός κειμένου».

«Οι γραμματοσειρές παίζουν κάποιο ρόλο στη συγγραφική διαδικασία γιατί είναι το μέσο με το οποίο αποτυπώνεται το αποτέλεσμα που θέλω να δω στην οθόνη» μας λέει η Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη. «Η ηλεκτρονική γραφή είναι κάτι που με καθησυχάζει, γιατί ενώ κρατώ σημειώσεις πάντα σε χαρτί, αν δεν μπουν οι λέξεις στην οθόνη, δεν μπορώ να οργανώσω το ποίημα – πόσο μάλλον το μεταφρασμένο κείμενο ή το επιστημονικό άρθρο», συμπληρώνει η βραβευμένη ποιήτρια.

Ο Γιάννης Δούκας προσθέτει και μια διαφορετική οπτική, αυτή του αναγνώστη: «Καθώς ένα κείμενο, ακόμη και την ώρα που γράφεται, παραπέμπει στην τυπογραφική του ολοκλήρωση, η γραμματοσειρά επιδρά, κάποτε ασυνείδητα, στη σκέψη της σελίδας που θ’ ανοιχτεί κάποια στιγμή στο άλλο μάτι».

Ο συγγραφέας Νίκος Ξένιος από την άλλη θεωρεί ότι οι γραμματοσειρές δεν παίζουν ρόλο στη συγγραφική διαδικασία. «Ωστόσο, όλοι μας παίζουμε με διαφορετικές γραμματοσειρές» γιατί η εναλλαγή βοηθά τον συγγραφέα να μην πλήττει ενώ γράφει, ενώ συντείνουν και στη διάκριση των αφηγηματικών φωνών – «ωστόσο ταχύτατα πρέπει να ξεπεραστεί, όπως και η χρήση των italics, ώστε η αφήγησή του να μιλά αφ’ εαυτής».

Κάτω η Arial!

Ο συγγραφέας και μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης έχει μονομανία με τη γραμματοσειρά που χρησιμοποιεί όταν μεταφράζει και όταν μοντάρει στο laptop «τα χειρόγραφα χαρτάκια τα οποία θα συγκροτήσουν (είθε) το παζλ ενός διηγήματος ή κάποιου άλλου κειμένου». Επιλέγει την Calibri light («να προσέχουμε και τη δίαιτά μας») 18 ή 20 στιγμών, με διάστιχο 1 ή 1,15. Και όπως λέει, μισεί την Arial.

Η συλλογή διηγημάτων του Αχιλλέα Κυριακίδη «Το μουσείο των τύψεων και άλλα διηγήματα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη, ενώ από τις πάμπολλες μεταφραστικές δουλειές του, θα μας επιτρέψετε να ξεχωρίσουμε το «Πόσο αγαπάμε την Γκλέντα» του Χούλιο Κορτάσαρ (εκδ. Opera).

«Δεν θα ξεπεράσω ποτέ τη βαθιά μου αντιπάθεια για τα Arial κάθε μεγέθους» μας λέει η ποιήτρια και μεταφράστρια Μυρσίνη Γκανά, που γράφει πλέον με Garamond 12άρια, αφού πέρασε χρόνια με τα Times New Roman «και η σχέση μας έκανε τον κύκλο της».

Η βραβευμένη συλλογή «Τα πέρα μέρη» της Μυρσίνης Γκανά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι.

Την αντιπάθειά της στην Arial και την προτίμησή της στην Calibri (11 στιγμών με διάστιχο 1,5) εκφράζει και η Κατερίνα Μαλακατέ. «Το πρώτο μου βιβλίο το έγραψα σε Times New Roman, αλλά τώρα πια με ενοχλεί. Αν αλλάξω γραμματοσειρά δυσκολεύομαι να προσαρμοστώ. Αν το κάνω, είναι μόνο για τις ανάγκες του κειμένου, για να ξεχωρίσει κάτι ή να φαίνεται γραμμένο στο χέρι».

Το νέο μυθιστόρημα της Κατερίνας Μαλακατέ «Χωρίς πρόσωπο» θα κυκλοφορήσει τον Απρίλιο από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Ο Νίκος Χρυσός ξεκινάει να γράφει χωρίς να ενδιαφέρεται για τη γραμματοσειρά ή το format του κειμένου. «Όταν η ιστορία αρχίζει να παίρνει μορφή επιλέγω Times New Roman 12 στιγμών με μονό διάστιχο. Δεν ξέρω γιατί επιλέγω τη συγκεκριμένη γραμματοσειρά, ίσως επειδή μου θυμίζει τα Elzavir ή τα απλά του Φερμέν Ντιντό».

Το μυθιστόρημα «Καινούργια μέρα» (Βραβείο European Union Prize for Literature) του Νίκου Χρυσού κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Ζήτω η Arial!

H Arial κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1982 ως αντικαταστάτρια της Helvetica στην εποχή των προσωπικών υπολογιστών, και έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής αφού επί σειρά ετών παρέμενε η προεπιλεγμένη γραμματοσειρά του λειτουργικού των Windows αλλά και πολυάριθμων εφαρμογών. Τόσα χρόνια έχουν περάσει από το από το λανσάρισμά της και διαπιστώνουμε ότι παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής.

H Κική Τσιλιγγερίδου χρησιμοποιεί Arial 12 στιγμών με διάστιχο 1,5. «Νομίζω είναι πολύ καθαρό έτσι το κείμενο, διαβαστερό και απλό, λιτό, δωρικό. Αν μάλιστα έχεις να περιγράψεις χαρακτήρες, πράγματα και καταστάσεις που είναι το ακριβώς αντίθετο, κάπως εξωπραγματικά, κάπως αιματηρά, κάπως σκληρά, είναι μάλλον καλό και εξυπηρετικό να το κάνεις σε ένα καθαρό, ψυχρό, χειρουργικό περιβάλλον, χωρίς στολίδια και οτιδήποτε περιττό».

Το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας της αστυνόμου Στέλλας Άνταμς «Πύρινη κόλαση» της Κικής Τσιλιγγερίδου μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Bell.

Την Arial επιλέγει και ο Κώστας Καβανόζης, αν και στα πρώτα του συγγραφικά βήματα έγραφε και διόρθωνε στο χέρι. Πλέον γράφει στον υπολογιστή και χρησιμοποιεί «αποκλειστικά Αrial 12άρια με διάστιχο 1,5, ενώ τους τίτλους τους γράφω με 14άρια bold. Όταν επίσης μεταφέρω παραθέματα ή, συχνά αλλά όχι πάντα, προφορικό (υποτίθεται) λόγο, τότε τα κάνω πλάγια».

Ένα ακόμη μυστικό από το συγγραφικό εργαστήριο του κ. Καβανόζη είναι ότι χρησιμοποιεί συστηματικά την «παρακολούθηση αλλαγών» του Word με μπλε για τις νέες εισαγωγές και κόκκινα διαγραμμένα για όσα απορρίπτει. «Έτσι διατηρώ ως το τέλος οτιδήποτε έχω γράψει, γιατί πάντα φοβάμαι ότι θα χρειαστεί να επιστρέψω σε κάτι που έσβησα και θέλω να μπορώ να το βρω. Αυτό που κρύβεται από πίσω είναι η ανάγκη για ένα αίσθημα ασφάλειας που πάντα μου λείπει όταν γράφω ένα καινούργιο κείμενο: αφού νιώθω ότι υπάρχει σοβαρότατος κίνδυνος να μη μου βγει και να το εγκαταλείψω, προσπαθώ να αντλήσω κουράγιο από τη γνώριμή μου εικόνα που δημιουργείται και επεκτείνεται καθώς το κείμενο προχωράει».

Η συλλογή διηγημάτων του Κώστα Καβανόζη «Τζάμπα η παράταση» κυκλοφορεί τα τέλη Μαρτίου από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Ο Χρίστος Κυθρεώτης χρησιμοποιεί την Arial 12 στιγμών εναλλάξ με την Garamond 14 στιγμών. «Όμως έγραψα την πρώτη γραφή του Εκεί που ζούμε σε Calibri, γιατί ήθελα κατά κάποιον τρόπο να δηλώσω στον εαυτό μου ότι εδώ θα προσεγγίσω διαφορετικά το γράψιμο απ’ ό,τι μέχρι τώρα».

Το βιβλίο του Χρίστου Κυθρεώτη «Εκεί που ζούμε» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Η «καθαρή» λύση των Times

Τα Times New Roman, μετεξέλιξη της ιστορικής γραμματοσειράς που σχεδιάστηκε το 1931 για τους Times του Λονδίνου, επιλέγουν πολλοί συγγραφείς στο εξωτερικό, αλλά όπως βλέπουμε κερδίζουν την προτίμηση και αρκετών Ελλήνων.

Τα Times New Roman 12 στιγμών σε μονό διάστιχο επιλέγει ο ποιητής Γιάννης Δούκας. «Παρότι η Arial υπερισχύει σε όρους ευχρηστίας και κυριαρχεί στην ψηφιακή μας εμπειρία, χρησιμοποιώ όταν γράφω την Times, ίσως για την καθησυχαστική επενέργεια της συνήθειας ως παλαιά προεπιλογή του Word, ίσως για την κομψή εμφάνισή της που δεν αρνείται την περίτεχνη απόληξη, μα δεν το παρακάνει στη διακόσμηση».

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης θεωρεί ότι τα Times είναι ιδανικά για μυθιστόρημα: «Τα χρησιμοποιώ αφότου παράτησα τη γραφομηχανή», αν και όταν γράφει παιδικά βιβλία επιλέγει την Calibri. «Το χειρόγραφο πρέπει να μοιάζει όσο γίνεται περισσότερο με την τυπωμένη σελίδα του βιβλίου. Έτσι, δεν πρέπει να έχει τίποτε περιττό επάνω του. Μία γραμματοσειρά λοιπόν, για τα πάντα. Πλήρης στοίχιση στο κυρίως κείμενο. Μονό διάστιχο. Φυσιολογική εσοχή στις παραγράφους (όχι μικρή, όχι μεγάλη)» συνοψίζει τους άτυπους κανόνες που διευκολύνουν την καθημερινότητα των συγγραφέων. Δείτε τις αναλυτικές συμβουλές του προς νέους συγγραφείς για τη διαχείριση του «χειρόγραφου» εδώ.

Το τελευταίο μυθιστόρημά του Κυριάκου Αθανασιάδη «Το κόκκινο μαντίλι» μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

Η συγγραφέας και μεταφράστρια Μαρία Φακίνου επιμένει να γράφει στο χέρι («για να βλέπω τι έσβησα, τι κράτησα, όλη τη διαδρομή») και μεταφέρει το κείμενο στον υπολογιστή απλώς διαδικαστικά. «Συνεπώς, διαλέγω μάλλον τον πιο κοινό κώδικα επικοινωνίας», που δεν είναι άλλος από τα Times New Roman (μεγέθους 12, με πλήρη στοίχιση και 1,5 διάστιχο).

Το τρίτο βιβλίο της Μαρίας Φακίνου «Ανατομία κόρης» κυκλοφορεί από τους Αντίποδες.

«Όσο γράφω με απασχολεί αποκλειστικά το τι γράφω και όχι το πως φαίνεται» λέει ο συγγραφέας και ιστορικός Δημοσθένης Παπαμάρκος. «Έτσι, έχω ένα άγχος λιγότερο». Όπως μας λέει, χρησιμοποιεί δύο γραμματοσειρές: στον φορητό Μac την Calibri 12 στιγμών, ενώ στο Windows desktop που είναι «η κύρια γραφομηχανή» του, την Times New Roman 12 στιγμών. «Καμία από τις δύο δεν είναι δική μου επιλογή» τονίζει, μιας και είναι οι προεπιλεγμένες γραμματοσειρές του Word, όπως και τα διάστιχα. «Παραμετροποιήσεις κάνω μόνο στην στοίχιση του κειμένου, κι αυτές λίγο πριν το τυπώσω για να κάνω στο χέρι τις πρώτες διορθώσεις».

Η «Εξημέρωση. Νεκρογραφία» του Δημοσθένη Παπαμάρκου κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη. 
Οι λάτρεις της Garamond

Μια γραμματοσειρά «παλιομοδίτικης» αισθητικής κάνει την έκπληξη συγκεντρώνοντας την προτίμηση αρκετών Ελλήνων συγγραφέων. Η Garamond ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του κορυφαίου χαράκτη και σχεδιαστή του 16ου αιώνα Κλοντ Γκάραμοντ, ο οποίος μάλιστα είχε σχεδιάσει και τα «Ελληνικά του Βασιλέως» (Grecs du roi).

Τα Garamond χρησιμοποιεί η Αμάντα Μιχαλοπούλου γιατί θεωρεί ότι δίνουν μια αίσθηση επισημότητας και τυπωμένου χαρτιού που την κάνει και πιο «αυστηρή» με το κείμενο. Ίσως γι’ αυτό επιλέγει τα Τimes New Roman σε πιο διεκπεραιωτικά κείμενα. Η κ. Μιχαλοπούλου επιλέγει διάστιχο 1,2 και το μέγεθος ανάλογα με την κατάσταση των ματιών της: αν είναι κουρασμένη 16άρια, μέγεθος αναγνωστικού. «Με γυαλιά πρεσβυωπίας αισθάνομαι θαρραλέα και κατεβαίνω στο 11άρι».

Το τελευταίο μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου «Μπαρόκ» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Η ποιήτρια Αγγελική Πεχλιβάνη επιλέγει τα πλάγια 13άρια Garamond με διάστιχο μονό ή 1,5. «Θεωρώ ότι η Garamond είναι κομψή, περισσότερο ραδινή, αρκούντως καμπυλόγραμμη και αρκετά ελαφριά, ώστε να λειτουργεί ως αντίβαρο στο ενίοτε σκοτεινό νόημα των στίχων μου. Είναι πιο συναισθηματική, όσο κι αν αυτό ακούγεται περίεργο». Όσον αφορά τα επιστημονικά κείμενα (κριτικές, άρθρα, δοκίμια για τη λογοτεχνία), η κ. Πεχλιβάνη χρησιμοποιεί την «ευδιάκριτη και κάπως ουδέτερη» Times New Romans ή την παρόμοια Calibri.

Η ποιητική συλλογή «Πεζή Οχούμενη» της Αγγελικής Πεχλιβάνη κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κίχλη.

Τη Garamond χρησιμοποιεί και η συγγραφέας και μεταφράστρια Βάσια Τζανακάρη. «Είναι όμορφη, με καλλιγραφικές ουρίτσες και επίσης, ξέρω ότι ακούγεται παλαβό, αλλά μ' αυτή κάνω καλύτερη δουλειά, μέχρι και το λεξιλόγιο νιώθω ότι μου εμπλουτίζει. Όταν διορθώνω χρησιμοποιώ κάποια πιο καθαρή, όπως την Calibri – είναι σαν να με βοηθάει να αποσαφηνίσω αυτό που θέλω να πω».

Το νέο μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό» κυκλοφορεί τον Μάρτιο από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Η Χριστίνα Καράμπελα επίσης επιλέγει την Garamond. «Από καιρού εις καιρόν την βαριέμαι και την προδίδω. Για λίγο όμως, μετά πάλι σε αυτήν επιστρέφω. Είναι που έχει κάτι παλιομοδίτικα παρηγορητικό». Η κ. Καράμπελα δικαιολογεί και την επιλογή του μεγέθους (12, γιατί το 11 είναι εσωστρεφές και το 14 άχαρο), αλλά και του διάστιχου: «Στο 1,5 για να αναπνέει το κείμενο. Στο 1 σκάει, στο 2 οι αράδες νοιώθουν μοναξιά».

Το τρίτο βιβλίο της Χριστίνας Καράμπελα «Αυτί [2009-2019]» μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ιωλκός.

Ο Ιάκωβος Ανυφαντάκης δουλεύει σε Garamond (12 στιγμές με διάστιχο 1,5) γιατί «το κείμενο είναι όμορφο και αρκετά τακτικό για να το διαβάσεις και να το διορθώσεις με άνεση. Επιπλέον, χωράνε 450 λέξεις στη σελίδα και σώζεις λίγο χαρτί στην εκτύπωση». Έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία για τον λόγο που την επέλεξε: «Πριν δώδεκα χρόνια, όταν γνώρισα τον Άκη Παπαντώνη, ένα από τα πράγματα που έτυχε να συζητήσαμε ως ψωνισμένοι επίδοξοι συγγραφείς ήταν τι γραμματοσειρά χρησιμοποιούμε. Εγώ ήμουν περιορισμένος στην Times New Roman. Εκείνος μου πρότεινε την Garamond».

Το τρίτο βιβλίο του Ιάκωβου Ανυφαντάκη «Κάποιοι Άλλοι» κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Οι ενδιαφέρουσες εξαιρέσεις

Αν και ο Ανυφαντάκης μας σύστησε τον Άκη Παπαντώνη ως «εισηγητή» της Garamond, ο δεύτερος χρησιμοποιεί την Calibri (μεγέθους 11 στιγμών, με μονό διάστιχο). «Αυτή όμως η γραμματοσειρά κάνει μόνο όταν θες να βάλεις στο λευκό χαρτί (δηλαδή στη λευκή οθόνη) μια σημείωση, κάτι που σκέφτηκες πως ίσως έχει κάποια σημασία και φοβάσαι πως θα το ξεχάσεις γρήγορα. Όταν λοιπόν ξεκινώ να γράφω, ανάμεσα στα άλλα ψυχαναγκαστικά που απαιτεί μια τέτοια εκκίνηση για μένα, επιλέγω πάντοτε γραμματοσειρά Palatino Linotype, μεγέθους 11 pt., με διάστιχο 1,5. Πάντοτε».

Όπως λέει ο κ. Παπαντώνης που εργάζεται ως καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν, εξαίρεση αποτελούν τα επιστημονικά γραπτά του: «Σε αυτά επιλέγω Calibri Light, μάλλον με την ελπίδα να μπλέκονται τα επιστημονικά όσο λιγότερο γίνεται με τα λογοτεχνικά. Φευ!»

Το δεύτερο βιβλίο του Άκη Παπαντώνη «Ρηχό νερό, σκιές» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κίχλη.

Ξεχωριστή είναι και η γραμματοσειρά που επιλέγει ο συγγραφέας και μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ. «Χρησιμοποιώ εδώ και μια δεκαετία τη Sylfaen, για λόγους λιτής αισθητικής και μεγάλης ευκρίνειας», καθώς όπως μας λέει έχει μυωπία, αστιγματισμό, και πλέον και πρεσβυωπία. «Γι’ αυτό και γράφω με διάστιχο 1,5, δωδεκάρια, με ανάλυση 180%».

Το τελευταίο μυθιστόρημα του Αύγουστου Κορτώ «Το μυστικό του Λεονάρντο» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Την άλλοτε δημοφιλή Helvetica επιλέγει η δημοσιογράφος και συγγραφέας Ξένια Κουναλάκη. «Στη γραμματοσειρά μου είμαι συντηρητική. Δεν θέλω τα fonts να καπελώνουν τα κείμενά μου. Τα προτιμώ βαρετά, ουδέτερα, ήσυχα. Απεχθάνομαι τα bold, τα πλάγια, τις τζιριτζάντζουλες». Ίσως γιατί, όπως μας εκμυστηρεύεται, της θυμίζουν την «ψυχοβγαλτική καλλιγραφία των πρώτων τάξεων του δημοτικού, όταν το μέσο ήταν το μήνυμα: κάνε πλουμιστά γράμματα, όσο πιο στριφογυριστές ουρίτσες μπορείς, μήπως καταφέρεις να κοροϊδέψεις τη δασκάλα και δεν καταλάβει ότι είσαι ανορθόγραφη».

Το «Οξυγόνο» της Ξένιας Κουναλάκη κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης δοκίμασε αρκετές γραμματοσειρές από τότε που πέρασε από τη γραφομηχανή στο πληκτρολόγιο και κατέληξε στην Georgia. «Τη βρίσκω πιο κοντά στο ύφος της λογοτεχνικής γραφής τουλάχιστον όπως εγώ την έχω στο μυαλό μου». Yποστηρίζει πάντως ότι ανάλογα με τις ανάγκες του κειμένου μπορεί να υπεισέλθει και κάποια άλλη – π.χ. κατά τη συγγραφή του μυθιστορήματος Το Παρτάλι χρησιμοποίησε έξι διαφορετικές γραμματοσειρές. Όσον αφορά το μέγεθος που επιλέγει είναι 12 ή 14 όταν γράφει στο laptop για να αποφεύγει τη μεγέθυνση, με διάστιχο συνήθως 1,5. «Μου είναι αδιανόητο το διπλό διάστιχο, είναι σαν να χάνεται το σώμα του κειμένου».

To τελευταίο βιβλίο του Θεόδωρου Γρηγοριάδη «Το τραγούδι του πατέρα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Ο Νίκος Ξένιος γράφει σε Bookman Old Style 12άρια, «ίσως γιατί η συγκεκριμένη γραμματοσειρά με παραπέμπει σε κάποια παλιά στιλάτη γραφομηχανή». Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Ξένιος σημειώνει ότι όταν το βιβλίο φύγει από τα χέρια του συγγραφέα, η γραμματοσειρά θα χάσει εντελώς τον όποιον ρόλο διαδραμάτιζε κατά τη διάρκεια της συγγραφής. «Υπό αυτήν την έννοια, είναι επικίνδυνη παγίδα η κάθε προσκόλληση σε συγκεκριμένη γραμματοσειρά».

Το τελευταίο βιβλίο του Νίκου Ξένιου «Τα σπλάχνα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κριτική.

Calibri: Οι πυζάμες των λέξεων

H Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη χρησιμοποιεί την Calibri, «μία πιο τρυφερή εκδοχή των Helvetica». Mας λέει οτι η συγκεκριμένη γραμματοσειρά της φαίνεται «πιο φυσική κι από τις τυπωμένες γραμματοσειρές των βιβλίων στα οποία μετατρέπονται τα ποιήματα ή τα άρθρα μου». Η κ. Γλυνιαδάκη τη συνήθισε λόγω χρήσης Mac, «όπως φαντάζομαι ότι οι χρήστες των Windows συνηθίζουν σε Times New Roman, που εμένα μου προκαλούν ένα μικρό άγχος γιατί νομίζω ότι ξαναβρίσκομαι αντιμέτωπη με τους παλιούς PC στο πανεπιστήμιο και πρέπει να παραδώσω εργασία ή άρθρο». Όταν πάντως το ξανασκέφτεται, καταλήγει ότι η Calibri «είναι κάτι σαν τις πυζάμες των όσων γράφω: comforting and comfortable».

Η συλλογή ποιημάτων «Η επιστροφή των νεκρών» (Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2018) ​της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.

O Γιώργος Παναγιωτάκης επιλέγει μια «ανώδυνη γραμματοσειρά», όπως χαρακτηρίζει την Calibri, γιατί συμμερίζεται «την πίστη (ή τη δεισιδαιμονία) ότι η γραμματοσειρά μπορεί να επηρεάσει το ύφος του γραπτού σου». Παλαιότερα χρησιμοποιούσε την Times New Roman στα μυθιστορήματα και τα διηγήματα και την Courier στα σενάρια και τα θεατρικά, ενώ κατά καιρούς χρησιμοποίησε και την Garamond. «Σταδιακά, παραδόθηκα και εγώ στην πανανθρώπινη, by default καθαρότητα του Calibri και ησύχασα. Συνήθως γράφω σε μέγεθος 11 και με διάστιχο 1,15».

Το τελευταίο μυθιστόρημα του Γιώργου Κ. Παναγιωτάκη για εφήβους «Ο Ισιντόρ και το φεγγάρι» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Η Ροζίτα Σπινάσα γράφει με Calibri αλλά και Cambria. «Αποπνέουν ευαισθησία κι ομορφιά, σε αντίθεση με άλλες, πιο τυπικές και συνηθισμένες, που χρησιμοποιώ ως δικηγόρος στα δικόγραφα. Οι γραμματοσειρές είναι σημαντικές για την αίσθηση του κειμένου την ώρα της δημιουργίας του, κάπως σαν τα ρούχα που φοράμε για να ντύσουμε τις στιγμές με τις διαφορετικές εκδοχές του εαυτού μας· κι όταν γράφω λογοτεχνία διαλέγω την πιο κομψή, εσωτερική και συναισθηματική φορεσιά μου».

Η συλλογή διηγημάτων «Σπόροι για φύτεμα» της Ροζίτας Σπινάσα κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κέδρος.

H αλήθεια είναι ότι η Calibri είναι μια σχετικά πρόσφατη γραμματοσειρά που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2007 ενσωματωμένη στη σουίτα Microsoft Office 2007, όπου αντικατέστησε τα προεπιλεγμένα Times New Roman στο Word και τα Arial στα υπόλοιπα προγράμματα.

«Είναι τρελοί οι συγγραφείς»

Όπως και η Calibri, έτσι και η Cambria εισήχθη στις αρχές του 21ου αιώνα με τα προγράμματα της Microsoft και τις νέες εκδόσεις των Windows, αλλά γρήγορα κέρδισε την προτίμηση πολλών συγγραφέων, λόγω του ευανάγνωστου προφίλ της ακόμη και σε οθόνες χαμηλής ανάλυσης.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα γράφει πάντα σε Cambria Body 12 στιγμών. «Χωρίς κανένα ιδιαίτερο λόγο, παρά μόνον ότι με αυτήν αισθάνομαι ότι “γράφω τα δικά μου”. Οι λέξεις στρογγυλεύονται όπως ακριβώς τις θέλω, απλώνονται και στοιχίζονται όπως έχουμε μεταξύ μας (δηλ. οι λέξεις και εγώ) συνεννοηθεί – γίνονται δηλαδή οι λέξεις μου. Ίσως είναι ό,τι πιο συναφές με έναν μάγειρα που θέλει τα υλικά του απλωμένα με τον δικό του συγκεκριμένο τρόπο. Αλλά ναι, είναι τρελοί οι συγγραφείς».

Το νέο μυθιστόρημα της Καρολίνας Μέρμηγκα «Κάτι κρυφό μυστήριο» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μελάνι.

Ο Κώστας Κατσουλάρης ξεκίνησε να γράφει σε υπολογιστή «το μακρινό 1995», τότε που η αυτονόητη επιλογή ήταν η Arial. Ωστόσο, δεν άργησε να περάσει στα Times New Roman που τον συντρόφευσαν μέχρι την εισαγωγή της Calibri στο Word. «Αυτή χρησιμοποιώ πλέον για τις περισσότερες δουλειές που κάνω (σύντομα κείμενα, αλληλογραφία, αρθρογραφία). Ωστόσο, όταν πρόκειται για λογοτεχνικό έργο, διήγημα, νουβέλα ή μυθιστόρημα, αν και συνήθως δουλεύω με Calibri, στην τελική μορφοποίηση επιλέγω την Cambria, που χαρίζει στο κείμενο μια πατίνα τυπωμένου βιβλίου».

Το τελευταίο μυθιστόρημα του Κώστα Κατσουλάρη «Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Την Cambria 12 στιγμών με μονό διάστιχο επιλέγει ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος. «Με ενδιαφέρει να έχω ένα ικανοποιητικό αισθητικά και ξεκούραστο στα μάτια αποτέλεσμα. Κυρίως όμως η γραμματοσειρά έχει για μένα σημασία επειδή το γράψιμο είναι συχνά μια επικίνδυνη βουτιά στο κενό, με αποτέλεσμα να είναι ευπρόσδεκτη κάθε πιθανή αχτίδα οικειότητας που μπορεί να λειτουργήσει ως προστατευτικό δίχτυ, ως μια φιλική νησίδα όσο εσύ παλεύεις με τις λέξεις και τη φαντασία».

Το πέμπτο βιβλίο (και πρώτο παιδικό) του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου «Το δέντρο που είχε μια μπάλα για κεφάλι» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Η δική μου γραμματοσειρά

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πληροφορηθήκαμε την ιδιαίτερη σχέση της Ευτυχίας Γιαννάκη με τις γραμματοσειρές. Η συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας για ενήλικους και παιδιά, κάποια στιγμή, για τις ανάγκες ενός μεταπτυχιακού στις Γραφικές Τέχνες και τα Πολυμέσα, σχεδίασε την πρώτη της γραμματοσειρά. «Με τον καιρό την τελειοποίησα και την έφερα να μοιάζει πολύ με το χειρόγραφό μου, οπότε την εγκατέστησα στον κειμενογράφο μου. Όταν συλλαμβάνω την αρχική ιδέα, κρατάω σημειώσεις και γράφω το αρχικό κείμενό μου χρησιμοποιώ αυτή τη “χειροποίητη” γραμματοσειρά, καθώς μου προσφέρει την οικειότητα και την ψευδαίσθηση της μοναδικότητας του χειρογράφου».

Μετά το πρώτο «πέρασμα» του κειμένου, το μετατρέπει σε Calibri 12άρι, με 1,5 διάστιχο. «Η μετατροπή σηματοδοτεί την πιθανότητα το κείμενο να ταξιδέψει στον κόσμο και είναι μια ευτυχής στιγμή συνήθως. Η ιεροτελεστία αυτή καθορίζει αυτό που προορίζεται να γίνει ξένο και αυτό που θα μένει πάντοτε κρυφό, ατελές, αλλά και οικείο».

Το επόμενο βιβλίο της Ευτυχίας Γιαννάκη «Η νόσος του μικρού Θεού» κυκλοφορεί την Άνοιξη από τις Εκδόσεις Ίκαρος.

 

Γράφει για τεχνολογία, επιστήμη και ψηφιακή κουλτούρα σε περιοδικά, εφημερίδες και websites. Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ και πρόσφατα ξεκίνησε ένα εντελώς άσχετο μεταπτυχιακό. Η συλλογή διηγημάτων «24» (Εκδόσεις Πατάκη) είναι το πρώτο του βιβλίο.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
2

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.