Η Γενική Γραμματεία Ισότητας θέλει να ποινικοποιηθεί η αγορά του σεξ, οι εργαζόμενοι διαφωνούν

Μια επεισοδιακή ημερίδα για την πορνεία –με τους άμεσα ενδιαφερόμενους όχι στο πάνελ, αλλά στο κοινό– βασίστηκε στην άποψη ότι η εργασία στο σεξ είναι πάντα αποτέλεσμα καταναγκασμού. Υπάρχει μία και μοναδική φεμινιστική αλήθεια; Και μπορούμε να γίνουμε η Σουηδία του Νότου;
Χρόνος ανάγνωσης: 
21
'
[Νίκος Ζωιόπουλος]

«Η πορνεία συνιστά εμπόδιο για την ουσιαστική ισότητα, δεν μπορεί να αποτελεί προσωπική επιλογή, ούτε όμως και επαγγελματική προοπτική. Απεναντίας προβάλλει ως μια ακόμη μορφή έμφυλης βίας. Υπό αυτό το πρίσμα αναλάβαμε το επίπονο έργο να ανοίξουμε τον κοινωνικό διάλογο για το φαινόμενο αυτό», ξεκίνησε τον χαιρετισμό της η Φωτεινή Κούβελα, Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων, ανοίγοντας την περασμένη Παρασκευή τις εργασίες μιας ημερίδας με τίτλο που έπαιρνε θέση με απόλυτη σαφήνεια: «Πορνεία: Μια ακόμη μορφή έμφυλης βίας. Στρατηγικές, υποστηρικτικά μέτρα, δράσεις ευαισθητοποίησης και καταπολέμησης του φαινομένου».

Βρισκόμαστε στο αμφιθέατρο της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης στην Καλλιθέα. Η αίθουσα είναι σχεδόν γεμάτη, μια μεγάλη ομάδα φοιτητών του Παντείου Πανεπιστημίου, που είναι ακριβώς απέναντι, έχει καταλάβει τις μεσαίες σειρές. Είναι οι φοιτητές του καθηγητή Εγκληματολογίας Γρηγόρη Λάζου, ο οποίος είναι ανάμεσα στους εισηγητές. Μεταξύ των 14 προσκεκλημένων ομιλητών, υπάρχουν και τρεις από το εξωτερικό: Δύο γυναίκες, από τη Γαλλία και τη Γερμανία, και ο πρέσβης του σουηδικού υπουργείου Εξωτερικών Περ-Άντερς Σούνεσον, ο οποίος έχει προσκληθεί στην Αθήνα για να αναπτύξει το περίφημο σουηδικό μοντέλο αντιμετώπισης της σεξουαλικής εργασίας. Το μοντέλο αυτό ποινικοποιεί την αγορά σεξουαλικών υπηρεσιών, δηλαδή ποινικοποιεί τον πελάτη, και στοχεύει στην εξάλειψη της πορνείας.

Η άποψη της κ. Κούβελα, σύμφωνα με την οποία η σεξουαλική εργασία είναι πάντα αποτέλεσμα καταναγκασμού και ποτέ αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής, δεν είναι βεβαίως καινούργια. Ωστόσο μια άποψη αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα όταν εκφέρεται από τη θέση ισχύος που εκ των πραγμάτων έχει η ΓΓ Ισότητας. Ειδικά καθώς έχει συγκροτήσει Ομάδα Διοίκησης Έργου, για την «αντιμετώπιση του θέματος της νομοθεσίας και της χάραξης εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της πορνείας». Το πόρισμα αυτής της ΟΔΕ έχει αναλάβει να παρουσιάσει σήμερα ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Κονδυλογιάννης, ειδικός επιστημονικός συνεργάτης στο Γραφείο της ΓΓΙΦ.

Σε διάστημα οκτώ μηνών, τα 21 τακτικά μέλη της ΟΔΕ μελέτησαν διεξοδικά, όπως μαθαίνουμε, τόσο το σουηδικό, όσο και γερμανο-ολλανδικό μοντέλο ρύθμισης της σεξουαλικής εργασίας. Το σουηδικό μοντέλο αναφέρεται συχνά και ως «σκανδιναβικό μοντέλο» επειδή το έχουν πλέον υιοθετήσει η Νορβηγία και η Ισλανδία (παραλλαγές του και οι Γαλλία, Ιρλανδία, Καναδάς). Στη Δανία η πορνεία είναι νόμιμη, ενώ στη Φινλανδία απαγορεύεται η αγορά υπηρεσιών σεξ όταν υπάρχει διαμεσολάβηση τρίτου προσώπου. Στη Γερμανία και την Ολλανδία, η νομοθεσία στηρίζεται στη θέση ότι η αγοραπωλησία σεξουαλικών υπηρεσιών είναι επαγγελματική συμφωνία μεταξύ ισότιμων ενηλίκων που επιλέγουν ελεύθερα. Το κράτος δίνει με αυστηρούς όρους άδειες που επιτρέπουν την πώληση υπηρεσιών σεξ και η εργατική νομοθεσία προστατεύει τα πρόσωπα που ασκούν το επάγγελμα.

Μιλώντας για τη Γερμανία, ο Κονδυλογιάννης λέει ότι «εκεί έχει στηθεί μια απίστευτα μεγάλη βιομηχανία, η οποία έχει τρομακτικά μεγέθη» και ότι η ΟΔΕ εξέτασε τις αδυναμίες του συστήματος και «βλέπουμε ότι δυστυχώς ό,τι κι αν προσπάθησε να ρυθμιστεί, η εμπειρία απέδειξε απορρύθμιση πάλι». Ωστόσο, δεν μας εξήγησε πώς εκδηλώνεται η απορρύθμιση, δεν έφερε παραδείγματα, ούτε παρουσίασε στοιχεία που να αποδεικνύουν κάτι τέτοιο. Συνέχισε κάνοντας αναφορά στην άνοδο του refugee porn: «Πορνεία και πορνογραφικό περιεχόμενο με μαντίλα. Εκεί λοιπόν, και τα δίκτυα της πορνογραφίας, αλλά και οι οίκοι ανοχής, παρουσιάζουν τον πλήρη εξευτελισμό της γυναίκας που έχει άλλη θρησκευτική άποψη. Πολλοί στη Γερμανία θεωρούν ότι έτσι θα εξευτελίσουν το μουσουλμανικό στοιχείο, αυτό όμως εγείρει διεθνή ανησυχία». Πέρα από το ότι διατηρώ ισχυρές αμφιβολίες για την ερμηνεία που δίνει στο φαινόμενο ο Κονδυλογιάννης, τελικά η σημερινή ημερίδα αφορά και την πορνογραφία και συνολικά τη βιομηχανία του σεξ;

Ανοίγοντας την εισήγησή του, ο Κονδυλογιάννης είχε μνημονεύσει την Αμερικανίδα αναρχική αγωνίστρια Έμμα Γκόλντμαν. «Η Γκόλντμαν, οι απόψεις της οποίας υιοθετήθηκαν από το φεμινιστικό κίνημα, μέσα από όλα τα συγγράμματά της έχει κάποιες πολύ ωραίες φράσεις που θα χρησιμεύσουν ως τροφή για σκέψη. Η πορνεία, γράφει, ήταν και είναι ένα διαδεδομένο κακό, αλλά η ανθρωπότητα συνεχίζει τις δραστηριότητές της, δείχνοντας τέλεια αδιαφορία για τα δεινά και την αγωνία των θυμάτων της πορνείας. Μια παραδοχή που έγινε το 1900, είμαστε λοιπόν τουλάχιστον έναν αιώνα πίσω» είπε ο κ. Κονδυλογιάννης. Προφανώς αναφέρεται στο δοκίμιο της Γκόλντμαν The traffic in Women του 1910. Ωστόσο είναι γνωστό ότι η Αμερικανίδα θεωρούσε πορνεία και τον γάμο.

H Γκόλντμαν ήταν παθιασμένη υπέρμαχος της σεξουαλικής ελευθερίας και πίστευε ακράδαντα στο δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του σώματος. Τι θα έλεγε σήμερα για τη σεξουαλική εργασία, κανείς μας δεν μπορεί να πει. Αλλά δεν έχει και σημασία. Στη διαδρομή ενός αιώνα έχουμε διανύσει πολύ δρόμο. Γι’ αυτό και όταν ο κ. Κονδυλογιάννης μας λέει ότι και σήμερα «η γυναίκα ανατρέφεται ως σεξουαλικό αντικείμενο αλλά ταυτόχρονα κρατιέται στην απόλυτη άγνοια της έννοιας και της σπουδαιότητας του σεξ», μου προκαλεί έκπληξη. Αυτό σκέφτεται, άραγε, και για τις εισηγήτριες που βρίσκονται δίπλα του στο πάνελ; Και για τις πολλές γυναίκες, νεότερες και μεγαλύτερες, στο κοινό; Aν τον διαβεβαιώσουμε ότι δεν τελούμε εν αγνοία περί του σεξ και των δικαιωμάτων μας, θα τον καθησυχάσουμε;

Θα μπορούσαμε να συζητάμε για ημέρες για το αν η σεξουαλική εργασία μπορεί να είναι ή όχι (και) ελεύθερη επιλογή ενός ενήλικου ατόμου. Αυτό όμως που κάνει εντύπωση είναι ότι, ενώ όσα λέγονται σε αυτό το αμφιθέατρο από τους διοργανωτές και εισηγητές αφορούν τις πολύ πραγματικές ζωές χιλιάδων ανθρώπων που εργάζονται στον χώρο του σεξ στη χώρα μας και στις δικές τους ζωές θα έχει άμεσο αντίκτυπο το σουηδικό μοντέλο αν εφαρμοστεί, όπως προτείνει η ΓΓΙΦ, μεταξύ των εισηγητών δεν υπάρχει ούτε ένας εκπρόσωπός τους, όπως δεν υπάρχει εκπρόσωπος κάποιας από τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών που υποστηρίζουν τα δικαιώματά τους. Ο κύριος Κονδυλογιάννης λέει τώρα ότι «η ΟΔΕ αυτή θέλησε να ανοίξει το δημόσιο διάλογο» και ότι «η ΓΓΙΦ είναι ανοικτή σε όλες τις φωνές. Έχει δώσει μεγάλες μάχες για τις εκδιδόμενες γυναίκες» χωρίς να εξηγήσει σε ποιες μάχες αναφέρεται.

Μιλώντας ερήμην των εργαζομένων του σεξ

Η σύνθεση του πάνελ και της ΟΔΕ δεν επιβεβαιώνει τα λεγόμενά του –μάλιστα, υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια εκ μέρους των ενδιαφερομένων ΜΚΟ που βρίσκονται στο αμφιθέατρο και παρακολουθούν την ημερίδα παρόλο που, όπως όλοι δηλώνουν, δεν προσκλήθηκαν. Ο συντονιστής της συζήτησης διαβεβαιώνει ότι μετά την ολοκλήρωση του πρώτου μέρους των εισηγήσεων, θα υπάρξει χρόνος για τρίλεπτες παρεμβάσεις από το κοινό. Η μικρή ένταση εκτονώνεται, αλλά είναι φανερό ότι υπάρχει έντονη ενόχληση από την πλευρά των διοργανωτών –«κάνατε τις δικές σας ημερίδες», ακούω τον κ. Κονδυλογιάννη να λέει. Αναφέρεται στην ημερίδα για την εργασία στο σεξ, που οργάνωσαν τον Μάιο του 2017 ο Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος Θετική Φωνή και η συνεργαζόμενη οργάνωση Red Umbrella Athens, φορέας πρόληψης και ενδυνάμωσης εργαζόμενων στο σεξ.

Η διαφορά είναι ότι σε εκείνο το πάνελ συμμετείχαν μετά από πρόσκληση κάποιοι από τους ομιλητές που βλέπω σήμερα εδώ. «Όχι όμως και η Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων, παρόλο που την καλέσαμε», μας λέει η ψυχολόγος Μαρία Ξανθάκη, υπεύθυνη επικοινωνίας, δικτύωσης και δικαιωμάτων της Red Umbrella Athens. «Έχουμε στείλει τέσσερις επιστολές στην κυρία Κούβελα. Στην πρώτη, απάντησε τυπικά ευχαριστώντας μας. Στις άλλες τρεις δεν πήραμε ποτέ απάντηση. Και δεν εμφανίστηκε στην ημερίδα». Η Μαρία Ξανθάκη, όπως και η Άννα Κουρουπού, υπεύθυνη στη Red Umbrella Athens για την ενδυνάμωση της κοινότητας των εργαζομένων στο σεξ, εξηγούν ότι εκείνο που σταθερά υποστηρίζουν είναι να παρουσιαστούν ισότιμα και τα τέσσερα μοντέλα για τη σεξουαλική εργασία, να μελετηθούν «και να σχεδιαστεί ένα ελληνικό μοντέλο, κάτι που να ταιριάζει στη δική μας κοινωνική πραγματικότητα».

Ενώ από την ΓΓΙΦ επανειλημμένα τονίστηκε ότι όλες οι φωνές είναι ευπρόσδεκτες, στην ημερίδα αποσιωπήθηκε η θέση που έχουν διατυπώσει 11 οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών σχετικά με το πόρισμα της ΔΟΕ

Στο μεταξύ, ενώ από την πλευρά της ΓΓΙΦ επανειλημμένα τονίστηκε ότι αυτή είναι μόνο η αρχή του κοινωνικού διαλόγου και ότι όλες οι φωνές είναι ευπρόσδεκτες, στην ημερίδα αποσιωπήθηκε η θέση που έχουν διατυπώσει, με ανακοίνωσή τους, 11 οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών σχετικά με το πόρισμα. Σε αυτήν, οι οργανώσεις κάνουν λόγο για ένα πόρισμα «που θεωρεί εκ προοιμίου την εργασία στο σεξ ως εκμετάλλευση και συνεπώς την εξισώνει με τη σωματεμπορία, αγνοώντας το θεμελιώδες δικαίωμα του ατόμου στην αυτοδιάθεση, όταν δεν συντρέχουν συνθήκες βίας. Ακολούθως, δεν λαμβάνει υπόψιν την επιχειρηματολογία και την τεκμηρίωση διεθνών οργανισμών όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, που υποδεικνύουν την πλήρη νομιμοποίηση της εργασίας στο σεξ ως εργαλείο κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η συγκεκριμένη στρατηγική υπηρετεί παράλληλα τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας». Καταγγέλλουν ότι «το πόρισμα της Γενικής Γραμματείας εκπονήθηκε κατά πλειοψηφία από μια επιτροπή στην οποία αποκλείστηκαν εκπρόσωποι σωματείων εργαζομένων στο σεξ και οργανώσεων που ασχολούνται με την προάσπιση των δικαιωμάτων τους και την ενδυνάμωση τους».

Τι ισχύει εδώ και η ανάγκη ενός «ελληνικού μοντέλου»

Εκτός από το σουηδικό και το γερμανο-ολλανδικό, υπάρχει το μοντέλο της απόλυτης απαγόρευσης, καθώς και το μοντέλο της Νέας Ζηλανδίας, όπου η σεξουαλική εργασία είναι νόμιμη και ελεύθερη παντού, μας ενημερώνει η Μαρία Ξανθάκη, που εξηγεί ότι η Red Umbrella έχει μεταφράσει αναλυτικά τι προβλέπει το κάθε νομοθετικό πλαίσιο.

Ο λόγος για τον οποίο οι άμεσα ενδιαφερόμενοι μιλούν για την ανάγκη ύπαρξης ενός «ελληνικού μοντέλου» που θα ρυθμίζει τη σεξουαλική εργασία, έχει να κάνει με τις σοβαρές αδυναμίες του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου. Όπως μας λέει η κ. Ξανθάκη, στη διάρκεια της περσινής ημερίδας, ο νομικός σύμβουλος της Θετικής Φωνής Ευάγγελος Μάλλιος παρουσίασε και σχέδιο νόμου για την εργασία στο σεξ, προκειμένου να αρθούν μια σειρά από περιορισμούς που εξωθούν τους εργαζόμενους στην παρανομία παρόλο που έχουν νόμιμη άδεια εργασίας. Ενώ με τον νόμο 2734 του 1999, αναγνωρίζεται η πώληση υπηρεσιών σεξ ως επάγγελμα, μια σειρά από διατάξεις επιβάλλουν τόσους περιορισμούς, που καθίσταται πρακτικά σχεδόν αδύνατο –έως και εντελώς αδύνατο σε κάποιες πόλεις, όπως η Αθήνα– να πάρει κανείς άδεια για οίκο ανοχής. Τι σημαίνει αυτό; «Ότι οι εργαζόμενοι στο σεξ περιθωριοποιούνται και είναι ακόμη πιο ευάλωτοι στη βία και την εκμετάλλευση. Εφόσον δεν μπορούν να εργαστούν νόμιμα, παρόλο που έχουν άδειες, πώς θα αναζητήσουν προστασία από την αστυνομία;» παρατηρεί η κ. Κουρουπού.

«Το μόνο προοδευτικό που έχει ο νόμος 2734 του 1999 είναι ότι πλέον όποιος θέλει μπορεί να εκδίδεται, να πληρώνει το ΙΚΑ του και να συνταξιοδοτείται. Τα υπόλοιπα άρθρα καταρρακώνουν την επιλογή να εκδίδεσαι και το δικαίωμα στην εργασία», μας λέει η Δήμητρα Κανελλοπούλου, πρόεδρος του Σωματείου Εκδιδομένων Προσώπων Ελλάδος (ΣΕΠΕ). Σύμφωνα με τον νόμο, συνεχίζει, δεν μπορείς να διατηρείς οίκο ανοχής «σε ακτίνα 200 μέτρων από σχολεία, ευαγή ιδρύματα, οίκους τυφλών, στρατόπεδα, πλατείες, εκκλησίες, βιβλιοθήκες, φροντιστήρια, λέσχες χορού κ.ο.κ. Είμαστε μιαρές», λέει θυμωμένη, εκφράζοντας κι εκείνη τη δυσαρέσκειά της για την απόφαση της ΓΓΙΦ να αγνοήσει το Σωματείο. «Είναι η δεύτερη φορά που δεν μας καλούν. Το ΣΕΠΕ εκπροσωπεί 3.200 ανθρώπους, εκδιδόμενα πρόσωπα και βοηθητικό προσωπικό, όλοι μας με νόμιμες άδειες». Επιμένοντας ότι η ΓΓΙΦ ουδέποτε ασχολήθηκε με τα προβλήματα των εκδιδόμενων ανθρώπων.

Το αποτέλεσμα των περιορισμών που επιβάλλουν οι διατάξεις του νόμου 2734 είναι ότι στην Αθήνα, είναι ζήτημα εάν υπάρχει έστω και ένας νόμιμος οίκος ανοχής, κι αυτό εν γνώσει όλων. Θα περίμενε κανείς ότι οι επιπτώσεις αυτής της παράλογης συνθήκης στις ζωές των ανθρώπων που ασκούν το επάγγελμα θα απασχολούσε μια ομάδα διαχείρισης έργου που επιθυμεί να καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση για την αλλαγή του σχετικού νομοθετικού πλαισίου. Ή έστω ότι θα ήταν το θέμα μίας από όλες τις σημερινές εισηγήσεις. Τίποτε από αυτά δεν συνέβη. Ούτε υπήρξε αναφορά, στο πλαίσιο της ενημέρωσης και του ανοίγματος του κοινωνικού διαλόγου, στην πρόταση του σχεδίου νόμου που έχει εδώ κι ένα χρόνο παρουσιάσει η Θετική Φωνή.

Είναι πανάκεια το σουηδικό μοντέλο;

Όπως μάθαμε από τον πρέσβη του σουηδικού υπουργείου Εξωτερικών, Περ-Άντερς Σούνεσον, στη φάση του σχεδιασμού του διάσημου πια σουηδικού μοντέλου, όταν η κοινωνία ήταν μοιρασμένη 50-50, ζητήθηκε η γνώμη των άμεσα ενδιαφερομένων: «Πήραν συνεντεύξεις από ανθρώπους που εργάζονταν στον χώρο της πορνείας, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, πήραν συνεντεύξεις από πελάτες, έκαναν εξαντλητική, σε βάθος δουλειά. Τελικά η κυβέρνηση αποφάσισε ότι όχι, δεν θέλουμε την πορνεία στην κοινωνία μας. Και αυτό βασίστηκε στο γεγονός ότι οι περισσότεροι από εκείνους που ήταν στον χώρο της πορνείας, δήλωσαν ότι εάν είχαν άλλη επιλογή, δεν θα το έκαναν», είπε.

«Όχι στο σουηδικό, όχι στο ολλανδικό μοντέλο. Ναι σε ένα ελληνικό μοντέλο που θα λαμβάνει υπόψιν τις συγκεκριμένες συνθήκες της χώρας μας»

Στην Ελλάδα, μέχρι στιγμής, όσοι άμεσα ενδιαφερόμενοι έχουν ενημερωθεί για το πόρισμα της ΓΓΙΦ και την υιοθέτηση του σουηδικού μοντέλου, εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους. Κατά τη διάρκεια της τρίλεπτης παρέμβασής του, ο εκπρόσωπος της Θετικής Φωνής και υπεύθυνος επικοινωνίας & προάσπισης δικαιωμάτων, Γιώργος Τσιακαλάκης, είπε ότι «διάλογος σημαίνει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, με πρώτους και κύριους τους εργαζόμενους στο σεξ, να βρεθούμε σε ένα κοινό τραπέζι διαλόγου και να συζητήσουμε πώς μπορεί να αναθεωρηθεί το νομικό περιβάλλον που περιβάλλει την εργασία στο σεξ στην Ελλάδα με γνώμονα τα δικαιώματα των ανθρώπων που εργάζονται στο σεξ, και ασφαλώς από εκεί και πέρα τη δημόσια υγεία. Επομένως, όχι στο σουηδικό, όχι στο ολλανδικό μοντέλο. Ναι σε ένα ελληνικό μοντέλο που θα λαμβάνει υπόψιν τις συγκεκριμένες συνθήκες της χώρας μας», θέτοντας το εύλογο ερώτημα κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί ως έχει το σουηδικό μοντέλο στην Ελλάδα.

«Μα έχουμε εμείς το κοινωνικό κράτος της Σουηδίας;» αναρωτιέται και η Άννα Κουρουπού. Ακόμη και ο Ηρακλής Μοσκώφ, ο Εθνικός Εισηγητής για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων του υπουργείου Εξωτερικών, ακούστηκε αμφίθυμος σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες για άμεση υιοθέτηση του μοντέλου: «Συμφωνούμε αξιακά ότι το σκανδιναβικό μοντέλο είναι στη σωστή κατεύθυνση. Αυτό θα θέλαμε. Ωστόσο το κρίσιμο είναι να μην μπερδέψουμε τη δική μας επιθυμία με την πραγματικότητα». Ανέφερε ότι πρέπει να λάβει κανείς υπόψιν τη «σχετική έλλειψη σε δομές και υπηρεσίες που θα αναλάβουν να στηρίξουν αυτούς που θα φύγουν από την πορνεία». Η γνώμη του είναι ότι πρέπει να προετοιμαστεί πρώτα η κοινωνία. «Τι προτείνουμε: Θα θέλαμε να επιτευχθεί αυτό το μοντέλο, αλλά να ξεκινήσουμε σταδιακά, αρχίζοντας από την επόμενη γενιά. Δηλαδή μπαίνοντας στα σχολεία. Να μιλήσουμε στα παιδιά, τους αυριανούς πολίτες, για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, τη σεξουαλική υγεία». Και όταν θα έχει γαλουχηθεί έτσι μια γενιά –με την πεποίθηση, δηλαδή, ότι η πορνεία είναι μορφή έμφυλης βίας και αποτέλεσμα καταναγκασμού– και αφού θα υπάρξουν και οι δομές στήριξης, τότε θα έχει, κατά τον Ηρακλή Μοσκώφ, νόημα η ποινικοποίηση του πελάτη. Ακόμη κι έτσι, όμως, τι θα γίνει στα αρκετά χρόνια που αναπόφευκτα θα μεσολαβήσουν σε ό,τι αφορά τις συνθήκες εργασίας και την προστασία της ευάλωτης ομάδας των ανθρώπων που εργάζονται στο σεξ;

«Να κάνουμε προτάσεις που έχουν σχέση με την πραγματικότητα και όχι με ιδανική κοινωνία»

Τις αμφιβολίες της για το σουηδικό μοντέλο εξέφρασε, στον πολύ σύντομο χαιρετισμό της, η εκπρόσωπος της Γενικής Γραμματέως Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του υπουργείου Δικαιοσύνης Μαρία Γιαννακάκη, η οποία πρότεινε να μελετηθούν και άλλα μοντέλα από το εξωτερικό (αναφέροντας αυτό της Νέας Ζηλανδίας) προκειμένου «να κάνουμε προτάσεις που έχουν σχέση με την πραγματικότητα και όχι με ιδανική κοινωνία». Ήταν επίσης η μοναδική από όσους ανέβηκαν στο πάνελ που παρατήρησε ότι ο διάλογος πρέπει να γίνει «και με ανθρώπους –και δεν είναι μόνο γυναίκες– που είναι μέσα στο επάγγελμα».

Πρέπει να πούμε ότι έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί σοβαρές ενστάσεις σχετικά με την πολυδιαφημιζόμενη επιτυχία του σουηδικού μοντέλου. Οι κυριότερες αφορούν την «κρυμμένη» πορνεία, αυτήν που κατοικεί μακριά από τον δημόσιο χώρο, σε ιδιωτικές κατοικίες, και παραμένει ανθηρή χάρη στις ευκολίες του διαδικτύου. Ο κ. Σούνεσον είπε ότι έχει μειωθεί δραματικά ο αριθμός των προσώπων που εκδίδονται, αλλά σύμφωνα με κάποιες έρευνες, οι αρχές καταγράφουν μόνο όσους εργάζονται στο δρόμο. Αυτοί προφανώς έχουν μειωθεί. Πώς βρίσκουν τους υπόλοιπους; Σαν να προλαβαίνει το ερώτημα περί κρυφής πορνείας, ο κ. Σούνεσον λέει ότι «όπως βρίσκουν τους εργαζόμενους στο σεξ οι πελάτες, έτσι τους βρίσκει και η Αστυνομία». Αυτό, ας μας επιτραπεί, ακούγεται ελάχιστα πειστικό, γιατί εάν ήταν τόσο γρήγορη και αποτελεσματική η Αστυνομία –σε οποιαδήποτε χώρα– τότε θα είχαμε απαλείψει και το τράφικινγκ.

Μια εικόνα διαφορετική από αυτήν του κ. Σούνεσον μετέφερε στη σύντομη παρέμβασή του ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος, έχοντας αντλήσει πληροφορίες από Σουηδούς εργαζόμενους στο χώρο του σεξ: «Το σουηδικό μοντέλο σημαίνει μεγάλη άνοδο της τιμής του προϊόντος, σημαίνει ότι χάθηκαν από τις κοινωνικές υπηρεσίες της χώρας οι γυναίκες που εργάζονται κι έτσι δεν μπορούν να βοηθηθούν, σημαίνει αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, ότι μεταφέρθηκε αυτή η δραστηριότητα στα σύνορα και αλλού, και κυρίως σημαίνει βία και τεράστια βασανιστήρια από τους ανθρώπους που εκμεταλλεύονται τις γυναίκες, διότι πλέον είναι παράνομες». Η Άννα Κουρουπού θα εκφράσει την ίδια άποψη: «Όταν ο πελάτης θεωρεί ότι πηγαίνοντας μαζί σου παίρνει ρίσκο, τότε γίνεται πιο απαιτητικός και επιθετικός. Θεωρεί ότι έχεις υποχρέωση να κάνεις ό,τι θέλει. Κι έτσι ως εργαζόμενη είσαι σε μειονεκτική θέση, δεν μπορείς να διαπραγματευθείς. Γιατί πρέπει να δουλέψεις για να ζήσεις. Και δεν έχεις πια επιλογή».

Η μία και μοναδική φεμινιστική οπτική;

Το ακούσαμε ξανά και ξανά, στη διάρκεια αυτής της ημερίδας: Η πορνεία είναι μορφή βίας, είναι καταναγκαστική, δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα επιλογής. «Πορνεία: Μια προσέγγιση με την οπτική του φύλου» ήταν ο τίτλος της εισήγησης που έκανε η Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της ΓΓΙΦ, αλλά τον ίδιο τίτλο θα μπορούσαν να έχουν τρεις-τέσσερις ακόμη. Διότι όλες είχαν το ίδιο περιεχόμενο, επαναλαμβάνοντας, μάλιστα, τον ισχυρισμό ότι αυτή είναι και η θέση του γυναικείου κινήματος. Πράγμα που είναι ανακριβές καθώς το γυναικείο κίνημα δεν εκφράζει ενιαία άποψη πάνω στην πορνεία.

Η πλευρά της ΓΓΙΦ, όπως και οι προσκεκλημένοι εισηγητές, δεν δέχονται ότι ένας άνθρωπος –ή έστω μια γυναίκα, εφόσον μόνο για τις γυναίκες μιλούν εδώ– μπορεί να διαθέσει ελεύθερα το σώμα του προκειμένου να ζήσει πουλώντας σεξουαλικές υπηρεσίες. Μα αν το δηλώνει; Αν είναι πρόσωπο ενήλικο και ελεύθερο από εξαρτήσεις; Όχι, ούτε τότε. Για το «άθλιο ιδεολόγημα της επιλογής» μίλησε η κ. Κατσιβαρδάκου: «Το επιχείρημα ότι οι γυναίκες επιλέγουν να κερδίζουν τη ζωή τους πουλώντας το σώμα τους, κρύβει την ταξικότητα, τη φυλετικότητα, τη βία και την ανισότητα, που ουσιαστικά τους στερούν κάθε δυνατότητα ελεύθερης βούλησης ή επιλογής», είπε σε μια ομιλία που έκανε εκτενείς αναφορές στην πορνογραφία και με πολύ έντονη την οσμή της ηθικολογίας. «Η πορνεία και η πορνογραφία ενδυναμώνουν όχι μόνο σεξιστικά στερεότυπα, αλλά και την αντίληψη ότι οι άνδρες μπορούν να έχουν απεριόριστη πρόσβαση στο γυναικείο σώμα και τη γυναικεία σεξουαλικότητα ανάλογα με την οικονομική τους δύναμη» είπε, επαναλαμβάνοντας ότι η πορνεία είναι αιτία αλλά και αποτέλεσμα της ανισότητας των φύλων.

Τα ίδια, με άλλα λόγια, επανέλαβε η πρόεδρος της οργάνωσης International Alliance of Women, Ιωάννα Μαγγανάρα, που επισήμανε ότι «οι γυναίκες στρέφονται στην πορνεία σαν τελευταία προσφυγή όταν καταρρέει η υποδομή μιας χώρας, σαν αποτέλεσμα πολέμου, πείνας, φυσικών καταστροφών και πείνας. Η πορνεία είναι μια μορφή βίας η οποία στέλνει το μήνυμα ότι είναι αποδεκτό για έναν άνδρα να μεταχειρίζεται μια γυναίκα ως σεξουαλικό αντικείμενο επάνω στο οποίο έχει πλήρη έλεγχο. Η πορνεία, μπορούμε να πούμε είναι ότι είναι και μια μορφή δουλείας». Τα ίδια είπε και η Γαλλίδα δικηγόρος Λορέν Κεστιό, η οποία τόνισε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «ένας εννοιολογικός, πολιτισμικός πόλεμος» ανάμεσα σε αυτούς που είναι υπέρ της κατάργησης της πορνείας και όσους υποστηρίζουν τη νομιμοποίησή της.

«Σας φαίνομαι για θύμα τράφικινγκ;»

Παρακολουθώντας τις εισηγήσεις, το μήνυμα που εκπέμπεται με απόλυτη σαφήνεια από τη ΓΓΙΣΦ είναι ο συσχετισμός της σεξουαλικής εργασίας με το τράφικινγκ. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι πολύ συχνά οι ομιλητές τα ταυτίζουν. Αυτό δεν διαφεύγει της προσοχής των εκπροσώπων των οργανώσεων. «Το τράφικινγκ είναι δουλειά του υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Εγώ έχω να σου πω μόνο για τις νόμιμες εργαζόμενες. Στην Αθήνα, 1.200 άτομα έχουν άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος και 2.000 άτομα έχουν άδεια βοηθητικού προσωπικού», λέει η Δήμητρα Κανελλοπούλου. «Ή άποψή μου για το επάγγελμα είναι η εξής: Να ασκείται από ενήλικα άτομα, κατ’ επιλογήν, και όποιος θέλει να μπει στο χώρο, να έχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ώστε να αισθάνεται νόμιμος και να μην είναι κατατρεγμένος από πουθενά. Να μην φοβάται». Η κ. Κανελλοπούλου σχεδόν διαπληκτίστηκε με την Γενική Γραμματέα Ισότητας με αφορμή το τράφικινγκ. Όταν στο διάλειμμα της ημερίδας πλησίασε την κ. Κούβελα, της απηύθυνε το ρητορικό ερώτημα «Σας φαίνομαι εγώ για θύμα τράφικινγκ;», στο οποίο δεν πήρε απάντηση. Αντιθέτως, όπως λέει η κ. Κανελλοπούλου, η γενική Γραμματέας Ισότητας της δήλωσε ότι «είσαι ανεπιθύμητη εδώ, γιατί ήρθες;» «Γιατί θίγεται το δικαίωμά μου στην εργασία και η επιλογή μου να εκδίδομαι», απάντησε η πρόεδρος του ΣΕΠΕ.

 

Η Άννα Κουρουπού και ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος επαναλαμβάνουν ότι το θέμα του τράφικινγκ είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ξεχωριστό ζήτημα που δεν μπορεί να συγχέεται με ένα νόμιμο επάγγελμα

Η Άννα Κουρουπού και ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος επαναλαμβάνουν ότι το θέμα του τράφικινγκ είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ξεχωριστό ζήτημα που δεν μπορεί να συγχέεται με ένα νόμιμο επάγγελμα. «Με το θέμα του τράφικινγκ που αφορά έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων, το Ελληνικό Παρατηρητήριο του Ελσίνκι και η ΚΕΔΕ και πολύς κόσμος έχουν ασχοληθεί από το 1990, έχουν επισημάνει την έλλειψη νομοθεσίας, έχουν προσπαθήσει να εκπαιδεύσουν δικαστικούς λειτουργούς και αστυνομικούς, θεωρούν ότι είναι μια κατάφωρη παραβίαση δικαιωμάτων, είναι ένα τεράστιο πρόβλημα και η ελληνική Πολιτεία δεν έχει κάνει αυτά που έπρεπε για να το καταπολεμήσει», είπε ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος, προσθέτοντας ότι «είμαστε μαζί σας και θέλουμε το τράφικινγκ να καταπολεμηθεί αλλά και να φύγει από το κάδρο όταν μιλάμε για την εργασία στο σεξ». Η Άννα Κουρουπού και η Μαρία Ξανθάκη από τη Red Umbrella Athens επισημαίνουν ότι ενώ τόσες εισηγήσεις κάνουν διαρκείς αναφορές στο πρόβλημα του τράφικινγκ και στην αυξημένη ευαλωτότητα των μεταναστευτικών ομάδων που εμπλέκονται στην αγορά του σεξ, «δεν έχει προσκληθεί καμία οργάνωση μεταναστών, κανένας εκπρόσωπος οργάνωσης που δουλεύει μαζί τους, ούτε καν η πολύ γνωστή ΜΚΟ Α21 που έχει κάνει τεράστια δουλειά πάνω στο τράφικινγκ».

«Πορνοπελάτης», «πορνικός χρόνος», «μερακλήδες», «σπερματοδοχεία»

Σε μια ημερίδα στην οποία οι συμμετέχοντες θα συζητούσαν για «στρατηγικές, υποστηρικτικά μέτρα, δράσεις ευαισθητοποίησης και καταπολέμησης του φαινομένου», βρεθήκαμε να ακούμε, επί τουλάχιστον 20’, τι ζητάνε οι πελάτες στους οίκους ανοχής, τι γλώσσα χρησιμοποιούν και πόσο πληρώνουν. Ο καθηγητής Εγκληματολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Γρηγόρης Λάζος ανέλαβε να παρουσιάσει την κατάσταση της πορνείας την τελευταία τριετία. Σε αυτό το πλαίσιο, ανέθεσε σε έναν φοιτητή και δύο φοιτήτριες να μιλήσουν για τα αποτελέσματα των ερευνών τους, χωρίς να μας εξηγήσουν πώς τις έκαναν. Ο ένας μας μιλάει για την αργκό που χρησιμοποιούν οι πελάτες. Μια άλλη φοιτήτρια μας περιέγραψε τι κάνει ο «πορνοπελάτης» στα 10’ του «πορνικού χρόνου», δηλαδή από τη στιγμή που βγάζει τα ρούχα του έως τη στιγμή που εκσπερματώνει. Η τρίτη φοιτήτρια που ανέβηκε στο βήμα, μας περιέγραψε αυτό που ο καθηγητής της χαρακτήρισε «μενού» των υπηρεσιών που προσφέρονται. Να ομολογήσουμε ότι η ορολογία μάς είναι ανοίκεια –ποιος ο λόγος να ακούγονται εδώ αυτοί οι αποκρουστικοί, προσβλητικοί νεολογισμοί;

Ο ίδιος ο καθηγητής του Παντείου μας είπε ότι σύμφωνα με τις έρευνές του, «στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή εκδίδονται γύρω στις 18.200 γυναίκες. Τα τελευταία 5 χρόνια έχουμε μια αύξηση της πορνείας της τάξης του 9%». Συνεχίζοντας, είπε ότι «αν στις εκδιδόμενες είχαμε 9% αύξηση, στις μισθώσεις έχουμε 22% αύξηση. Παρά τη φτώχεια, ο άνδρας σε αυτήν τη χώρα αποδεικνύεται μερακλής. Όντως έχουμε αυξηθεί. Τα καταφέρνουμε κι είμαστε πολύ πιο ικανοί να γεμίσουμε αυτό το απέραντο σπερματοδοχείο των χιλιάδων γυναικών. Δεν αδειάζουμε, είμαστε ακαταπόνητοι, ως πελάτες τουλάχιστον». Δεν χρειάζεται να είναι μια γυναίκα εργαζόμενη στο σεξ για να αισθανθεί προσβεβλημένη από την ορολογία, τη γλώσσα και το ύφος του Λάζου. Θα περίμενε κανείς ότι οι αστεϊσμοί περί «μερακλήδων» ή η χρήση του χαρακτηρισμού «σπερματοδοχείο», θα προκαλούσε την ενόχληση εκείνων ακριβώς των γυναικών που λίγο νωρίτερα κόπτονταν για τον σεβασμό και την προστασία της αξιοπρέπειας των γυναικών. Όμως από την πλευρά τους δεν ακούστηκε τίποτε.

«Έχουμε επανειλημμένα, ως Red Umbrella, ζητήσει από τον κ. Λάζο να μας εξηγήσει τη μεθοδολογία του. Ποτέ δεν το έχει κάνει. Κάθε φορά μας λέει να αγοράσουμε το βιβλίο του»

Οι αντιδράσεις ήρθαν από τη μεριά του κοινού: Τόσο ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος, όσο και η Άννα Κουρουπού διαμαρτυρήθηκαν για τον «κακοποιητικό λόγο» του Λάζου και των συνεργατών του. «Σε τι γίναμε σοφότεροι μετά τις εισηγήσεις των φοιτητών του κ. Λάζου; Τι το χρήσιμο μάθαμε;» αναρωτιέται η Άννα Κουρουπού, ενώ η Μαρία Ξανθάκη επισημαίνει ότι «έχουμε επανειλημμένα, ως Red Umbrella, ζητήσει από τον κ. Λάζο να μας εξηγήσει τη μεθοδολογία του. Ποτέ δεν το έχει κάνει. Κάθε φορά μας λέει να αγοράσουμε το βιβλίο του. Όμως ούτε εκεί την εξηγεί. Εμείς αμφισβητούμε συνολικά την επιστημονική εγκυρότητα των ευρημάτων του κ. Λάζου, κάτι που ενισχύεται από το γεγονός ότι δεν έχει σχετικές δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, ελληνικά ή ξένα. Δυστυχώς αναπαράγονται συνέχεια τα ευρήματά του από τα ΜΜΕ και τον κίτρινο Τύπο με δηλώσεις ότι οι γυναίκες εκδίδονται ακόμα και για μία τυρόπιτα. Υπάρχουν αρκετοί έγκριτοι και αξιόλογοι καθηγητές και ερευνητές στη χώρα μας που ασχολούνται με την εργασία στο σεξ, και δεν αναπαράγουν στιγματιστικά και κακοποιητικά πρότυπα για τα άτομα που εργάζονται στο σεξ όπως και για τα θύματα τράφικινγκ».

Οι Γιατροί του Κόσμου στο λόμπι της βιομηχανίας του σεξ

Στη Γαλλία υιοθετήθηκε μέσα στο 2016 ένα νέος νόμος που βασίζεται στο σουηδικό μοντέλο και ποινικοποιεί τους πελάτες των εργαζόμενων στο σεξ. Σύμφωνα με τις εισηγήσεις που ακούσαμε, τα αποτελέσματά του είναι θετικά. Ωστόσο υπάρχουν και στοιχεία που δίνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Στη σύντομη παρέμβαση που έκανε η Μαρία Ξανθάκη, αναφέρθηκε στην πολύ πρόσφατη έρευνα των Γάλλων Γιατρών του Κόσμου, οι οποίοι έκαναν συνεντεύξεις με 583 εργαζόμενους στον χώρο του σεξ. Όπως προέκυψε, οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες δήλωσαν ότι η ποινικοποίηση του πελάτη είχε πολύ δυσάρεστες επιπτώσεις στη ζωή τους, κατήγγειλαν περιστατικά εκφοβισμού τους από την αστυνομία που τους πίεζε να καταγγείλουν πελάτες, ανέφεραν ότι αναγκάζονται να εργάζονται σε απομονωμένα μέρη και σε επισφαλείς συνθήκες, ότι μειώθηκαν τα έσοδά τους ενώ δεν έχουν τρόπο να τα αναπληρώσουν, ότι γίνονται πιο συχνά θύματα βίας, ενώ έχει ενταθεί η περιθωριοποίησή τους.

Κανείς από τους Έλληνες εισηγητές δεν θέλησε να σχολιάσει την έρευνα ή να φέρει παραδείγματα που να δείχνουν ότι έχει βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των εκδιδόμενων στη Γαλλία. Και όταν η κυρία Ξανθάκη ζήτησε ένα σχόλιο από την Γαλλίδα προσκεκλημένη, εκείνη απάντησε: «Οι Γιατροί του Κόσμου είναι μια ΜΚΟ που χρηματοδοτείται από το πανίσχυρο λόμπι που θέλει τη διαιώνιση της πορνείας, που θέλει να συνεχίζει να αποσπά τεράστια κέρδη σε βάρος των πιο ευάλωτων». «The Médecins du Monde don’t give a shit about these people». Με αυτήν τη συνωμοσιολογικού χαρακτήρα απαξίωση της γνωστής ΜΚΟ και χωρίς επιχειρήματα σχολίασε την έρευνα η Λορέν Κεστιό, η οποία στο πρόγραμμα της ημερίδας παρουσιάζεται ως «δικηγόρος, μαχόμενη φεμινίστρια».

Τι δεν ακούσαμε: Η εργασία στο σεξ και ο ιός HIV

Ενώ ακούσαμε επανειλημμένα πόσο βάναυσα πλήττει η πορνεία την υπόθεση της ισότητας και πόσο κινδυνεύει η γυναικεία αξιοπρέπεια από την διαιώνιση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, δεν ακούσαμε στην ημερίδα τίποτε για τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται καθημερινά οι άνθρωποι που εργάζονται στο χώρο του σεξ. Πώς θα επηρεάσει αυτήν την τόσο κρίσιμη πτυχή του ζητήματος η ενδεχόμενη εφαρμογή του σουηδικού μοντέλου στη χώρα μας; Ποια είναι η σχέση της μερικής ποινικοποίησης του επαγγέλματος –γιατί αυτό πρεσβεύει το σουηδικό μοντέλο– με την πρόληψη και την καταπολέμηση του ιού; Η θεωρητική συζήτηση έχει οπωσδήποτε το ενδιαφέρον της, αλλά οι πραγματικές ζωές των πραγματικών ανθρώπων βάζουν τις προτεραιότητες.

To 2014, το The Lancet, ένα από τα πιο έγκυρα ιατρικά περιοδικά στον κόσμο, κυκλοφόρησε τεύχος με θέμα την εργασία στο σεξ και τον ιό HIV. Σε αυτό, μια σειρά από επτά μελέτες εξετάζουν τη σχέση των προβλημάτων που σχετίζονται με τη νομοθετική ρύθμιση της πορνείας και τη διάδοση του ιού του HIV. Καταλήγουν ότι η καλύτερη οδός για την πρόληψη και την καταπολέμηση του ιού είναι η αποποινικοποίηση της σεξουαλικής εργασίας. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληγε το 2012 και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Προφανώς δεν είναι καθόλου υποχρεωτικό να αποφασίσει μια κοινωνία να ακολουθήσει αυτήν, αντί για μια άλλη, οδό σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα δημόσιας υγείας. Αλλά ο διάλογος πάνω στη νομοθετική ρύθμιση της σεξουαλικής εργασίας θα έπρεπε από την πρώτη στιγμή να βασίζεται σε εξαντλητική μελέτη όλων των ερευνών, αλλά και της διεθνούς εμπειρίας πάνω σε αυτήν την πτυχή του ζητήματος.

Κάτι άλλο που επίσης δεν ακούσαμε από την πλευρά της ΓΓΙΦ είναι οι προτάσεις για την υποστήριξη εκείνων των εργαζομένων στο σεξ που, σε περίπτωση εφαρμογής του σουηδικού μοντέλου, θα αποφασίσουν να ακολουθήσουν την προτροπή της Πολιτείας και να αλλάξουν επάγγελμα. Πώς θα ανοιχτούν άλλες επαγγελματικές επιλογές; Τι είδους προστασία θα τους παρέχεται; Αυτά τα ερωτήματα δεν μπορεί να είναι δευτερεύοντα σε σχέση με το κατά πόσο η σεξουαλική εργασία βλάπτει τον σκοπό της ισότητας. Ο κ. Κονδυλογιάννης είπε κάποια στιγμή ότι «θα θέλαμε να αξιοποιήσουμε κοινοτικούς πόρους και να σχεδιάσουμε προγράμματα καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού και επανένταξης των εκδιδομένων γυναικών», ωστόσο δεν επεκτάθηκε και δεν μας εξήγησε ποια θα μπορούσαν να είναι αυτά τα προγράμματα.

Όταν προτείνει η ΓΓΙΦ την υιοθέτηση του σουηδικού μοντέλου, έχει κανείς την αυτονόητη απαίτηση ότι θα μας εξηγήσει με λεπτομέρειες και συγκεκριμένες προτάσεις πώς αυτό θα προσαρμοστεί στη χώρα μας, στη συγκεκριμένη συγκυρία, ότι θα μας περιγράψει έστω τα περίφημα «υποστηρικτικά μέτρα» του τίτλου της ημερίδας. Η Φωτεινή Κούβελα, ανοίγοντας τις εργασίες, είχε πει ότι «ο διακηρυγμένος στόχος όλων των εμπλεκομένων είναι κοινός: Η προστασία και η υποστήριξη των εργαζομένων στο σεξ». Πιο συγκεκριμένα;

Και μια Γερμανίδα θύμα του τράφικινγκ;

Η μοναδική γυναίκα με εμπειρία σεξουαλικής εργασίας που προσκλήθηκε από τη ΓΓΙΦ για να μιλήσει στην ημερίδα, είναι Γερμανίδα. Η Μαρί Μέρκλιγκερ είναι λίγο πάνω από τα 50 και παρουσιάζεται ως «expert» και «former victim of trafficking». Γερμανίδα θύμα του τράφικινγκ; Μέχρι να ανέβει στο βήμα, έχω κάνει ένα πρόχειρο γκουγκλάρισμα στο γερμανικό διαδίκτυο, όπου οι ελάχιστες αναφορές στη Μέρκλιγκερ είναι από το 2016, όταν στη Γερμανία γινόταν δημόσια συζήτηση για την αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου της σεξουαλικής εργασίας. Τότε είχε εμφανιστεί σε μια πολύ δημοφιλή εκπομπή ανάμεσα σε πολλούς καλεσμένους για να υποστηρίξει την απαγόρευση της πορνείας. Στη Γερμανία δεν παρουσιάστηκε ως ειδικός καθώς κατά δήλωσή της έμεινε στο επάγγελμα μόλις τρία χρόνια. Πολύ περισσότερο, δεν παρουσιάστηκε ως θύμα τράφικινγκ, στη γερμανική τηλεόραση είχε δηλώσει ότι επέλεξε την πορνεία στα 45 της, όταν βρέθηκε με τρία παιδιά κι ένα διαλυμένο γάμο, ενώ δεν επιθυμούσε να λάβει το κοινωνικό επίδομα Hartz IV για τους ανέργους.

Η Μέρκλιγκερ είναι αυτή που θα κλείσει και τις εργασίες. «Σας ευχαριστώ που δίνετε φωνή στις επιζήσασες της πορνείας», λέει. «Ήμουν στα 40 όταν μπήκα στην πορνεία. Ήμουν εντελώς απελπισμένη. Είχα την επιλογή είτε να καταστραφώ ολοσχερώς οικονομικά, είτε να μπω στην πορνεία. Στην πραγματικότητα, δηλαδή, δεν είχα επιλογές. Μπήκα στην πορνεία ως μια γυναίκα δυνατή. Είχα παιδιά, είχα τον έλεγχο της ζωής μου και νόμιζα ότι ήμουν πολύ καλά προετοιμασμένη για να το κάνω, σκέφτηκα ότι αφού απολαμβάνω και το σεξ. Πολύ σύντομα διαπίστωσα ότι δεν έχει να κάνει με τη σεξουαλικότητά μου, δεν έχει να κάνει με τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Το νόημα της πορνείας είναι να ικανοποιεί τους άνδρες και να υλοποιεί τις φαντασιώσεις τους. Θέλουν να τους λες ναι, μου αρέσει, ναι, είσαι ο καλύτερος. Όλοι οι πελάτες νομίζουν ότι μας αρέσει. Αυτή είναι λοιπόν η ιστορία μου», αφηγήθηκε η Μέρκλιγκερ, προτού αρχίσει να μιλάει ως ειδικός για το γερμανικό μοντέλο.

Υπολόγισα το ύψος του κοινωνικού επιδόματος στο οποίο θα είχε πρόσβαση, πριν δέκα χρόνια, μια γυναίκα με τα χαρακτηριστικά της Μέρκλιγκερ. Με βάση όσα ίσχυαν το 2008, θα έπαιρνε μηνιαίως:

Προσωπικό επίδομα Hartz IV: €351 + Επίδομα παιδιών: 3 x €245,7 (παιδί 1-7 ετών) ή €280,8 (7-16 ετών) = €737,1 ή €842,4 + Πρόσθετη ενίσχυση χωρισμένης μητέρας: €210, Σύνολο: €1.298,10 ή €1.403,4. Ανάλογα με την ηλικία των παιδιών, θα είχε πληρωμένα όλα τα άλλα σταθερά έξοδα. Φυσικά, αν αυτό το ποσό δεν της έφτανε ή αν πραγματικά δεν το ήθελε, αυτό είναι άλλο ζήτημα. Αλλά δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι δεν της έμενε άλλη επιλογή από την πορνεία.

Στο τέλος της ημερίδας πλησίασα τη Μαρί Μέρκλιγκερ και τη ρώτησα αν θεωρεί ότι είναι θύμα τράφικινγκ. «Έγινε ένα μικρό λάθος. Είμαι θύμα της σεξουαλικής εκμετάλλευσης», μου απάντησε χαμογελώντας. Μπορεί οι διοργανωτές της ημερίδας να ξεγελάστηκαν, θεωρώντας ότι η Μέρκλιγκερ είναι θύμα τράφικινγκ; Εάν τους ξέφυγε κάτι που ανακαλύπτει κανείς με ένα πρόχειρο γκουγκλάρισμα, με πόση επιμέλεια έχουν τελικά μελετήσει ένα μοντέλο που προτείνουν να αλλάξει τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων; Εάν δεν τους ξέφυγε, τότε τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα.

Έχει εργαστεί στον Ταχυδρόμο, τον Ελεύθερο Τύπο, την Ελευθεροτυπία και το Marie Claire. Ήταν European Journalism Fellow στο Βερολίνο. Το βιβλίο της «Ο τραγουδιστής του Αουσβιτς. Εστρόγκο Ναχάμα, Θεσσαλονίκη 1918 - Βερολίνο 2000» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καπόν.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
1

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.