Δυο μέρες στα Μονομελή Κακουργημάτων της Λουκάρεως

Τα Μονομελή Εφετεία Κακουργημάτων δικάζουν σε πρώτο βαθμό κακουργήματα για τα οποία δεν απειλείται ποινή ισόβιας κάθειρξης, όπως διακεκριμένες κλοπές, διακίνηση ναρκωτικών –πλην των σοβαρών περιπτώσεων που πάνε στο Τριμελές– πλαστογραφίες, απάτες και υπεξαιρέσεις.

Διεξάγονται κατά βάση στον δεύτερο όροφο του δικαστικού μεγάρου της οδού Λουκάρεως και η αίθουσα, καίτοι διατηρεί την πολυτέλεια των ξύλινων επενδύσεων στους τοίχους καθώς και τη μοκέτα στο πάτωμα, απογυμνώνεται λόγω του χαμηλού ταβανιού από τη μεγαλοπρέπεια των αιθουσών των Τριμελών του 4ου και 6ου ορόφου. Αν οι δικαστικές αίθουσες είναι κάτι σαν τους ναούς της δικαιοσύνης, τότε εδώ δεν είναι μια μητρόπολη, αλλά κάποιος φροντισμένος ενοριακός ναός.

Διακίνηση 38 γραμμαρίων ινδικής κάνναβης

Οι θέσεις του κοινού ήταν άδειες και, καθώς δεν έχουν ιδιαίτερη απόσταση από την Έδρα, ένιωσα σαν απρόσκλητος θεατής σε θεατρική πρόβα. Διάλεξα στην τύχη μια θέση κάπου στη μέση και κάθισα να παρακολουθήσω την υπόθεση που μόλις ξεκινούσε. Ένας αστυνομικός με πλησίασε και με ρώτησε αν περιμένω για κάποια υπόθεσή μου. Όταν του απάντησα αρνητικά, μου εξήγησε απολογητικά ότι αυτή είναι η μοναδική υπόθεση που θα δικάσει σήμερα. Απλώς –προς πιθανή εξυπηρέτησή μου– ήθελε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να βρίσκομαι σε λάθος αίθουσα.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο που διάβαζε η εισαγγελέας, ο Αφγανός κατηγορούμενος θα αντιμετώπιζε την κατηγορία της διακίνησης ναρκωτικών. Με βάση την κατάθεση ενός αστυνομικού, η οποία απλώς αναγνώστηκε από τον Πρόεδρο ως μαρτυρία, αντικαθιστώντας την αυτοπρόσωπη εξέτασή του, τα πράγματα είχαν ως εξής:

Στην Υπηρεσία του ήρθαν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο κατηγορούμενος διακινούσε ναρκωτικά. Έπειτα από διακριτική παρακολούθηση στον σταθμό του μετρό, αστυνομικοί τον εντόπισαν και, αφού τον ακολούθησαν, τον είδαν να μπαίνει σε μια πολυκατοικία. Όταν βγήκε από αυτήν τον ακινητοποίησαν, τον δέσμευσαν και, αφού ερεύνησαν τις τσέπες του, διαπίστωσαν ότι είχε πάνω του 38 γραμμάρια χασίς, χωρισμένα περίπου ανά γραμμάριο σε σακουλάκια ζιπ. Πάνω του είχε και κλειδιά και, αφού τους υπέδειξε το διαμέρισμα του τρίτου ορόφου στο οποίο αντιστοιχούσαν, το άνοιξαν και το ερεύνησαν. Έτσι διαπίστωσαν ότι κάτω από ένα κρεβάτι υπήρχαν επιπλέον 74 γραμμάρια χασίς, χωρισμένα σε 56 σακουλάκια ζιπ, καθώς και μερικά άδεια σακουλάκια.

Με τη βοήθεια του διερμηνέα των φαρσί, ένας συμπατριώτης του κατηγορούμενου, που ήρθε επί τούτου από τη Γερμανία ως μάρτυρας, προσπαθούσε να τον υπερασπιστεί. Ό,τι κατάφερα να καταλάβω από τον διάλογο του Προέδρου και του ίδιου, διαμεσολαβημένο από τα σπαστά ελληνικά του διορισμένου από το δικαστήριο ως διερμηνέα, ήταν πως δεν ήξερε τίποτα για τα πραγματικά περιστατικά ούτε για το αν είχε μπλέξει με την κάνναβη. Ήξερε μόνο για την καλή συμπεριφορά του κατηγορούμενου και γι' αυτό, όταν έμαθε για το δικαστήριο, ήρθε από τη Γερμανία να τον βοηθήσει όσο μπορούσε. Ήξερε επίσης ότι ο κατηγορούμενος θα δούλευε κάπου εκτός Αθηνών και ότι στην Αθήνα έμενε σε ένα σπίτι –δεν ήξερε πού ακριβώς– μαζί με πολλούς άλλους, κάτι που «για εμάς είναι νορμάλ».

Έπειτα ήρθε η σειρά του κατηγορούμενου να πάρει τον λόγο και, με τη βοήθεια του ίδιου διερμηνέα, προσπάθησε να υπερασπιστεί τη δική του εκδοχή για τα πραγματικά περιστατικά, σύμφωνα με την οποία τα 38 γραμμάρια τα είχε αγοράσει για προσωπική χρήση. Τα υπόλοιπα 74 που βρέθηκαν κάτω από ένα κρεβάτι δεν ήταν δικά του, καθώς το κρεβάτι ανήκε σε κάποιον συγκάτοικό του. Την ποσότητα αυτήν αγόρασε για να την καταναλώσει στην Αντίπαρο, όπου και θα εργαζόταν. Χωρισμένη σε σακουλάκια ζιπ ήταν γιατί έτσι την αγόρασε.

Αφού η εισαγγελέας πρότεινε την ενοχή του για διακίνηση με το σκεπτικό ότι αυτήν την ποσότητα θα την πουλούσε στην Αντίπαρο, πήρε τον λόγο ο νεαρός συνήγορος, ο οποίος μεταξύ άλλων σημείωσε ότι «δεν υπήρχε σκοπός πώλησης, μιλάμε για 40 γραμμάρια, τι κέρδος μπορεί να βγάλει από αυτήν την ποσότητα; Αρνείται κατηγορηματικά την κατηγορία. Η ποσότητα αυτή δεν δικαιολογεί διακίνηση, ζυγαριά δεν βρέθηκε, κινητό “πακιστανικό” δεν βρέθηκε…». Εξήγησε επιπλέον ότι ο χωρισμός σε σακουλάκια ζιπ «εξυπηρετεί το “ημερήσιο δοσολόγιο” και επιπλέον είναι και η τακτική των εμπόρων δρόμου να τα έχουν χωρισμένα. Έτσι πωλούνται για ευκολία».

Ένοχος σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η απόφαση. Αναγνώρισε ελαφρυντικό μετέπειτα καλής συμπεριφοράς. Επέβαλε ποινή πέντε χρόνων φυλάκισης.

Δεύτερη μέρα

Λίγες μέρες μετά, η έδρα της ίδιας αίθουσας διευθυνόταν από άλλον Πρόεδρο και κοσμούνταν από διαφορετική εισαγγελέα. Οι θέσεις για το κοινό ήταν τόσο γεμάτες, ώστε δύσκολα κατάφερα να στριμωχτώ ανάμεσα σε δύο, μάλλον άγνωστες μεταξύ τους, κυρίες. Ήταν ίδιας περίπου ηλικίας και του ίδιου φροντισμένου στυλ, που παρέπεμπε μάλλον σε γυναίκες της ανώτερης μεσαίας τάξης. Ταγέρ, μαργαριταρένια κολιέ, κραγιόν και κομψά μπαστούνια. Κοίταξα γύρω στις θέσεις του κοινού και διαπίστωσα πως η μισή αίθουσα ήταν αυτής της σύνθεσης, ενώ κατά το άλλο ήμισυ η σύνθεση αποτελούνταν από γυναίκες και άντρες Ρομά.

Είχε μόλις ξεκινήσει η δεύτερη υπόθεση της ημέρας. Ο κατηγορούμενος εξηγούσε ότι τα 220 ευρώ που βρέθηκαν στην τσέπη του ήταν δικά του, τα είχε τραβήξει από ΑΤΜ και ήταν το ποσό που αντιστοιχούσε σε μίσθωμα από ακίνητο που νοικιάζει στην επαρχία. Τα 40 γραμμάρια ηρωίνης που βρέθηκαν στο μανίκι του δε, δεν προορίζονταν για διακίνηση αλλά για προσωπική του χρήση. Ήταν η ποσότητα κακής ποιότητας –όπως επισήμανε– ηρωίνης που είχε αγοράσει για να καλύψει τις ανάγκες δυο βδομάδων χρήσης μέχρι τα Χριστούγεννα.

«Έχετε περάσει και στο παρελθόν πολύ καιρό στη φυλακή, έτσι δεν είναι;» «Όχι πολύ καιρό. Μια φορά το 2000 είχα μείνει για δέκα μήνες προφυλακισμένος γιατί είμαι χρήστης από το 1992. Όμως δούλευα κανονικά επί τριάντα χρόνια σε πολυεθνική. Ήμουν στις πωλήσεις και επειδή ήμουν καλός στη δουλειά μου, μαζί με τα μπόνους μπορεί να έφτανα και στις εκατό χιλιάδες ευρώ τον χρόνο κάποιες χρονιές». 

«Και είχατε τέτοια δουλειά και ήσασταν χρήστης; Σας κολλάει αυτό; Εμένα δεν μου κολλάει». 

«Αποδεικτικό έχετε για τα μισθώματα;» τον ρωτάει η εισαγγελέας. 

«Στην εφορία». 

«Στο δικαστήριο πρέπει να το φέρετε». 

«Δώστε μου λίγο χρόνο να σας τα φέρω». 

«Τι χρόνο να σας δώσουμε; Έπρεπε να τα έχετε φέρει».

Κατά τη διάρκεια ολιγόλεπτης διακοπής ο κατηγορούμενος ζητούσε από τον δικηγόρο του να πάρει τηλέφωνο τα παιδιά του για να φέρουν τα έγγραφα που θα αποδείκνυαν τα λεγόμενά του. Καθώς γύρισε λίγο το κεφάλι του, διέκρινα για πρώτη φορά το πρόσωπό του. Ήταν περίπου 70 χρόνων και τα χαρακτηριστικά του, κυρίως τα ρουφηγμένα μάγουλα και η απουσία δοντιών, επιβεβαίωναν στα μάτια μου τη χρόνια χρήση. Ωστόσο το συνολικό παρουσιαστικό του παρέπεμπε περισσότερο στο είδος της εξάρτησης που μάλλον δεν συνοδεύτηκε από μια ζωή ακραίας φτώχειας και ταλαιπωρίας.

«Πρέπει να δώσουμε τα χαρτιά» συνέχισε να εκλιπαρεί τον νεαρό συνήγορό του. 

«Τώρα το θυμήθηκες; Τώρα είναι αργά», του απαντούσε σχεδόν προσβεβλημένος αυτός.

 «Και τι θα κάνω;» 

«Τώρα που θα γυρίσεις φυλακή πάρε τα παιδιά σου να τα έχουν έτοιμα για το Εφετείο. Αλλά το Εφετείο αργεί. Μου ήρθες χωρίς χαρτιά!» 

«Μα πού να τα βρω από τη φυλακή;» 

«Έπρεπε να μου τα έλεγες χθες, τώρα δεν μπορούμε. Ας ελπίσουμε να σου αναγνωρίσουν ότι είσαι τοξικομανής τουλάχιστον».

Όση ώρα διαρκούσε η στιχομυθία, οι αστυνομικοί του Τμήματος Μεταγωγών προσπαθούσαν να περάσουν τις χειροπέδες σε έναν Αφγανό κρατούμενο προκειμένου να τον οδηγήσουν στα υπόγεια κρατητήρια του μεγάρου μέχρι να έρθει η σειρά του. Διαμαρτύρονταν ότι ο ώμος του πονούσε γιατί ήταν σπασμένος. Η διαμαρτυρία του είχε αποτέλεσμα ως μοναδική παραχώρηση από πλευράς των φρουρών του τις πιο αργές κινήσεις τους μέχρι να κλείσουν οι χειροπέδες, όσο αυτός δυσφορούσε από τον πόνο. Όταν ολοκληρώθηκε η χειροπέδηση, τον χτυπήσανε παρηγορητικά στην πλάτη, που σήμανε συγχρόνως και το παράγγελμα να περπατήσει.

Η έδρα εμφανίστηκε και τον λόγο πήρε η εισαγγελέας που, κατά τα λεγόμενά της, δεν πείστηκε από τους ισχυρισμούς του κατηγορούμενου καθώς εκείνος δεν απέδειξε ούτε τους ισχυρισμούς περί εργασίας του ούτε την ύπαρξη μισθώματος. Ζήτησε να κηρυχτεί ένοχος για διακίνηση ναρκωτικών αλλά με την ελαφρυντική περίσταση του τοξικομανή.

Ο συνήγορος εξήγησε ότι δεν βρέθηκε κάποιο στοιχείο που να μπορεί να αποδείξει τη διακίνηση από πλευράς του, όπως ενδεχομένως κάποια ζυγαριά ή κάποια μαρτυρία. Ένοχος για διακίνηση ναρκωτικών ως τοξικομανής, αποφάσισε ο πρόεδρος. Τέσσερα χρόνια φυλάκιση η ποινή, όμως θα αποφυλακιζόταν με αναστολή μέχρι το εφετείο.

Ένας υπότροπος κλέφτης καφέ

Ο επόμενος κατηγορούμενος, ένας ογκώδης άντρας γύρω στα σαράντα, περπατούσε με αργό βηματισμό και κάθισε με πολύ αργές κινήσεις. Εκτός από τις κινήσεις του ήταν και το βλέμμα του εκείνο που μαρτυρούσε τη χορήγηση κάποιας βαριάς φαρμακευτικής αγωγής. Έκλεψε από κάποιο σούπερ μάρκετ και, σύμφωνα με τη γνώμη της εισαγγελέως, δεν θα μπορούσε να κριθεί ως «μειωμένου καταλογισμού» ενώ αντίθετα, η συνήγορος επέμενε ότι ακόμα και σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη δεν είχε τη διαύγεια για να αναγνωρίσει το άδικο της πράξης του.

«Έχει απασχολήσει πράγματι κι άλλες φορές τη Δικαιοσύνη, αλλά μόνο για κλοπές που συνδέονται με την εξάρτησή του, δεν έχει προκαλέσει ποτέ άλλη βλάβη. Έχει μια κόρη αριστούχο και έναν γιο διακεκριμένο αθλητή. Η οικογένειά του προσπαθεί να τον σώσει από την εξάρτησή του και τον χρειάζεται κοντά της. Σίγουρα δεν θα τον σώσει η φυλακή. 60 φακελάκια καφέ πήγε να κλέψει αξίας 240 ευρώ, χωρίς να είναι σε θέση καν να καταλάβει τι έκανε». Ένοχος για κλοπή. Ποινή καθείρξεως 5 χρόνων. Χωρίς αναστολή γιατί έχει απασχολήσει ξανά τη Δικαιοσύνη. «Τον χρειάζεται η οικογένειά του» εκλιπαρούσε σχεδόν απεγνωσμένα η συνήγορός του, καθώς οι αστυνομικοί τον οδηγούσαν πίσω στο κρατητήριο.

Τηλέφωνο για βόμβα

Ένας αστυνομικός πλησίασε τον πρόεδρο και κάτι του είπε ψιθυριστά. 

«Θα πρέπει να διακόψουμε» ενημέρωσε με την σειρά του το ακροατήριο, «έχουμε τηλεφώνημα για βόμβα». Από το κοινό ακούστηκε ένα συντονισμένο επιφώνημα απογοήτευσης, σαν να χώριζε η Ρέιτσελ με τον Ρος.

Οι αστυνομικοί μετέφεραν τους κατηγορούμενους στα υπόγεια κρατητήρια, φαίνεται εκεί το σημείο έχει κριθεί ως ασφαλές σε περίπτωση έκρηξης. Η αίθουσα άδειασε βιαστικά με τους άντρες Ρομά να κάνουν πλάκα για τη βόμβα και τις υπόλοιπες κυρίες από το κοινό να έχουν μια μικρή ανησυχία. Οι πιο θαρραλέοι κατέβαιναν με το ασανσέρ.

Είχαν περάσει κάτι περισσότερο από δυο ώρες, όταν οι πόρτες του δικαστικού μεγάρου άνοιξαν και πάλι. Η αίθουσα γέμισε ξανά και το κοινό περίμενε στις θέσεις του. Ο Αφγανός με τον σπασμένο ώμο εμφανίστηκε με τη συνοδεία του και τις χειροπέδες πίσω από την πλάτη. Το σώμα του έγερνε από τη μια πλευρά στην προσπάθειά του να απαλύνει τον πόνο. Τον λύσανε και ο δικηγόρος του τον πλησίασε. Τον εμψύχωνε και του έδινε βιαστικές οδηγίες σαν να ήταν μαχητής στο ρινγκ. Η έδρα βγήκε και ο πρόεδρος αναζήτησε τον διερμηνέα. «Εδώ ήταν πριν, αλλά τον χάσαμε μετά το τηλεφώνημα για βόμβα» σχολιάζει ο συνήγορος, ο οποίος τώρα ανησυχούσε ότι με αυτήν την καθυστέρηση θα έχανε άλλη υπόθεση που ξεκινούσε σε λίγο. Πέταξε λευκή πετσέτα τελικά, παρακαλώντας για διακοπή σε άλλη ημερομηνία. Ο πρόεδρος συναίνεσε συγκαταβατικά.

Η ώρα έχει περάσει. Θα εκφωνηθεί και η επόμενη πολυπρόσωπη υπόθεση, η οποία επίσης θα διακοπεί για επόμενη δικάσιμο. Τρεις Ρομά άντρες με χειροπέδες οδηγούνται από τους αστυνομικούς των μεταγωγών στις θέσεις των κατηγορουμένων καθώς εκφωνούνται τα ονόματά τους. Οι υπόλοιποι εφτά της υπόθεσης δηλώνουν παρόντες από τις θέσεις του κοινού καθώς, όπως φαίνεται, δεν είναι κρατούμενοι. Ακολουθεί η εκφώνηση μαρτύρων κατηγορίας, ιδιότητα που εν προκειμένω ταυτίζεται με αυτήν των φερόμενων ως θυμάτων. Οι κυρίες που αποτελούσαν το άλλο μισό του κοινού δηλώνουν και αυτές παρούσες και έπειτα η αίθουσα αδειάζει. 

Το μυστήριο της ετερόκλητης αυτής σύνθεσης του ακροατηρίου είχε λυθεί, καθώς στο μυαλό μου αντηχούσε σε λούπα η φράση: «Άνοιξε θεία, από τη ΔΕΗ είμαστε».