Εθνική Αρχή Πολιτικής Προστασίας: Ραντεβού με την επόμενη κυβέρνηση

Τα ζητήματα που έθιξαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστήμονες, πυροσβέστες, περιβαλλοντικοί σύλλογοι και εθελοντές για το σχεδιαζόμενο νέο πλαίσιο, η υλοποίηση του οποίου έχει παγώσει.
Χρόνος ανάγνωσης: 
12
'
Ο Αλέξης Τσίπρας στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ανακοινώνει το νέο σχέδιο για την Πολιτική Προστασία στις 9/8/2018. [Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]

Στις 9 Αυγούστου 2018, δηλαδή 16 ημέρες μετά την εθνική τραγωδία στο Μάτι, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ανήγγειλε την αλλαγή του εθνικού συστήματος πολιτικής προστασίας, με την κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) και την ίδρυση της Εθνικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών.

Από τότε μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει πολλά:

  • Δεν έχει καταργηθεί η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, ούτε υπάρχει η νέα υπηρεσία, η Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών.
  • Η κυβέρνηση έθεσε σε διαβούλευση την αναδιοργάνωση του συστήματος Πολιτικής Προστασίας σε άκαιρο χρόνο (2-16 Μαΐου 2019), δηλαδή με το που ξεκίνησε η νέα αντιπυρική περίοδος (1η Μαΐου).
  • Η συντριπτική πλειονότητα όσων έλαβαν μέρος στη διαβούλευση, δηλαδή εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστήμονες, πυροσβέστες, ειδικοί, περιβαλλοντικοί σύλλογοι και εθελοντές σχολίασαν το άκαιρο της διαβούλευσης με την έννοια ότι καθυστέρησε κι έγινε στο ξεκίνημα της θερινής περιόδου κατά την οποία αυξάνεται η επικινδυνότητα για την πρόκληση πυρκαγιών, κάτι που σημαίνει πρώτον ότι σπαταλήθηκε πολύτιμος χρόνος και δεύτερον ότι η εφαρμογή δεν μπορεί να γίνει από την τρέχουσα θερινή περίοδο, αλλά μετατίθεται για το άγνωστο μέλλον (ποιος ξέρει πότε, αν ληφθεί υπόψιν ότι προκηρύχθηκαν εθνικές εκλογές στις 7 Ιουλίου 2019 και πιθανώς θα αλλάξει η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί).

Με άλλα λόγια, δέκα μήνες μετά την εξαγγελία του πρωθυπουργού βρισκόμαστε σχεδόν στο ίδιο σημείο, ενώ ο σχεδιασμός που έφερε η παρούσα κυβέρνηση είναι πολύπλοκος και απαιτεί χρόνο, ειδική εκπαίδευση για να μπορούν τα όργανα της πολιτείας και οι εθελοντές, που είναι επιφορτισμένοι με την πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, να συντονιστούν. Eνδεικτικό του τρόπου λειτουργίας του κράτους είναι ότι η θέση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας συνδέεται όχι απλά με την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά με τον εκάστοτε υπουργό. Έτσι, ο σημερινός ΓΓΠΠ, Γιάννης Ταφύλλης (αντικατέστησε τον Γιάννη Καπάκη μετά την απομάκρυνσή του λόγω της τραγωδίας του Ματιού), ακόμα κι αν θεωρείται επαρκής, θα είναι υπ’ ατμόν και θα αντικατασταθεί στην περίπτωση που εκλεγεί νέα κυβέρνηση στις επικείμενες εκλογές.

Τι προβλέπει το σχέδιο για το Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας

Το υφιστάμενο σύστημα πολιτικής προστασίας, το οποίο θεσμοθετήθηκε με τον νόμο 2344/1995, τροποποιήθηκε με τον νόμο 3013/2002, συμπληρώθηκε με το π.δ. 151/2004 και τελικώς διαμορφώθηκε με τον νόμο 4249/2014, αποδείχθηκε από τις πυρκαγιές του 2007 και κυρίως του Ιουλίου του 2018 στην Αττική ελλιπές και χρήζει συνολικής αναβάθμισης.

Εθνική Αρχή Πολιτικής Προστασίας

Με το νέο σχέδιο, θεσμοθετείται η Εθνική Αρχή Πολιτικής Προστασίας, η οποία αποτελεί αυτοτελή δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη. Η Εθνική Αρχή αναλαμβάνει επιτελικό ρόλο που περιλαμβάνει την οργάνωση, την ετοιμότητα, την κινητοποίηση και τον συντονισμό των δράσεων σε όλες τις φάσεις του κύκλου διαχείρισης έκτακτων αναγκών από την πρόληψη έως και την αποκατάσταση.

Η βασική διαφορά από το υφιστάμενο σύστημα είναι η πρόληψη ή Κατάσταση Ειδικής Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας, όπως ονομάζεται. Με το υφιστάμενο καθεστώς δεν μπορούν να μετακινηθούν δυνάμεις πριν από το συμβάν, ακόμα κι αν οι αρχές γνωρίζουν από την ΕΜΥ ότι θα γίνει κατακλυσμός σε μία περιοχή. Πρέπει πρώτα να ξεκινήσει ο κατακλυσμός και μετά οι αρχές να στείλουν δυνάμεις. Επιπλέον, η Εθνική Αρχή θα μπορεί να ασκεί πρόληψη λαμβάνοντας αποφάσεις σε συνεργασία με τις περιφέρειες και τους δήμους για αναγκαία έργα υποδομών (αντιπλημμυρικά, εγγειοβελτιωτικά) και να κινητοποιεί τις υπηρεσίες του δημοσίου για την προληπτική θωράκιση περιοχών έναντι τυχόν φαινομένων.

Εκτίμηση επικινδυνότητας

Έτσι, για πρώτη φορά προβλέπεται σε ενιαίο επίπεδο οργανωμένη λειτουργία ανάλυσης του κινδύνου, εκτίμησης της επικινδυνότητας σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, κάτι που θα αποτελεί και τη βάση για τον σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας.

Το μοντέλο προβλέπεται να είναι ενιαίο, ανεξάρτητα από το είδος, την έκταση, την πολυπλοκότητα, την αιτία και την περιοχή εκδήλωσης των συμβάντων, με εφαρμογή σε όλα τα επίπεδα διοίκησης, το κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό και όλους τους εμπλεκομένους φορείς.

Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας

Το Κέντρο Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας μετονομάζεται σε Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας και αποτελεί όργανο δράσεων σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης.

Το κέντρο αυτό σήμερα βρίσκεται στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και έχει ενταχθεί επιχειρησιακά στο Πυροσβεστικό Σώμα, γεγονός που δημιουργεί σύγχυση τόσο ως προς τον ρόλο της Γενικής Γραμματείας, όσο και ως προς την αποστολή του Πυροσβεστικού Σώματος κατά την επιχειρησιακή φάση. Επιπλέον το κέντρο αυτό σήμερα δεν έχει στην πράξη αρμοδιότητα ως προς την πρόληψη και τη λήψη σχετικών μέτρων, παρά το ότι κάτι τέτοιο προβλέπεται από σχετικές διατάξεις με τη συνεργασία των δήμων (σήμερα προβλέπεται ότι «οι δήμαρχοι συντονίζουν και επιβλέπουν το έργο της πολιτικής προστασίας για την πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καταστροφών, εφόσον συμβαίνουν εντός των διοικητικών ορίων των αντίστοιχων ΟΤΑ» και ταυτόχρονα προβλέπεται ότι «η Γενική Γραμματεία συντονίζει όλες τις δράσεις πρόληψης, ετοιμότητας, αντιμετώπισης και αποκατάστασης των καταστροφών»).

Λειτουργίες Έκτακτης Ανάγκης και Συντονιστές

Ορίζονται οι φορείς που συμβάλλουν με ανθρώπινο δυναμικό και μέσα στο Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας και προσδιορίζονται οι αναγκαίες Λειτουργίας Έκτακτης Ανάγκης (ΛΕ.Ε.Α.) για την υλοποίηση του ενιαίου μοντέλου διαχείρισης. Ορίζεται ότι οι ΛΕ.Ε.Α. παρέχονται σε όλα τα επίπεδα διοίκησης μέσω πρωτοκόλλων συντονισμού, αποδίδονται κατάλληλες αρμοδιότητες στις οργανικές μονάδες που συντονίζονται μέσω των πρωτοκόλλων συντονισμού για την παροχή των ΛΕ.Ε.Α. και ορίζονται Συντονιστές Έκτακτης Ανάγκης σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Εξειδικεύονται τα όργανα συντονισμού και οι Συντονιστές Έκτακτης Ανάγκης, οι οποίοι θα υποστηρίζουν τον συντονιστικό-επιχειρησιακό ρόλο της πολιτικής προστασίας με λειτουργίες εκτίμησης κατάστασης, σχεδιασμού, ανάθεσης δράσεων και παρακολούθησης της υλοποίησής τους.

Εθελοντές

Θεσπίζεται πλαίσιο παροχής πιστοποιημένης εκπαίδευσης που επιτρέπει την επιχειρησιακή και ουσιαστική συμβολή των εθελοντών στις δράσεις και πρόβλεψη για τη συμπερίληψη στο δυναμικό των εθελοντικών οργανώσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων ή και άλλου τύπου νομικών προσώπων, πέραν όσων είναι σωματειακού χαρακτήρα ή αποτελούν δημοτικές ομάδες. Επίσης προβλέπεται δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης εθελοντικών οργανώσεων με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, κάτι που δεν υφίσταται σήμερα.

Η διαβούλευση κράτησε 14 ημέρες, αλλά παρά το σύντομο της περιόδου συγκέντρωσε υψηλό αριθμό σχολίων (320).

Επιλέξαμε να παρουσιάσουμε μερικά από αυτά, με κριτήριο τη σχέση των φορέων –πόσο τους αφορά– και δεύτερον το πόσο συγκεκριμένα ήταν.

Δήμος Πεντέλης και εθελοντές πυροσβέστες: Λάθος χρονική στιγμή

Ο Δήμος Πεντέλης, που απειλείται διαρκώς από φαινόμενα φυσικών καταστροφών, θεωρεί αδικαιολόγητη την εσπευσμένη προώθηση του νομοσχεδίου δεδομένου ότι η αντιπυρική περίοδος μόλις άρχισε και η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση ουσιαστικά θα εφαρμοστεί από το 2020 και μετά. Επιπλέον αναφέρει ότι ο μηχανισμός της πολιτικής προστασίας παρουσιάζει χρόνιες δυσλειτουργίες και το νομοσχέδιο αυτό δεν φαίνεται να τις επιλύει, καθώς παρουσιάζει πληθώρα κενών και παραλείψεων.

Στον χρόνο της διαβούλευσης αναφέρονται και οι Εθελοντές Δασοπυροπροστασίας Αττικής, επισημαίνοντας ότι κρίνεται άκαιρος, καθώς έχουμε ήδη εισέλθει στην αντιπυρική περίοδο και το χρονικό περιθώριο που δόθηκε για τη διαβούλευση δεν επιτρέπει την ουσιαστική και μελετημένη κατάθεση προτάσεων.

Κώστας Λαγουβάρδος και ΕΛΚΕΘΕ: Σημασία στην πρόγνωση

Ο Κώστας Λαγουβάρδος, μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ο άνθρωπος που «βαφτίζει» με ονόματα τα καιρικά φαινόμενα που πλήττουν κατά καιρούς τη χώρα μας, σχολιάζει τα εξής: Οι πρόσφατες φυσικές καταστροφές (αναφέρουμε ενδεικτικά: Μάνδρα Νοέμβριος 2017, Μάτι Ιούνιος 2018, Δυτική Κρήτη Φεβρουάριος 2019) κατέδειξαν το πόσο απαραίτητη είναι η σύγχρονη επιστημονική γνώση και τα τεχνολογικά εργαλεία για την έγκυρη και έγκαιρη πρόγνωση των έντονων και ακραίων καιρικών φαινομένων. Στο σχέδιο νόμου, δυστυχώς, η επιστημονική υποστήριξη της νέας αρχής απουσιάζει και αναφέρεται μόνο ως μέρος ενός συμβουλευτικού οργάνου. Ένα σύγχρονο Σύστημα/Αρχή Πολιτικής Προστασίας οφείλει να εντάξει στη δομή της ανθρώπινο δυναμικό, διαδικασίες και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθησης/παρατήρησης, ώστε να είναι σε θέση να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του κοινωνικού συνόλου. Τα Κέντρα Ικανότητας/Υποστηρικτικοί Φορείς θα πρέπει επομένως να αποτελούν τμήμα του νέου Συστήματος/Αρχής.

Το ίδιο ζήτημα της έγκαιρης πρόγνωσης θίγει και ο Γεράσιμος Κορρές, ερευνητής του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ο οποίος αναφέρει ότι το Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας θα πρέπει απαραιτήτως να περιέχει στον πυρήνα του ένα σύστημα Παρακολούθησης – Έγκαιρης Προειδοποίησης και Πρόγνωσης (όπου είναι δυνατή η πρόγνωση, πχ δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, ισχυροί άνεμοι, ακραίοι θαλάσσιοι κυματισμοί) ή/και πιθανολογικής πρόγνωσης (αξιοποιώντας σενάρια) το οποίο να βασίζεται σε υπάρχοντα δίκτυα παρακολούθησης (insitu & δορυφορικά) και επιστημονικά εργαλεία/μεθόδους (πχ αριθμητικά συστήματα πρόγνωσης καιρού, κυματισμών, στάθμης της θάλασσας) σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (πχ υπηρεσία Copernicus) αλλά και σε όσα θα αναπτυχθούν μελλοντικά είτε από το ίδιο το Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας είτε από άλλους φορείς (πχ ερευνητικά κέντρα, Ε.Μ.Υ.) αλλά θα εξυπηρετούν τους σκοπούς του. Αυτή τη στιγμή κάτι τέτοιο απουσιάζει στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου. Το σύστημα Παρακολούθησης – Έγκαιρης Προειδοποίησης και Πρόγνωσης είναι μια από τις σημαντικότερες συνιστώσες που οδηγούν σε ενεργοποίηση της Πολιτικής Προστασίας σε διάφορα επίπεδα. Το σύστημα Παρακολούθησης – Έγκαιρης Προειδοποίησης και Πρόγνωσης παρακολουθείται (στην βάση 24/7) από την κατάλληλα στελεχωμένη Επιστημονική Ομάδα (προσωπικό) της Εθνικής Αρχής Πολιτικής Προστασίας (που επίσης απουσιάζει από το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου) στην οποία μετέχουν και επιχειρησιακά στελέχη της Ε.Μ.Υ. και η οποία σε συνεργασία με ερευνητικούς, ακαδημαϊκούς και τεχνολογικούς φορείς (συμπεριλαμβανομένης και της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας που είναι σε άμεση διασύνδεση με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετεωρολογικών Προγνώσεων ECMWF) σε εθνικό και ευρωπαϊκό/διεθνές επίπεδο (με τους οποίους η Εθνική Αρχή συνάπτει συνεργασίες) φροντίζει για την διαρκή αναβάθμισή του, αξιοποιώντας τις σχετικές και state-of-the-art ερευνητικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

Αξιολόγηση εθνικού συστήματος πολιτικής προστασίας

Ο κ. Κορρές αναφέρεται και σε ένα άλλο ζήτημα, αυτό της αξιολόγησης του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας. Επισημαίνει συγκεκριμένα την ανάγκη για τα εξής:

  • Καθιέρωση μετρήσιμων δεικτών παρακολούθησης, ελέγχου και αξιολόγησης του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας (απουσιάζει από το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου).
  • Καθιέρωση μετρήσιμων δεικτών που θα ελέγχονται και θα αξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα από Επιτροπή της Βουλής και ανεξάρτητες επιτροπές εμπειρογνωμόνων και θα χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της λειτουργίας και την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας στο σύνολό του. Οι δείκτες αυτοί μπορεί για παράδειγμα να στοχεύουν στην:
  1. Παρακολούθηση και εκτίμηση της προόδου στο επίπεδο αποτελεσματικής πληροφόρησης και προετοιμασίας του πληθυσμού για τους κινδύνους και τις καταστροφές.
  2. Παρακολούθηση και εκτίμηση της προόδου σε επίπεδο προετοιμασίας του Συστήματος Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση κινδύνων και καταστροφών.
  3. Παρακολούθηση του επιπέδου απόκρισης και ανάπτυξης του συστήματος Παρακολούθησης – Έγκαιρης Προειδοποίησης και Πρόγνωσης του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας.
  4. Παρακολούθηση της αποτελεσματικής διασύνδεσης μεταξύ συναφών με την πολιτική προστασία φορέων του κρατικού μηχανισμού.
  5. Παρακολούθηση και εκτίμηση του επιπέδου απόκρισης του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας σε κινδύνους και καταστροφές.

Ακόμα, ο κ. Κορρές επισημαίνει πως η γενική αναφορά στο άρθρο 6 των ΛΕ.ΕΑ (Λειτουργιών Έκτακτης Ανάγκης) δημιουργεί προβλήματα εφαρμογής τους, καθώς δεν ξεκαθαρίζονται οι υπευθυνότητες. Για παράδειγμα δεν έχει προβλεφθεί ποιος έχει αρμοδιότητα να αποφασίσει την εκκένωση μιας περιοχής σε περίπτωση που το φαινόμενο εξελίσσεται σε περισσότερους από έναν δήμους.

WWF Ελλάς: Ολιγωρία στην εφαρμογή και απουσία πολιτικής βούλησης

Το ελληνικό τμήμα της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF διατύπωσε μιαν ολοκληρωμένη άποψη για την τρέχουσα κατάσταση και τις απαιτήσεις του νέου θεσμικού πλαισίου.

Η τοποθέτησή της έχει ως εξής:

Όπως όλοι οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν, ο υφιστάμενος νόμος Πολιτικής Προστασίας (v. 4249/2014) δεν εφαρμόστηκε στην πράξη ποτέ στο σύνολό του. Ο οργανισμός Πολιτικής Προστασίας που προέβλεπε δεν συστάθηκε ποτέ, οι αποφάσεις (ΥΑ, ΚΥΑ, αποφάσεις Γενικού Γραμματέα) που ήταν απαραίτητες ώστε να λειτουργήσει πρακτικά το Σύστημα Πολιτικής Προστασίας και το Σύστημα Εθελοντισμού δεν εκδόθηκαν ποτέ. Το νέο σχέδιο νόμου έρχεται να καταργήσει ουσιαστικά έναν νόμο που έπασχε κυρίως από θέματα εφαρμογής, κατάρτισης των στελεχών όλων των βαθμίδων διοίκησης που θα τον εφάρμοζαν και έλλειψης πολιτικής βούλησης και όχι κατά κύριο λόγο από τυπικά ζητήματα ή ζητήματα αρμοδιοτήτων. Και αν υπήρχαν τέτοια ζητήματα θα έπρεπε να επιλυθούν κατά τη διαδικασία εφαρμογής με τις κατάλληλες προσαρμογές του σχετικού θεσμικού πλαισίου. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε της ασυνέχειας στο σύστημα ότι κατά την διάρκεια της θητείας της παρούσας κυβέρνησης έχουν θητεύσει τέσσερις διαφορετικοί Γενικοί Γραμματείς Πολιτικής Προστασίας.

Ένα άλλο παράδειγμα της ολιγωρίας που υπάρχει στην εφαρμογή είναι το Σύστημα Εθελοντισμού. Είναι η μόνη σταθερή παράμετρος της Πολιτικής Προστασίας από το 2002, και μετά από 17 χρόνια δεν έχει γίνει εφικτή η ουσιαστική εποπτεία και υποστήριξη στο έργο που παράγουν οι εθελοντικές οργανώσεις, το οποίο εκτελείται χωρίς κεντρική καθοδήγηση και με ίδια μέσα. Οι τραγικές συνέπειες των πυρκαγιών του 2018 οδήγησαν στην εισήγηση ενός νέου νομικού πλαισίου χωρίς να έχει εφαρμοστεί το προηγούμενο ώστε να διορθωθούν τυχόν αδυναμίες, παραλείψεις και κενά και το νέο πλαίσιο να κτιστεί πάνω στις εμπειρίες, τις επιτυχίες ή και τις αποτυχίες του προηγούμενου. Η εσπευσμένη προώθηση του συγκεκριμένου σχεδίου νόμου (και κατά συνέπεια η συντόμευση της διαβούλευσης) είναι αδικαιολόγητη, δεδομένου ότι η αντιπυρική περίοδος μόλις άρχισε, και επομένως το νέο νομικό καθεστώς θα εφαρμοστεί πρακτικά από το 2020. Η τυχόν εσπευσμένη ενεργοποίησή του το καλοκαίρι του 2019 θα αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο αποδιοργάνωσης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Στην παρούσα χρονική περίοδο όλος ο υφιστάμενος μηχανισμός ασχολείται με τα πρακτικά ζητήματα της αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών. Επιβάλλεται να παραταθεί η περίοδος διαβούλευσης ώστε να εκφέρουν γνώμη όλοι οι εμπλεκόμενοι, καθώς πρακτικά δεν θα έχει εφαρμογή κατά την τρέχουσα αντιπυρική περίοδο και η παρούσα διαβούλευση φαίνεται να εξυπηρετεί μόνο επικοινωνιακούς σκοπούς. Δεν έχει υπάρξει εκ των προτέρων κανενός είδος διαβούλευσης ή διάλογος με τους ΟΤΑ, τις τοπικές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας ή τις εθελοντικές ομάδες για ιδέες και σκέψεις επί του προτεινόμενου συστήματος πολιτικής προστασίας.

Ο μηχανισμός δεν κατάφερε να ανταποκριθεί τα προηγούμενα χρόνια όταν οι δομές και οι διαδικασίες ήταν πιο απλές. Με το νέο σχέδιο νόμου εισάγονται νέοι ορισμοί, διαδικασίες, πρωτόκολλα και αρχές λειτουργίας που ενδεχομένως να δημιουργήσουν μεγαλύτερη σύγχυση και πολυπλοκότητα από το ήδη υφιστάμενο πλαίσιο. Παράμετροι που ενισχύουν την προηγούμενη άποψη είναι η υφιστάμενη υποστελέχωση των αντίστοιχων υπηρεσιών σε Περιφέρειες και Δήμους, η ελλιπέστατη κατάρτιση σε θέματα Πολιτικής Προστασίας και η (σε πολλές περιπτώσεις) άσκηση παράλληλων καθηκόντων. Χωρίς συγκεκριμένες προβλέψεις υποχρεωτικής εκπαίδευσης στο περιεχόμενο του νομοσχεδίου αλλά και το αντικείμενο της πολιτικής προστασίας, καθορισμού προσόντων των στελεχών της Εθνικής Αρχής και των τοπικών αρχών, συνεχούς καθοδήγησης (όχι με εγκυκλίους αλλά στην καθημερινότητα και την πράξη) από την Εθνική Αρχή αλλά και αποκλειστικής απασχόλησης στο αντικείμενο, το παρόν σχέδιο θα αποτύχει.

Σίγουρα εισάγονται και θετικά στοιχεία που δεν προβλέπονταν ή δεν περιγράφονταν στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο. Ενδεικτικά:

  • Γίνεται αναλυτική περιγραφή των αρχών, της αποστολής και των δράσεων της Πολιτικής Προστασίας. Οι v. 3013/2002 και 4249/2014 δεν είχαν ανάλογες περιγραφές και κατέγραφαν κατά κύριο λόγο αρμοδιότητες.
  • Πραγματοποιείται κατηγοριοποίηση περιεχομένου εκτάκτων αναγκών μέσω των ΛΕ.Ε.Α.
  • Εντάσσονται και ορίζονται νέες έννοιες οι οποίες ήταν απαραίτητες όπως οι Κρίσιμες Υποδομές, τα Κέντρα Ικανότητας Πολιτικής Προστασίας, ο Εθνικός Κατάλογος Κινδύνων και Απειλών.
  • Ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής δεν είναι αιρετός και διορίζεται για 5 χρόνια. Ικανό διάστημα για να παράξει έργο. Θα υποστηρίζεται για πρώτη φορά από δύο υποδιοικητές και επιστημονικό συμβούλιο.
  • Ο ορισμός του ΚΕΜΕΑ ως πιστοποιημένου φορέα παροχής εκπαίδευσης για τα στελέχη της διοίκησης.
  • Η δημιουργία του ΕΣΚΕΠΠ (Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας) με δική του δομή, διευρυμένες αρμοδιότητες, ευρύτερο συντονιστικό ρόλο, που θα προΐσταται όλων των επιμέρους συντονιστικών κέντρων.
Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών: υποβαθμίζεται ο ρόλος του Επιστημονικού Συμβουλίου

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ), απευθυνόμενο στην αρμόδια υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη κυρία Παπακώστα, αναφέρει πως οι παρατηρήσεις του συλλέχτηκαν κατόπιν εσωτερικής διαβούλευσης με τις αρμόδιες ερευνητικές ομάδες που ασχολούνται με την παροχή επιχειρησιακών υπηρεσιών πρόγνωσης, εντοπισμού, παρακολούθησης και διαχείρισης αποτελεσμάτων έντονων φυσικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών (ΦΚ). Γράφει συγκεκριμένα:

Όπως θα γνωρίζετε, στο ΕΑΑ λειτουργούν οι μονάδες BEYOND (δορυφορικής τηλεπισκόπησης και παρακολούθησης ανά 5λεπτο και σε 24ωρη βάση του Ελλαδικού χώρου) και METEO (μετεωρολογικής παρακολούθησης και πρόγνωσης μέσω του πυκνότερου δικτύου σταθμών πανελλαδικά, που αριθμεί περί τους 400). Επιπλέον το ΕΑΑ, μέσω του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, λειτουργεί την 24ωρη παρακολούθηση της σεισμικής δραστηριότητας και των τσουνάμι της ευρύτερης περιοχής. Θέλουμε να επισημάνουμε ότι οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας, που προσφέρουν οι μονάδες του ΕΑΑ, ήδη ενεργοποιούνται πλειστάκις από την ΕΕ και τις Πολιτικές Προστασίες ευρωπαϊκών και τρίτων χωρών. Η γενική μας άποψη, στηριγμένη στην εμπειρία συνεργασίας μας με φορείς Πολιτικής Προστασίας (ΠΠ), είναι ότι ήταν πράγματι αναγκαία μια νέα νομοθετική ρύθμιση αναβάθμισης του ρόλου του Εθνικού φορέα ΠΠ ώστε να υπάρξει συντονισμός όλων των συναρμόδιων υπουργείων, των επιχειρησιακών μονάδων αντιμετώπισης ΦΚ, της αυτοδιοίκησης αλλά και των Εθνικών Ερευνητικών Φορέων που παράγουν εδώ και πολλά χρόνια υπηρεσίες και καινοτόμα εργαλεία που μπορούν να διατεθούν στην πολιτεία (ορισμένα δε ήδη διατίθενται). Όμως, σχετικά με την πρόταση σύστασης Επιστημονικού Συμβουλίου (Άρθρο 64 & 65), η οποία μας βρίσκει απολύτως σύμφωνους, η άποψή μας είναι ότι στο νομοσχέδιο περιορίζεται σε έναν ρόλο σαφώς υποδεέστερο αυτού που είχε διαφανεί να είναι στις προθέσεις της Κυβέρνησης, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού στο ΥΠΕΣ στις 09/08/2018.

Χαρακτηριστικά είχε αναφέρει ο Πρωθυπουργός ότι συγκροτείται και λειτουργεί στο υψηλότερο επίπεδο της Αρχής (στο πλευρό του Διοικητή) μόνιμο και διαρκές Επιτελείο Διοίκησης με εκπροσώπους πολλών συναρμόδιων φορέων (Π.Υ., ΕΚΑΒ, Ελληνική Αστυνομία, Λιμενικό, Ερυθρός Σταυρός, εθελοντές, ΓΕΑ, ΓΕΣ κλπ) αλλά και εκπρόσωπους των βασικών Ερευνητικών Φορέων της χώρας! Στο νομοσχέδιο συστήνεται μεν μόνιμο Επιστημονικό Συμβούλιο αλλά με ρόλο μόνο συμβουλευτικό του Διοικητή, που επί της ουσίας θα είναι στη διακριτική ευχέρειά του η ενεργοποίησή του. Η αρχική προσέγγιση του Πρωθυπουργού, και όχι αυτή του νομοσχεδίου, μας βρίσκει σύμφωνους. Θα καταθέσουμε τις ειδικότερες προτάσεις που έχουμε στα επιμέρους άρθρα.

Όχι σε ανάθεση της πολιτικής προστασίας σε ιδιώτες

Ο Βασίλης Κατσαντάς είναι εν ενεργεία πυροσβέστης και θίγει το ζήτημα της οργάνωσης των Περιφερειών και της λανθασμένης κατά τον ίδιο ανάθεσης εργασιών σε ιδιώτες, που συνεπάγεται αργή αντίδραση για την αντιμετώπιση των φαινομένων όταν προκληθούν. Αναφέρει τα εξής: Ο χρόνος είναι κατάλληλος για τη διαβούλευση ενός εθνικού σχεδίου πολιτικής προστασίας δεδομένου και ότι, κατά κοινή ομολογία, οι αυτοτελείς διευθύνσεις πολιτικής προστασίας κυρίως των Περιφερειών έως σήμερα λειτουργούν ως πάρεργο, με ανάθεση παράλληλων καθηκόντων σε διευθυντικά στελέχη, που ουδεμία σχέση/γνώση έχουν με το αντικείμενο. Η έλλειψη μέσων και στελεχιακού δυναμικού αποτέλεσε το έναυσμα πολιτικής κατεύθυνσης των προηγούμενων κυβερνήσεων για παραχώρηση σε ιδιώτες-εργολάβους του έργου της πολιτικής προστασίας. Ο χρόνος ανταπόκρισης αυτού του επίπλαστου μηχανισμού (υδροφόρες-μηχανήματα έργου) ήταν τουλάχιστον τέσσερις ώρες.

Και σημειώνει πως ο κώδικας επικοινωνίας μεταξύ της αιχμής του δόρατος (Πυροσβεστικού Σώματος) και ιδιωτών είναι ανύπαρκτος, λόγω μη εκπαίδευσής τους, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «ούτε τον ημερήσιο δείκτη επικινδυνότητας γνωρίζουν οι άνθρωποι». Το ωράριο εργασίας των αυτοτελών διοικήσεων πολιτικής προστασίας μέχρι πρότινος ήταν λειτουργία γραφείου (7-15 ή 8-16).

Καταλήγει επισημαίνοντας ότι ως κρατικός λειτουργός σε έναν τομέα που σκοπό του έχει την προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών, δεν μπορεί να διανοηθεί ότι μπορεί έστω και ένας ένστολος πολίτης να έχει υιοθετήσει λογικές πολιτικής εκδούλευσης, εξυπηρετώντας ενδεχομένως και ιδιοτελείς στόχους.

Έχει διατελέσει αρχισυντάκτης οικονομικού στις εφημερίδες Ελευθεροτυπία, Δημοκρατία και Ντοκουμέντο, κι έχει εργαστεί σε διάφορα ηλεκτρονικά μέσα. Το 2016 η αναζήτηση για νέα πράγματα τον οδήγησε στην ίδρυση του marketfair.gr.

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.