Μαθήματα από τον Τζέρεμι

Η δημοφιλία του Μεσιέ Ζεν ανεβαίνει κάθε μέρα. Όμως, η θετική αφήγηση του φαινομένου Κόρμπιν αποσιωπά τα δύσκολα ερωτήματα που έφερε στο προσκήνιο η εκλογή του αριστεριστή βουλευτή στην ηγεσία των Εργατικών.
Χρόνος ανάγνωσης: 
14
'
Ο Τζέρεμι Κόρπιν ήταν ο θετικός πρωταγωνιστής των εκλογών στη Μεγάλη Βρετανία. [DANIEL LEAL-OLIVAS / AFP]

Στις 24 Ιουνίου του 2015, τέσσερις μέρες πριν η ελληνική κυβέρνηση προκηρύξει το δημοψήφισμα της, στην αίθουσα 7 των Επιτροπών του βρετανικού κοινοβουλίου, μία ομάδα βουλευτών και στελεχών του Εργατικού κόμματος συναντήθηκε με αντικείμενο συζήτησης τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Στόχος της συνάντησης ήταν να πειστούν όσο το δυνατόν περισσότεροι βουλευτές –κυρίως Εργατικοί, αλλά όχι μόνον– να συμμετάσχουν σε πρωτοβουλίες κατά της λιτότητας στην Ευρώπη, παρέχοντας έτσι στήριξη και στις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ.


Δεν προλαβαίνεις να διαβάσεις; Άκουσε το άρθρο σε podcast από τον Θύμιο Τζάλλα:

Περισσότερα inside podcasts εδώ.


Το έδαφος ήταν πρόσφορο, οι περισσότεροι από τους παριστάμενους ανήκαν έτσι κι αλλιώς στην αριστερή πτέρυγα των Εργατικών. «Δεν έχω πρόβλημα να υποστηρίξω τον ΣΥΡΙΖΑ», είπε η βουλευτής Έλεν Γκούντμαν, «αλλά πρέπει να απαντάω και στον κόσμο της εκλογικής μου περιφέρειας, όταν με ρωτάει για τις σχέσεις τους με τον Πούτιν ή τις ανεδαφικές τους προτάσεις για τη διατήρηση ενός ασφαλιστικού συστήματος με παράλογες παροχές». Ελάχιστοι βουλευτές του Εργατικού κόμματος φαντάζονταν ότι σε λίγους μήνες, θα έπρεπε να βρουν ανάλογη υπερασπιστική γραμμή όχι για τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά για τον αρχηγό του δικού τους κόμματος.

Με δυο λόγια

Όταν ο Κόρμπιν εξελέγη, σχεδόν κατά λάθος, αρχηγός των Εργατικών, σε μια ψηφοφορία για πρώτη φορά κατευθείαν από τη βάση, οι παραδοσιακά μετριοπαθείς βουλευτές του κόμματος άρχισαν να ιδρώνουν. Κάποιοι έσβησαν το όνομα του από τα προεκλογικά τους φυλλάδια, κάποιοι απλώς περίμεναν η μοιραία συντριβή του στις εκλογές της 8ης Ιουνίου να τους απαλλάξει από την παρουσία του. Όμως ο Κόρμπιν, που έχει επιβιώσει μιας εσωκομματικής πρότασης μομφής, προκάλεσε με την προσωπική του δημοφιλία μαζικές εγγραφές στο Εργατικό Κόμμα που έχει πια περισσότερα μέλη από όλα τα βρετανικά κόμματα μαζί. Τα νέα μέλη δεν είναι άγνωστα στο κόμμα. Πρόκειται μάλλον για την επιστροφή ενός κομματικού ακροατηρίου που είχε εγκαταλείψει τους Εργατικούς εξαιτίας των ιδεολογικών συμβιβασμών του Μπλερ. Έτσι οι Εργατικοί δεν υπέστησαν το pasokification που έτρεμαν, απλώς εξακολουθούν να είναι ένας ετερόκλητος συνασπισμός αριστερών δυνάμεων που συνυπάρχουν εξαιτίας του παραδοσιακού δικομματισμού της χώρας. Κι ενώ ο Κόρμπιν μπορεί να απολαμβάνει την καθαρά προσωπική του νίκη, πολλοί φοβούνται ότι η συνομιλία με μεγάλα τμήματα της κοινωνίας προϋποθέτει ανοίγματα και συμβιβασμούς για τους οποίους δεν υπήρξε ποτέ διατεθειμένος και ότι, αργά ή γρήγορα, οι Εργατικοί θα επιστρέψουν σε όσα τους χωρίζουν.
Η χάρη

Στις 10 Ιουνίου 2015, ο Κόρμπιν είχε περιληφθεί χαριστικά στη λίστα των υποψηφίων για την αρχηγία του κόμματος. Καθώς δεν μπορούσε να συγκεντρώσει τις 35 απαιτούμενες υπογραφές βουλευτών, αρκετοί συνάδελφοι συμφώνησαν να του δώσουν τη στήριξή τους προκειμένου να υπάρξει στην εσωκομματική μάχη και μια φωνή ενάντια στη λιτότητα. Ήταν η στιγμή που το Εργατικό Κόμμα άλλαξε, σχεδόν κατά λάθος, το ρου της ιστορίας του.

Όταν άρχισε να γίνεται σαφές ότι ο Κόρμπιν θα κέρδιζε τις εσωκομματικές εκλογές, κάποιοι από τους 35 βουλευτές είχαν ήδη μετανιώσει την υπογραφή τους, αλλά ήταν αργά. Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, με την κοινοβουλευτική ομάδα να παρακολουθεί εμβρόντητη, η κομματική βάση των Εργατικών εξέλεξε τον Κόρμπιν με συντριπτικά ποσοστά.

Οι προτάσεις των οικονομολόγων που εμπιστεύτηκε ο νέος αρχηγός των Εργατικών (όπως του Ρίτσαρντ Μέρφι, τον οποίο κάποιοι αποκαλούν «Βαρουφάκη του Ηνωμένου Βασιλείου») για εκτύπωση χρήματος και αύξηση των δημοσίων δαπανών αντιμετωπίστηκαν με μεγάλη δυσπιστία μέσα στο κόμμα. Σχεδόν όλες οι πτέρυγες των Εργατικών βουλευτών (κεντρώοι, δεξιοί, μετριοπαθείς αριστεροί) φοβήθηκαν πως η κοινή γνώμη θα εκλάμβανε τις πολιτικές αυτές ως ανεδαφικές. Ανησυχούσαν επίσης ότι η –παραδοσιακά μειοψηφική– ριζοσπαστική πτέρυγα θα μετέτρεπε τους Εργατικούς σε αναξιόπιστη φωνή διαμαρτυρίας που υπόσχεται τα πάντα χωρίς να λογαριάζει το κόστος. Ειδικά η τελευταία κατηγορία είναι ανάθεμα για τους Εργατικούς, αφού αποτελεί το κατεξοχήν επιχείρημα που χρησιμοποιούν οι Συντηρητικοί εναντίον τους. Ανάλογος υπήρξε και ο φόβος για τις επιλογές του Κόρμπιν στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα. Η ρητορική εναντίον της Δύσης, το άνοιγμα προς τον Πούτιν και οργανώσεις όπως η Χαμάς ή παλαιότερα ο ΙΡΑ, φέρνουν σε δύσκολη θέση τους παραδοσιακά μετριοπαθείς βουλευτές των Εργατικών.

Με αφορμή την αμφιλεγόμενη στάση του Κόρμπιν στο Brexit, 172 από τους 212 βουλευτές κατέθεσαν πρόταση μομφής και τον Σεπτέμβρη του 2016 έγιναν ξανά εσωκομματικές εκλογές. Ο Κόρμπιν περιλήφθηκε στη λίστα των υποψηφίων και πάλι κατ’ εξαίρεση, αυτή τη φορά ως εν ενεργεία αρχηγός του κόμματος. Κέρδισε και πάλι, μάλιστα αυξάνοντας ελαφρά το ποσοστό του.

Με αυτή την πρωτάκουστη συνθήκη όχι μόνο στα βρετανικά πολιτικά χρονικά, αλλά ενδεχομένως σε παγκόσμιο επίπεδο, φτάσαμε στις τελευταίες εκλογές. Οι βουλευτές προσπάθησαν να διατηρήσουν τις έδρες τους έχοντας αποκηρύξει τον αρχηγό του κόμματος. Κάποιοι έφτασαν στο σημείο να αφαιρούν το όνομα του από το προεκλογικό τους υλικό. Οι περισσότεροι διαμαρτύρονταν ότι ακόμη και η αναφορά του ονόματος του Κόρμπιν εξαγρίωνε τους ψηφοφόρους των Εργατικών.

Οι Εργατικοί δεν θα έφταναν ποτέ σε αυτή την παράδοξη θέση αν ο προκάτοχος του Κόρμπιν, Εντ Μίλιμπαντ, δεν αποφάσιζε το 2014 να αλλάξει τον τρόπο εκλογής του αρχηγού του κόμματος. Αν και, για να είμαστε απολύτως δίκαιοι, τα εύσημα ανήκουν σε ένα μεθυσμένο βουλευτή, δύο χρόνια νωρίτερα.

One member, one vote

Στις 23 Φεβρουαρίου του 2012, ο Έρικ Τζόις, βουλευτής τότε των Εργατικών, μπήκε στο Strangers Bar (ένα από τα παροιμιωδώς πολλά μπαρ που υπάρχουν στο βρετανικό κοινοβούλιο) μεθυσμένος και έτοιμος για καυγά. Αφού ενημέρωσε τους παρισταμένους για τις προθέσεις του λέγοντας «Τhere are too many fucking Tories in here», έριξε κουτουλιά στον πρώτο Τόρι που βρήκε μπροστά του. Ο Τζόις αποβλήθηκε από το κόμμα, ενώ στην εκλογική του περιφέρεια, το Φάλκιρκ της Σκωτίας, προκηρύχθηκαν επαναληπτικές εκλογές.

Τα συνδικάτα ακολούθησαν την πάγια τακτική τους: αποφάσισαν ποιον θα στηρίξουν και ουσιαστικά χωρίς να ρωτάνε τα εγγεγραμμένα μέλη, τον ψήφισαν μονοκούκι. Στην πολιτική όμως, έρχεται η στιγμή που χρόνιες πρακτικές θεωρούνται πια απαράδεκτες. Με αφορμή το Φάλκιρκ, ο τότε αρχηγός των Εργατικών Εντ Μίλιμπαντ αποφάσισε ότι το κόμμα πρέπει να τελειώνει με τους αθέμιτους τρόπους επιρροής των συνδικάτων.

Μέχρι τότε, o αρχηγός του Εργατικού κόμματος εκλεγόταν με ένα πολύπλοκο σύστημα. Οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε καταρχάς να συγκεντρώσουν υπογραφές στήριξης από το 12,5% των βουλευτών προκειμένου να θέσουν υποψηφιότητα. Στη συνέχεια, το εκλογικό σώμα χωριζόταν σε τρεις κατηγορίες: 1) τους βουλευτές/ευρωβουλευτές, 2) τα μέλη του κόμματος και 3) τους εγγεγραμμένους σε ενώσεις ή συνδικάτα. Η ετυμηγορία κάθε μίας από τις τρεις κατηγορίες συνεισέφερε ισόποσα από 33% στο τελικό αποτέλεσμα.

Στις εσωκομματικές εκλογές του 2010, η ψήφος της κοινοβουλευτικής ομάδας των 257 μελών είχε το ίδιο βάρος με τα 123.000 μέλη και τα 200.000 μέλη των συνδικάτων. Αυτό πρακτικά σήμαινε ότι η ψήφος ενός βουλευτή αντιστοιχούσε στην ψήφο 600 περίπου μελών.

Το σχέδιο του Εντ Μίλιμπαντ ήταν απλό: One Member, One Vote. Οι ενδιαφερόμενοι θα εξακολουθούσαν να χρειάζονται τον ελάχιστο αριθμό βουλευτικών υπογραφών για να είναι υποψήφιοι, αλλά στις εκλογές σε κάθε μέλος θα αντιστοιχούσε μία ψήφος. Οι ψήφοι του βουλευτή, του μέλους και του συνδικαλιστή θα είχαν το ίδιο βάρος. Ταυτόχρονα, δικαίωμα ψήφου μπορούσε να αποκτήσει οποιοσδήποτε, αρκεί να κατέβαλε το αντίτιμο των 3 λιρών. Η διαδικασία ήταν τόσο ανοιχτή, ώστε όταν εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2015, άρχισαν να συμβαίνουν ευτράπελα. Συντηρητικοί ψηφοφόροι γράφτηκαν μαζικά στους Εργατικούς για να ψηφίσουν τον Κόρμπιν με σκοπό να εκμηδενίσουν τις πιθανότητες νίκης των αντιπάλων τους. Όμως τα περιστατικά αυτά ήταν δευτερεύουσας σημασίας, και δεν ακύρωσαν ούτε το χαρακτήρα, ούτε τη δυναμική της νέας εκλογικής διαδικασίας.

Ο κόσμος άρχισε να γράφεται μαζικά στο Εργατικό Κόμμα. Μέσα σε λίγους μήνες τα μέλη αυξήθηκαν από 190.000 σε 517.000. Οι Εργατικοί έχουν πια περισσότερα μέλη από όλα τα βρετανικά κόμματα μαζί (τα μέλη των Συντηρητικών είναι περίπου 130.000). O Κόρμπιν κινητοποιούσε τον κόσμο, τον βοηθούσε να επιστρέψει στην πολιτική με πρωτόγνωρους ρυθμούς. Η δική του δημοφιλία, και όχι το brand των Εργατικών, εξασφάλιζε οπαδούς και δυναμική στο κόμμα. Ακόμη και σήμερα ο ρυθμός συνεχίζει αμείωτος: την επόμενη των εκλογών οι Εργατικοί έγραψαν 35.000 νέα μέλη.

Εκ των πραγμάτων, την ημέρα που οι Εργατικοί βουλευτές κατέθεσαν την πρόταση μομφής στον αρχηγό τους, στράφηκαν εναντίον της ετυμηγορίας της βάσης. Η κίνηση τους περιγράφηκε από την ομάδα του Κόρμπιν ως πραξικόπημα. Οι βουλευτές κατηγορήθηκαν ότι προσπαθούν να ανατρέψουν τη βούληση του εκλογικού σώματος. Το κυριότερο, αναχαίτιζαν ένα ισχυρό κύμα ενδιαφέροντος για την πολιτική. Η περίφημη γυάλα του Γουέστμινστερ (The Westminster Bubble), έλεγαν οι αντίπαλοι των βουλευτών, προσπαθούσε να κρατήσει την κοινωνία έξω από την πολιτική.

Είναι όμως έτσι; Καταρχάς, η μεσολάβηση της κοινοβουλευτικής ομάδας ανάμεσα στη βάση και τον αρχηγό είναι απαραίτητο εργαλείο διασφάλισης της λογοδοσίας του επικεφαλής μετά την εκλογή του. Το Εργατικό Κόμμα από τη μία κατηγορούσε την Τερέζα Μέι ότι στο όνομα της λαϊκής ετυμηγορίας του δημοψηφίσματος αγνόησε το κοινοβούλιο προκειμένου να επιβάλλει τους δικούς της κανόνες στη διαπραγμάτευση για το Brexit, όμως την ίδια στιγμή ήταν διατεθειμένο να παρακάμψει τη δική του κοινοβουλευτική ομάδα, επικαλούμενο την ετυμηγορία της εκλογικής του βάσης.

Ακόμη σπουδαιότερα, οι βουλευτές δεν λογοδοτούν μόνο σε μία κομματική βάση 500.000 εγγεγραμμένων μελών, αλλά εκπροσωπούν περίπου 13 εκατομμύρια πολίτες που επιλέγουν τους Εργατικούς. Το εκλογικό σώμα με το οποίο συνομιλούν είναι πολύ μεγαλύτερο και ετερόκλητο από το κοινό ενός κόμματος. Η συνομιλία με μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, προϋποθέτει ανοίγματα και συμβιβασμούς για τους οποίους η ριζοσπαστική πτέρυγα του Κόρμπιν δεν υπήρξε ποτέ διατεθειμένη. Αντιθέτως, ο αρχηγός των Εργατικών στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής του καριέρας έχει ψηφίσει 500 φορές ενάντια στις επιλογές της εκάστοτε ηγεσίας, όταν θεωρούσε ότι αυτές παρέκκλιναν από την ιδεολογία του κόμματος.

Την ίδια στιγμή, η πρωτοφανής εισροή μελών δεν σήμαινε απαραιτήτως άνοιγμα στην κοινωνία, αλλά την επιστροφή ενός κομματικού ακροατηρίου που είχε εγκαταλείψει το Εργατικό κόμμα εξαιτίας των ιδεολογικών συμβιβασμών του Μπλερ. Είναι χαρακτηριστικό ότι εκπρόσωποι των αριστερών οργανώσεων είχαν φτάσει στο σημείο να υποστηρίζουν ότι ο Μπλερ όφειλε τις συντριπτικές του νίκες στο γεγονός ότι ψήφιζαν το Εργατικό κόμμα οι λάθος άνθρωποι.

Αν ρίξει κανείς μια ματιά στα χαρακτηριστικά των νέων μελών, θα διαπιστώσει ότι δεν μεταμόρφωσαν το Εργατικό κόμμα, αλλά αντιθέτως μοιάζουν πολύ με την υπάρχουσα βάση: ίδιο εισόδημα, ίδια ηλικία, ίδιο υψηλό επίπεδο μόρφωσης. Σε μεγάλο βαθμό το προφίλ της βάσης εκφράστηκε στο αποτέλεσμα της 8ης Ιουνίου. Οι Εργατικοί κέρδισαν τα αστικά κέντρα με πανεπιστήμια, αλλά έχασαν 11 έδρες της εργατικής τάξης που είχαν κερδίσει σε τρεις εκλογές με τον Μπλερ. Η Τερέζα Μέι αύξησε κατά 9% τα ποσοστά της στα λαϊκά στρώματα και πήγε εξαιρετικά καλά στα χαμηλότερα εισοδήματα.

Η νέα με την παλιά βάση όμως έχουν μία κρίσιμη διαφορά: τα μέλη που ήρθαν μετά τον Κόρμπιν τοποθετούν ιδεολογικά τους εαυτούς τους στην αριστερή πτέρυγα του κόμματος. Άνθρωποι που είχαν εγκαταλείψει τους Εργατικούς εξαιτίας της δεξιάς τους στροφής, τώρα επέστρεφαν, ώστε να πάρουν πίσω το κόμμα τους. Το ζήτημα ήταν αν οι υπόλοιποι ήθελαν να το παραδώσουν.

70 χρόνια σε εφτά εβδομάδες

Ο αγαπημένος όρος των Εργατικών είναι το Pasokification. Σύμφωνα με τη θεωρία, οι Εργατικοί θα πάθαιναν με τον Κόρμπιν αυτό που συνέβη στο ΠΑΣΟΚ ή στο σκωτσέζικο Εργατικό κόμμα: αφανισμό απέναντι σε μία νέα αριστερή ανερχόμενη δύναμη.

H συζήτηση συνέπεσε με την πρόσκαιρη, όπως αποδείχθηκε, άνοδο του πολυκομματισμού στη Βρετανία. Το 2015, περίπου ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους επέλεγε μικρότερα κόμματα. Οι Εργατικοί και οι Συντηρητικοί είχαν πάρει μαζί περίπου το 67%. To 2017 όμως ο δικομματισμός έφτασε στο 82% επιστρέφοντας στα επίπεδα της δεκαετίας του 1970. Με έναν μοναδικό τρόπο, και με τίμημα ασφαλώς τον δικό τους χαρακτήρα, τα μεγάλα κόμματα κατάφεραν να απορροφήσουν την αντισυστημική ψήφο. Το πλειοψηφικό σύστημα άντεξε, και έτσι εξουδετέρωσε οποιαδήποτε σκέψη για διάσπαση των Εργατικών.

Οι Εργατικοί δεν υπέστησαν πασοκοποίηση, αντιθέτως εξακολουθούν να είναι αυτό που ιστορικά υπήρξαν: ένας ετερόκλητος συνασπισμός αριστερών δυνάμεων που συνυπάρχουν εξαιτίας της απουσίας αναλογικής εκπροσώπησης στη Βουλή, από τον Τόνι Μπλερ που συμπαθεί τη Θάτσερ μέχρι τον σημερινό σκιώδη υπουργό Οικονομικών Τζον Μακντόνελ που μνημονεύει συχνά τον Μάο.

Το ποιος διοικεί το κόμμα, είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο η σύγκρουση των βουλευτών με τον Κόρμπιν αγγίζει στο ζήτημα των πολιτικών των Εργατικών. Όσα είδαμε να εξελίσσονται στις εφτά εβδομάδες της προεκλογικής εκστρατείας είναι μία συντομογραφία των δραματικών συγκρούσεων μέσα στο κόμμα τα τελευταία 70 χρόνια γύρω από τέσσερα κορυφαία ζητήματα.

Εθνικοποιήσεις:

Ο Κόρμπιν πρότεινε την εθνικοποίηση των σιδηρόδρομων. Πριν μερικούς μήνες οι Βρετανοί είχαν δει τον αρχηγό των Εργατικών να κάθεται θεατρικά στο πάτωμα στο τρένο της Virgin για το Νιούκαστλ, προκειμένου να υπογραμμίσει την ταλαιπωρία του επιβατικού κοινού από τις ιδιωτικές εταιρίες. Ο Κόρμπιν διένειμε το σχετικό υλικό στα μέσα ενημέρωσης, ενώ αποδείχτηκε ότι υπήρχαν κενές θέσεις.

Οι κεντρώοι Εργατικοί θεωρούν ότι η επιστροφή του κράτους δεν εγγυάται τη μείωση των τιμών, ούτε καλύτερες υπηρεσίες για το κοινό και ότι αντιθέτως, η κυβέρνηση πρέπει να ακολουθήσει τους νόμους της αγοράς και να βελτιώσει το υπάρχον πολύπλοκο σύστημα συνύπαρξης κράτους και ιδιωτών.

Η συζήτηση για τον δημόσιο έλεγχο κρίσιμων τομέων της οικονομίας ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του ’50 όταν στελέχη όπως ο Τόνι Κρόσλαντ ή ο Ρόι Τζένκινς διαπίστωσαν την ανάγκη προσαρμογής της ιδεολογίας του κόμματος στις νέες συνθήκες που δημιουργούσε ο καπιταλισμός (διαχωρισμός ιδιοκτησίας και management, άνοδος ανώνυμων μετοχικών εταιριών και διασπορά των share holdings). Η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες κορυφώθηκε το 1994, με την κατάργηση του περίφημου Clause που προέβλεπε τον δημόσιο έλεγχο των μέσων παραγωγής.

Το συνέδριο του Μπλάκπουλ το 1994, όπου ο Μπλερ ανακοίνωσε την αλλαγή του καταστατικού των Εργατικών όσον αφορά τις εθνικοποιήσεις

Παροχές:

Το προεκλογικό μανιφέστο των Κόρμπιν περιλάμβανε παροχές για όλους. Προγράμματα δημόσιων επενδύσεων, κατάργηση των διδάκτρων στα πανεπιστήμια, αύξηση των κονδυλίων στα σχολεία, την κοινωνική πρόνοια και την υγεία. Τα χρήματα υποτίθεται θα βρεθούν από τη φορολόγηση των πλουσίων, αλλά ανεξάρτητοι οργανισμοί αμφισβητούν τα νούμερα των Εργατικών.

Το κόμμα επιστρέφει σε μία κλασική σύγκρουση που πήρε δραματικές διαστάσεις στα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν οι Εργατικοί εφάρμοσαν ανάλογες πολιτικές, με τους αριστεριστές εκπρόσωπους τους, στην τοπική αυτοδιοίκηση. Ο τότε αρχηγός του κόμματος, Νιλ Κίνοκ, στο συνέδριο του 1985, σε μία ιστορική στιγμή της σύγκρουσης επιτέθηκε στην αριστερή πτέρυγα για ανεύθυνη διαχείριση της οικονομίας.

Συνέδριο Εργατικών, 1985, Μπόρνμουθ. Ο Νιλ Κίνοκ επιτίθεται στους τροτσκιστές δημοτικούς συμβούλους των Εργατικών στο Λίβερπουλ κατηγορώντας τους ότι με τις ανεδαφικές τους υποσχέσεις κατέληξαν να μισθώνουν ταξί για να παραδώσουν απολύσεις σε εργαζομένους. Ο βουλευτής Έρικ Χέφερ αποχωρεί ενοχλημένος.

Πυρηνικός αφοπλισμός:

Ο Κόρμπιν δηλώνει ειρηνιστής και θέλει να μην ανανεωθεί το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Στην πιο πρόσφατη κοινοβουλευτική ψηφοφορία, τον Ιούλιο του 2016, το κόμμα είχε τρεις διαφορετικές θέσεις (υπέρ, κατά και αποχή) με τον Κόρμπιν, σε μία ακόμη βρετανική παγκόσμια πρωτοτυπία, να ψηφίζει, αυτή τη φορά ως αρχηγός (!) ενάντια στη γραμμή που αποφάσισε το κόμμα του στο συνέδριο του 2015 (η θέση των Εργατικών είναι ότι το πυρηνικό πρόγραμμα είναι απαραίτητο για την ασφάλεια της χώρας και τις θέσεις εργασίας που προσφέρει).

55 χρόνια πριν, το 1960, έλαβε χώρα η πιο χαρακτηριστική σύγκρουση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες του κόμματος. Όπως και ο Κόρμπιν, έτσι και ο Χιου Γκάιτσκελ, αρχηγός των Εργατικών και ο ιδεολογικός πατέρας της δεξιάς πτέρυγας, είχε επίσης χάσει τη μάχη, εκείνος από τους ειρηνιστές. H ομιλία του στο Συνέδριο των Εργατικών του 1960 θεωρείται ως μία από τις σπουδαιότερες στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της Βρετανίας.

Συνέδριο Σκάρμπορο, 1960. Η ιστορική σημασία του λόγου εντοπίζεται στο πάθος με το οποίο ο Γκάιτσκελ προειδοποιεί τους εσωκομματικούς του αντιπάλους ότι θα αγωνιστεί ξανά και ξανά και ξανά για να σώσει το κόμμα που αγαπά.​


Ευρωπαϊκή Ένωση:

Το Εργατικό Κόμμα βρίσκεται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση στο ζήτημα του Brexit. Το κόμμα έχει κερδίσει 46 από τις 100 έδρες που ψήφισαν με συντριπτικά ποσοστά Leave και 40 από τις 100 ισχυρότερες έδρες του Remain.

Η απρόθυμη στήριξη του Remain από τον παραδοσιακό ευρωσκεπτικιστή Κόρμπιν εκνεύρισε το φιλοευρωπαϊκό Εργατικό κόμμα. Όσοι είδαν το αβίαστο πάθος με το οποίο ο αρχηγός των Εργατικών έδωσε τον προεκλογικό του αγώνα, θυμήθηκαν τη βαριεστημένη καμπάνια του για το Remain όταν διάβαζε μονότονα τους λόγους του ή επέλεγε να κάνει διακοπές στη μέση της καμπάνιας. Μία ημέρα μετά το δημοψήφισμα, ο αρχηγός των Εργατικών ζήτησε την εδώ και τώρα ενεργοποίηση του άρθρου 50.

Συνήθως ταυτίζουμε τον ευρωσκεπτικισμό με τους Συντηρητικούς, ιστορικά όμως η Ευρώπη έχει διχάσει και τους Εργατικούς. Το 1971 πάνω από 70 βουλευτές είχαν υπερψηφίσει την είσοδο της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενάντια στην επίσημη ευρωσκεπτικιστική γραμμή του κόμματος. Επικεφαλής της πρωτοβουλίας ήταν ο Ρόι Τζένκινς, που όταν πια το κλίμα για τους κεντρώους έγινε ασήκωτο, ίδρυσε το SDP, πρόδρομο των Φιλελεύθερων Δημοκρατών.

Λονδίνο, 1975. Στο κεφάλι του Ρόι Τζένκινς προσγειώνονται σακούλες αλεύρι. Πέντε χρόνια αργότερα ο επικεφαλής της φιλελεύθερης πτέρυγας θα αποχωρήσει για να δημιουργήσει το βραχύβιο, αλλά επιδραστικό SDP.

Η συγγνώμη

Ο Κόρμπιν επανέφερε ζητήματα που η πλειοψηφία των Εργατικών βουλευτών θεωρούσε τακτοποιημένα και σε αρμονία με το λαϊκό αίσθημα. Όταν οι αντίπαλοι του Κόρμπιν έχασαν την εσωκομματική μάχη, εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στις εθνικές εκλογές. Εφόσον το ίδιο το κόμμα δεν μπορούσε να λύσει το πρόβλημα ηγεσίας, θα το έκανε το αρνητικά διακείμενο απέναντι στον Κόρμπιν εκλογικό σώμα.

Ο αρχηγός των Εργατικών ήταν πριν ένα χρόνο ο λιγότερο δημοφιλής αρχηγός αντιπολίτευσης στη νεότερη πολιτική ιστορία της χώρας. Ο κόσμος τον αντιπαθούσε, θεωρούσε τις επιλογές του, μικρές ή μεγάλες, εξεζητημένες και παράδοξες για αρχηγό κόμματος. Ο Κόρμπιν δεν ήθελε να τραγουδάει τον Εθνικό Ύμνο και απαιτούσε βαγόνια στα τρένα μόνο για γυναίκες ώστε να μην τις παρενοχλούν οι άνδρες.

Το κόμμα άρχισε να χάνει έδρες σε επαναληπτικές εκλογές, ενώ λίγες εβδομάδες πριν από τις εθνικές εκλογές, οι Εργατικοί έγιναν το πρώτο κόμμα αξιωματικής αντιπολίτευσης που έχασε τρεις συνεχόμενες αναμετρήσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η συζήτηση για τη δημιουργία ενός νέου σχηματισμού με τη συνύπαρξη Εργατικών-Φιλελεύθερων στα πρότυπα του SDP ξεκίνησε ξανά.

Τις τελευταίες εβδομάδες των εκλογών όμως όλα άλλαξαν. Ο αρχηγός των Εργατικών τα πήγε ανέλπιστα καλά και εξέθεσε όσους προεξοφλούσαν ένα ταπεινωτικό αποτέλεσμα που θα τον ανάγκαζε να παραιτηθεί. Στις 8 Ιουνίου πέτυχε τη μεγαλύτερη αύξηση του εκλογικού ποσοστού των Εργατικών από το 1945.

Τα κατάφερε μέσα σε λίγες εβδομάδες με τον προσηνή του χαρακτήρα, τη χαλαρή διάθεση απέναντι στις κρίσεις που προέκυπταν εντός και εκτός κόμματος (αυτοαποκαλείται Μεσιέ Ζεν), τα επιχειρήματα υπέρ των αδυνάτων, την απήχηση στους νέους, και την αυτοκαταστροφική καμπάνια της Μέι. Ο κόσμος άρχισε να τον συμπαθεί και η δημοφιλία του συνεχίζει να ανεβαίνει διαρκώς. Την επομένη της τραγωδίας στον Γκρένφελ Τάουερ, οι φωτογραφίες του αγκαλιά με συγγενείς των θυμάτων προκάλεσαν βαθιά εντύπωση στους Βρετανούς.

Για πρώτη φορά συζητιέται σοβαρά το ενδεχόμενο οι Εργατικοί να κερδίσουν την επόμενη αναμέτρηση. Οι βουλευτές άρχισαν να απολογούνται πλέον δημοσίως για την κριτική που άσκησαν στον Κόρμπιν, όχι για το πολιτικό του πρόγραμμα με το οποίο εξακολουθούν να διαφωνούν ριζικά, αλλά για τις λάθος εκτιμήσεις τους σχετικά με την απήχησή του στην κοινωνία.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το Εργατικό Κόμμα πανηγυρίζει μία ήττα, την τρίτη συνεχόμενη σε εκλογές, με ενθουσιασμό και χαρά ανήκουστα για ένα κόμμα εξουσίας.

Ο ίδιος ο Κόρμπιν το 2010 είχε αποκαλέσει καταστροφική για τους Nέους Εργατικούς την ήττα με 48 έδρες διαφορά, αλλά ξεκάθαρη νίκη τη δική του φετινή ήττα με 56 έδρες.

Το κλίμα ευφορίας είναι ακόμη πιο δυσεξήγητο, αν σκεφτεί κανείς ότι η Κεντροαριστερά θεωρεί δική της νίκη ένα αποτέλεσμα που οδηγεί στο συνασπισμό Τόρις-DUP, δηλαδή στην πλέον σκληροπυρηνική δεξιά κυβέρνηση της πρόσφατης ιστορίας της χώρας. Αλλά και χωρίς τους Βορειοϊρλανδούς του DUP, οι Εργατικοί θα έπρεπε σήμερα να τα είχαν βάψει μαύρα για το γεγονός ότι στα εφτά χρόνια θα προστεθεί μία ακόμη, αορίστου χρόνου, περίοδος λιτότητας.

Η ψήφος των νέων

Το αποτέλεσμα της 8ης Ιουνίου είναι πράγματι εξαιρετικό για ένα κίνημα διαμαρτυρίας, ανεπαρκές όμως για ένα κόμμα εξουσίας. Αργά ή γρήγορα, οι Εργατικοί θα επιστρέψουν σε όσα τους χωρίζουν. Στο αν δηλαδή μπορούν να υποσχεθούν βιώσιμες λύσεις σε ένα ετερόκλητο εκλογικό κοινό με διαφορετικές ανάγκες. Η ψήφος των νέων, η κατηγορία στην οποία ο Κόρμπιν κέρδισε κατά κράτος, θέτει σήμερα το κόμμα μπροστά σε μεγάλα διλήμματα. Την τελευταία φορά που οι νέοι εκφράστηκαν μαζικά και ξεκάθαρα ήταν στο δημοψήφισμα του Brexit. Η ηλικιακή ομάδα 18-24 στήριξε το Remain με ποσοστό 71%. Οι Εργατικοί όμως, υποστηρίζουν πια το Brexit.

Ακόμη και ζητήματα φαινομενικά εύκολα, όπως η κατάργηση των διδάκτρων στα πανεπιστήμια που υποσχέθηκε ο Κόρμπιν, έχουν και μία άλλη ανάγνωση. Οι φοιτητές από φτωχότερα κοινωνικά στρώματα έχουν αυξηθεί στην Αγγλία σε σχέση με τη Σκωτία όπου η φοίτηση είναι δωρεάν.

Αυτά είναι τα δύσκολα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει ο αρχηγός των Εργατικών προκειμένου να πείσει όσους τον ψήφισαν, αλλά και τους συντρόφους τους, οι οποίοι παρά την προσωρινή ανακωχή, εξακολουθούν να τον περιμένουν στη γωνία.

 

Είναι δημοσιογράφος. Eργάζεται σε think tank στο Λονδίνο, και παράλληλα αρθρογραφεί σε ελληνικά και βρετανικά μέσα αναλύοντας την πολιτική επικαιρότητα. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο "Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα".

Διαβάστε ακόμα

Σχόλια

Εικόνα Anonymous
gplus

Σας πείσαμε; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας!
Χωρίς τους υποστηρικτές μας
δεν μπορούμε να υπάρχουμε.